Đêm lạnh buốt, đống lửa trong phòng khách nhà góa phụ đã tàn gần hết. Người bạn đồng hành kỳ lạ của bà đỡ bà ngồi xuống ghế, rồi cúi mình trước lớp tro tàn một nửa, cào chúng lại và dùng chiếc mũ để quạt cho bén lửa. Thỉnh thoảng, hắn lại liếc nhìn bà qua bờ vai, như thể muốn chắc chắn rằng bà vẫn ngồi yên và không có ý định bỏ đi; việc đó xong, hắn lại cặm cụi với đống lửa.
Hắn tốn công tốn sức như vậy không phải là không có lý, bởi y phục của hắn ẩm ướt và đẫm nước, hàm răng hắnập bập vì lạnh, và toàn thân hắn run lẩy bẩy từ đầu đến chân. Trời đã mưa tầm tã suốt đêm hôm trước và trong vài tiếng buổi sáng, nhưng từ trưa trời đã quang đãng. Dù hắn đã trải qua những giờ phút đen tối ở đâu chăng nữa, tình trạng hiện tại của hắn cũng đủ cho thấy phần lớn thời gian ấy hắn phải chịu đựng dưới bầu trời lộ thiên. Người dính đầy bùn nhão; quần áo ướt sũng bám chặt lấy chân tay như một vòng ôm ẩm ướt; râu không cạo, mặt không rửa, đôi gò má hóp sâu hoắm — khó mà tìm được kẻ nào khốn khổ hơn người đàn ông lúc này đang co ro bên lò sưởi của người góa phụ, dùng đôi mắt đỏ ngầu dõi theo ngọn lửa đang chật vật cháy.
Bà đã lấy hai tay che mặt, có vẻ như sợ phải nhìn về phía hắn. Cứ thế, họ lặng im trong chốc lát. Liếc mắt nhìn quanh một lần nữa, cuối cùng hắn cất tiếng hỏi:
— Đây là nhà của cô à?
— Đúng vậy. Vì ơn Chúa, sao anh lại đến đây làm u ám cả căn nhà?
— Cho tôi đồ ăn thức uống, — hắn hậm hực đáp, — nếu không tôi còn dám làm nhiều hơn thế. Tủy trong xương tôi đã lạnh cóng vì ẩm ướt và đói khát rồi. Tôi phải có hơi ấm và thức ăn, và tôi sẽ lấy chúng ở đây.
— Anh chính là kẻ cướp trên con đường Chigwell.
— Chính là ta.
— Và khi đó suýt trở thành kẻ sát nhân.
— Ý định thì không thiếu. Có kẻ đã xông vào ta và hô hoán đuổi bắt, nếu không nhờ hắn lanh lẹ thì sự việc đã tồi tệ rồi. Ta đã đâm hắn một nhát.
— Anh đã đâm gươm vào HẮN! — người góa phụ kêu lên, ngước nhìn lên cao. — Ngươi nghe kẻ này nói đấy! Ngươi nghe và đã thấy!
Hắn nhìn bà, khi bà ngả đầu ra sau, hai bàn tay siết chặt vào nhau, thốt lên những lời đầy nỗi khẩn cầu đau đớn. Rồi, vùng đứng phắt dậy như hành động của bà, hắn tiến lại gần.
— Hãy cẩn thận! — bà kêu lên bằng một giọng nén chặt, sự kiên quyết của nó đã chặn đứng hắn lại giữa chừng. — Ngươi đừng có chạm vào người ta dẫu chỉ bằng một ngón tay, bằng không ngươi sẽ tiêu đời; cả thể xác lẫn linh hồn, ngươi sẽ tiêu đời.
— Hãy nghe ta đây, — hắn đáp, giơ tay đe dọa. — Ta, kẻ mang hình hài con người nhưng sống cuộc đời của một con thú bị săn đuổi; kẻ mang thể xác nhưng thực chất là một vong hồn, một bóng ma trên mặt đất, một sinh vật khiến mọi loài đều phải lùi tránh, ngoại trừ những sinh linh nguyền rủa từ thế giới khác không chịu rời bỏ ta; — trong sự tuyệt vọng của đêm nay, ta đã chẳng còn sợ hãi gì nữa ngoại trừ cái địa ngục mà ta đang phải tồn tại từ ngày này qua ngày khác. Cứ tri hô lên, cứ kêu cứu, cứ từ chối che chở cho ta đi. Ta sẽ không làm hại cô đâu. Nhưng ta sẽ quyết không để bị bắt sống; và chắc chắn như việc cô dám đe dọa ta quá tiếng thở bình thường, ta sẽ ngã xuống sàn nhà này mà chết. Máu của ta vấy lên đây, sẽ đổ lên đầu cô và những người của cô, nhân danh Ác quỷ kẻ chuyên xúi giục con người đi đến diệt vong!
Vừa nói, hắn vừa rút một khẩu súng lục từ trong ngực áo, nắm chặt trong tay.
— Xin Chúa nhân từ hãy cất bỏ kẻ này khỏi tầm mắt tôi! — người góa phụ kêu lên. — Xin ơn huệ và lòng thương xót của Ngài, hãy cho hắn một phút ăn năn rồi đánh chết tươi hắn đi!
— Nó không có mục đích đó đâu, — hắn nói, đối diện với bà. — Nó điếc đặc rồi. Hãy cho ta ăn và uống, kẻo ta lại làm điều mà nó chẳng thể ngăn cản ta làm, và cũng chẳng đời nào làm thay cho cô.
— Anh có rời khỏi tôi nếu tôi làm chừng ấy không? Anh có rời đi và không bao giờ quay lại nữa chứ?
— Ta sẽ chẳng hứa hẹn điều gì hết, — hắn đáp, ngồi xuống ghế, — chẳng hứa gì ngoài điều này — ta sẽ thực hiện lời đe dọa nếu cô phản bội ta.
Cuối cùng bà đứng lên, đi đến chiếc tủ chén trong phòng, lấy ra vài miếng thịt nguội cùng bánh mì rồi đặt lên bàn. Hắn đòi brandy và nước. Những thứ này bà cũng mang ra nốt; và hắn ăn uống ngấu nghiến như một con chó săn lâu ngày bị bỏ đói. Suốt thời gian hắn ăn uống, bà đứng ở góc xa nhất trong phòng, ngồi đó run rẩy nhưng vẫn hướng mặt về phía hắn. Bà không hề quay lưng lại với hắn lấy một lần; và mặc dù khi đi ngang qua hắn (do phải qua lại chỗ tủ chén) bà gom túm vạt áo lại, như thể dẫu chỉ vô tình chạm phải hắn cũng là điều khủng khiếp không thể tưởng tượng nổi, thế nhưng, giữa muôn vàn nỗi sợ hãi và kinh hoàng ấy, bà vẫn giữ nguyên gương mặt hướng về phía hắn và theo dõi từng cử động của hắn.
Bữa ăn của hắn kết thúc — nếu cái sự thỏa mãn cơn đói một cách thèm thuồng ấy có thể được gọi là bữa ăn — hắn lại kéo ghế về phía lò sưởi, sưởi ấm trước ngọn lửa giờ đây đã bùng lên rực rỡ, rồi lại cất lời với bà.
— Ta là kẻ lang thang vô gia cư, kẻ mà việc có một mái nhà che trên đầu thường là một sự xa xỉ hiếm hoi, và thức ăn mà một kẻ ăn mày hắt hủi cũng là món ngon vật lạ. Cô sống ở đây thật sung túc nhàn hạ. Cô sống một mình à?
— Tôi không sống một mình, — bà cố gắng đáp lời.
— Ai ở đây nữa?
— Một người — là ai thì không quan trọng. Anh tốt hơn hết là nên biến đi, kẻo anh ta bắt gặp anh ở đây. Sao anh còn nán lại?
— Vì hơi ấm, — hắn đáp, xòe hai tay trước đống lửa. — Vì hơi ấm. Chắc cô giàu có lắm nhỉ?
— Rất giàu, — bà đáp yếu ớt. — Rất giàu. Chắc chắn là tôi rất giàu.
— Ít ra thì cô không đến nỗi trắng tay. Cô có tiền. Tối nay cô vừa đi mua sắm về đấy thôi.
— Tôi chỉ còn lại một ít. Chỉ vài shilling thôi.
— Đưa túi tiền cho tôi. Cô cầm nó trên tay ngoài cửa cơ mà. Đưa nó đây.
Bà bước đến bàn và đặt chiếc túi xuống. Hắn với tay lấy, nhấc lên và trút đếm số tiền bên trong vào lòng bàn tay. Trong lúc hắn đang đếm tiền, bà lắng tai nghe ngóng trong chốc lát rồi chồm người về phía hắn.
— Lấy những gì có ở đây đi, lấy hết đi, lấy nhiều hơn thế nếu có nhiều hơn, nhưng hãy đi ngay trước khi quá muộn. Tôi nghe rõ tiếng bước chân ai đó ngoài kia rồi. Anh ta sẽ quay lại ngay lập tức. Biến đi.
— Cô có ý gì? — hắn hỏi.
— Đừng dừng lại để hỏi. Tôi sẽ không trả lời đâu. Dù rất sợ phải chạm vào anh, nhưng nếu có đủ sức lực, tôi sẽ kéo lê anh ra cửa còn hơn để anh mất dù chỉ một khoảnh khắc. Đồ khốn khổ! Hãy trốn khỏi nơi này đi.
— Nếu ngoài kia có mật thám, ở đây lại an toàn hơn, — người đàn ông đứng ngây người đáp. — Ta sẽ ở lại đây, và sẽ không trốn chạy cho đến khi mối nguy qua đi.
— Quá muộn mất rồi! — người góa phụ kêu lên, người vẫn đang lắng nghe tiếng bước chân chứ không nghe lời hắn. — Hãy lắng nghe tiếng bước chân trên mặt đất kìa. Anh có run sợ khi nghe thấy nó không! Đó là con trai tôi, đứa con trai đần độn của tôi!
Vừa thốt lên những lời đầy hoảng loạn ấy, thì có tiếng gõ cửa nặng nề vang lên. Hắn nhìn bà, và bà nhìn hắn.
— Hãy để nó vào, — hắn khàn giọng nói. — Ta ít sợ nó hơn cái đêm tối hoang vắng ngoài kia. Nó lại gõ cửa kìa. Cho nó vào!
— Nỗi sợ hãi về giờ phút này, — người góa phụ đáp, — đã đeo bám tôi suốt cả cuộc đời, và tôi sẽ không đời nào làm thế. Tai họa sẽ giáng xuống nó nếu hai người giáp mặt nhau. Đứa con bất hạnh của tôi! Ôi! Hỡi tất cả những vị thiên sứ nhân từ thấu hiểu sự thật — hãy nghe lời cầu nguyện của người mẹ khốn khổ này, và xin hãy che chở để con tôi không bao giờ phải biết đến sự tồn tại của kẻ này!
— Nó đang cạy chớp cửa! — hắn kêu lên. — Nó đang gọi cô. Tiếng kêu và giọng nói ấy! Chính là kẻ đã vật lộn với ta trên đường đây mà. Có phải nó không?
Bà đã quỵ xuống sàn, cứ thế quỳ mười phương hướng, mấp máy đôi môi nhưng không thốt ra tiếng nào. Trong lúc hắn đang đờ đẫn nhìn bà, không biết phải làm gì hay trốn đi đâu, thì cánh cửa chớp bỗng bật mở. Hắn vừa kịp với lấy con dao trên bàn, giấu vào tay áo rộng của chiếc áo khoác, rồi lao vào chiếc tủ chén với tốc độ nhanh như chớp, thì Barnaby đã gõ vào tấm kính trống và đẩy tung khung cửa sổ đầy phấn khích.
— Ồ, ai mà có thể nhốt Grip và tôi lại được chứ! — cậu ta kêu lên, thò đầu vào và đảo mắt nhìn quanh phòng. — Mẹ có ở đây không? Sao mẹ bắt chúng con phải đợi lửa và ánh sáng lâu thế.
Bà ấp úng tìm vài lời bào chữa rồi đưa tay ra đón cậu. Nhưng Barnaby nhẹ nhàng nhảy xỏm vào nhà không cần ai giúp, vòng tay ôm lấy cổ mẹ và hôn bà cả trăm lần.
— Chúng con vừa đi đồng ruộng về đấy, mẹ — nhảy qua mương rạch, luồn lách qua các hàng rào, chạy thục mạng xuống những con dốc đứng, lên cao rồi đi xa, và cứ thế hối hả tiến bước. Gió thổi lồng lộng, và những khóm lau sậy cùng cây non cúi rạp cả người xuống để tránh bị gió làm tổn thương, những kẻ hèn nhát ấy — còn Grip — ha ha ha! — Grip dũng cảm, chẳng sợ trời đất là gì, khi bị gió thổi lăn lộn trong bụi cát, liền hiên ngang quay lại cắn cho bõ ghét — Grip, chú Grip gan dạ, đã gây sự với từng cành cây nhỏ cúi đầu — vì nó nghĩ, như nó bảo với con, rằng cành cây đang chế nhạo nó — và đã cắn xé tơi bời như một con chó sục. Ha ha ha!
Con quạ trong chiếc giỏ nhỏ sau lưng chủ, nghe thấy tên mình được nhắc đến liên tục với giọng điệu hoan hỉ như vậy, liền bày tỏ sự đồng cảm bằng cách cất tiếng gáy o o như gà trống, rồi sau đó lặp lại một loạt các câu nói của mình với tốc độ chóng mặt cùng vô vàn âm sắc khàn khàn khác nhau, nghe chẳng khác nào tiếng rì rầm của một đám đông.
— Nó chăm sóc con chu đáo lắm đấy nhé! — Barnaby nói. — Chu đáo lắm, mẹ ạ! Nó canh chừng suốt thời gian con ngủ, và khi con nhắm mắt giả vờ giấc say, nó lén lút luyện tập những bài học mới; nhưng mắt nó vẫn không rời khỏi con giây nào, và nếu nó thấy con cười, dẫu chỉ một chút xíu thôi, là nó dừng lại ngay lập tức. Nó sẽ không làm con ngạc nhiên cho đến khi nào thuần thục hẳn mới thôi.
Con quạ lại cất tiếng gáy đầy vẻ đắc ý, như muốn thay lời muốn nói: «Đó đích thị là những phẩm chất của ta, và ta vô cùng tự hào về chúng». Trong lúc đó, Barnaby khép cửa sổ lại và cài then cẩn thận, rồi bước đến lò sưởi, chuẩn bị ngồi xuống với tư thế quay mặt về phía chiếc tủ chén. Nhưng người mẹ đã ngăn cậu lại bằng cách nhanh chóng bước sang phía bên đó và ra hiệu cho cậu ngồi sang phía đối diện.
— Sao tối nay trông mẹ xanh xao thế! — Barnaby vừa nói vừa chống gậy. — Tối nay chúng con quá nhẫn tâm, hỡi Grip, đã làm mẹ phải lo lắng!
Quả thực là lo lắng đến thắt ruột gan! Kẻ đang nấp kín vẫn giữ hé cánh cửa chỗ ẩn náu bằng một tay, chăm chú theo dõi đứa con trai của bà. Con Grip — loài vật tinh ranh nhạy bén với mọi thứ mà chủ nhân không hề hay biết — đã vươn cái đầu ra khỏi giỏ, và để đáp lại, nó cũng đang trừng trừng dán đôi mắt sáng lấp lánh nhìn chằm chằm vào hắn.
— Nó đang vỗ cánh kìa, — Barnaby nói, quay người nhanh đến mức suýt bắt gặp cái bóng đang thụt lùi và cánh cửa vừa khép lại, — cứ làm như ở đây có người lạ không bằng, nhưng Grip thì khôn ngoan hơn thế, chẳng đời nào nó lại tưởng tượng vớ vẩn như vậy đâu. Nhảy lên nào!
Đáp lại lời mời gọi ấy với một vẻ đường bệ mang đậm phong cách riêng, chú chim liền phốc lên vai chủ, từ vai nhảy xuống bàn tay đang chìa ra, rồi chạm đất. Barnaby tháo dây đai chiếc giỏ đặt xuống góc phòng với phần nắp đang mở, việc đầu tiên Grip quan tâm là sập nắp giỏ lại thật nhanh hết mức có thể, rồi hiên ngang đứng lên trên đó. Chắc hẳn vì tin rằng mình đã làm cho việc ai đó — hay dẫu là phàm nhân đi chăng nữa — có thể nhốt nó vào giỏ trở lại là điều hoàn toàn bất khả thi, nó bèn túc tắc kêu lên những tiếng "bật nút chai" đầy đắc thắng, kèm theo một tràng những tiếng hoan hô vang dội.
— Mẹ ơi! — Barnaby vừa tháo mũ và gậy đặt sang một bên, vừa quay lại chiếc ghế ban nãy mình vừa đứng lên, — con sẽ kể cho mẹ nghe hôm nay chúng con đã đi những đâu, và đã làm những gì nhé — được không mẹ?
Bà cầm lấy bàn tay cậu, vừa nắm vừa gật đầu thay cho lời nói không thốt nên lời.
— Mẹ không được kể cho ai nghe đâu đấy, — Barnaby giơ ngón tay ra hiệu, — vì đây là bí mật, nhớ nhé, chỉ có con, Grip và Hugh biết thôi. Chúng con có dẫn theo con chó nữa, nhưng nó không khôn ngoan bằng Grip, dù cũng lanh lợi đấy, và con cá là nó vẫn chưa đoán ra đâu. — Sao cứ nhìn ra sau lưng con mãi thế hả mẹ?
— Bộ mẹ làm thế sao? — bà yếu ớt đáp. — Mẹ không biết là mình làm thế. Lại đây với con nào.
— Mẹ đang sợ hãi! — Barnaby đổi sắc mặt nói. — Mẹ — mẹ không nhìn thấy...—
— Thấy gì cơ? — bà hỏi.
— Có — có thứ này ở quanh đây phải không mẹ? — cậu thì thầm, xích lại gần mẹ hơn và bấu chặt lấy vết sẹo trên cổ tay. — Con sợ là nó có đấy, ở đâu đó quanh đây. Mẹ làm con dựng cả tóc gáy và nổi da gà lên rồi đấy. Sao mẹ lại nhìn với ánh mắt đó? Nó có ở trong phòng này giống như con từng thấy trong những giấc mơ, vấy những vệt đỏ lên trần nhà và vách tường không? Nói cho con biết đi. Có phải thế không?
Cậu bắt đầu lên cơn run lẩy bẩy khi đặt câu hỏi đó, rồi dùng hai tay che kín ánh sáng lại, ngồi run rẩy toàn thân cho đến khi cơn khủng hoảng qua đi. Một lúc sau, cậu ngẩng đầu lên và nhìn quanh phòng.
— Nó đi mất chưa?
— Chẳng có gì ở đây cả, — người mẹ dỗ dành, an ủi cậu. — Thật sự chẳng có gì đâu, Barnaby thân yêu ạ. Nhìn xem! Con thấy chỉ có hai mẹ con mình thôi mà.
Cậu ngẩn ngơ nhìn bà, rồi dần dần trấn tĩnh lại, bật lên một tràng cười hoang dại.
— Nhưng để xem nào, — cậu trầm ngâm nói. — Ban nãy chúng ta có đang nói chuyện không nhỉ? Có phải là hai mẹ con mình không? Chúng ta vừa đi đâu về thế?
— Chẳng đi đâu ngoài ở đây cả.
— À, nhưng mà Hugh và con, — Barnaby tiếp lời, — chính là thế đấy. Maypole Hugh và con, mẹ biết đấy, cùng với Grip — chúng con đã nằm phục trong khu rừng, và ẩn mình giữa những lùm cây ven đường, mang theo một chiếc đèn bão khi màn đêm buông xuống, cùng với con chó đã thòng lọng sẵn sàng để thả ra khi gã đó đi ngang qua.
— Gã nào cơ? — bà hỏi.
— Kẻ cướp ấy; kẻ mà những vì sao phải nháy mắt chào. Chúng con đã mai phục hắn sau khi trời tối suốt bao nhiêu đêm nay, rồi chúng con sẽ túm được hắn cho mà xem. Con có thể nhận ra hắn giữa hàng ngàn người. Mẹ nhìn này! Hắn chính là kẻ thế này. Nhìn đi!
Cậu quấn chiếc khăn tay quanh đầu, sụp vành mũ xuống trán, quấn chặt áo khoác quanh người, rồi đứng phắt dậy trước mặt bà: trông giống y hệt nguyên mẫu kẻ mà cậu đang đóng giả, đến mức cái bóng đen đang hé nhìn ra từ phía sau cậu trông chẳng khác nào cái bóng của chính hắn.
— Ha ha ha! Chúng ta sẽ bắt được hắn, — cậu kêu lên, vội vã rũ bỏ tạo hình vừa đóng giả nhanh như lúc đã khoác lên mình. — Mẹ sẽ được nhìn thấy hắn, tay chân bị trói quặt, được chở về London bằng dây buộc yên ngựa; và mẹ sẽ được nghe tin về hắn ở Giá treo cổ Tyburn nếu chúng ta gặp may. Hugh bảo thế đấy. Mẹ lại tái mặt và run rẩy nữa rồi. Và TẠI SAO mẹ cứ nhìn ra sau lưng con mãi thế?
— Không có gì đâu con, — bà đáp. — Mẹ không được khỏe lắm. Con đi ngủ đi con yêu, và để mẹ ở lại đây.
— Đi ngủ ư! — cậu đáp. — Con không thích đi ngủ. Con thích nằm trước đống lửa, ngắm nhìn những khung cảnh trong những hòn than hồng rực — những dòng sông, đồi núi và thung lũng ẩn hiện trong ánh hoàng hôn đỏ rực, cùng những gương mặt kỳ quái. Con cũng đói nữa, và từ trưa đến giờ Grip chưa ăn gì cả. Chúng ta ăn tối thôi nào! Grip! Đi ăn tối thôi nào chú mày!
Con quạ vỗ cánh, cục tác tỏ vẻ hài lòng, bay phắt đến chân chủ nhân và há hốc mỏ chờ sẵn để đớp lấy những miếng thịt mà chủ sẽ ném cho nó. Nó đớp liền tù tì khoảng chừng hai chục miếng như thế một cách nhanh chóng mà không hề tỏ chút lúng túng nào.
— Hết rồi đấy, — Barnaby nói.
— Thêm nữa! — Grip kêu lên. — Thêm nữa!
Nhưng khi thấy chắc chắn là không còn miếng nào nữa, nó đành lủi thủi mang theo chiến lợi phẩm của mình lùi về góc phòng; rồi lần lượt nôn từng miếng mồi nhỏ từ cái túi diều ra, giấu vào các góc khác nhau — tuy nhiên nó đặc biệt cẩn thận tránh xa chiếc tủ chén, vì vẫn còn hoài nghi về bản chất cũng như khả năng chống lại cám dỗ của kẻ đang ẩn nấp bên trong. Khi đã hoàn tất mọi sự sắp xếp đó, nó đi lại vài vòng quanh phòng với một vẻ phớt đời ra điều mình chẳng vướng bận chút tâm tư nào (nhưng vẫn dán chặt một con mắt vào kho báu của nó suốt thời gian đó), rồi mãi cho đến lúc ấy, và chỉ đến lúc ấy thôi, nó mới bắt đầu lôi từng miếng ra ăn ngấu nghiến với vẻ ngon lành tột đỉnh.
Về phần Barnaby, sau khi nài nỉ mẹ ăn nhưng không thành, cậu cũng tự thưởng cho mình một bữa tối thật thịnh soạn. Giữa bữa ăn, có lúc cậu muốn xin thêm bánh mì trong tủ chén nên đã đứng dậy để lấy. Bà vội vàng chồm lên ngăn lại, dồn hết can đảm bước vào góc khuất và tự tay mang bánh ra cho cậu.
— Mẹ ơi, — Barnaby vừa nói vừa đăm đăm nhìn mẹ khi bà ngồi xuống cạnh cậu sau việc đó; — hôm nay có phải là sinh nhật của con không?
— Hôm nay á! — bà đáp. — Con không nhớ là nó chỉ mới cách đây tầm một tuần hay đại loại thế thôi sao, và rằng mùa hạ, mùa thu rồi mùa đông còn phải trôi qua thì sinh nhật mới lại đến ư?
— Con nhớ là mọi năm vẫn thế. — Barnaby nói. — Nhưng con nghĩ dẫu sao thì hôm nay chắc chắn cũng phải là sinh nhật của con.
Bà gặng hỏi tại sao? — «Con sẽ nói cho mẹ biết tại sao nhé», cậu đáp. — «Con luôn thấy mẹ — con không nói cho mẹ biết, nhưng con thực sự thấy — vào buổi tối của ngày hôm đó, mẹ trở nên rất buồn bã. Con đã thấy mẹ khóc khi Grip và con vui vẻ nhất; rồi tỏ ra sợ hãi vô cớ; và con đã chạm vào tay mẹ, cảm thấy nó lạnh ngắt — giống như lúc này đây. Có một lần, mẹ ạ (cũng vào một dịp sinh nhật như thế), Grip và con đã nghĩ về điều này sau khi lên lầu đi ngủ, và khi thời điểm nửa đêm điểm một giờ sáng, chúng con đã xuống cửa phòng mẹ để xem mẹ có khỏe không. Mẹ đang quỳ. Con quên mất mẹ đã nói những gì rồi. Grip ơi, đêm hôm đó chúng ta nghe thấy mẹ nói gì nào?»
— Tao là quỷ dữ! — con quạ nhanh nhảu đáp ngay lập tức.
— Không, không phải, — Barnaby nói. — Nhưng mẹ đã cầu nguyện bằng một vài câu gì đó; và khi mẹ đứng dậy đi lại quanh phòng, mẹ lại có vẻ mặt (giống y như lúc mẹ hay làm vào mỗi dịp gần tối trong ngày sinh nhật của con từ trước đến nay, mẹ ạ) hệt như lúc này đây. Con đã phát hiện ra điều đó đấy, mẹ thấy chưa, dù con có ngốc nghếch đi chăng nữa. Thế nên con mới bảo là mẹ đã nhầm; và ngày hôm nay nhất định phải là sinh nhật của con — sinh nhật của con đấy, Grip ạ!
Con chú chim đón nhận thông tin này bằng một tiếng gáy kéo dài đến mức một chú gà trống được ban cho trí tuệ vượt trội hơn tất cả những đồng loại khác cũng phải cất lên để chào mừng ngày dài nhất trong năm. Sau đó, như thể đã ngẫm nghĩ kỹ lưỡng về câu nói đó và coi nó là điều phù hợp với các dịp sinh nhật, nó liền gào lên câu «Chớ có bỏ cuộc!», lặp đi lặp lại rất nhiều lần và vỗ cánh phành phạch để nhấn mạnh.
Người góa phụ cố tình nói giảm nói tránh về nhận xét của Barnaby, tìm cách đánh lạc hướng cậu sang chủ đề khác; một việc vốn dĩ luôn quá dễ dàng đối với bà, như bà thừa biết. Khi bữa tối đã xong, Barnaby, bất chấp mọi lời nài nỉ của bà, liền ngả người nằm dài trên tấm thảm trước lò sưởi; con Grip đậu trên chân cậu, chia đều thời gian giữa việc gà gật tận hưởng hơi ấm dễ chịu và nỗ lực (như thể hiện rõ ngay sau đó) để nhớ lại một tài lẻ mới mà nó đã miệt mài luyện tập suốt cả ngày.
Một khoảng không gian tĩnh lặng kéo dài bao trùm, chỉ bị phá vỡ khi Barnaby thỉnh thoảng trở mình đổi tư thế, trong khi đôi mắt vẫn mở trân trân dán chặt vào đống lửa; hoặc bởi một khoảnh khắc sực nhớ của con Grip, khi thỉnh thoảng nó lại cất giọng trầm trầm: «Polly nhóm cái lò...» rồi khựng lại giữa chừng vì quên mất vế sau, để rồi lại chìm vào giấc ngủ gà ngủ gật.
Sau một khoảng thời gian dài, nhịp thở của Barnaby trở nên sâu và đều đặn hơn, đôi mắt cậu đã nhắm lại. Nhưng ngay cả lúc ấy, cái tâm hồn không yên ả của con quạ vẫn chen ngang. «Polly nhóm cái lò...» Grip kêu lên, thế là cậu chủ lại tỉnh như sáo.
Cuối cùng thì Barnaby cũng ngủ say mền, còn chú chim với chiếc mỏ rúc sâu vào ngực, phần ngực phồng lên trông có vẻ bệ vệ thoải mái hệt như một vị nghị viên thành phố, cùng đôi mắt sáng cứ nhỏ dần nhỏ dần, trông có vẻ như thực sự đang chìm dần vào trạng thái nghỉ ngơi. Thỉnh thoảng nó lại lẩm bẩm bằng một giọng quỷ quái từ cõi âm: «Polly nhóm cái lò...» nhưng với vẻ ngái ngủ cực độ, giống một kẻ say rượu hơn là một chú quạ biết suy nghĩ.
Người góa phụ hầu như không dám thở, rón rén đứng dậy khỏi ghế. Gã đàn ông lén lút bước ra từ chiếc tủ chén và thổi tắt ngọn nến.
«...lò sưởi vào đi,» con quạ bỗng thốt lên như vừa lóe lên một ý tưởng và vô cùng phấn khích. «...lò sưởi vào đi. Hoan hô! Polly nhóm cái lò sưởi vào đi, tất cả chúng ta sẽ cùng uống trà; Polly nhóm cái lò sưởi vào đi, tất cả chúng ta sẽ cùng uống trà. Hoan hô, hoan hô, hoan hô! Ta là ác quỷ, ta là ác quỷ, ta là cái lò sưởi đây, hãy giữ vững tinh thần, chớ có bỏ cuộc, gâu, gâu, gâu, ta là ác quỷ, ta là cái lò sưởi, ta là... Polly nhóm cái lò sưởi vào đi, tất cả chúng ta sẽ cùng uống trà.»
Họ đứng chôn chân tại chỗ, tựa như vừa nghe thấy một giọng nói vang lên từ cõi chết.
Nhưng ngay cả điều đó cũng không thể đánh thức nổi người đang ngủ say. Cậu ta trở mình quay về phía đống lửa, cánh tay buông thõng xuống đất và đầu gục nặng trĩu lên tay. Người góa phụ và vị khách không mời mà đến nhìn chằm chằm vào cậu rồi nhìn nhau trong chốc lát, sau đó bà ra hiệu bảo hắn đi về phía cửa.
— Khoan đã, — hắn thì thầm. — Cô dạy con trai giỏi thật đấy.
— Tôi chẳng dạy nó bất cứ điều gì mà anh vừa nghe thấy tối nay cả. Cút ngay lập tức, bằng không tôi sẽ đánh thức nó đấy.
— Cô cứ tự nhiên. Ta có nên đánh thức nó không nhỉ?
— Anh không dám làm thế đâu.
— Ta dám làm bất cứ điều gì, ta đã nói với cô rồi. Dường như nó biết rất rõ về ta. Ít nhất ta cũng phải biết rõ về nó.
— Anh định giết nó lúc nó đang ngủ à? — người góa phụ kêu lên, lao ra chắn giữa hai người.
— Này đàn bà, — hắn nghiến răng đáp khi hất tay ra hiệu bảo bà tránh ra, — ta muốn nhìn nó ở cự ly gần hơn, và ta nhất định sẽ làm thế. Nếu cô muốn một trong hai chúng tôi phải giết kẻ còn lại, cứ việc đánh thức nó đi.
Nói đoạn, hắn bước tới, cúi người xuống trước hình hài đang nằm bất động, nhẹ nhàng ngửa đầu cậu ta lên và nhìn thẳng vào khuôn mặt. Ánh lửa hắt lên khuôn mặt ấy, làm lộ rõ từng đường nét một cách rõ mồn một. Hắn ngắm nghía trong chốc lát rồi vội vã đứng phắt dậy.
— Hãy nhớ cho kỹ, — hắn thì thầm vào tai người góa phụ: — Ở con người này, kẻ mà sự tồn tại của hắn ta hoàn toàn mù tịt cho đến tận đêm nay, ta đang nắm thóp được cô trong tay. Hãy cẩn thận cách cô đối xử với ta. Hãy cẩn thận cách cô đối xử với ta đấy. Ta đang túng quẫn, chết đói và là một kẻ lang thang trên mặt đời. Ta hoàn toàn có thể trả thù một cách chậm rãi nhưng chắc chắn.
— Trong lời nói của anh ẩn chứa một ý nghĩa kinh khủng nào đó. Tôi không tài nào dò thấu nổi.
— Trong đó có ẩn chứa ý nghĩa chứ, và ta thấy cô đã thấu hiểu nó đến tận xương tủy rồi còn gì. Cô đã dự liệu trước điều này từ nhiều năm nay; cô đã nói với ta chừng ấy thứ rồi. Ta để cô tự ngẫm nghĩ về điều đó đấy. Đừng có quên lời cảnh báo của ta.
Khi rời đi, hắn chỉ tay về phía hình hài đang say ngủ, rồi lén lút chuồn ra đường. Bà quỵ xuống bên cạnh người đang ngủ, đứng lặng người như thể đã hóa đá, cho đến khi những giọt nước mắt bị nỗi sợ hãi đóng băng bấy lâu nay trào ra xoa dịu nỗi lòng.
— Ôi lạy Chúa, — bà khóc thét lên, — Đấng đã ban cho con tình yêu sâu sắc đến nhường này dành cho mầm sống duy nhất còn lại từ hy vọng về một cuộc đời hạnh phúc, người mà dẫu từ những đau khổ của nó, biết đâu lại nảy sinh niềm ủi an rằng nó mãi là một đứa trẻ ngoan ngoãn, luôn tin yêu và nương tựa vào con — chưa từng già đi hay lạnh lùng trong sâu thẳm tâm hồn, mà vẫn luôn cần đến sự chăm sóc và bổn phận của con trong cả vóc dáng mạnh mẽ của một người đàn ông lẫn thời thơ bé nằm nôi — xin hãy giúp đỡ nó trên bước đường tăm tối qua cõi đời buồn đau này, bằng không nó sẽ lụi tàn, và trái tim tội nghiệp của con sẽ tan nát mất thôi!
