[TIÊU ĐỀ GỐC]: OVERDOING IT

Glyeb Gavrilovitch Smirnov, một kỹ sư trắc địa, đã đến ga Gnilushki. Anh vẫn còn phải đi thêm chừng hai mươi hoặc ba mươi dặm nữa mới tới được điền trang mà anh được triệu đến để đo đạc. (Nếu người đánh xe không say rượu và lũ ngựa không tồi tệ, thì quãng đường ấy chắc chắn chưa tới hai mươi dặm; nhưng nếu kẻ đánh xe đã lỡ uống vài chén và những con chiến mã đã mệt lử thì con số ấy có thể vọt lên tận bốn mươi dặm là ít.)

– Xin anh làm ơn cho biết, tôi có thể bắt xe trạm ở đâu nhỉ? – Kỹ sư trắc địa hỏi viên cảnh sát ga.

– Sao cơ? Xe trạm á? Tìm một con chó tử tế trong bán kính bảy mươi dặm còn chẳng có, huống chi là xe trạm... Mà ngài muốn đi đâu?

– Đến Dyevkino, điền trang của Tướng Hohotov.

– Chà, – viên cảnh sát ngáp dài, – cứ ra ngoài sân ga ấy, trong sân thỉnh thoảng có mấy bác nông dân, họ sẽ nhận chở khách.

Kỹ sư trắc địa thở dài và lủi thủi bước ra khỏi nhà ga.

Ở đó, sau một hồi hỏi han, kỳ kèo và do dự kéo dài, anh đã tìm được một tên nông dân trông cực kỳ vạm vỡ, cau có, mặt rỗ hoa, mặc chiếc áo blouse xám rách rưới và đi giày bện vỏ cây.

– Xe của anh trông kỳ cục thật đấy! – Kỹ sư trắc địa vừa lầm bầm vừa trèo lên xe. – Chẳng thể phân biệt đâu là đằng sau, đâu là đằng trước.

– Có gì mà phải phân biệt? Đuôi ngựa ở đâu thì đấy là đằng trước, còn chỗ ngài ngồi thì là đằng sau.

Con ngựa cái còn non nhưng gầy guộc, hai chân chãi rộng ra và đôi tai tơi tả. Khi người đánh xe đứng dậy và quất nó bằng một chiếc roi làm bằng dây thừng, nó chỉ lắc đầu; khi hắn chửi rủa rồi quất thêm một phát nữa, chiếc xe kêu có cót két và run lẩy bẩy như thể đang lên cơn sốt. Sau phát quất thứ ba, chiếc xe tròng trành, và đến phát thứ tư thì nó chuyển động.

– Chúng ta cứ đi thế này suốt dọc đường á? – Kỹ sư trắc địa hỏi, bị xóc nảy tơi bời và vô cùng kinh ngạc trước khả năng của những người đánh xe Nga trong việc kết hợp tốc độ rùa bò với những cú xóc lộn ruột lộn gan.

– Kiểu gì cũng tới nơi thôi! – Kỹ sư trắc địa được trấn an. – Con ngựa này còn trẻ và sung sức lắm... Cứ để nó chạy băng băng đi rồi chẳng thể nào mà kìm lại được đâu... Nào, cái đồ quỷ dịch!

Trời đã chập tối khi chiếc xe rời khỏi khu ga. Bên phải kỹ sư trắc địa là một cánh đồng trống trải tối mịt, bao la và vô tận. Nếu lái xe băng qua đó, chắc chắn người ta sẽ lạc đến tận cùng thế giới. Ở chân trời, nơi cánh đồng khuất lấp và hòa lẫn vào bầu không khí, vương vấn ánh hào quang uể oải của một buổi hoàng hôn mùa thu lạnh lẽo... Bên trái con đường, những gò đống gì đó, có thể là đống rơm từ năm ngoái hoặc có thể là một ngôi làng, nhô lên trong bóng tối đang buông dần. Kỹ sư trắc địa không thể nhìn thấy phía trước vì toàn bộ tầm nhìn của anh ở hướng đó đã bị che khuất bởi tấm lưng rộng lớn và vụng về của kẻ đánh xe. Không khí tĩnh mịch, nhưng lạnh lẽo và đầy sương giá.

– Xứ quái quỷ gì mà hoang vắng thế không biết, – kỹ sư trắc địa thầm nghĩ, cố kéo cao cổ áo khoác để che tai. – Chẳng có lấy một trạm gác hay hàng rào nào. Nếu không may mà bị tấn công rồi cướp sạch thì có gào thét cỡ nào cũng chẳng ai nghe thấy... Mà cái tên đánh xe này thì chẳng đáng tin chút nào... Chà, cái lưng mới to lớn làm sao! Một đứa con của tự nhiên thế này chỉ cần cử động một ngón tay là đời ta tiêu tùng! Lại thêm cái bộ mặt gớm ghiếc trông vừa đáng nghi vừa hung bạo nữa chứ.

– Này anh bạn! – Kỹ sư trắc địa lên tiếng. – Tên anh là gì thế?

– Tên tôi á? Klim.

– Này Klim, vùng các anh thế nào? Có nguy hiểm gì không? Đường sá có hay có cướp không?

– Mọi chuyện vẫn ổn, ơn Chúa che chở... Ai đời lại đi cướp bóc trên đường cơ chứ?

– Không có cướp thì tốt. Nhưng để phòng hờ mọi bất trắc, tôi mang theo tới ba khẩu súng lục cơ đấy, – kỹ sư trắc địa nói dối. – Mà đùa với súng lục thì không xong đâu nhé. Một mình tôi có thể xử lý cả chục tên cướp ấy chứ...

Trời đã tối mịt. Chiếc xe bỗng nhiên bắt đầu có tiếng cót két, cọt kẹt, rung lắc và như thể miễn cưỡng, nó đột ngột rẽ ngoặt sang bên trái.

– Nó đang đưa mình đi đâu thế này? – Kỹ sư trắc địa tự hỏi. – Nãy giờ đi thẳng mà sao giờ lại rẽ đột ngột sang trái thế này. Thử đoán xem nào, có khi cái đồ khốn này đang chở mình đến một sào huyệt của bọn cướp ấy chứ... và... Những chuyện thế này không phải là chưa từng xảy ra.

– Này anh bạn, – anh cất tiếng gọi kẻ đánh xe, – thế anh bảo ở đây không nguy hiểm cơ mà? Tiếc thật đấy... Tôi lại rất thích đánh nhau với bọn cướp... Trông tôi gầy gò ốm yếu thế thôi chứ sức mạnh thì ngang ngửa với bò tót đấy... Đã có lần ba tên cướp tấn công tôi và anh đoán xem thế nào? Tôi nện cho một tên một trận nhừ tử đến mức... đến mức hắn phải phó thác linh hồn cho Chúa, hiểu chưa, còn hai tên kia thì bị đày đi lao động khổ sai ở Siberia. Mà chẳng hiểu sao lúc đó tôi lại có sức mạnh thế không biết... Người ta chỉ cần dùng một tay là có thể tóm cổ một kẻ cường tráng cỡ anh và... quét sạch hắn đi.

Klim quay lại nhìn kỹ sư trắc địa, nhăn nhúm cả khuôn mặt lại và quất roi thúc ngựa.

– Phải... – kỹ sư trắc địa nói tiếp. – Chúa không muốn ai gây sự với tôi đâu. Tên cướp nào dám động vào tôi thì thể nào cũng bị gãy xương, mà hơn thế nữa, hắn còn phải ra tòa án cảnh sát để trả lời cho hành động của mình cơ... Tôi quen biết tất cả các vị thẩm phán và đồn trưởng cảnh sát, tôi là một người làm việc cho Chính phủ, một nhân vật quan trọng đấy. Tôi đi đến đâu là giới chức trách đều biết đến đấy... họ cắt cử người theo dõi thường xuyên để đảm bảo không ai dám làm hại tôi cả. Cứ cách một đoạn dọc theo đường là có lính cảnh sát với tuần đinh nấp sau các lùm cây... Đứng... đứng... đứng lại! – Kỹ sư trắc địa bỗng hét toáng lên. – Mày đi đâu thế hả? Mày đang chở tao đi đâu thế?

– Ơ hay, ngài không thấy à? Đây là khu rừng mà!

– Đúng là rừng rồi, – kỹ sư trắc địa thầm nghĩ. – Mình sợ chết khiếp lên được! Nhưng không thể để lộ cảm xúc ra ngoài được... Hắn đã nhận ra là mình đang đâm hoảng rồi đấy. Sao mà dạo này hắn cứ hay quay lại nhìn mình thế nhỉ? Chắc chắn là hắn đang mưu tính điều gì mờ ám rồi... Lúc đầu thì đi chậm như sên mà sao bây giờ lại phóng nhanh thế không biết!

– Này Klim, sao anh lại bắt con ngựa chạy thế hả?

– Tôi có bắt nó chạy đâu. Tự nó phi đấy chứ... Một khi nó đã cất vó lên thì có thánh mà kìm lại được. Nó cũng chẳng sung sướng gì khi có cái đôi chân như thế này đâu.

– Anh đang nói dối, anh bạn ạ, tôi thừa biết là anh đang nói dối. Chỉ có điều tôi khuyên anh đừng có phóng nhanh thế. Kìm con ngựa lại một chút xem nào... Có nghe thấy không? Kìm nó lại!

– Để làm gì chứ?

– Thì... thì bởi vì có bốn chiến hữu của tôi đang lái xe đi sau tôi từ trạm. Chúng ta phải đợi cho họ bắt kịp chứ... Họ hứa sẽ bắt kịp chúng ta trong khu rừng này đấy. Đi chung với họ sẽ vui hơn... Họ đều là những kẻ vạm vỡ, khỏe mạnh. Và mỗi người đều giắt một khẩu súng lục bên mình. Sao anh cứ quay đầu lại rồi cứ ngọ nguậy như thể đang ngồi trên đống lửa thế hả? Hử? Này anh bạn, ừm... anh bạn hiền... chẳng có gì mà phải quay lại nhìn tôi thế... chẳng có gì thú vị ở tôi đâu... Trừ khi là mấy khẩu súng lục. Nào, nếu anh thích thì tôi sẽ lấy ra cho anh xem...

Kỹ sư trắc địa làm bộ thò tay vào túi lục lọi, và đúng khoảnh khắc đó, một chuyện đã xảy ra mà dẫu có nhát gan đến mấy anh cũng không thể ngờ tới. Klim đột ngột ngã lăn khỏi xe và cắm cổ cắm cổ chạy thục mạng vào trong rừng.

– Cứu tôi với! – Hắn gào lên. – Cứu với! Cầm lấy con ngựa với cái xe đi, đồ quỷ tha ma bắt, miễn là đừng lấy mạng tôi. Cứu tôi với!

Có tiếng bước chân chạy trốn vội vã, tiếng cành cây gãy rắc... và rồi tất cả chìm vào tĩnh lặng... Kỹ sư trắc địa hoàn toàn không ngờ tới một cái kết cục như vậy. Trước tiên anh dừng con ngựa lại, sau đó ngồi lại cho ngay ngắn thoải mái trên xe rồi trầm ngâm suy nghĩ.

– Hắn chạy mất rồi... hắn sợ hãi, cái đồ ngốc này. Giờ thì phải làm sao đây? Mình không thể đi tiếp một mình vì chẳng biết đường; vả lại người ta có thể nghĩ rằng mình đã ăn trộm ngựa của hắn... Phải làm sao bây giờ?

– Klim! Klim! – anh gọi lớn.

– Klim... – tiếng vọng đáp lại.

Nghĩ đến cảnh mình phải ngồi suốt cả đêm trong khu rừng lạnh lẽo tối tăm, chẳng nghe thấy gì ngoài tiếng chó sói tru, tiếng vọng lại và tiếng khịt mũi của con ngựa cái gầy guộc, sống lưng kỹ sư trắc địa bắt đầu run lên bần bật như thể bị một chiếc giũa lạnh ngắt cào qua.

– Klimushka! – anh thét lên. – Anh bạn thân mến ơi! Cậu đang ở đâu thế, Klimushka?

Suốt hai tiếng đồng hồ kỹ sư trắc địa gào thét, và mãi cho đến khi cổ họng đã khản đặc và đành chấp nhận cảnh vùi đầu qua đêm trong rừng thì một cơn gió thoảng yếu ớt mới mang theo tiếng rên rỉ đến tai anh.

– Klim, có phải anh đấy không, anh bạn hiền? Chúng ta đi tiếp thôi.

– Ngài... ngài sẽ giết tôi mất!

– Nhưng tôi chỉ nói đùa thôi mà, anh bạn quý hóa ơi! Tôi thề với Chúa là tôi nói đùa đấy! Làm quái gì có súng lục nào chứ! Tôi nói dối vì lúc ấy sợ quá thôi. Làm ơn vì Chúa, chúng ta đi tiếp đi, tôi cóng cứng cả người rồi đây này!

Klim, có lẽ đang suy tính rằng một tên cướp thực sự thì đã chuồn mất tăm từ lâu cùng con ngựa và chiếc xe rồi, bèn từ trong rừng bước ra và rụt rè tiến về phía hành khách của mình.

– Nào, sao mà phải sợ hãi thế hả, đồ ngốc? Tôi... tôi chỉ đùa thế mà cậu cũng sợ cơ à. Trèo lên xe mau lên!

– Cầu Chúa phù hộ cho ngài, thưa ngài, – Klim vừa lầm bầm vừa trèo lên xe, – nếu tôi biết trước thì có cho một trăm rúp tôi cũng chẳng dám chở ngài. Suýt nữa thì tôi chết khiếp vì sợ... vụng về thế không biết...

Klim quất roi vào con ngựa cái. Chiếc xe tròng trành. Klim quất thêm một phát nữa và chiếc xe chồm lên. Sau phát roi thứ tư khi chiếc xe bắt đầu chuyển bánh, kỹ sư trắc địa giấu tai vào cổ áo và chìm đắm vào những suy nghĩ.

Con đường và Klim giờ đây đối với anh chẳng còn vẻ gì là nguy hiểm nữa.