Suy nghĩ của những kẻ phàm tục luôn bị chi phối bởi một thứ định luật vạn vật hấp dẫn luân lý, vốn giống như định luật vật lý, giam hãm họ chặt chẽ sát mặt đất. Ánh hào quang rực rỡ ban ngày và những kỳ quan tĩnh lặng của đêm trời đầy sao đều cất lên tiếng gọi hoài công với tâm trí họ. Chẳng có dấu hiệu nào trên mặt trời, mặt trăng hay các vì sao mà họ có thể đọc hiểu nổi. Họ giống như một số kẻ uyên bác, dẫu học được cách nhận diện từng hành tinh bằng tên tiếng Latinh của chúng, lại hoàn toàn quên mất những chòm sao nhỏ bé trên thiên đàng như Lòng Bác Ái, Sự Bao Dung, Tình Yêu Phổ Quát và Sự Thương Xót—dù chúng tỏa sáng rực rỡ ngày đêm đến mức người mù cũng có thể thấy; và khi ngước nhìn bầu trời lấp lánh, họ chẳng thấy gì ngoài hình ảnh phản chiếu của chính cái trí tuệ cao ngạo cùng sự uyên bác sách vở của mình.

Thật kỳ lạ khi hình dung những con người trần tục ấy, mải mê suy tính, hướng ánh mắt về vô số khối cầu đang tỏa sáng trên cao và bắt chúng phải phản chiếu những hình ảnh duy nhất mà tâm trí họ chứa đựng. Kẻ chỉ sống nhờ ơn mưa giufnh của các bậc vương tôn thì chẳng thấy gì trước mắt ngoài những vì sao đính trên ngực áo triều thần. Kẻ đố kỵ nhìn thấy danh vọng của xóm giang láng giềng ngay trên bầu trời; còn đối với kẻ keo kiệt và đại đa số dân phàm tục, cả vũ trụ bao la trên cao kia đều lấp lánh ánh kim khí cứng nhắc—mới tinh từ xưởng đúc—in hình đầu vị quân vương—luôn chen vào giữa họ với thiên đường, dù họ quay bước về đâu. Bóng tối của những dục vọng chính chúng ta cũng đứng chắn giữa ta và những thiện thần hộ mệnh như thế, khiến ánh sáng của các vị bị lu mờ đi.

Vạn vật đều tươi mới và rộn ràng, tựa hồ thế gian vừa mới được tạo lập vào buổi sáng hôm đó, khi ông Chester thong thả cưỡi ngựa dọc theo con đường ven rừng. Dù hãy còn sớm trong mùa, thời tiết lại ấm áp và dễ chịu; cây cối đang đâm chồi nảy lộc, các hàng rào và thảm cỏ xanh mướt, không gian rộn rã tiếng chim ca, và bay cao hơn tất cả là tiếng sơn ca đang trút những khúc nhạc phong phú nhất của mình. Ở những chốn thâm u, sương sớm lấp lánh trên từng phiến lá non và ngọn cỏ; còn nơi ánh mặt trời chiếu rọi, những giọt sương như hạt kim cương vẫn còn lấp lánh rạng rỡ, tựa hồ quyến luyến không nỡ rời bỏ một thế gian tươi đẹp đến thế và để quãng đời ngắn ngủi ấy phải vụt qua. Ngay cả làn gió nhẹ, với tiếng xào xạc êm tai chẳng kém gì dòng nước chảy róc rách, cũng mang theo hy vọng và lời hứa hẹn; để lại hương thơm dễ chịu trên đường lướt qua, nó thì thầm về cuộc hội ngộ với Mùa Hè và sự giáng lâm đầy hoan hỉ của ngài.

Kẻ lữ hành đơn độc thong thả lướt qua những rặng cây, từ vùng ánh sáng sang chốn râm mát rồi lại trở về, với một nhịp điệu đều đặn — thỉnh thoảng có ngó nghiêng xung quanh thật đấy, nhưng chẳng bận tâm gì nhiều đến ban ngày hay cảnh sắc mình đang đi qua, ngoài việc tự thấy mình may mắn (nhờ ăn vận cực kỳ bảnh bao) khi gặp được thời tiết thuận lợi như vậy. Những lúc ấy, ông ta mỉm cười đầy tự mãn, nhưng có phần giống như đang hài lòng với chính bản thân hơn là với bất cứ thứ gì khác: cứ thế thong thả tiến bước trên con ngựa tía, trông dễ mến chẳng kém gì chú ngựa của mình, và có lẽ kém nhạy cảm hơn rất nhiều trước những ảnh hưởng tươi vui xung quanh.

Chẳng mấy chốc, những chiếc ống khói đồ sộ của quán Maypole đã hiện ra trước mắt; thế nhưng ông ta chẳng hề giật lợt bước chân, cứ giữ nguyên vẻ điềm tĩnh lạnh lùng ấy mà tiến thẳng tới hiên quán trọ. John Willet, kẻ đang sưởi ấm khuôn mặt đỏ phừng phừng trước đống lửa lớn trong quầy rượu, và với sự phán đoán nhanh nhạy cùng tầm nhìn xa trông rộng tột bậc, vừa ngước nhìn bầu trời xanh vừa thầm nghĩ rằng nếu tình trạng này kéo dài thêm nữa, có lẽ cuối cùng người ta sẽ phải dẹp bỏ lò sưởi và mở toang các cửa sổ, bèn lật đật bước ra để giữ bàn đạp ngựa cho khách; miệng cất tiếng gọi lớn réo Hugh.

— Ồ, mi ở đây đấy à, anh bạn? — John nói, có phần ngạc nhiên trước tốc độ xuất hiện nhanh chóng của hắn. — Dắt con vật quý giá này ra chuồng, và chăm sóc nó cẩn thận hơn mức bình thường nếu mi còn muốn giữ cái ghế của mình. Đúng là một tên lười biếng chết tiệt, thưa ngài; hắn cần phải có người trông nom quản thúc kỹ càng lắm mới được.

— Nhưng anh có một đứa con trai mà, — ông Chester đáp lời, trao dây cương cho Hugh khi xuống ngựa và đáp lại lời chào của gã bằng một cái phẩy tay hờ hững hướng về phía vành mũ. — Sao anh không sai NÓ làm mấy việc hữu ích ấy đi?

— Chà, sự tình là thế này, thưa ngài, — John ra vẻ ta đây đáp lại, — rằng con trai tôi... ơ hay, mi lại đang nghểnh tai hóng hớt đấy à, cái đồ đểu cáng kia?

— Ai hóng hớt chứ? — Hugh tức giận đáp. — Nghe ÔNG ăn nói kìa, đúng là một bữa tiệc tai! Muốn tôi dắt con ngựa này đi cho đến khi nó ráo mồ hôi không hả?

— Thế thì dắt nó đi ra xa hơn một chút đi, đồ khốn, — lão John quát lớn, — và khi mi thấy tôi cùng một vị quý tộc cao quý đang ngồi đàm đạo, hãy đứng cho đúng khoảng cách. Nếu mi không biết điều đó, thưa ngài, — ông Willet nói thêm, sau một khoảng lặng dài vô tận, trong khi dán đôi mắt đờ đẫn to đực vào Hugh và kiên nhẫn chờ đợi bất kỳ ý tưởng lẻ tẻ nào có thể nảy ra trong đầu, — chúng ta sẽ sớm tìm cách dạy cho mi biết điều đó.

Hugh nhún vai đầy khinh miệt, rồi với dáng vẻ ngạo mạn bất tuân quen thuộc, bước sang phía bên kia bãi cỏ nhỏ, ở đó, với sợi dây cương vắt hờ hững trên vai, hắn dắt con ngựa đi qua đi lại, thỉnh thoảng lại liếc nhìn chủ nhân từ dưới cặp lông mày rậm rạp với một vẻ mặt hiểm độc chẳng ai muốn phải nhìn thấy.

Ông Chester, dù trông có vẻ như không bận tâm, nhưng đã quan sát gã rất kỹ lưỡng trong suốt cuộc tranh cãi ngắn ngủi vừa rồi, bước lên thềm cửa, quay phắt lại phía ông Willet và nói:

— Anh nuôi toàn những tên đầy tớ kỳ quặc đấy, John.

— Trông thì kỳ quặc thật đấy, thưa ngài; nhưng mà khi làm việc ngoài trời; nào là ngựa nghẽo, chó má và những việc đại loại thế, thì chẳng có gã nào ở nước Anh này giỏi giang hơn cái thằng Maypole Hugh kia đâu. Nó không hợp làm việc trong nhà, — ông Willet nói thêm, với cái giọng điệu đầy vẻ tâm đắc của một kẻ tự thấy bản chất mình ưu việt hơn người. — Việc đó thì tôi lo; nhưng mà nếu tên chả đó mà có chút ít trí tưởng tượng thôi, thưa ngài...

— Chắc bây giờ nó cũng là một kẻ lanh lẹ đấy, ta dám cá thế, — ông Chester cất lời bằng một điệu bộ trầm ngâm, ngụ ý rằng ông cũng sẽ nói thế ngay cả khi chẳng có ai ở đó để nghe.

— Lanh lẹ á, thưa ngài! — John vặn lại với nét mặt đầy biểu cảm; — cái thằng chả ấy á! Này! Anh bạn kia! Mang con ngựa lại đây, rồi đi treo cái tóc giả của tôi lên cái phong cờ đi, để cho vị quý tộc này thấy mi thuộc loại lanh lẹ hay đần độn.

Hugh không đáp lời, mà ném phắt dây cương về phía chủ, giật phăng bộ tóc giả khỏi đầu với một cử động thiếu lễ độ và vội vã đến mức khiến ông Willet được một phen hoảng hốt không kém, dù đó lại chính là điều lão hằng mong muốn, rồi lanh lẹ trèo tót lên tận đỉnh ngọn nêu trước nhà, treo bộ tóc giả lên con gà tây chỉ hướng gió và quay tít nó vòng tròn như một chiếc xiên quay thịt. Sau khi hoàn thành màn trình diễn đó, hắn ném phăng nó xuống đất, trượt phắt từ trên cột xuống với tốc độ không thể tưởng tượng nổi và chạm đất đứng vững vàng hầu như ngay khoảnh khắc vật ấy vừa rơi xuống.

— Đấy, thưa ngài, — John lại rơi vào trạng thái đờ đẫn quen thuộc, — ngài sẽ chẳng tìm thấy cảnh ấy ở mấy quán trọ đâu, ngoài Maypole ra—nơi có đầy đủ chỗ ăn chốn ở cho cả người lẫn vật—cả cái màn kia nữa, dù với nó thì chẳng thấm vào đâu.

Lời nhận xét cuối cùng này ám chỉ việc hắn nhảy vọt lên lưng ngựa hệt như trong chuyến viếng thăm đầu tiên của ông Chester, rồi nhanh chóng biến mất sau cánh cổng chuồng ngựa.

— Với nó thì chuyện đó chẳng bõ bèn gì, — ông Willet lặp lại, vừa phủi bụi bộ tóc giả bằng cổ tay vừa thầm hạ quyết tâm sẽ tính thêm một khoản phí nhỏ cho bụi bặm và hư hỏng của món đồ trang chỉnh ấy vào các mục trong hóa đơn của vị khách; — nó có thể chui lọt qua hầu như bất kỳ cái cửa sổ nào trong nhà. Chưa từng có một tên chả nào hay quăng quật thân mình mà chẳng bao giờ gãy xương cốt như thế. Theo ý kiến của tôi, thưa ngài, thì điều đó phần lớn là do nó chẳng có tí trí tưởng tượng nào cả; và nếu có thể nhồi nhét (dù điều đó là bất khả) trí tưởng tượng vào đầu nó, thì chắc chắn nó sẽ chẳng bao giờ làm được như thế nữa. Mà chúng ta đang nói dở chuyện về con trai tôi cơ mà, thưa ngài.

— Phải, Willet, đúng vậy, — vị khách đáp lời, quay lại phía chủ quán với vẻ mặt điềm tĩnh quen thuộc. — Bạn hiền của tôi ơi, chuyện nó thế nào rồi?

Có lời đồn rằng trước khi đưa ra câu trả lời, ông Willet đã nháy mắt. Nhưng vì chẳng ai từng thấy lão làm ra vẻ nhẹ dạ như thế bao giờ, dù là trước hay sau đó, nên đây có lẽ chỉ là một trò bịp bợm ác ý do kẻ thù của lãoa dựng lên — có lẽ xuất phát từ sự việc rành rành là lão đã túm lấy chiếc khuy áo ngực thứ ba của vị khách tính từ cằm xuống, rồi thì thầm câu trả lời thẳng vào tai ông:

— Thưa ngài, — John trịnh trọng thì thầm, — tôi biết rõ bổn phận của mình. Chúng ta không chấp nhận chuyện nam nữ yêu đương ở đây đâu, thưa ngài, khi chưa có sự cho phép của cha mẹ. Tôi tôn trọng một vị công tử trẻ tuổi, xét theo tư cách một công tử trẻ tuổi; tôi tôn trọng một tiểu thư khuê các, xét theo tư cách một tiểu thư khuê các; thế nhưng xét hai người họ thành một đôi uyên ương thì tôi hoàn toàn mù tịt, thưa ngài, hoàn toàn không biết gì sất. Con trai tôi, thưa ngài, đang đi tuần tra.

— Tưởng vừa nãy tôi còn thấy nó ngó ra từ ô cửa sổ góc nhà cơ mà, — ông Chester nói, bởi ông vốn dĩ cho rằng đi tuần tra nghĩa là phải đi lại lang thang ở đâu đó.

— Chắc chắn là ngài đã thấy nó rồi, thưa ngài, — John đáp. — Nó đang thực hiện cuộc tuần tra danh dự của mình, thưa ngài, chứ không phải đi rời khỏi khuôn viên quán. Tôi và một số người bạn hay lui tới quán Maypole vào buổi tối đã bàn bạc xem nên xử lý nó thế nào để ngăn cản nó làm những điều xằng bậy chống lại mong muốn của ngài; và chúng tôi đã bắt nó đi tuần tra. Hơn thế nữa, thưa ngài, nó sẽ còn tiếp tục tuần tra trong một thời gian khá dài nữa đấy, tôi dám chắc với ngài như vậy.

Sau khi truyền đạt ý tưởng vô cùng sáng suốt này — vốn bắt nguồn từ việc mấy ông bạn già trong làng đọc được trên báo về chuyện một sĩ quan nào đó đang chờ phán quyết của tòa án quân sự được tại ngoại hầu tra —, ông Willet lùi ra khỏi tai vị khách, và chẳng hề thay đổi nét mặt chút nào, lẩm bẩm cười khà khà ba tiếng rõ to. Cử chỉ gần giống như cười nhất trong đời mà lão từng thể hiện (và điều đó rất hiếm khi xảy ra, chỉ trong những hoàn cảnh cực đoan nhất) cũng chẳng thèm làm cong lấy một đường viền môi hay tạo ra dù chỉ là một thay đổi nhỏ nhất — không, thậm chí chẳng bằng một cái ngoắc nhẹ — trên chiếc cằm đôi to sụ, béo ngậy của lão; thứ mà vào những lúc ấy cũng như bao lúc khác, vẫn y nguyên là một vùng hoang mạc hoàn toàn trên tấm bản đồ rộng lớn của khuôn mặt: một khoảng trống vô cảm, đờ đẫn và đáng sợ đến cùng cực.

Kẻo có ai phải ngạc nhiên khi ông Willet lại dám có hành động táo bạo này để chống lại một người mà lão từng tiếp đón bao lần, và là kẻ luôn trả tiền sòng phẳng mỗi khi ghé quán Maypole, thiết tưởng cũng nên nói rõ rằng chính sự sắc sảo và khôn ngoan của lão trong vụ này đã khiến lão phải tự thưởng cho mình những tràng cười cợt bất thường vừa rồi. Bởi vì sau khi cẩn thận đong đếm cha con nhà nọ trên cái cân phán đoán của mình, ông Willet đã đi đến kết luận rõ ràng rằng ông già rõ ràng là một vị khách sòng phẳng và béo bở hơn cậu con trai. Ném luôn lão chủ quán lên cùng một bên cân — vốn đã nghiêng hẳn về phía này từ trước, lại cộng thêm quyết tâm chống lại anh chàng Joe bất hạnh và sự phản đối mang tính nguyên tắc đối với mọi chuyện yêu đương hò hẹn — chiếc cân liền cắm phập xuống đất cái rụp, hất bổng nguyên nhân nhẹ tênh của chàng trai trẻ bay thẳng lên tận trần nhà. Ông Chester chẳng phải là kẻ đần độn gì mà không nhận ra động cơ của ông Willet, nhưng ông vẫn cất lời cảm ơn một cách hào hiệp cứ như thể lão là một trong những vị thánh tử đạo vô tư nhất từng xuất hiện trên đời; rồi để lão ở lại — với vô vàn lời gởi gắm đầy tin tưởng vào gu thẩm mỹ và sự phán đoán tinh tường của lão để chuẩn bị một bữa tối phù hợp nhất với hoàn cảnh —, ông rảo bước tiến về phía dinh thự Warren.

Ăn vận bảnh bao hơn mọi khi; tạo cho mình một dáng điệu uyển chuyển — dẫu là kết quả của bao năm trau chuốt nhưng vẫn rất tự nhiên và vô cùng hợp dáng —; điều chỉnh nét mặt thành biểu cảm điềm tĩnh và dễ mến nhất; tóm lại là tự kiểm soát bản thân chặt chẽ ở mọi khía cạnh, điều đó chứng tỏ ông rất coi trọng ấn tượng mà mình sắp tạo ra —, ông bước vào khuôn viên dạo chơi quen thuộc của cô Haredale. Đi chẳng được bao xa và cũng chẳng cần ngó nghiêng lâu, ông đã trông thấy một bóng hồng đang tiến về phía mình. Thoáng nhìn thấy vóc dáng và trang phục của nàng lúc bước qua một chiếc cầu gỗ nhỏ bắc ngang giữa hai người, ông biết chắc mình đã tìm đúng người cần gặp. Ông bước thẳng ra cản đường nàng, và chỉ vài bước chân là hai người đã đứng sát bên nhau.

Ông cất mũ chào, nhường lối cho nàng đi qua. Rồi, làm như ý định ấy vừa mới lóe lên trong đầu, ông vội vã quay người lại và cất giọng đầy xúc động:

— Xin lỗi bà... có phải tôi đang thưa chuyện với tiểu thư Haredale đó chứ?

Nàng khựng lại, có phần bối rối vì bất ngờ bị một người lạ chặn đường, rồi đáp: — Vâng, đúng vậy.

— Trực giác mách bảo tôi, — ông vừa nói vừa đưa ánh mắt ngợi khen nhan sắc của nàng, — rằng chẳng thể là ai khác được. Thưa tiểu thư Haredale, tôi mang một cái tên không hề xa lạ với cô — một cái tên vừa mang lại niềm kiêu hãnh, lại vừa khiến tôi đau lòng khi biết rằng nó vang lên êm ái bên tai cô. Như cô thấy đấy, tôi đã luống tuổi. Tôi chính là cha của người mà cô hằng quý trọng và ưu ái hơn tất cả những người khác. Vì những lý do trọng đại đang khiến lòng tôi tràn ngập muộn phiền, tôi có thể xin cô dăm phút trò chuyện ở đây được không?

Nào ai chưa từng trải sự đời và sở hữu một trái tim chân thành, trẻ trung lại có thể nghi ngờ sự chân thật của người đối thoại — nhất là khi chất giọng cất lên lại tựa như tiếng vang thoang thoảng của một người mà nàng vô cùng quen thuộc và rất đỗi mến yêu? Nàng cúi đầu, khựng lại và lặng lẽ dán mắt xuống đất.

— Ra chỗ vắng vẻ hơn một chút... bên những rặng cây kia. Xin hãy tin tôi, đây là bàn tay của một lão già; một bàn tay lương thiện, thưa tiểu thư Haredale.

Nàng đặt bàn tay mình vào tay ông khi ông thốt lên những lời đó, và để mặc ông dẫn đến chiếc ghế đá gần đó.

— Ngài làm tôi lo lắng quá, thưa ngài, — nàng cất giọng nhỏ nhẹ. — Chắc ngài không phải là người mang tin xấu đến đấy chứ?

— Hoàn toàn không phải tin như cô đang nghĩ đâu, — ông vừa đáp vừa ngồi xuống bên cạnh nàng. — Edward vẫn khỏe — hoàn toàn khỏe mạnh. Quả thực tôi muốn nói về nó; nhưng tôi chẳng có tai họa nào để thông báo cả.

Nàng lại cúi đầu, làm như muốn giục ông nói tiếp, nhưng rồi lại thôi.

— Tôi thừa nhận rằng khi nói chuyện với cô lúc này, tôi đang gặp bất lợi, thưa tiểu thư Haredale yêu quý. Xin hãy tin rằng tôi chưa hề quên những cảm xúc của tuổi trẻ để rồi không nhận ra rằng cô vốn chẳng mấy mặn mà gì với tôi. Chắc cô từng nghe người ta miêu tả tôi là kẻ vô tình, tính toán và ích kỷ —

— Tôi chưa từng nghe ai, thưa ngài, — nàng ngắt lời với sắc thái thay đổi hẳn và giọng điệu kiên quyết hơn; — tôi chưa từng nghe ai nhắc đến ngài bằng những lời lẽ cay nghiệt hay bất kính cả. Ngài đã đánh giá sai lầm về bản tính của Edward nếu ngài cho rằng nó là kẻ có thể làm ra những hành vi ti tiện hay đê hèn.

— Xin lỗi tiểu thư ngọt ngào của tôi, nhưng còn bác của cô —

— Đó cũng chẳng phải bản tính của bác tôi đâu, — nàng đáp, đôi má ửng đỏ lên. — Bác tôi không có thói đâm sau lưng người khác, và tôi cũng chẳng ưa gì những hành động đê tiện ấy.

Vừa nói nàng vừa đứng bật dậy định bỏ đi; nhưng ông đã dịu dàng giữ tay nàng lại, tha thiết nài nỉ nàng ở lại nghe ông thêm một phút nữa bằng thứ giọng điệu đầy sức thuyết phục, khiến nàng dễ dàng xiêu lòng và ngồi xuống lại.

— Và chính là, — ông Chester vừa ngước mắt nhìn trời vừa thốt lên những lời độc thoại đầy cảm thán, — chính cái bản tính thẳng thắn, ngây thơ và cao thượng này đây, hỡi Ned, mà mày lại nhẫn tâm làm tổn thương sâu sắc đến thế. Thật đáng xấu hổ — đáng xấu hổ cho mày lắm, đồ con trai bất hiếu!

Nàng quay phắt lại nhìn ông với ánh mắt đầy khinh miệt cùng tia nhìn rực lửa. Trong khóe mắt ông Chester lúc ấy đã rưng rưng ngấn lệ, nhưng ông vội vã lau đi như thể không muốn để lộ sự yếu đuối của mình, rồi nhìn nàng bằng ánh mắt pha lẫn giữa sự ngưỡng mộ và xót xa.

— Cho đến tận bây giờ, — ông nói, — tôi mới tin rằng những hành động bồng bột của một thanh niên lại có thể khiến tôi xúc động mạnh mẽ đến thế, hỡi đứa con trai của chính mình. Cho đến tận bây giờ, tôi mới thấu hiểu giá trị của một trái tim phụ nữ — thứ mà bọn con trai dễ dàng có được rồi lại hờ hững vứt bỏ. Xin hãy tin tôi, thưa tiểu thư yêu quý, rằng mãi cho đến lúc này tôi mới nhận ra giá trị thực sự của cô; và dẫu cho sự căm ghét đối với sự gian dối và giả dối đã thúc đẩy tôi tìm đến cô — và tôi vẫn sẽ làm thế dẫu cô có là người nghèo hèn nhất và kém cỏi nhất trong giới của mình —, thì tôi cũng chẳng đủ can đảm để hoàn tất cuộc gặp gỡ này nếu trong trí tưởng tượng, tôi hình dung về cô đúng như con người thật của cô lúc này.

Ôi! Phải chi bà Varden được chứng kiến vị quý tộc đức hạnh ấy lúc thốt lên những lời này, với đôi mắt lấp lánh vẻ bất bình — phải chi bà được nghe thứ giọng nghẹn ngào, run rẩy của ông — phải chi bà được nhìn thấy ông đứng trần đầu dưới ánh mặt trời, mang thứ năng lượng khác thường tuôn trào những lời lẽ hùng biện ấy!

Với khuôn mặt kiêu kỳ nhưng cũng đầy vẻ nhợt nhạt và run rẩy, Emma lặng lẽ quan sát ông. Nàng chẳng nói chẳng rằng, cũng chẳng nhúc nhích, cứ đăm đăm nhìn ông như thể muốn thấu tận tâm can.

— Tôi rũ bỏ, — ông Chester nói, — thứ xiềng xích mà tình cảm gia đình đôi khi áp đặt lên một số người, và chối bỏ mọi ràng buộc ngoại trừ chân lý và bổn phận. Thưa tiểu thư Haredale, cô đang bị lừa dối; cô đang bị chính người tình không xứng đáng của tôi — và cũng là đứa con trai không ra gì của tôi — lừa gạt.

Nàng vẫn điềm tĩnh nhìn ông chằm chằm, và hoàn toàn giữ im lặng.

— Tôi vẫn luôn phản đối những lời thề non hẹn biển của nó dành cho cô; thưa tiểu thư Haredale yêu quý, chắc cô sẽ công bằng mà nhớ lại điều đó. Bác cô và tôi từng là kẻ thù từ thuở trẻ, và nếu tôi muốn trả thù, tôi đã có thể tìm thấy cơ hội ngay tại đây. Thế nhưng, khi tuổi đời chồng chất, chúng ta trở nên khôn ngoan hơn — hy vọng là thêm phần cay đắng — và ngay từ đầu, tôi đã đứng ra phản đối nó trong mối duyên này. Tôi đã thấy trước kết cục và muốn che chở cho cô, nếu có thể.

— Xin ngài hãy nói thẳng ra đi, — nàng ngập ngừng nói. — Hoặc là ngài đang lừa dối tôi, hoặc chính ngài mới là kẻ bị lừa. Tôi không tin ngài — tôi không thể — và tôi cũng không nên tin.

— Trước hết, — ông Chester dị giọng nói, — bởi vì trong lòng cô có thể vẫn còn chút hờn giận ngấm ngầm mà tôi không muốn khơi gợi, xin cô hãy nhận bức thư này. Nó đến tay tôi hoàn toàn là do tình cờ và nhầm lẫn, và lẽ ra nó đã có thể giải thích cho cô (như tôi được biết) lý do vì sao con trai tôi không đáp lại một bức thư nào đó của cô. Cầu xin Chúa phù hộ, thưa tiểu thư Haredale, — vị quý tộc tốt bụng cất lời với vẻ xúc động sâu sắc, — mong sao trong cõi lòng nhân hậu của cô không tồn tại bất kỳ lý do vô cớ nào để gây gổ với nó. Cô phải biết, và cô sẽ thấy rằng trong chuyện này, nó hoàn toàn vô tội.

Có điều gì đó vô cùng chân thành, cực kỳ chính trực, hết sức đúng đắn và thật thà trong cách hành xử này — điều gì đó khiến cho một nhân vật đàng hoàng cất công làm việc ấy trở nên đáng tin đến mức trái tim Emma, lần đầu tiên trong đời, chùng xuống nghẹn ngào. Nàng quay mặt đi và bật khóc nức nở.

— Tôi ước gì, — ông Chester vừa cúi người ghé sát vừa cất giọng ôn tồn và đầy vẻ kính trọng nói, — tôi ước gì, cô gái yêu quý của tôi ơi, nhiệm vụ của tôi là xóa bỏ chứ không phải khoét sâu thêm những giọt nước mắt đau thương ấy của cô. Con trai tôi, đứa con trai lầm đường lạc lối của tôi — tôi không dám gọi nó là kẻ cố tình phạm tội trong chuyện này, bởi những gã thanh niên bồng bột từng hai ba lần thay lòng đổi dạ trước đó thường hành động thiếu suy nghĩ, thậm chí chẳng nhận thức được lỗi lầm mình gây ra —, nó sẽ nuốt lời hứa hẹn với cô; thậm chí ngay lúc này đây nó đã nuốt lời rồi. Tôi nên dừng lại ở đây, và sau khi đưa ra lời cảnh báo này, để mặc mọi chuyện tự diễn biến, hay tôi nên tiếp tục?

— Ngài hãy tiếp tục đi, thưa ngài, — nàng đáp, — và hãy nói rõ hơn nữa, vì công lý cho cả nó lẫn tôi.

— Cô gái yêu quý của tôi ơi, — ông Chester nói, càng cúi sát với vẻ trìu mến hơn nữa; — người mà tôi hằng ao ước gọi là con gái, ngặt vì Định Mệnh trớ trêu không cho phép, Edward đang tìm cách dứt tình với cô dựa trên một cái cớ giả dối và hoàn toàn không thể chấp nhận được. Chính tay nó viết điều đó cho tôi thấy rõ. Xin hãy tha thứ cho tôi nếu tôi từng cho người theo dõi hành vi của nó; tôi là cha nó; tôi lo cho sự bình yên của cô và danh dự của nó, và chẳng còn cách nào khác khả dĩ hơn. Ngay trên bàn làm việc của nó lúc này, sẵn sàng chờ ngày gửi đi, là một bức thư trong đó nó nói với cô rằng sự nghèo khó của chúng tôi — sự nghèo khó của cả nó lẫn tôi, thưa tiểu thư Haredale — ngăn cản nó tiếp tục theo đuổi chiếc tay ngọc của cô; trong đó nó tự nguyện đề nghị, chủ động giải phóng cô khỏi lời thề nguyền; và lớn tiếng khoác lác (đàn ông trong hoàn cảnh ấy thường hay làm thế) về việc sau này sẽ trở nên xứng đáng hơn với sự quý mến của cô — đại loại thế. Nói tảng ra cho vuông, đó là một bức thư không những rũ bỏ cô — xin lỗi vì phải dùng từ ấy; tôi muốn gọi lòng kiêu hãnh và phẩm giá của cô đứng về phía mình — không những rũ bỏ cô, tôi e là vì bóng hồng từng hắt hủi khơi nguồn cho mối tình chớp nhoáng của nó và thổi bùng nó lên từ sự tự ái bị tổn thương, mà nó còn ra điều ta đây làm ơn mắc oán và xem việc đó là một hành vi cao thượng nữa chứ.

Nàng lại liếc nhìn ông một lần nữa đầy kiêu hãnh như một bản năng tự nhiên, rồi với lồng ngực phập phồng nghẹn ngào, nàng đáp lại: — Nếu những gì ngài nói là sự thật, thì thưa ngài, anh ta đã nhọc công vô ích để đạt được mục đích rồi. Anh ta chu đáo với sự bình yên trong tâm hồn tôi quá cơ. Tôi xin cảm ơn anh ta chân thành nhé.

— Sự thật của những điều tôi nói với cô, thưa tiểu thư yêu quý, — ông đáp, — cô sẽ kiểm chứng được qua việc có nhận được bức thư mà tôi vừa nhắc đến hay không. Haredale, bạn hiền của tôi, tôi rất vui mừng được gặp anh, dẫu cho chúng ta hội ngộ trong những hoàn cảnh đặc biệt và vào một dịp buồn bã thế này. Hy vọng anh vẫn khỏe mạnh.

Ngay lúc đó, vị tiểu thư ngước đôi mắt đẫm lệ lên; và nhận ra người bác ruột quả thực đang đứng ngay trước mặt, lại hoàn toàn không đủ sức chịu đựng để nghe hay thốt thêm dù chỉ một lời nào nữa, nàng vội vã quay gót bỏ đi, để lại hai người đứng đó. Họ đứng nhìn nhau, rồi nhìn theo bóng dáng đang khuất dần của nàng, và suốt một khoảng thời gian dài chẳng ai thốt lên lời.

— Thế này là thế nào? Giải thích cho tôi nghe xem, — cuối cùng ông Haredale cất tiếng. — Tại sao anh lại có mặt ở đây, và tại sao lại ở bên con bé?

— Bạn hiền của tôi ơi, — người kia đáp lại, lấy lại phong thái quen thuộc với vẻ vô cùng tự nhiên và uể oải ngả lưng xuống ghế đá, — cách đây không lâu, chính anh từng nói với tôi tại cái quán trọ cổ kính tuyệt vời mà anh là chủ nhân đáng kính (và đó quả là một cơ sở vô cùng quyến rũ cho những ai thích lối sống điền viên và có thể tạng cường tráng, không sợ bị cảm lạnh), rằng trong mọi mưu mô thủ đoạn, tôi sở hữu cái đầu và trái tim của một ác quỷ. Lúc ấy tôi đã nghĩ — thực sự là tôi đã nghĩ thế — rằng anh đang nịnh bợ tôi. Thế nhưng giờ đây tôi bắt đầu ngạc nhiên trước sự tinh tường của anh, và dẹp bỏ mọi thói kiêu ngạo sang một bên, tôi thực tình tin rằng anh đã nói sự thật. Anh đã bao giờ giả vờ ngây thơ tột độ và nổi giận đùng đùng một cách chân chất bao giờ chưa? Bạn hiền của tôi ơi, nếu chưa từng làm thế, anh sẽ chẳng thể tưởng tượng nổi nỗ lực ấy khiến người ta kiệt sức đến nhường nào đâu.

Ông Haredale trừng mắt nhìn ông với vẻ khinh bỉ lạnh lùng. — Tôi biết là anh có thể trốn tránh việc giải thích, — ông vừa nói vừa khoanh tay trước ngực. — Nhưng tôi bắt buộc phải nghe lời giải thích ấy. Tôi có thể chờ.

— Không cần đâu. Hoàn toàn không cần đâu, bạn hiền của tôi ơi. Anh sẽ chẳng phải đợi dù chỉ một phút, — người bạn đáp lại, thong thả vắt chéo chân. — Chuyện đơn giản như đan rổ. Nó gọn vỏn vẹn trong một hạt dẻ. Thằng Ned đã viết cho con bé một bức thư — một tác phẩm sướt mướt, chân chất, sến súa của tuổi trẻ, hiện vẫn nằm trong ngăn bàn của nó vì nó chưa đủ can đảm để gửi đi. Tôi đã cả gan mượn tay nó — và lòng yêu thương cùng nỗi lo lắng của một người cha là lý do quá đủ để bào chữa cho hành động đó — để nắm lấy nội dung bức thư. Tôi đã kể lại chúng cho cháu gái anh nghe (một giai nhân vô cùng quyến rũ, Haredale quả là một sinh vật tựa thiên thần), có thêm thắt chút gia vị và miêu tả sao cho phù hợp với mục đích của chúng ta. Xong xuôi cả rồi. Anh cứ yên tâm đi. Mọi chuyện đã chấm dứt. Bị tước đoạt hết đồng minh lẫn kẻ trung gian; lòng kiêu hãnh và sự ghen tuông của con bé bị kích động đến tột cùng; chẳng có ai vạch trần sự thật cho nó hiểu, lại có anh đứng ra xác nhận lời tôi; anh sẽ thấy mối quan hệ giữa chúng sẽ chấm dứt bằng câu trả lời của nó. Nếu ngày mai, trước buổi trưa, con bé nhận được thư của thằng Ned, anh có thể tính mốc thời gian chia tay của chúng là từ đêm mai. Xin đừng cảm ơn, tôi xin anh đấy; anh chẳng nợ nần gì tôi đâu. Tôi hành động vì chính mình; và nếu tôi có thúc đẩy giao ước của chúng ta với tất cả sự nhiệt thành mà ngay cả anh cũng mong muốn, thì quả thực tôi đã làm điều đó vì lợi ích cá nhân của mình.

— Tôi nguyền rủa cái giao ước mà anh gọi là thế bằng toàn bộ tâm can và linh hồn mình, — người kia đáp. — Nó được ký kết trong một giờ khắc tồi tệ. Tôi đã tự trói buộc mình vào một lời dối trá; tôi đã hùa theo anh; và dẫu cho tôi làm thế với một động cơ chính đáng, dẫu cho điều đó ngốn của tôi một nỗ lực mà có lẽ ít ai thấu hiểu, tôi vẫn căm ghét và khinh bỉ chính hành động của mình.

— Trông anh nóng nảy thật đấy, — ông Chester nhếch mép cười nhạt.

— ĐÚNG LÀ TÔI NÓNG NẢY. Tôi phát điên lên vì sự lạnh lùng của anh mất. "Chết tiệt, Chester, giá như máu trong huyết quản anh chảy ấm áp hơn một chút, và không có những ràng buộc đang ghìm giữ, kéo giật tôi lại — thôi đi; chuyện đã rồi; anh bảo tôi thế, và trong một vấn đề như vậy tôi có thể tin anh. Những khi tôi cảm thấy ân hận nhất về sự phản bội này, tôi sẽ nghĩ đến anh và cuộc hôn nhân của anh, rồi tự nhủ để tha thứ cho bản thân vì đã nhẫn tâm bứt lìa Emma và con trai anh bằng bất cứ giá nào. Giao ước của chúng ta nay đã bị hủy bỏ, và chúng ta có thể đường ai nấy đi.

Ông Chester duyên dáng hôn lên những ngón tay mình; và với gương mặt điềm tĩnh y nguyên từ đầu đến cuối — ngay cả khi chứng kiến người bạn đồng hành bị cơn thịnh nộ hành hạ và giày vò đến mức run rẩy cả người — ông vẫn nằm dài thư thái trên chiếc ghế đá, dõi theo bóng lưng hắn đang bước đi khuất dạng.

— Con dê gánh tội lẫn tên đầy tớ sai vặt của ta thời niên thiếu, — ông ngẩng đầu nhìn theo bóng hắn; — người bạn tri kỷ của những năm tháng sau này, kẻ chẳng thể giữ nổi người tình khi đã chiếm được nàng, lại còn đẩy nàng đến bên ta để ta hốt trọn phần thưởng; ta đắc thắng trước cả hiện tại lẫn quá khứ. Cứ sủa vang lên đi, cái đồ chó hoang mang bộ mặt xấu xí và bản tính tồi tệ kia; thần may mắn từ trước đến nay vẫn luôn đứng về phía ta — ta thích nghe tiếng anh sủa lắm.

Nơi họ gặp nhau nằm trong một hàng cây. Ông Haredale không rẽ lối nào mà cứ thế đi thẳng một mạch. Chợt ngoảnh đầu lại khi đã đi được một khoảng khá xa, thấy người bạn cũ lúc này đã đứng dậy và đang dõi theo mình, ông liền khựng lại như thể ngầm mong hắn sẽ đuổi theo và đứng chờ hắn tới nơi.

— Có lẽ rồi cũng đến lúc đó thôi, nhưng chưa phải bây giờ đâu, — ông Chester vừa vẫy tay ra điều cả hai vẫn là bạn tốt vừa quay người bước đi. — Vẫn chưa phải lúc đâu, Haredale. Cuộc đời đối với tôi hãy còn đủ thi vị; chỉ chán chường và nặng nề đối với anh mà thôi. Không. Đấu kiếm với một kẻ như thế này — chìu theo tâm trạng của hắn, trừ khi lâm vào đường cùng — thì quả là hành động ngớ ngẩn hết chỗ nói.

Mặc dù vậy, khi rảo bước, ông vẫn rút kiếm ra, và trong một phút lơ đễnh, ông đưa mắt ngắm nghía thanh gươm từ chuôi đến tận mũi nhọn đến tròn trĩnh hai mươi lần. Thế nhưng sự trầm ngâm sẽ sinh ra nếp nhăn; sực nhớ ra điều đó, ông vội cất kiếm đi, giãn đôi mày đang cau lại, ngân nga một khúc ca vui tươi với phong thái còn rạng rỡ hơn trước, và lại trở về với vẻ điềm nhiên, phơi phới thường ngày.