Đó là vào một buổi sáng điển hình của đầu mùa xuân, khi đất trời trong những năm tháng trẻ dại, vốn dĩ đầy biến chuyển và thất thường như vạn vật sinh linh, hãy còn lừng chừng chưa biết nên bước lùi về mùa đông hay tiến bước sang mùa hạ. Sự ngập ngừng ấy khiến nó khi thì ngả về phía này, lúc lại nghiêng về phía khác, thậm chí có lúc ôm đồm cả hai—vừa ve vả mùa hạ dưới ánh nắng vàng, lại vừa vương vấn mùa đông nơi bóng râm. Nói ngắn gọn, chính vào cái buổi sáng mà không khí vừa nóng vừa lạnh, vừa ẩm vừa khô, lúc bừng sáng lúc âm u, vừa buồn bã vừa tươi vui, vừa tàn lụi vừa ấm áp chỉ trong vỏn vẹn một tiếng đồng hồ ngắn ngủi ấy, lão John Willet, đang thiu thiu ngủ bên chiếc lò đồng, bỗng giật mình trước tiếng móng ngựa vang lên. Liếc mắt ra cửa sổ, lão nhìn thấy một vị lữ khách có phong thái đường hoàng đang níu dây cương ngay trước hiên quán Maypole.
Vị khách này không hề thuộc nhóm những kẻ thanh niên xấc láo, những kẻ có thể thô lỗ gọi một vại bia hâm nóng rồi tự nhiên như thể vừa đặt mua cả một thùng rượu lớn; chẳng phải bọn kiêu căng ngạo mạn dám cả gan bước thẳng vào quầy bar—cái chốn thảng thốt uy nghiêm ấy—rồi vỗ đôm đốp vào lưng lão John, hỏi xem trong quán có cô đào nào xinh xắn không và lão giấu các cô hầu phòng ở góc nào, kèm theo hàng trăm trò vô lễ tương tự; cũng chẳng phải loại bạn bè suồng sã dám cọ cả giày lên gờ chắn lò sưởi ở phòng chung và chẳng màng gì đến chuyện ống nhổ; lại càng không phải thứ khách khứa quá quắt đòi hỏi những món sườn lợn khó chiều hay tự ý ngấu nghiến những món dưa chua hiếm có. Ngược lại, ngài là một quý ông điềm đạm, trầm tĩnh và tao nhã, tuổi đời đã qua thời xuân sắc nhưng dáng đi vẫn thẳng thớm và thân hình thon gọn như một chú chó săn thỏ. Ngài cưỡi một con ngựa tía vạm vỡ, dáng ngồi thanh thoát của một kỵ sĩ kỳ cựu, trong khi trang phục đi đường tuy không chưng diện những mốt thời trang rườm rà lúc bấy giờ, nhưng vô cùng lịch sự và tinh tế. Ngài khoác chiếc áo bành tô cưỡi ngựa có màu xanh lục tươi hơn mức thường thấy ở một quý ông tuổi tác như ngài, với phần áo choàng ngắn bằng nhung đen, khuy cài và cổ tay áo thêu viền rất bảnh bao. Đồ lót bằng vải lanh của ngài cũng là loại thượng hạng, được thêu hoa văn tinh xảo ở cổ tay lẫn cổ áo và trắng tinh nguyên chất. Dù nhìn qua lớp bùn đất vương vãi trên đường thì có vẻ ngài vừa từ Luân Đôn đến, nhưng bộ lông con ngựa lại mượt mà và phẳng lì chẳng kém gì bộ tóc giả màu xám sắt và đuôi sam của chính chủ nhân nó. Cả người lẫn vật đều không xù một sợi lông nào; và nếu bỏ qua lớp vạt áo bám bụi cùng đôi ủng lấm lem, thì vị quý ông với khuôn mặt hồng hào, hàm răng trắng sứ, trang phục tươm tất đúng mực và phong thái điềm tĩnh tuyệt đối ấy trông cứ như vừa bước ra từ một buổi trang hoàng bản thân tỉ mỉ và thong thả để làm mẫu vẽ cho một bức chân dung kỵ mã ngay trước cổng quán lão John Willet.
Chớ nên lầm tưởng rằng lão John nhận ra ngài có bấy nhiêu đặc điểm ấy chỉ trong một sớm một chiều, hoặc lão tiếp thu quá nửa một chi tiết trong cùng một lúc, hay thậm chí lão có thể đưa ra nhận xét mà không phải đắn đo suy nghĩ rất nhiều. Thực ra, nếu lúc ban đầu mà lão bị làm phiền bởi những câu hỏi hay mệnh lệnh, chắc chắn lão phải mất ít nhất nửa tháng mới ghi nhận nổi những điều được viết ra đây. Nhưng ngẫu nhiên làm sao, vị quý ông nọ vì mải ngắm nghía ngôi nhà cổ, hoặc bầy bồ câu mập mạp đang sà xuống liệng vòng quanh đó, hay ngọn cột treo cờ cao vút trên đỉnh có con gà chỉ hướng gió đã hỏng từ mười lăm năm nay cứ kẽo kẹt quay đi quay lại theo điệu nhạc của chính nó, nên đã ngồi lặng ngã người ngắm cảnh một lúc lâu. Nhờ thế, khi đứng đó với một tay đặt lên dây cương, đôi mắt to tròn dán chặt vào người kỵ sĩ và chẳng có gì khác phân tâm, lão John thực sự đã kịp nhét được một vài ấn tượng cỏn con ấy vào đầu trước khi được cất lời.
— Nơi đây thật cổ kính và thú vị làm sao,— vị quý ông lên tiếng, và giọng nói của ngài trầm ấm y như trang phục ngài mặc.— Ông là chủ quán phảỉ không?
— Dạ vặn mình phục vụ ngài,— John Willet đáp.
— Ông có thể sắp xếp chuồng ổn thỏa cho ngựa của tôi, và cho tôi một bữa trưa sớm (tôi không kén chọn món gì đâu, miễn là được dọn dẹp sạch sẽ), cùng một căn phòng tươm chu đáo—hình như cơ ngơi rộng lớn này không thiếu phòng ốc thì phải,— vị khách nói thêm một lần nữa đảo mắt quan sát phần mặt tiền bên ngoài.
— Thưa ngài, ngài muốn gì cũng được cả,— John đáp lại với một sự sẵn lòng đến ngạc nhiên.
— Thật may là tôi vốn dễ dãi, bạn tôi ạ,— người kia mỉm cười đáp,— bằng không thì đó có thể là một lời hứa hão huyền đấy. — Dứt lời, ngài liền nhanh như chớp tụt xuống ngựa nhờ vào chiếc bệ đá trước cửa.
— Này! Hugh!— John gầm lên. — Xin lỗi ngài đã để ngài phải đứng đợi ngoài hiên nhé; nhưng con trai tôi đã lên tỉnh có việc bận, mà thằng bé ấy đối với tôi lại khá là đắc lực, nên mỗi khi vắng nó là tôi lại thấy trống vắng tay chân. Hugh!— một gã lang thang lười biếng đến đáng sợ, thưa ngài, chắc nửa dòng máu là người gan-gi—lúc nào cũng chỉ trực nằm ngủ ngoài nắng vào mùa hè và rúc trong đống rơm vào mùa đông, thưa ngài—Hugh! Lạy Chúa trên cao, lại để một vị quý ông phải đứng chờ ở đây vì nó cơ chứ!—Hugh! Ước gì cái thằng giặc đó chết quách đi cho rồi, thật đấy.
— Biết đâu nó chết rồi cũng nên,— người kia đáp lại.— Tôi nghĩ nếu nó còn sống, chắc nó đã nghe thấy tiếng ông gọi từ nãy đến giờ rồi.
— Những lúc lên cơn lười biếng, nó ngủ say đến mức kinh khủng, thưa chủ nhân,— lão chủ quán mặt mày bối rối phân trần,— có bắn cả đại bác vào tai thì nó cũng chẳng mỉnh mỉ gì nổi đâu, thưa ngài.
Vị khách chẳng buồn bình luận gì về phương pháp chữa bệnh buồn ngủ kỳ lạ lẫn bài thuốc vực dậy tinh thần dân gian ấy, chỉ khoanh hai tay sau lưng đứng ngóng ra hiên, tỏ vẻ vô cùng thích thú khi thấy lão John tay cầm cương ngựa, đang giằng xé giữa một bên là sự bốc đồng muốn buông xuôi con vật cho xong chuyện, và một bên là ý định dắt nó vào nhà rồi nhốt quách vào phòng khách trong lúc mình đang hầu hạ chủ nhân của nó.
— Cầu trời bỏ tù cái thằng quỷ sứ này, cuối cùng nó cũng chịu ló mặt ra!— John gào lên, đỉnh điểm của sự khốn khổ và bực dọc.— Mày có nghe tao gọi không hả, cái đồ vô tích sự?
Hình thù bị mắng chửi ấy chẳng thèm đáp một lời, chỉ vắt tay lên yên ngựa, tung người nhảy vót lên một cách gọn ghẽ, quay đầu con ngựa hướng thẳng về phía chuồng nuôi và biến mất trong chớp mắt.
— Cũng lanh lẹ phết đấy chứ khi tỉnh táo,— vị khách nhận xét.
— Lanh lẹ lắm chứ thưa ngài!— John đáp lời, ngẩn ngơ nhìn chằm chằm vào chỗ con ngựa vừa đứng như thể vẫn chưa hoàn hồn hiểu nổi chuyện gì vừa xảy ra.— Nó tan biến mất tạng rồi ấy chứ. Nó đi nhanh tựa một giọt bọt nước vậy. Ngài vừa nhìn thấy nó đấy, thế rồi chớp mắt một cái là—chẳng thấy nó đâu nữa.
Sau khi dùng hành động thực tế ấy để kết thúc điều mà ban đầu lão lờ mờ định dùng làm một bài diễn văn dài dòng miêu tả toàn bộ cuộc đời lẫn tính cách của tên đầy tớ nhà mình, vị tiên tri John Willet liền cung kính dẫn vị quý ông bước lên chiếc cầu thang rộng rãi đã bong tróc lớp sơn của quán Maypole để tiến vào căn phòng thượng hạng nhất.
Quả thực căn phòng rộng rãi vô cùng, chiếm trọn cả chiều sâu của ngôi nhà, hai đầu đều có hai ô cửa sổ lồi lớn chẳng kém gì những căn phòng thời hiện đại. Tại đó, dẫu đã nứt nẻ, chắp vá và vỡ vụn, vẫn còn sót lại vài tấm kính màu trang trí những mảnh huy hiệu gia tộc. Sự hiện diện của chúng chứng thực rằng vị chủ nhân xưa từng bắt thứ ánh sáng tự nhiên phải phục tùng uy quyền của mình, lôi kéo cả ánh thái dương vào hàng ngũ những kẻ nịnh bợ; sai khiến nó, mỗi khi chiếu rọi vào phòng, phải phản chiếu những biểu tượng của dòng dõi lâu đời và nhuộm những sắc màu mới từ lòng kiêu hãnh của họ.
Nhưng đó đã là chuyện của những ngày tháng cũ, còn giờ đây, từng tia nắng nhỏ cứ thích đến rồi đi tùy hứng, phơi bày một sự thật trần trụi, lạnh lùng và soi mói. Dẫu là căn phòng đẹp nhất trọ quán, nó mang vẻ ảm đạm của một thời hoàng kim đã tàn tạ, và quá ư thênh thang để có thể cảm thấy ấm cúng. Những bức rèm nhung lụa sột soạt gợn sóng trên tường; và tuyệt vời hơn thế, tiếng rướn váy sột soạt của tuổi trẻ và sắc đẹp; ánh mắt phụ nữ lấp lánh át cả ngọn nến và những món trang sức đắt tiền; âm thanh của những lời thì thầm dịu ngọt, tiếng đàn ca và bước chân thiếu nữ đã từng hiện diện nơi đây, lấp đầy nó bằng niềm hân hoan. Nhưng tất cả đã qua đi, kéo theo cả niềm vui sướng phôi pha. Nơi đây chẳng còn là một mái nhà; không còn những đứa trẻ được sinh ra và lớn lên; lò sưởi đã trở nên thực dụng—một thứ đem ra mua bán trao đổi—hệt như một ả đào lẳng lơ: mặc cho ai chết, ai ngồi bên cạnh, hay ai rời đi, nó vẫn trơ trơ như thế—chẳng nhớ nhung ai, chẳng bận tâm đến ai, dành trọn một mức độ ấm áp và nụ cười công bằng cho tất cả. Xin Chúa hãy rủ lòng thương cho những ai có trái tim thay đổi theo thế gian, hệt như một dinh cơ cổ kính khi biến thành quán trọ!
Chẳng một nỗ lực nào được bỏ ra để trang hoàng lại khoảng không gian lạnh lẽo hoang tàn này, nhưng ngay trước chiếc lò sưởi lớn, một bầy bàn ghế đã được bố trí gọn gàng trên một tấm thảm vuông, nép bên một chiếc bình phong ma quái điểm xuyết những hình thù nhăn nhở và kỳ dị. Sau khi tự tay nhóm đống củi khô chất đống trong lò, lão John lui ra ngoài để cùng đầu bếp bàn bạc nghiêm túc về khoản đãi đằng vị khách lạ; trong khi bản thân vị khách, thấy đống củi chưa bén lửa chẳng có gì thú vị, liền mở một ô cửa sổ ở tột cùng căn phòng để tắm mình trong tia nắng tháng Ba lạnh lẽo, ốm yếu.
Thỉnh thoảng rời khỏi cửa sổ để khêu lại đống củi nổ lách tách hoặc đi bách bộ dọc căn phòng vang vọng tiếng bước chân từ đầu này sang đầu kia, ngài khép nó lại khi ngọn lửa đã tàn hẳn, rồi kéo chiếc ghế bành êm ái nhất vào góc ấm áp nhất và gọi John Willet.
— Thưa ngài,— John đáp.
Ngài đang cần bút, mực và giấy. Trên bệ lò sưởi có sẵn một bộ đồ đựng bút mực cũ kỹ, dính đầy bụi bẩn đại diện cho cả ba thứ đó. Đặt vật ấy trước mặt vị khách, lão chủ quán toan lui ra thì ngài ra hiệu bảo ở lại.
— Có một ngôi nhà không xa chỗ này lắm,— vị khách nói sau khi đã viết vài dòng,— mà các người gọi là trang viên Warren, phải không?
Bởi câu hỏi được cất lên với giọng điệu của kẻ đã rõ mười mươi sự tình và thắc mắc chỉ là chuyện hiển nhiên, John bằng lòng với việc gật đầu xác nhận; đồng thời rút một tay khỏi túi quần để ho khẽ đằng sau rồi lại đút vào chỗ cũ.
— Tôi muốn bức thư này—vị khách liếc nhìn những gì mình vừa viết rồi gấp lại,— được chuyển đến đó ngay lập tức và mang câu trả lời về đây. Ở đây có sẵn người đưa thư chứ?
John trầm ngâm suy nghĩ chừng một phút rồi đáp là có.
— Cho tôi gặp người đó,— vị khách yêu cầu.
Điều này quả thực làm lão bối rối; bởi vì Joe thì vắng nhà, còn Hugh đang bận chải lông cho con ngựa tía, lão đành tính đến chuyện sai Barnaby đi làm việc vặt này. Thằng bé vừa mới la cà tới nơi, và miễn là nghĩ bản thân đang được giao phó một công việc trọng đại và nghiêm túc, nó sẵn sàng đi bất cứ đâu.
— Sự tình là thế này, thưa ngài,— John ngập ngừng sau một hồi lâu suy nghĩ,— kẻ có thể đi nhanh nhất lại là một đứa khờ, thưa ngài; dù nó chân tay lanh lẹ và đáng tin cậy chẳng kém gì hòm thư, nhưng nó lại không giỏi giao tiếp cho lắm vì tâm thần có chút bất ổn và dở hơi, thưa ngài.
— Ông không,...— vị khách ngẩng đôi mắt nhìn khuôn mặt phị nụ của John,— ý ông không phải là—tên thằng bé là gì nhỉ—không lẽ là Barnaby đấy chứ?
— Dạ đúng thế ạ,— lão chủ quán đáp, nét mặt bỗng trở nên vô cùng biểu cảm vì ngạc nhiên.
— Sao nó lại có mặt ở đây được nhỉ?— vị khách gặng hỏi, ngả lưng ra thành ghế, vẫn cất giọng đều đều, ôn hòa không hề thay đổi; cùng với nụ cười dịu dàng, lịch thiệp và bất biến trên môi.— Tối qua tôi còn thấy nó ở Luân Đôn mà.
— Nó cứ hết ở đây một tiếng lại lượn đi chỗ khác ngay được,— lão John đáp lại sau khoảng lặng quen thuộc để kịp ngấm câu hỏi.— Lúc thì đi bộ, lúc lại chạy như bay. Ai dọc con đường này cũng nhẵn mặt nó, thỉnh thoảng nó đến đây bằng xe ngựa hoặc cưỡi ngựa đôi. Nó cứ đi rồi lại về, dầm mưa dãi nắng, qua bão tuyết hay giữa những đêm đen như mực. Chẳng thứ gì quật ngã nổi NÓ cả.
— Nó hay lui tới trang viên Warren lắm phải không?— vị khách hờ hững hỏi.— Dường như hôm qua tôi nghe mẹ nó thoáng nhắc đến chuyện này. Nhưng lúc đó tôi không để ý lời bà ta lắm.
— Ngài nói chuẩn không cần chỉnh, thưa ngài,— John đáp,— nó hay đến đó lắm. Cha nó, thưa ngài, đã bị sát hại ngay tại căn nhà đó.
— Tôi cũng có nghe đồn thế,— vị khách đáp, rút chiếc tăm bằng vàng trong túi ra với nụ cười ngọt ngào y nguyên.— Quả là một câu chuyện vô cùng phiền toái cho gia đình họ.
— Rất phiền là đằng khác,— John đáp với vẻ mặt đầy bối rối, như thể lão lờ mờ nhận ra rằng cách nhìn nhận sự việc này có vẻ hơi dửng dưng thái quá.
— Mọi hệ lụy sau một vụ án mạng,— vị khách lẩm bẩm một mình,— chắc chắn đều vô cùng khó chịu—nào là xô bồ, náo loạn—chẳng có lấy một chút tĩnh mịch—cứ phải bận tâm hoài về một chuyện duy nhất—rồi cảnh chạy ra chạy vào, lên lầu xuống gác, thật không thể chịu nổi. Dù có thế nào đi nữa, tôi cũng chẳng đời nào muốn chuyện tương tự giáng xuống đầu bất kỳ ai mà tôi quan tâm sâu sắc. Nó đủ sức vắt kiệt sinh lực của một con người.— Hồi nãy ông đang định nói dở, bạn tôi ạ— ngài vừa nói vừa quay sang phía John.
— Dạ, ý tôi là mụ Rudge sống nhờ vào khoản tiền trợ cấp nhỏ từ gia đình đó, và Barnaby thì được tự do ra vào ngôi nhà ấy chẳng khác nào chó với mèo trong nhà,— John trả lời.— Nó có nhận việc chạy phán cho ngài được không ạ?
— Ồ được chứ,— vị khách đáp.— Ồ tất nhiên rồi. Cứ để nó làm đi. Xin hãy bảo nó vào đây để tôi dặn dò phải thật nhanh chân. Nếu nó từ chối đi, ông cứ bảo đó là ông Chester. Chắc chắn nó sẽ nhớ tên tôi.
John kinh ngạc tột độ khi biết vị khách của mình là ai, đến mức chẳng thể biểu lộ sự ngạc nhiên nào qua nét mặt hay cử chỉ nữa, mà chỉ lẳng lặng bước ra khỏi phòng với phong thái điềm tĩnh và thản cảm nhất có thể. Người ta đồn rằng khi xuống đến tầng dưới, lão đã đứng trân trân nhìn chiếc lò sưởi suốt mười phút đồng hồ theo đồng hồ treo tường, và trong khoảng thời gian đó không hề ngừng lắc đầu lấy một lần. Lời đồn này xem chừng có phần xác thực và hợp lý, bởi quãng thời gian y hệt như vậy quả thực đã trôi qua trước khi lão quay trở lại phòng khách cùng với Barnaby.
— Lại đây nào cậu bé,— ông Chester cất tiếng.— Cháu quen ông Geoffrey Haredale chứ?
Barnaby bật cười, liếc nhìn lão chủ quán hệt như muốn nói: “Ông nghe thấy ngài ấy hỏi chưa?”. John, vô cùng sốc trước hành vi thiếu phép tắc này, liền giơ ngón tay trỏ lên mũi và liên tục lắc đầu ra điều can ngăn trong vô ngôn.
— Thưa ngài, nó thừa nhận biết ngài ấy,— John vừa lườm nguýt Barnaby vừa nói,— rõ rành rành như tôi với ngài vậy.
— Tôi không có vinh dự thân thiết gì với vị đó lắm đâu,— vị khách đáp lời.— CÒN CHÁU thì có thể. Hãy thu hẹp phạm vi so sánh lại cho riêng mình thôi, bạn của tôi ạ.
Mặc dù câu nói ấy vẫn được thốt ra với sự nhã nhặn quen thuộc và nụ cười không đổi, John vẫn cảm thấy mình bị chấn áp. Lão trút hết cục tức này lên đầu Barnaby, tự nhủ sẽ tìm cơ hội đá cho con quạ của nó một phát ngay khi có thể.
— Hãy đưa cái này,— vị khách vừa nói vừa niêm phong bức thư và ra hiệu cho người đưa thư bước lại gần,— tận tay ông Haredale. Hãy đợi lấy câu trả lời và mang về đây cho tôi. Nếu cháu thấy ông Haredale hiện đang bận việc, hãy bảo ngài ấy—này chủ quán, nó có nhớ nổi một lời nhắn không?
— Dạ khi nó muốn thì có, thưa ngài,— John đáp.— Nó sẽ không quên câu này đâu.
— Sao ông chắc chắn thế?
John chỉ im lặng chỉ tay về phía Barnaby đang đứng chồm người tới trước, ánh mắt đăm đăm dán chặt vào khuôn mặt người đặt câu hỏi, rồi gật đầu một cách đầy triết lý.
— Vậy hãy bảo với Barnaby, nhỡ ngài ấy bận,— ông Chester tiếp lời,— rằng tôi rất sẵn lòng chờ đợi sự thuận tiện của ngài ấy tại đây, và sẽ gặp ngài ấy (nếu ngài ấy ghé qua) vào bất cứ lúc nào tối nay.— Mà tệ nhất thì tôi vẫn có thể thuê một phòng ngủ ở đây phải không, hỡi Willet?
Lão John, vô cùng phổng mũi trước sự công nhận cá nhân ngụ ý qua cách xưng hô thân mật này, bèn đáp lại với một nụ cười ranh mãnh: “Dám chắc là ngài có thể đấy ạ,” và đang nhẩm trong đầu đủ thứ lời ca tụng để chọn ra một câu thích hợp nhất với chất lượng của căn phòng ngủ đẹp nhất quán thì mọi ý tưởng bỗng bay biến sạch khi ông Chester đưa bức thư cho Barnaby và giục nó mau chóng lên đường.
— Nhanh á!— Barnaby vừa thốt lên vừa nhét chiếc phong bì nhỏ vào ngực áo.— Nhanh á! Nếu ngài muốn chứng kiến sự vội vã và bí hiểm, hãy nhìn đây này. Nhìn đây!
Dứt lời, trước sự kinh hãi tột cùng của John Willet, nó chộp lấy cánh tay áo vải dạ cao cấp của vị khách và lén lút kéo ngài ra bên cửa sổ phía sau.
— Nhìn xuống dưới kìa,— nó thì thầm.— Ngài có thấy chúng đang thì thầm to nhỏ vào tai nhau không? Rồi lại nhảy nhót tung tăng để giả vờ như đang đùa giỡn đấy. Ngài có thấy chúng khựng lại một lát khi tưởng không ai nhìn thấy, rồi lại lầm bầm to nhỏ với nhau không? Và rồi cách chúng cuộn tròn, nhảy nhót, hớn hở vì những trò nghịch ngợm vừa bày mưu tính kế nữa chứ. Nhìn chúng kìa. Xem chúng xoay tít và lao vút đi kìa. Rồi chúng lại dừng lại, cẩn thận thì thầm với nhau—mà đời nào chúng biết được tôi đã từng nằm dài trên bãi cỏ ngắm nhìn chúng biết bao lần cơ chứ. Này, thế rốt cuộc chúng đang mưu tính và ấp ủ điều gì vậy? Ngài có biết không?
— Chúng chỉ là quần áo thôi,— vị khách đáp,— giống như những gì chúng ta mặc ấy; đang phơi trên mấy sợi dây kia để hong khô và phấp phới trong gió thôi mà.
— Quần áo cơ à!— Barnaby nhắc lại, cúi sát vào mặt ngài rồi giật lùi lại ngay lập tức.— Ha ha! Chà, hóa ra làm kẻ khờ lại sướng hơn là khôn ngoan như ngài đấy chứ! Ngài nào có thấy những bóng người thoắt ẩn thoắt hiện ở đó giống như những kẻ sinh ra trong giấc mơ đâu—đâu đến lượt ngài. Ngài cũng chẳng thấy đôi mắt nào ẩn sau những ô cửa kính sần sùi, chẳng thấy những bóng ma lướt nhanh khi gió thổi mạnh, chẳng nghe thấy tiếng thì thầm trong gió hay nhìn thấy những bóng người lảng vảng trên bầu trời—đâu đến lượt ngài! Tôi có một cuộc sống vui tươi hơn cái sự khôn ngoan của ngài nhiều. Các người mới là những kẻ đần độn. Còn chúng tôi mới là những kẻ sáng suốt. Ha! ha! Đố mà bắt tôi đổi cho ngài đấy, dẫu ngài có thông minh cỡ nào đi nữa—đời nào tôi đổi!
Nói xong, nó vung cao chiếc mũ trên đầu rồi phóng vút đi.
— Quả là một sinh linh kỳ lạ,— vị khách lẩm bẩm, rút ra một chiếc hộp sang trọng và nhón một nhúm thuốc hít.
— Nó thiếu trí tưởng tượng,— ông Willet chậm rãi nói sau một khoảng im lặng dài;— đó là thứ nó thiếu. Tôi đã cố nhồi nhét nó vào đầu nó không biết bao nhiêu lần, nhưng—John nói nhỏ với vẻ bí mật—nó sinh ra không phải để nhận thứ đó; sự thật là thế.
Việc ghi chép lại rằng ông Chester đã mỉm cười trước lời nhận xét của John thì chẳng có ý nghĩa gì lắm, bởi vì ngài luôn giữ nguyên một vẻ mặt hòa nhã và dễ chịu trong mọi hoàn cảnh. Tuy nhiên, ngài xích ghế lại gần lò sưởi hơn như một tín hiệu ngầm rằng ngài muốn ở một mình, và John, chẳng có lý do hợp lý nào để nán lại, liền lẳng lặng để ngài lại một mình.
Lão John Willet đã chìm đắm trong vô vàn suy tư trong lúc bữa tối đang được chuẩn bị; và nếu có lúc nào đó bộ óc của lão kém minh mẫn hơn bình thường, thì cũng dễ hiểu thôi khi chính cái hành động lắc đầu liên tục suốt cả ngày hôm đó đã khiến nó mụ mẫm đi không ít. Việc ông Chester—người mà ai trong vùng cũng rõ đang có mối thâm thù đại hận sâu sắc với ông Haredale—lại cất công lặn lội đến đây với mục đích duy nhất dường như là để gặp lão, lại còn chọn quán Maypole làm nơi hội ngộ và sai người đưa thư hỏa tốc, tất cả đều là những khúc mắc mà John không tài nào gỡ nổi. Cách duy nhất lão có thể làm là đi tham vấn cái lò đồng và kiên nhẫn chờ đợi Barnaby quay về.
Thế nhưng Barnaby lại chậm trễ hơn bất kỳ tiền lệ nào. Bữa tối của vị khách đã được dọn lên rồi dọn đi, rượu đã rót sẵn, lò sưởi được tiếp thêm củi, tro tàn quét dọn sạch sẽ; ánh sáng bên ngoài lụi tàn dần, trời sẩm tối, rồi tối đặc lại, thế mà bóng dáng Barnaby vẫn biệt tăm biệt tích. Tuy nhiên, dẫu John Willet đầy rẫy nỗi ngạc nhiên và hoài nghi, vị khách của ngài vẫn ngồi bắt chéo chân trên chiếc ghế bành, trông bề ngoài điềm tĩnh đến mức chẳng mảy mai bận tâm từ suy nghĩ cho đến trang phục—vẫn là vị quý ông điềm đạm, thoải mái, bình thản ấy, chẳng có chút bận tâm hay suy nghĩ nào vượt quá chiếc tăm vàng trên tay.
— Barnaby về muộn thật đấy,— John đánh bạo cất lời khi đặt một cặp chân nến xỉn màu cao chừng ba thước lên bàn và dùng kéo cắt bấc những ngọn nến đang cháy.
— Hơi muộn thật,— vị khách đáp, nhấp một ngụm rượu.— Chắc cậu ta sẽ về sớm thôi.
John ho khẽ một tiếng rồi khêu lại đống củi trong lò.
— Nhưng ngặt một nỗi đường sá chỗ các ông tiếng tăm không mấy tốt đẹp gì, nếu tôi suy từ vụ tai nạn của con trai mình,— ông Chester nói tiếp,— và vì tôi chẳng có hứng thú gì với việc bị ai đó đánh cho một gậy vào đầu—vừa gây phiền toái vào thời điểm đó, lại vừa đẩy người ta vào một tình huống lố bịch trước mắt những kẻ tình cờ nhặt xác mình—nên tôi sẽ ở lại đây qua đêm nay. Hình như ông vừa nói mình còn một phòng trống thì phải.
— Đúng thế thưa ngài,— John Willet đáp lại.— Ồ, một chiếc giường mà hiếm có dinh cơ của tầng lớp quý tộc nào bì kịp. Một bảo vật của quán đấy thưa ngài. Tôi nghe nói cái giường đó ngót nghét hai trăm tuổi rồi. Cậu quý tử của ngài—một thanh niên khôi ngô—là người gần đây nhất ngủ trên đó đấy, thưa ngài, cách đây nửa năm.
— Chà, nghe giới thiệu hấp dẫn phết đấy chứ!— vị khách nhún vai, kéo chiếc ghế xích lại gần lò sưởi hơn.— Hãy chắc chắn rằng nó được thông gió thật kỹ lưỡng nhé, ông Willet, và bảo người nhóm ngay một đống lửa thật lớn ở đó đi. Căn nhà này hơi ẩm ướt và lạnh lẽo đấy.
John lại khêu đống củi khô lên lần nữa, phần nhiều do thói quen hơn là sự minh mẫn hay bận tâm đến lời nhận xét vừa rồi, và toan bước ra ngoài thì một tiếng bước chân nhảy cẫng vang lên trên cầu thang, và Barnaby hổn hển lao vào.
— Chỉ một tiếng nữa thôi là ngài ấy sẽ đặt chân lên bàn đạp đấy!— nó vừa tiến tới vừa hô lên.— Ngài ấy đã rong ruổi phi ngựa suốt cả ngày—vừa mới về nhà thôi—nhưng sẽ lại lên yên ngay sau khi ăn uống xong để đi gặp người bạn hiền của mình.
— Đó là lời nhắn của ngài ấy à?— vị khách ngẩng đầu hỏi, nét mặt vẫn hoàn toàn bình thản—hoặc ít ra là không hề để lộ chút biến sắc nào.
— Ngoại trừ mấy từ cuối cùng,— Barnaby đáp.— Nhưng ngài ấy thực sự có ý đó. Cháu nhìn nét mặt là biết ngay.
— Thưởng cho sự vất vả của cháu này,— người kia nói, nhét một đồng tiền vào tay cậu bé và nhìn chằm chằm đầy kiên định.— Cái này dành cho sự chăm chỉ của cháu, Barnaby lanh lợi ạ.
— Cho Grip, cho cháu và cho Hugh cùng chia nhau đấy nhé,— nó vừa đáp vừa cất tiền đi, gật đầu đếm trên đầu ngón tay.— Grip một, cháu hai, Hugh ba; con chó, con dê, bầy mèo—thôi, chúng cháu sẽ tiêu xèo nó sớm thôi, cháu báo trước đấy nhé. Chờ đã.— Nhìn kìa. Mấy người khôn ngoan các người có thấy gì ở đằng kia không?
Nó hăng hái quỳ một chân xuống, đăm đăm nhìn làn khói đang cuồn cuộn bay lên ống khói thành một đám mây đen đặc. John Willet, kẻ dường như thấy mình chính là đối tượng được ám chỉ đặc biệt qua cụm từ “những người khôn ngoan”, cũng ngước nhìn theo với vẻ mặt vô cùng đăm chiêu.
— Này, chúng bay đi đâu thế hả, khi mà phóng vút lên cao thế kia?— Barnaby hỏi.— Ơ hay? Sao chúng cứ bám sát gót nhau thế nhỉ, và sao lúc nào chúng cũng vội vã thế—cái thói mà các người hay quở trách tôi, trong khi tôi chỉ bắt chước mấy kẻ bận rộn xung quanh mình thôi mà? Lại thêm mấy đứa nữa kìa! Bấu víu lấy vạt áo nhau; đứa này đi thì đứa khác lại lao tới! Thật là một điệu nhảy vui nhộn làm sao! Ước gì Grip với tôi cũng được nhảy nhót tưng bừng như thế!.
— Nó mang cái gì trong cái giỏ sau lưng thế kia?— vị khách hỏi sau vài khoảnh khắc Barnaby vẫn đang cúi gập người ngước nhìn lên phía trên ống khói và chăm chú theo dõi làn khói.
— Cái này á?— nó vừa nhảy chồm dậy trước khi John Willet kịp trả lời, vừa lắc lắc chiếc giỏ vừa cúi đầu lắng nghe.— Cái này á! Trong này có gì cơ chứ? Nói cho ngài ấy biết đi!
— Ác quỷ, ác quỷ, ác quỷ!— một giọng khàn đặc gào lên.
— Tiền thưởng đây này!— Barnaby kêu lên, tung tung những đồng tiền kêu lanh xẻng trong tay.— Tiền để ăn quà đấy, Grip!
— Hoan hô! Hoan hô! Hoan hô!— con quạ đáp lại.— Hãy vững chí lên. Đừng bao giờ bỏ cuộc. Gâu, gâu, gâu!
Ông Willet, kẻ dường như nuôi những hoài nghi sâu sắc về việc liệu một vị khách mặc áo viền ren và dùng vải lanh thượng hạng có thể có bất kỳ mối dây liên hệ nào, dù chỉ là sự tồn tại, với những hạng khách bất lịch sự mà con chim vừa tự nhận thuộc về, liền lôi Barnaby đi ngay lúc ấy nhằm ngăn chặn bất kỳ lời tuyên bố bất lịch sự nào khác, rồi cúi chào thật sâu lui khỏi căn phòng.
