[TIÊU ĐỀ CHƯƠNG]: Chapter 7
Bà Varden là một người phụ nữ mang thứ tính khí thường được gọi là "sáng nắng chiều mưa" — một cách nói uyển chuyển để chỉ một tính cách chắc chắn sẽ khiến mọi người xung quanh ít nhiều cảm thấy khó chịu. Do đó, thường thì khi người khác vui vẻ, bà Varden lại ủ rũ; và khi người khác ủ rũ, bà Varden lại tỏ ra vô cùng phấn khởi. Quả thực, người nội trợ đáng kính ấy có bản tính thất thường đến mức không chỉ vượt qua cả Macbeth về khả năng tỏ ra khôn ngoan, kinh ngạc, điềm tĩnh rồi lại hung dữ, trung thành rồi lại dửng dưng chỉ trong chớp mắt, mà đôi khi bà còn xoay chuyển đủ mọi cung bậc cảm xúc chỉ trong vỏn vẹn một khắc đồng hồ; thể hiện một cách tài tình và nhanh nhạy chẳng khác nào một bài chuông hòa âm phức tạp trong cái tháp chuông của phái nữ, khiến tất cả những ai nghe thấy đều phải kinh ngạc.
Người ta nhận thấy ở người phụ nữ hiền hậu này (vốn không hề kém phần duyên dáng, trông tròn trịa và phúng phính, dẫu cũng giống như cô con gái xinh đẹp, có phần hơi lùn) rằng cái tính khí thất thường ấy ngày càng trở nên mạnh mẽ hơn theo đà thịnh vượng của gia đình; và không ít bậc hiền triết cũng như các bà các cô có quan hệ thân thiết với người thợ khóa và gia đình ông thậm chí còn cả quyết rằng, chỉ cần ngã ngựa vài bậc trên thang danh vọng của đời người — chẳng hạn như ngân hàng nơi chồng bà gửi tiền bị phá sản, hay một sự cố đại loại như thế — lại chính là cứu cánh cuộc đời bà, và chắc chắn sẽ biến bà thành một trong những người bạn đồng hành dễ chịu nhất trên đời. Dù phỏng đoán ấy đúng hay sai, thì có một điều chắc chắn rằng tâm hồn cũng giống như thể chất, thường dễâm ỉ bệnh hoạn chỉ vì quá ư sung sướng, và cũng giống như cơ thể, chúng thường được chữa khỏi bằng những thứ thuốc bản thân vốn rất đắng ngắt và khó nuốt.
Kẻ tòng phạm đắc lực nhất của bà Varden, đồng thời cũng là nạn nhân chính và đối tượng trút giận của bà, chính là cô hầu gái độc thân tên là Miggs; hay như cách gọi dân gian theo định kiến xã hội thường cắt xén bớt những gì gọi là đài các ở những cô hầu gái tội nghiệp — Miggs. Miggs là một thiếu nữ cao gầy, có thói quen đi guốc gỗ khi ở nhà; thân hình mảnh khảnh và đanh đá, với vóc dáng có phần kỳ cục, dù gương mặt không hẳn là khó coi nhưng lại sắc sảo và chua ngoa. Nhìn chung và về mặt nguyên tắc, Miggs coi đàn ông là giống loài hoàn toàn đáng khinh và không đáng để ngó ngàng tới; rằng họ là những kẻ lật lọng, giả dối, đê hèn, nát rượu, hay thề non hẹn biển và hoàn toàn vô tích sự. Khi vô cùng căm phẫn họ (mà theo đàm tiếu thì đó là lúc Sim Tappertit phớt lờ cô nhất), cô thường tha thiết ước ao toàn bộ phái nữ cứ chết quách đi cho rồi, để đàn ông biết được giá trị thực sự của những ơn phước mà họ vẫn thường coi rẻ; thậm chí, lòng tự tôn giai cấp của cô cao đến mức cô từng tuyên bố rằng, nếu có thể chắc chắn được một con số kha khá — giả sử là chục ngàn — trinh nữ làm theo gương cô, cô sẵn sàng thắt cổ, nhảy sông, đâm chết hoặc uống thuốc độc để trả thù đời, với niềm vui khôn tả xiết.
Chính là giọng của Miggs đã cất lên chào đón người thợ khóa khi ông gõ cửa ngôi nhà của mình, với tiếng thét lanh lảnh: “Ai đấy?”
“Tôi đây, con bé kia, tôi đây,” Gabriel đáp.
“Ủa, đã về rồi hả bác!” Miggs nói, mở cửa ra với vẻ mặt ngạc nhiên. “Cháu và bà đang chuẩn bị đội mũ ngủ để thức chờ cửa đây ạ. Ổi, bà nhà mình MỆT lắm đấy!”
Miggs nói với vẻ mặt vô cùng thành khẩn và lo lắng; nhưng cửa phòng khách đang mở toang, và vì Gabriel thừa biết câu nói đó dành cho ai nên ông nhìn cô với cái nhìn chẳng mấy thiện cảm khi bước vào.
“Ông chủ về rồi thưa bà,” Miggs la lên, chạy vượt lên trước ông vào phòng khách. “Bà đã đoán sai rồi nhé, còn cháu thì đúng. Cháu đã nghĩ là ông ấy sẽ không bắt chúng ta thức khuya thế này hai đêm liền đâu thưa bà. Dù sao thì ông chủ vẫn luôn chu đáo như vậy mà. Cháu mừng cho bà quá. Cháu có hơi…” — đến đây Miggs làm bộ tủm tỉm — “cháu có hơi buồn ngủ một chút ạ, bây giờ cháu xin nhận, dẫu lúc nãy bà hỏi thì cháu bảo là không. Nhưng chuyện đó không quan trọng đâu thưa bà.”
“Tốt hơn là cô…” người thợ khóa nói, trong lòng thầm mong con quạ của Barnaby đang đậu ngay cổ chân Miggs, “…tốt hơn là cô đi ngủ ngay đi thì hơn.”
“Cảm ơn lòng tốt của bác ạ,” Miggs đáp lại, “cháu không thể nào yên giấc hay tập trung cầu nguyện nổi nếu biết rằng tối nay bà chưa được thoải mái trên giường; đúng ra bà phải được nằm nghỉ từ mấy tiếng trước rồi mới phải.”
“Cô lắm mồm thật đấy, cô em,” Varden vừa nói vừa cởi chiếc áo khoác dày và liếc nhìn cô một cái.
“Biết điều rồi đấy thưa bác,” Miggs mặt đỏ bừng lên cất tiếng, “và cảm ơn bác vì lời khuyên rất tử tế ấy, cháu mạnh dạn thưa rằng nếu việc cháu lo lắng cho bà chủ mà làm phiền lòng bác, thì cháu không xin bác tha lỗi đâu, mà cháu sẵn sàng chuốc lấy rắc rối và chịu đựng đau khổ.”
Đến lúc này, bà Varden — người từ nãy đến giờ với chiếc mũ trùm đầu lớn che khuất cả khuôn mặt vẫn cắm cúi đọc cuốn Sách Tay Kháng Cách — ngẩng đầu lên, ghi nhận lòng trung thành của Miggs bằng cách ra lệnh cho cô câm miệng lại.
Từng chiếc xương nhỏ ở cổ và họng Miggs nổi cộm lên với vẻ cay cú đến mức đáng sợ khi cô đáp lại: “Vâng thưa bà, cháu vâng ạ.”
“Em thấy trong người thế nào rồi, mình?” người thợ khóa cất tiếng, kéo một chiếc ghế ngồi xuống cạnh vợ (người đã tiếp tục đọc sách) và xoa mạnh hai đầu gối khi hỏi.
“Anh tha thiết muốn biết lắm cơ à?” bà Varden đáp, mắt vẫn dán vào trang sách. “Cái người mà cả ngày chẳng thèm bén mảng đến gần tôi, và có lẽ cũng chẳng thèm ngó ngàng nếu tôi có đang hấp hối!”
“Martha yêu quý của anh—” Gabriel lên tiếng.
Bà Varden lật sang trang kế tiếp; rồi lại giở lùi về dòng cuối cùng của trang trước để đọc cho chắc chắn những từ cuối; sau đó lại tiếp tục đọc với vẻ chăm chú và nghiên cứu sâu sắc nhất.
“Martha yêu quý của em,” người thợ khóa nói, “sao em lại có thể nói những điều như thế trong khi em thừa biết mình không hề nghĩ vậy cơ chứ? Nếu em đang hấp hối ư? Ơ hay, nếu em thực sự có chuyện gì nghiêm trọng xảy ra, Martha, chẳng phải anh sẽ luôn túc trực bên cạnh chăm sóc em sao?”
“Phải!” bà Varden thốt lên, bật khóc nức nở, “Phải, anh sẽ làm thế đấy. Em chẳng nghi ngờ gì đâu, Varden ạ. Chắc chắn là anh sẽ làm thế rồi. Nói thế chẳng khác nào bảo anh sẽ lượn lờ quanh em như một con kền kền, chờ cho đến khi hơi thở cuối cùng thoát ra khỏi cơ thể em, để anh có thể đi cưới người khác.”
Miggs rên rỉ đồng cảm — một tiếng rên ngắn ngủi, bị nén lại từ trong trứng nước và biến thành một tiếng ho. Nó như muốn nói rằng: “Cháu không thể kìm được. Nó bị bóp nghẹt ra từ sự tàn bạo khủng khiếp của cái lão quái vật làm chồng kia đấy.”
“Nhưng thế nào rồi anh cũng sẽ làm em đau đến vỡ tim cho mà xem,” bà Varden nói thêm với vẻ nhẫn nhịn hơn, “và rồi cả hai chúng ta sẽ được hạnh phúc. Mong mỏi duy nhất của tôi là nhìn thấy Dolly yên bề gia thất, và khi con bé đã ổn định, anh muốn kết liễu TÔI lúc nào cũng được.”
“Ái chà!” Miggs kêu lên — và lại ho một tiếng.
Tội nghiệp Gabriel cứ xoắn chiếc tóc giả trong im lặng suốt một hồi lâu, rồi mới dịu dàng hỏi: “Dolly đã đi ngủ chưa em?”
“Ông chủ đang nói chuyện với chị đấy,” bà Varden vừa nói vừa liếc nhìn đầy nghiêm khắc qua vai về phía cô Miggs đang đứng chầu chực bên cạnh.
“Không, mình à, anh nói với em cơ mà,” người thợ khóa thanh minh.
“Cô không nghe thấy tôi gọi à, Miggs?” người phụ nữ đanh đá thét lên, dậm mạnh chân xuống đất. “CÔ bây giờ cũng bắt đầu coi thường tôi rồi phải không? Nhưng đây là thói hư tật xấu lây lan đấy nhé!”
Trước lời quở trách tàn nhẫn này, Miggs — người luôn sẵn sàng đổ lệ cho bất kỳ hoàn cảnh lớn nhỏ nào, vào phút chót với những lý do hợp lý nhất — liền oà lên khóc nức nở; hai tay ôm chặt lấy ngực như thể nếu không làm vậy thì tim cô sẽ vỡ tung thành từng mảnh nhỏ. Bà Varden, người cũng sở hữu năng khiếu ấy ở mức độ thượng thừa, cũng khóc thi đấu lại với Miggs; và hiệu quả đến mức một lát sau Miggs đành chịu thua, và ngoại trừ một vài tiếng nấc cụt đứt quãng dường như ngầm báo hiệu ý định chực chờ bùng phát trở lại sau, cô đành để mặc cho bà chủ độc chiếm chiến trường. Sau khi vị thế bề trên đã được xác lập hoàn toàn, bà chủ cũng sớm nguôi ngoai và rơi vào trạng thái u sầu lặng lẽ.
Sự yên ắng quá lớn cùng với những sự kiện mệt mỏi của đêm hôm qua đã khiến người thợ khóa hoàn toàn kiệt sức, đến mức ông gà gật ngay trên ghế và chắc chắn sẽ ngủ li bì ở đó suốt cả đêm, nếu không có giọng nói của bà Varden — sau khoảng năm phút im lặng — đánh thức ông dậy với một cú giật mình.
“Nếu có lúc nào,” bà V. nói — không phải với giọng mắng mỏ, mà giống như một lời oán trách đều đều — “tôi vui vẻ, nếu có lúc nào tôi phấn chấn, nếu có lúc nào tôi có hứng thú nói chuyện và cảm thấy thoải mái hơn bình thường, thì đây là cách mà tôi được đối xử đấy.”
“Mà khi nãy trông tâm trạng bà phấn chấn làm sao cơ chứ, thưa bà!” Miggs kêu lên. “Cháu chưa từng thấy ai có tâm trạng như vậy bao giờ!”
“Bởi vì,” bà Varden nói, “bởi vì tôi chẳng bao giờ xía vào hay ngắt lời; bởi vì tôi chưa từng hỏi xem ai đi đâu về đâu; bởi vì toàn tâm toàn ý của tôi chỉ dồn vào việc tằn tiện những gì có thể và đầu tắt mặt tối vì cái nhà này;—cho nên họ mới đày đọa tôi thế này đây.”
“Martha,” người thợ khóa nài nỉ, cố gắng ra vẻ tỉnh táo nhất có thể, “em đang phàn nàn chuyện gì vậy? Thực sự là anh về nhà với tất cả sự háo hức và mong mỏi được vui vẻ mà. Anh thật lòng là thế cơ mà.”
“Tôi phàn nàn chuyện gì ư!” vợ ông vặn lại. “Việc chồng mình lầm lì càu nhàu và lăn ra ngủ ngay khi vừa đặt chân về nhà — việc anh ấy dội nước lạnh vào mọi nhiệt tình và làm nguội lạnh cả góc bếp có phải là một điều lạnh lùng không? Chẳng lẽ không phải là điều tự nhiên khi tôi biết anh ấy đi ra ngoài vì một việc mà tôi cũng có quyền quan tâm chẳng kém gì bất kỳ ai, thì tôi lại muốn biết mọi chuyện đã xảy ra, hay là anh ấy phải tự kể cho tôi nghe mà không cần tôi phải van nài cầu xin? Điều đó là tự nhiên hay không tự nhiên?”
“Anh rất tiếc, Martha,” người thợ khóa hiền lành nói. “Thực sự là anh sợ em không có hứng nói chuyện vui vẻ; anh sẽ kể cho em nghe mọi thứ; anh chỉ mong được thế thôi, em yêu ạ.”
“Không, Varden,” vợ ông đáp lời, đứng dậy với vẻ đầy kiêu hãnh. “Thôi xin cảm ơn — tôi dám cá đấy! Tôi không phải là đứa trẻ để mà phút trước bị mắng phạt rồi phút sau lại được dỗ dành — tôi già hơn cái tuổi đó rồi đấy, Varden ạ. Miggs, xách đèn lên.—CÔ ít ra thì cũng biết vui vẻ đấy, Miggs.”
Miggs — người cho đến khoảnh khắc đó hãy còn đang chìm đắm trong tận cùng của sự chán nản thương cảm — liền chuyển ngay sang trạng thái phấn khích nhất tưởng tượng nổi, và hất đầu khi liếc nhìn về phía người thợ khóa, cô mang theo bà chủ cùng ngọn đèn bước đi khuất dạng.
“Nào, có ai đời lại nghĩ rằng,” Varden vừa lẩm bẩm nghĩ ngợi, nhún vai và kéo chiếc ghế xích lại gần lò sưởi hơn, “người phụ nữ ấy lại có lúc vui vẻ và dễ chịu cơ chứ? Thế mà bà ấy lại có lúc như thế đấy. Thôi kệ, ai mà chẳng có lúc lầm lỗi. Mình sẽ không quá khắt khe với bà ấy đâu. Vợ chồng với nhau ngần ấy năm trời rồi còn gì.”
Ông lại gà gật chợp mắt — có lẽ cũng chẳng kém phần thoải mái nhờ bản tính hào sảng của mình. Khi mắt ông vừa nhắm lại, cánh cửa dẫn lên lầu trên hé mở một phần; và một cái bóng xuất hiện, nhưng vừa nhìn thấy ông liền rụt ngay lại một cách vội vã.
“Tôi ước gì,” Gabriel lẩm bẩm, giật mình tỉnh giấc vì tiếng động và đảo mắt nhìn quanh phòng, “tôi ước gì có ai đó cưới con Miggs. Nhưng chuyện đó là không thể! Không biết có tên điên nào trên cõi đời này dám lấy Miggs không cơ chứ!”
Đó là một phỏng đoán quá sức tưởng tượng khiến ông lại chìm vào giấc ngủ gà gật và ngủ say sưa cho đến khi ngọn lửa trong lò tàn hẳn. Cuối cùng ông cũng tự nhổm dậy; và sau khi đã khóa hai vòng cửa chính theo thói quen, đút chìa khóa vào túi, ông bước lên lầu đi ngủ.
Ông vừa rời khỏi phòng tối sầm chưa được mấy phút thì cái đầu ấy lại xuất hiện lần nữa, và Sim Tappertit bước vào, trên tay cầm một cây đèn nhỏ.
“Cái thê quái nào mà lão ta lại dám thức khuya thế không biết!” Sim lầm bầm khi đi vào xưởng và đặt cây đèn lên cái đe. “Nửa đêm mất toi rồi còn gì. Trên đời này chỉ có một thứ duy nhất mang lại điều tốt lành cho tôi từ cái nghề cơ khí rỉ sét chết tiệt này, đó chính là món đồ sắt này đây, thề có Chúa!”
Vừa nói, hắn vừa thọc tay vào túi quần bên phải, chính xác hơn là túi ở ống quần bên phải, rút ra một chiếc chìa khóa lớn thô kệch, cẩn thận đút vào ổ khóa mà chủ nhân hắn vừa mới khóa lại và nhẹ nhàng vặn mở cửa. Xong xuôi, hắn cất lại món đồ tự chế bí mật của mình vào túi; và để nguyên ngọn đèn đang cháy, khép cửa lại thật cẩn thận và không một tiếng động, hắn lẻn ra đường — hoàn toàn không bị người thợ khóa đang chìm trong giấc ngủ say nồng mảy may nghi ngờ, cũng chẳng khác gì Barnaby trong những giấc mơ bị ma ám của hắn.
