Trời đang chập tối. Ivan Dmitritch đang nằm trên giường, úp mặt vào gối; gã liệt nửa người vẫn ngồi bất động, lặng lẽ khóc và mấp máy đôi môi. Tên nông dân béo và gã cựu nhân viên phân loại thư đều đã ngủ say. Gian phòng chìm trong yên lặng.

Andrey Yefimitch đến ngồi bên giường Ivan Dmitritch và chờ đợi. Thế nhưng nửa tiếng trôi qua, thay vì Hobotov, Nikita lại bước vào phòng với một chiếc áo choàng tắm, vài món đồ lót và một đôi dép quăng đống trên tay.

– Xin ngài hãy thay đồ đi, thưa ngài – hắn nhỏ nhẹ nói.

– Đây là giường của ngài; xin mời lối này – hắn nói thêm, chỉ tay về phía một chiếc giường trống rõ ràng vừa mới được khiêng vào phòng.

– Không sao đâu; ơn Chúa, ngài sẽ hồi phục thôi.

Andrey Yefimitch hiểu hết mọi chuyện. Không nói một lời, anh bước sang chiếc giường Nikita vừa chỉ và ngồi xuống; thấy Nikita vẫn đứng đó chờ, anh cởi hết quần áo ra và cảm thấy thật hổ thẹn. Sau đó, anh mặc bộ đồ bệnh viện vào; chiếc quần dài thì quá ngắn, chiếc áo sơ mi thì quá dài, và chiếc áo choàng tắm thì nồng nặc mùi cá hun khói.

– Ơn Chúa, ngài sẽ hồi phục thôi – Nikita lặp lại, gom đống quần áo của Andrey Yefimitch vào lòng, bước ra ngoài và khép cửa lại.

– Chẳng sao cả... – Andrey Yefimitch thầm nghĩ, e thẹn quấn chặt chiếc áo choàng quanh người và cảm thấy mình trông giống như một tên tù nhân trong bộ trang phục mới. – Chẳng sao cả... Chẳng có gì khác biệt giữa áo đuôi tôm, quân phục hay chiếc áo choàng tắm này.

Nhưng còn chiếc đồng hồ của anh thì sao? Cả cuốn sổ tay nằm ở túi áo khoác nữa? Và mấy điếu thuốc lá? Nikita đã mang quần áo của anh đi đâu rồi? Giờ đây, có lẽ cho đến tận ngày cuối đời, anh sẽ không bao giờ được mặc lại quần, áo ghi-lê và giày bốt cao cổ nữa. Mọi chuyện thoạt đầu thật kỳ lạ và thậm chí khó lòng tài hiểu nổi. Andrey Yefimitch lúc này vẫn đinh ninh rằng chẳng có sự khác biệt nào giữa ngôi nhà của bà chủ nhà trọ và Khoa số 6, rằng vạn vật trên đời này đều là hư vô và sự phù phiếm của những phù phiếm. Thế nhưng đôi tay anh vẫn đang run lẩy bẩy, đôi chân lạnh ngắt, và anh tràn ngập nỗi kinh hoàng khi nghĩ đến cảnh chẳng mấy chốc Ivan Dmitritch sẽ thức dậy và thấy anh đang mặc chiếc áo choàng tắm. Anh đứng dậy, đi qua đi lại trong phòng rồi lại ngồi xuống.

Anh đã ngồi đây được nửa tiếng, một tiếng đồng hồ, và cảm thấy chán ngấy đến tận cổ: liệu có thực sự sống nổi ở đây một ngày, một tuần, hay thậm chí nhiều năm trời giống như những con người này không? Chẳng phải anh vừa ngồi đây, đi lại rồi lại ngồi xuống đó sao; anh có thể đứng dậy, nhìn ra cửa sổ và đi từ góc này sang góc khác một lần nữa, rồi sao nữa? Cứ ngồi thế suốt như một khúc gỗ rồi suy nghĩ ư? Không, điều đó hầu như là không thể.

Andrey Yefimitch nằm xuống, nhưng ngay lập tức ngồi dậy, lấy tay áo lau giọt mồ hôi lạnh trên trán và cảm thấy toàn bộ khuôn mặt mình sực nức mùi cá hun khói. Anh lại đi quanh phòng.

– Đây chỉ là một sự hiểu lầm... – anh bối rối giơ hai lòng bàn tay lên và nói. – Mọi chuyện cần phải được làm cho ra lẽ. Chắc chắn có một sự hiểu lầm nào đó.

Trong khi đó, Ivan Dmitritch đã thức giấc; hắn ngồim dậy, chống cằm lên hai bàn tay nắm chặt. Hắn nhổ nước bọt. Sau đó, hắn liếc nhìn vị bác sĩ với vẻ thờ ơ, hình như trong phút đầu tiên chưa hiểu chuyện gì; nhưng chẳng mấy chốc, gương mặt ngái ngủ của hắn trở nên cay độc và chế nhạo.

– A ha! Thế ra tụi nó cũng nhốt cả ông vào đây rồi hả, lão già? – hắn nói bằng giọng khàn đặc vì buồn ngủ, nheo một mắt lại. – Rất vui được gặp ông. Ông từng hút máu kẻ khác, và giờ thì tụi nó sẽ hút máu ông. Tuyệt vời làm sao!

– Đây là một sự hiểu lầm... – Andrey Yefimitch thốt lên, hoảng sợ trước những lời của Ivan Dmitritch; anh nhún vai và lặp lại: – Chỉ là hiểu lầm thôi.

Ivan Dmitritch lại nhổ nước bọt và nằm xuống.

– Cuộc đời khốn nạn thật – hắn lầm bầm – và điều cay đắng, nhục nhã là cuộc đời này sẽ không kết thúc bằng sự đền bù cho những nỗi thống khổ của chúng ta, nó sẽ không kết thúc bằng một màn khải hoàn ca như trong vở opera, mà bằng cái chết; lũ nông dân sẽ đến, lôi xềnh xệch cái xác chết của ta bằng cả tay lẫn chân xuống hầm chứa xác. Hừ! Thôi, chẳng sao cả... Chúng ta sẽ có những ngày tháng tươi đẹp ở thế giới bên kia... Ta sẽ quay lại đây như một con ma từ cõi âm để hù dọa lũ bò sát này. Ta sẽ làm cho tóc chúng bạc trắng cả loạt.

Moiseika quay trở lại, và khi nhìn thấy vị bác sĩ, hắn liền chìa tay ra.

– Cho tôi xin một đồng xu nhỏ đi – hắn nói.