Sáng hôm sau, đầu óc ông đau như búa bổ, trong tai ong ong và toàn thân rã rời vô lực. Ông chẳng hề cảm thấy hổ thẹn khi nhớ lại sự yếu đuối của mình ngày hôm trước. Ông đã hèn nhát, thậm chí còn sợ cả ánh trăng, đã thốt lên những suy nghĩ và cảm xúc mà trước đây ông chưa từng ngờ là mình lại có; đơn cử như ý nghĩ cho rằng những kẻ tầm thường hay triết lý thực ra đều bất mãn. Nhưng lúc này, chẳng còn điều gì quan trọng đối với ông nữa.

Ông chẳng ăn gì, cũng chẳng uống gì. Ông nằm bất động và lặng thinh.

“Đối với ta thế nào cũng được,” ông nghĩ khi họ hỏi chuyện ông. “Ta sẽ không trả lời đâu. . . . Thế nào cũng được.”

Sau bữa trưa, Mihail Averyanitch mang đến cho ông một phần tư cân chè và một cân kẹo hoa quả dẻo. Daryushka cũng đến, đứng liền một tiếng đồng hồ bên giường bệnh với vẻ mặt u buồn ngây dại. Bác sĩ Hobotov đến thăm ông. Ông ta mang theo một lọ thuốc brom và bảo Nikita xông phòng bệnh bằng thứ gì đó.

Đến chiều tối, Andrey Yefimitch qua đời vì một cơn đột quỵ. Ban đầu, ông bị cơn rét run dữ dội hành hạ kèm theo cảm giác buồn nôn; có cái gì đó ghê tởm, ngấm vào toàn bộ cơ thể ông, thậm chí đến tận đầu ngón tay, từ dạ dày trào lên đầu và tràn ngập cả mắt lẫn tai. Trước mắt ông phủ một màu xanh lá. Andrey Yefimitch hiểu rằng tận số của mình đã đến, và chợt nhớ ra rằng Ivan Dmitritch, Mihail Averyanitch cùng hàng triệu người vẫn tin vào sự bất tử. Nhỡ ra điều đó thực sự tồn tại thì sao? Nhưng ông không muốn sự bất tử — và ông chỉ nghĩ đến điều ấy trong khoảnh khắc. Một đàn hươu, vô cùng xinh đẹp và kiều diễm, mà ông vừa đọc đến ngày hôm qua, chạy vụt qua ông; rồi một người đàn bà nhà quê chìa ra cho ông lá thư bảo đảm . . . . Mihail Averyanitch nói gì đó, rồi tất cả tan biến, và Andrey Yefimitch chìm vào cõi hư vô vĩnh hằng.

Những kẻ hộ lý trong bệnh viện bước vào, xốc nách và khiêng chân ông, đưa ông ra nhà nguyện.

Nơi đó, ông nằm trên chiếc bàn với đôi mắt mở trừng trừng, và ánh trăng rọi xuống thân xác ông trong đêm. Sáng hôm sau, Sergey Sergeyitch tới, thành kính cầu nguyện trước cây thánh giá và khép đôi mắt của vị cựu viện trưởng lại.

Hôm sau nữa, Andrey Yefimitch được đem đi chôn cất. Mihail Averyanitch và Daryushka là những người duy nhất có mặt trong đám tang.