Một chuỗi tranh vẽ tái hiện những con phố Luân Đôn về đêm, dẫu ở một thời điểm tương đối gần so với ngày nay của câu chuyện này, cũng sẽ phô bày trước mắt một khung cảnh khác biệt đến mức khó tin so với thực tế ở thời đại chúng ta. Người quan sát hẳn sẽ khó lòng nhận ra những lối đi quen thuộc nhất của mình trong diện mạo đã đổi thay của một thời kỳ chỉ cách đây hơn nửa thế kỷ.
Tất cả các con đường ấy, từ những đại lộ rộng rãi và quang đãng nhất đến những ngõ hẻm chật hẹp và ít bóng người qua lại nhất, đều vô cùng tối tăm. Những ngọn đèn dầu và bông vải, dẫu được châm sóc đều đặn hai đến ba lần trong những đêm đông dài dằng dặc, cũng chỉ cháy rất mờ nhạt là cùng; và đến đêm muộn, khi không còn sự trợ giúp từ ánh đèn lẫn nến ở các cửa hiệu, chúng chỉ hắt một vệt sáng leo lắt, nhờ nhờ xuống lòng đường, để mặc những khung cửa nhô ra và mặt tiền các ngôi nhà chìm đalam trong bóng tối sâu thẳm. Nhiều sân chung và ngõ nhỏ bị bỏ lại trong màn đêm hoàn toàn; những nơi tồi tàn hơn, nơi một đốm sáng lập loè soi rọi cho cả chục ngôi nhà, lại chẳng hề được chiếu cố hơn là bao. Ngay cả ở những chốn ấy, cư dân đôi khi có lý do chính đáng để tắt đèn ngay khi vừa thắp lên; và lực lượng canh gác thì hoàn toàn bất lực chẳng thể ngăn cản, nên họ cứ tùy ý hành động. Thế là, ngay cả ở những lối đi quang đãng nhất, cứ sau mỗi khúc cua lại ẩn chứa một góc khuất nguy hiểm nơi kẻ gian có thể lẩn trốn hoặc tìm chỗ nương náu mà ít ai dám bén mảng đến đuổi theo; và vì thành phố lúc bấy giờ được bao bọc xung quanh bởi những cánh đồng, lối mòn rợp bóng cây, bãi đất trống và những con đường cô quạnh, tách biệt nó khỏi các vùng ngoại ô đã sáp nhập vào sau này, nên việc tẩu thoát vẫn trở nên dễ dàng ngay cả khi cuộc truy đuổi đang vô cùng ráo riết.
Chẳng có gì lạ khi với những điều kiện thuận lợi ấy luôn hiện hữu và tiếp diễn, những vụ cướp bóc dọc đường, thường đi kèm với những nhát chém tàn độc và không hiếm khi tước đi sinh mạng, lại diễn ra hàng đêm ngay giữa lòng Luân Đôn, hay những người dân lương thiện lại vô cùng khiếp sợ khi phải băng qua các con phố sau khi các cửa hiệu đã đóng cửa. Những ai lủi thủi đi về nhà một mình vào lúc nửa đêm thường có thói quen đi giữa lòng đường để phòng hờ những kẻ cướp giật rình rập xung quanh; ít ai dám mạo hiểm bước chân đến Kentish Town hay Hampstead, hay thậm chí Kensington hoặc Chelsea vào lúc đêm muộn mà không mang theo vũ khí hay có người đi kèm; trong khi kẻ từng lớn tiếng và ra vẻ dũng cảm nhất trên bàn tiệc hay quán rượu, dẫu chỉ phải đi chừng một dặm đường, cũng vẫn cảm thấy may mắn khi thuê được một đứa trẻ cầm đuốc hộ tống về nhà.
Lúc bấy giờ, các con đường ở Luân Đôn còn mang nhiều nét đặc trưng khác — không đến nỗi khó chịu như thế — mà người ta đã quen thuộc từ lâu. Một số cửa hiệu, đặc biệt là những nơi nằm về phía đông đền Temple Bar, vẫn duy trì tập tục treo biển hiệu cũ kỹ; và tiếng kẽo kẹt cùng tiếng đu đưa của những tấm biển ấy trong khung sắt vào những đêm lộng gió tạo thành một thứ âm thanh kỳ lạ và sầu thảm cho những ai đang trằn trọc trên giường ngủ hoặc vội vã rảo bước qua các con phố. Những hàng dài xe mui kín cho thuê cùng từng nhóm phu xe — những kẻ mà người đánh xe thời chúng ta phải gọi là dịu dàng và lịch sự — gây cản trở lối đi và làm náo động cả bầu không khí; những quán rượu dưới tầng hầm, được nhận biết qua một dải ánh sáng nhỏ cắt ngang vỉa hè, lan rộng đến nửa lòng đường, cùng với tiếng gầm gừ nghẹt thở phát ra từ bên dưới, đang há hốc mòn mỏi chờ đón và tiếp đãi những thành phần đồi bại nhất của cả hai giới; dưới mỗi mái hiên và bậc thềm, từng nhóm trẻ cầm đuốc tụ tập sát phạt nhau bằng những ván bài ăn tiền kiếm được trong ngày; hoặc có đứa kiệt sức hơn những đứa khác, đành buông mình vào giấc ngủ và để mẩu đuốc trên tay rơi xèo xuống nền đất bùn lầy.
Rồi còn có đội tuần tra cầm gậy và đèn lồng vừa đi vừa raô giờ giấc cùng tình hình thời tiết; và những ai tỉnh giấc vì tiếng gọi ấy rồi trở mình trên giường, lại cảm thấy thật dễ chịu khi nghe tiếng mưa rơi, tuyết đổ, gió thổi hay trời giá rét, cốt chỉ vì sự ấm cúng mà nó mang lại. Khách bộ hành đơn độc bỗng giật mình trước tiếng thét của phu xe ‘Xin nhường đường!’ khi có hai tên đánh xe lướt qua anh ta cùng chiếc xe trống — được kéo giật lùi để báo hiệu không nhận khách — và vội vã phóng về bến đỗ gần nhất. Rất nhiều chiếc xe riêng sang trọng, chở theo một quý bà nào đó với chiếc váy phồng và diềm xếp nếp quá khổ, được dẫn đường bởi những người chạy trước cầm đuốc sáp — thứ dụng cụ dập lửa vẫn còn được treo trước cửa một vài ngôi nhà tử tế — khiến cho lối đi trở nên rực rỡ và sáng ngời khi đoàn xe lướt qua, để rồi sau đó lại chìm vào màn đêm tối tăm và ảm đạm hơn. Không hiếm khi những kẻ chạy kiệu hống hách ấy lại cãi cọ nhau ở phòng gia nhân trong lúc chờ đợi các ông chủ bà chủ; rồi lao vào tẩu mã thượng cẳng chân hạ cẳng tay ngay tại đó hoặc ngoài đường phố, để lại bãi chiến trường vương vãi bột tóc, những mảnh tóc giả đuôi sam và những bó hoa cài áo rời rạc. Cờ bạc, thói hư tật xấu hoành hành ở mọi tầng lớp (tất nhiên là do giới thượng lưu khơi mào), thường là nguyên nhân châm ngòi cho những cuộc tranh chấp này; bởi bài bạc và súc sắc được chơi công khai chẳng kém gì ở tầng trên, gây ra biết bao tai họa và mang lại sự kích thích chẳng hề thua kém ở dưới tầng hầm. Trong lúc những sự việc như thế, bắt nguồn từ các buổi tiệc khiêu vũ, hóa trang và chơi bài quadrille, đang diễn ra ở khu vực phía tây thị trấn, thì những cỗ xe ngựa nặng nề và những chiếc xe chở hàng còn cồng kềnh hơn lại đang ì ạch lăn bánh về phía thành phố, với người đánh xe, lính canh và hành khách đều vũ trang đến tận răng, và chiếc xe — có lẽ trễ hẹn mất một hoặc hai ngày, nhưng điều đó chẳng có gì là lạ — lại bị bọn cướp đường cướp sạch; những kẻ chẳng ngần ngại một mình tấn công cả một đoàn xe chở hàng lẫn người, đôi khi hạ sát một vài hành khách, hoặc đôi khi chính chúng lại bị bắn hạ tùy theo hoàn cảnh. Sang ngày hôm sau, những lời đồn thổi về hành động táo tợn mới mẻ trên đường đi ấy lại trở thành chủ đề bàn tán rôm rả suốt mấy tiếng đồng hồ khắp thị trấn, và cuộc hành tề công khai của một quý ông nào đó (đang ngà ngà say) tiến về Tyburn, diện những bộ cánh thời thượng nhất và buông lời chửi rủa vị tuyên úy với vẻ hào hiệp cùng nét duyên dáng không gì sánh bằng, mang lại cho dân chúng một sự khích lệ thú vị đồng thời là một bài học sâu sắc đầy tính răn đe.
Giữa muôn vàn kẻ hiểm ác trong một xã hội như thế, kẻ chuyên lảng vảng và rình rập nơi đô thị về đêm, có một gã khiến nhiều kẻ bặm trợn và hung hãn chẳng kém hắn cũng phải rùng mình kinh hãi không kiềm chế nổi. Hắn là ai, hay đến từ đâu, là câu hỏi thường được đặt ra nhưng chẳng ai có thể trả lời. Danh tính của hắn hoàn toàn ẩn khuất, chưa từng có ai nhìn thấy hắn cho đến khoảng chừng tám ngày trở lại đây, và hắn vừa là một kẻ xa lạ đối với những tên tội phạm già dặn dám xông xáo vào các hang ổ, vừa xa lạ với cả bọn trẻ tuổi. Hắn không thể là một tên mật thám, bởi hắn chưa bao giờ vén chiếc mũụp vành lên để quan sát xung quanh, chẳng thèm trò chuyện với bất kỳ ai, phớt lờ mọi thứ diễn ra trước mắt, không lắng nghe bất kỳ câu chuyện nào, và chẳng thèm ngó ngàng đến bất kỳ ai qua lại. Thế nhưng, cứ hễ màn đêm buông xuống là chắc chắn gã này lại hòa mình vào đám đông ô hợp dưới căn hầm tối tăm nơi những kẻ bị xã hội ruồng bỏ đủ mọi thành phần kéo đến; và hắn cứ ngồi lì ở đó cho đến tận sáng.
Hắn không chỉ là một bóng ma trong những bữa tiệc trác táng của bọn chúng; một thứ gì đó giữa chốn hoan ca và cuồng loạn khiến chúng lạnh sống lưng và bị ám ảnh; mà ngay cả khi ra ngoài đường, hắn vẫn chứng nào tật nấy. Hễ trời vừa tối là hắn lại tha thẩn bước đi — chẳng bao giờ đi cùng ai, mà luôn thui thủi một mình; không bao giờ nán lại hay lê la, mà luôn sải bước thật nhanh; và (những kẻ từng nhìn thấy hắn kể lại) thỉnh thoảng hắn lại ngoái đầu nhìn lại phía sau, và mỗi lần làm thế hắn lại rảo bước nhanh hơn. Trên những cánh đồng, ngõ hẻm, đường cái, ở khắp mọi góc phố của thị trấn — đông, tây, nam, bắc — người ta đều thấy gã đàn ông đó lướt đi như một cái bóng. Hắn luôn vội vã rảo bước đi khuất dạng. Những ai vô tình chạm mặt đều thấy hắn lướt qua nhẹ tênh, bắt gặp ánh mắt ngoái nhìn phía sau, rồi cứ thế mất hút trong màn đêm.
Sự bồn chồn và di chuyển liên tục không ngớt ấy đã dấy lên những lời đồn đại kỳ lạ. Người ta bắt gặp hắn ở những nơi xa xôi và hẻo lánh đến mức, có những thời điểm trùng khớp đến kỳ lạ khiến một số người hoài nghi liệu có phải có đến hai hoặc nhiều tên như thế — hay một số khác lại nghĩ rằng hắn có những năng lực siêu nhiên để di chuyển từ chốn này sang chốn khác. Tên cướp đường ẩn nấp trong mương nước từng nhìn thấy hắn lướt qua như một bóng ma ngay bên bờ vực; kẻ lang thang từng chạm trán hắn trên con đường lớn tối tăm; gã ăn mày từng thấy hắn dừng chân trên cầu để nhìn xuống dòng nước rồi lại lướt đi; những kẻ buôn bán xác chết với y tề thì có thể thề độc rằng hắn ngủ lại các nghĩa trang, và chúng từng tận mắt thấy hắn lờ mờ lướt đi giữa những nấm mồ khi chúng đến gần. Và trong lúc chúng thì thầm kể cho nhau nghe những câu chuyện ấy, một kẻ đang láo liên quan sát xung quanh bỗng giật tay áo tên bên cạnh, và kìa, hắn đã đứng sừng sững ngay giữa bọn chúng rồi.
Cuối cùng, một tên — hắn là kẻ chuyên nghề buôn bán quanh những ngôi mồ — quyết định tra hỏi người bạn đồng hành kỳ lạ này. Đêm hôm sau, khi hắn đã ngấu nghiến nuốt lấy phần ăn đạm bạc của mình (người ta nhận thấy hắn thường có thói quen ấy, như thể cả ngày chẳng được miếng nào khác), gã này liền sà đến ngồi ngay bên cạnh.
‘Đêm nay trời tối như mực nhỉ, đại nhân!’
‘Trối tối thật.’
‘Còn tối hơn cả hôm qua, dẫu hôm qua cũng đen như mực. Tao có đi ngang qua chỗ mày gần trạm thu phí trên đường Oxford Road không nhỉ?’
‘Có lẽ vậy. Ta không biết.’
‘Thôi nào, thôi nào, đại nhân,’ gã kia cất giọng, được sự thúc giục từ ánh mắt của đồng bọn, vừa nói vừa vỗ mạnh vào vai hắn; ‘hãy cởi mở và trò chuyện nhiều hơn chứ. Ra dáng một quý ông khi ngồi giữa chốn đông người lịch sự này chứ. Bọn tao nghe đồn mày đã bán mình cho quỷ dữ, và khối chuyện tày đình khác nữa đấy.’
‘Tất cả chúng ta đều thế cả rồi, chẳng phải sao?’ gã lạ mặt đáp lời, ngước mắt lên nhìn. ‘Nếu số lượng ít đi một chút, có lẽ hắn sẽ trả công hậu hĩnh hơn đấy.’
‘Trông anh có vẻ khốnốn thật đấy,’ gã kia lên tiếng khi gã lạ mặt để lộ gương mặt hốc hác, nhếch nhác cùng bộ quần áo rách rưới. ‘Sao phải thế chứ? Vui lên đi nào, đại nhân. Hát vang một khúc ca đi nào’—
‘Muốn nghe thì tự mà hát lấy,’ kẻ kia đáp lại, hất mạnh tay gã kia ra; ‘và nếu còn chút khôn hồn thì đừng có chạm vào tao; tao mang theo vũ khí có cò súng rất nhạy — chúng đã từng cướp đi sinh mạng người khác rồi đấy — và điều đó sẽ rất nguy hiểm cho những kẻ lạ mặt không biết cách sử dụng mà lại dám táy máy tay chân với tao đấy.’
‘Mày đang đe dọa đấy à?’ gã kia hỏi.
‘Đúng vậy,’ kẻ kia đáp, đứng phắt dậy quay phắt lại đối diện với gã, đồng thời đảo mắt nhìn quanh đầy hung hãn như thể đang đề phòng một cuộc tấn công hội đồng.
Giọng nói, ánh mắt và thái độ của hắn — tất cả đều toát lên vẻ bất chấp và tuyệt vọng cùng cực — vừa khiến những kẻ đứng xem khiếp vía lại vừa khiến chúng chùn bước. Dẫu đang ở một hoàn cảnh hoàn toàn khác biệt lúc này, chúng vẫn mang nặng những dư chấn mà hắn từng gây ra tại quán trọ Maypole.
‘Ta cũng giống như tất cả các ngươi, và sống như tất cả các ngươi thôi,’ gã đàn ông cất giọng nghiêm nghị sau một thoáng im lặng. ‘Ta cũng đang lẩn trốn ở đây như những kẻ khác, và nếu bị đánh úp thì có lẽ ta cũng sẽ chiến đấu ra trò chẳng thua kém bất kỳ tên nào trong số tụi mày. Còn nếu ta thích ở một mình, thì hãy để ta được yên. Bằng không,’ — đoạn hắn thề một câu thề độc địa khủng khiếp — ‘sẽ có chuyện lớn xảy ra ở cái xó này đấy, dẫu cho tỷ lệ chênh lệch có là hai mươi chọi một đi chăng nữa.’
Một tiếng lầm rầm vang lên, có lẽ xuất phát từ nỗi sợ hãi trước gã đàn ông cùng màn sương mù bí ẩn bao trùm lấy hắn, hoặc có lẽ do một số kẻ có mặt ở đó thực sự cho rằng sẽ là một tiền lệ bất lợi nếu cứ tò mò nhúng mũi vào chuyện riêng tư của một quý ông khi người ta có lý do để che giấu, đã cảnh báo gã đàn ông vừa khơi mào cuộc tranh cãi kia rằng tốt hơn hết là đừng nên đào sâu thêm nữa. Chỉ một lát sau, gã đàn ông lạ mặt liền nằm dài lên một chiếc băng ghế để ngủ, và khi chúng sực nhớ lại thì hắn đã biến đi đằng nào từ lúc nào.
Đêm hôm sau, trời vừa sập tối là hắn lại tha thẩn bước ra đường và lang thang qua các con phố; hắn xuất hiện trước ngôi nhà của bác thợ khóa không chỉ một lần, nhưng gia đình họ đã đi vắng và cửa đóng then cài kín mít. Đêm nay hắn băng qua cầu London Bridge để sang khu Southwark. Khi hắn đang lướt đi dọc theo một con hẻm nhỏ, một người phụ nữ tay xách chiếc giỏ nhỏ liền rẽ vào từ đầu bên kia. Vừa thoáng thấy bóng dáng cô ta, hắn liền nép mình vào vòm cửa để trốn và đứng chờ cho đến khi cô ta đi qua. Sau đó, hắn mới thận trọng bước ra khỏi chỗ ẩn nấp và bám theo sau.
Cô ta ghé vào mấy cửa hiệu để mua sắm đủ thứ đồ dùng gia đình, và quanh mỗi nơi cô ta dừng chân, hắn đều lảng vảng như một bóng ma xui xẻo; tiếp tục bám theo mỗi khi cô ta bước ra ngoài. Đã gần mười một giờ đêm, lượng người qua lại trên phố thưa thớt dần, thì cô ta quay đầu ngoặt lại, chắc là để trở về nhà. Bóng ma ấy vẫn lầm lũi bám theo sau.
Cô ta rẽ vào chính con hẻm nhỏ mà hắn từng nhìn thấy lúc nãy, con hẻm chẳng có cửa hiệu nào lại chật hẹp nên vô cùng tối tăm. Đến đây, cô ta rảo bước thật nhanh như thể đang nơm nớp lo sợ bị chặn đường cướp đi số tài sản ít ỏi đang mang theo người. Hắn lầm lũi lê bước ở phía bên kia đường. Giá mà cô ta có tốc độ nhanh tựa gió bão, thì có lẽ chiếc bóng đáng sợ của hắn vẫn đeo bám theo cho bằng được.
Cuối cùng, người quá phụ — chính là nàng — cũng về đến trước cửa nhà, vừa thở hồng hộc vừa dừng lại để lấy chiếc giỏ tìm chìa khóa. Trong cơn hối hả vì vội vã cùng niềm hạnh phúc vì đã về đến chốn an toàn, nàng cúi người để rút chìa khóa ra, nhưng vừa ngẩng đầu lên, nàng bỗng thấy hắn đang đứng lặng lẽ bên cạnh mình: hệt như một bóng ma trong giấc mơ.
Bàn tay hắn đang bịt chặt miệng nàng, nhưng điều đó hoàn toàn thừa thãi, bởi lưỡi nàng đã dính cứng vào vòm họng và mọi khả năng phát âm đều tiêu tan. ‘Ta đã tìm kiếm cô suốt bao nhiêu đêm nay. Ngôi nhà có trống không? Trả lời ta mau. Có ai ở bên trong không?’
Nàng chỉ có thể đáp lại bằng những tiếng khò khè nghẹn ngào trong cổ họng.
‘Ra hiệu cho ta mau.’
Nàng dường như ra hiệu rằng không có ai ở trong đó cả. Hắn liền lấy chìa khóa, mở cửa, bế xốc nàng vào trong và khép chặt cửa lại phía sau một cách cẩn thận.
