Ngay khi công việc trong ngày vừa dứt, người thợ khóa liền một mình rảo bước đi thăm vị quý ông bị thương và tìm hiểu xem quá trình hồi phục của ông ấy ra sao. Căn nhà mà ông để vị khách lại nằm ở một con hẻm nhỏ tại Southwark, cách cầu London không xa; và ông vội vã tiến về đó với tất cả sự khẩn trương, đinh ninh sẽ quay về thật nhanh hết mức có thể để đi ngủ từ sớm.

Buổi tối hôm đó thật náo động – hầu như chẳng khá hơn đêm hôm trước là bao. Một người to con như Gabriel chẳng dễ gì giữ được thăng bằng ở các góc phố, hay chống chọi lại cơn gió lớn thường thổi thốc khiến ông phải lùi lại vài bước, hoặc bất chấp mọi sức lực, buộc ông phải tìm chỗ ẩn nấp dưới vòm cổng hoặc hiên nhà cho đến khi cơn gió cuồng nộ dịu bớt. Thỉnh thoảng, một chiếc mũ hay bộ tóc giả, hoặc cả hai, lại bay vù vù và lăn lóc qua mặt ông như một kẻ mất trí; trong khi những cảnh tượng nghiêm trọng hơn như ngói và đá phiến rơi, hay từng đống gạch vữa và mảnh đá rìa tường rào lộc cộc rơi xuống vỉa hè ngay gần đó rồi vỡ vụn, chẳng làm tăng thêm chút thi vị nào cho cuộc hành trình hay khiến con đường bớt phần ảm đạm.

“Thật là một đêm vất vả cho một người như tôi bước chân ra đường!” người thợ khóa thốt lên khi khẽ gõ cửa nhà người góa phụ. “Thành thật mà nói, tôi thà ngồi bên xó bếp của lão John còn hơn!”

“Ai đấy?” một giọng phụ nữ từ bên trong cất lên. Khi nhận được câu trả lời, giọng nói ấy liền bổ sung thêm một lời chào đón vội vã, và cánh cửa nhanh chóng được mở toang.

Bà khoảng bốn mươi tuổi – có lẽ lớn hơn hai, ba tuổi – với dáng vẻ niềm nở và gương mặt từng có nét xinh đẹp. Gương mặt ấy hằn những dấu vết của đau khổ và nhọc nhằn, nhưng đó là chuyện của quá khứ, và Thời gian đã làm phai mờ chúng. Bất cứ ai chỉ cần thoáng nhìn qua Barnaby cũng có thể nhận ra đây là mẹ cậu, bởi giữa họ có sự giống nhau đến kỳ lạ; nhưng nếu trên khuôn mặt cậu là nét hoang dại và ngẩn ngơ, thì ở gương mặt bà lại là sự điềm tĩnh kiên nhẫn của biết bao nỗ lực lâu dài và sự chịu đựng âm thầm.

Có một điều ở gương mặt ấy rất lạ lùng và khiến người ta giật mình. Bạn không thể ngắm nhìn nó trong tâm trạng vui vẻ nhất mà không cảm thấy rằng nó mang một khả năng biểu đạt sự kinh hoàng phi thường. Nó không nằm trên bề mặt. Nó không vương vấn ở bất kỳ nét riêng biệt nào. Bạn không thể chọn đôi mắt, khóe miệng, hay những đường nét trên má và bảo rằng, nếu cái này hay cái kia khác đi thì điều đó sẽ không còn nữa. Thế nhưng nó vẫn luôn ẩn hiện ở đó – một điều gì đó mãi mãi mờ ảo nhưng luôn hiện hữu, và chưa từng rời đi dù chỉ một khoảnh khắc. Đó là chiếc bóng mờ nhạt nhất, nhợt nhạt nhất của một ánh nhìn mà chỉ có một khoảnh khắc kinh hoàng tột độ và không thể diễn tả bằng lời mới có thể sinh ra; nhưng dù mờ nhạt và yếu ớt đến đâu, nó vẫn gợi lên hình ảnh của ánh nhìn ấy và khắc sâu vào tâm trí như thể nó từng tồn tại trong một giấc mơ.

Được khắc họa mờ nhạt hơn, và dường như thiếu đi sức mạnh cùng mục đích bởi trí tuệ u tối của cậu con trai, dấu ấn y hệt ấy cũng hiện diện trên người cậu. Nếu được vẽ thành tranh, nó hẳn phải đi kèm với một truyền thuyết nào đó và sẽ ám ảnh bất kỳ ai ngắm nhìn bức họa. Những ai biết câu chuyện về Maypole và còn nhớ người góa phụ là ai trước vụ sát hại chồng bà và chủ nhân của ông ấy, đều hiểu rất rõ điều này. Họ nhớ lại sự biến đổi đã diễn ra như thế nào, và có thể mường tượng ra rằng vào đúng ngày con trai bà chào đời, ngay ngày vụ việc bị phát giác, trên cổ tay cậu đã hằn lên một vết trông như vết máu chưa được rửa sạch.

“Chúa phù hộ cho bà, hàng xóm nhé!” người thợ khóa nói, vừa theo chân bà bước vào một căn phòng nhỏ nơi ngọn lửa ấm cúng đang bập bùng, với phong thái của một người bạn lâu năm.

“Và ngài nữa,” bà mỉm cười đáp lời. “Trái tim nhân hậu của ngài lại đưa ngài đến đây rồi. Từ xưa tôi đã biết, chẳng gì có thể giữ ngài ở nhà nếu ngoài kia có những người bạn cần được giúp đỡ hay sẻ chia.”

“Thôi nào, thôi nào,” người thợ khóa đáp, vừa xoa xoa hai bàn tay để sưởi ấm. “Các bà cứ khéo nói thế. Tình hình của bệnh nhân thế nào rồi, hàng xóm?”

“Ông ấy đang ngủ. Gần sáng ông trằn trọc lắm, và cứ trở mình thao thức suốt mấy tiếng đồng hồ. Nhưng cơn sốt đã lui rồi, và bác sĩ bảo ông ấy sẽ sớm bình phục. Ông ấy chưa thể di chuyển được cho đến ngày mai.”

“Hôm nay ông ấy có khách đến thăm đấy chứ – hửm?” Gabriel ranh mãnh hỏi.

“Vâng. Lão ông Chester đã ở đây từ lúc chúng tôi phái người đi mời, và vừa rời đi cách đây chưa đầy mấy phút thì ngài gõ cửa.”

“Không có quý bà nào sao?” Gabriel nhướng mày, vẻ mặt đầy thất vọng hỏi.

“Có một bức thư,” người góa phụ đáp.

“Nào. Thế còn hơn là không!” người thợ khóa đáp. “Ai là người mang thư vậy?”

“Tất nhiên là Barnaby rồi.”

“Barnaby đúng là một báu vật!” Varden nói; “và cứ ra vào suôn sẻ ở những nơi mà tụi mình tự cho là khôn ngoan hơn lại chỉ chuốc lấy lóng ngóng. Hy vọng là cậu nhóc không lại lang thang đâu đấy chứ?”

“Tạ ơn Chúa, nó đang nằm trên giường; đã thức trắng cả đêm như ngài biết đấy, lại đi lại suốt cả ngày. Nó mệt lả đi rồi. Ôi, hàng xóm ơi, giá mà tôi có thể nhìn thấy nó thế này thường xuyên hơn – giá mà tôi có thể thuần hóa được sự bồn chồn đáng sợ ấy—”

“Rồi sẽ đến lúc thôi,” người thợ khóa ân cần nói, “rồi sẽ đến lúc thôi – đừng nản lòng. Theo tôi thấy thì con bé... à nhầm, cậu nhóc ngày càng khôn ngoan hơn đấy.”

Người góa phụ lắc đầu. Dù biết rằng người thợ khóa đang tìm cách cổ vũ mình và những lời đó không xuất phát từ một sự thật hiển nhiên nào cả, bà vẫn cảm thấy ấm lòng khi nghe những lời ca ngợi đứa con trai tội nghiệp tăm tối của mình.

“Rồi nó sẽ thành một tay láu cá cho mà xem,” người thợ khóa nói tiếp. “Hãy cẩn thận đấy, khi chúng ta già nua và lú lẫn, khéo Barnaby lại khiến chúng ta phải đỏ mặt hổ thẹn ấy chứ, thế thôi. Nhưng còn người bạn kia của chúng ta,” ông nói thêm, vừa cúi xuống nhìn gầm bàn và xung quanh sàn nhà – “kẻ sắc sảo và ranh mãnh nhất trong số những kẻ sắc sảo ranh mãnh – cậu ta đâu rồi?”

“Ở phòng của Barnaby,” người góa phụ đáp với một nụ cười nhạt.

“À! Cậu nhóc đó tinh ranh lắm đấy!” Varden vừa nói vừa lắc đầu. “Tôi mà nói chuyện bí mật trước mặt nó thì cứ gọi là lo ngay ngáy. Ôi! Cậu ta thâm sâu khôn lường đấy. Tôi dám cá là nó biết đọc, biết viết và tính sổ sách nếu nó muốn. Âm thanh gì thế nhỉ? Có phải nó đang gõ cửa không?”

“Không,” người góa phụ đáp. “Chắc là ngoài phố rồi. Lắng nghe kìa! Đúng rồi. Lại thế nữa! Có ai đó đang khẽ gõ vào cửa chớp. Ai thế nhỉ!”

Họ nãy giờ vẫn trò chuyện bằng giọng rất khẽ, vì bệnh nhân đang nằm ở phòng trên, và vì tường lẫn trần nhà mỏng manh, xây cất kém chất lượng nên tiếng nói chuyện của họ có thể làm gián đoạn giấc ngủ của ông ấy. Nhóm người bên ngoài, bất kể là ai đi nữa, hoàn toàn có thể đứng sát vào cửa chớp mà không nghe thấy bất kỳ lời nào được nói bên trong; và khi nhìn thấy ánh sáng lọt qua các khe hở rồi thấy mọi thứ vô cùng yên tĩnh, họ có thể sẽ đinh ninh rằng trong phòng chỉ có mỗi một người.

“Chắc là kẻ trộm hay tên du thủ du thực nào đó rồi,” người thợ khóa nói. “Đưa tôi cây đèn nào.”

“Không, không,” bà vội vã đáp. “Những vị khách kiểu đó chưa từng bén mảng đến căn nhà nghèo nàn này. Ngài cứ ở lại đây. Dù tệ nhất thì ngài cũng ở trong tầm gọi. Tôi muốn tự mình ra ngoài – một mình.”

“Tại sao chứ?” người thợ khóa hỏi, tỏ ý không muốn buông cây nến mà ông vừa với lấy từ trên bàn.

“Bởi vì – tôi cũng chẳng biết tại sao nữa – bởi vì mong muốn đó trong tôi quá mạnh mẽ,” bà đáp. “Lại thế nữa rồi – xin ngài đừng giữ tôi lại!”

Gabriel nhìn bà với vẻ ngạc nhiên tột độ khi thấy một người vốn dĩ vô cùng dịu dàng và điềm tĩnh nay lại bấn loạn đến thế, mà nguyên do thì lại chẳng có là bao. Bà rời khỏi phòng và khép cửa lại phía sau. Bà đứng thẫn thờ giây lát như đang do dự, với bàn tay đặt trên ổ khóa. Trong khoảnh khắc ngắn ngủi ấy, tiếng gõ cửa lại vang lên, và một giọng nói ngay sát cửa sổ – một giọng nói mà người thợ khóa có cảm giác như từng quen thuộc, và mang theo một sự liên tưởng không mấy dễ chịu – thì thầm: “Mau lên.”

Những lời ấy được thốt lên bằng thứ giọng trầm, rành mạch, dễ dàng len lỏi vào tai những kẻ đang ngủ say và đánh thức họ dậy trong nỗi sợ hãi. Khoảnh khắc ấy thậm chí khiến người thợ khóa phải giật mình; ông vô thức lùi lại cách xa khung cửa sổ và lắng tai nghe.

Tiếng gió gầm rú trong ống khói khiến việc nghe ngóng những gì đang diễn ra trở nên khó khăn, nhưng ông có thể nhận biết rằng cánh cửa đã được mở ra, có tiếng bước chân của một người đàn ông trên những tấm ván sàn cót két, rồi một khoảng im lặng ngắn ngủi – bị phá vỡ bởi một âm thanh nghẹn ngào nào đó không phải tiếng thét, tiếng rên rỉ, hay tiếng kêu cứu, mà lại có thể là một trong số đó hoặc cả ba; cùng những từ “Chúa tôi!” thốt lên bằng một giọng nói khiến ông lạnh toát cả sống lưng.

Ông lập tức lao ra ngoài. Ở đó, cuối cùng thì ánh nhìn đáng sợ ấy đã hiện ra – chính là ánh mắt mà ông có cảm giác quen thuộc đến thế nhưng chưa từng nhìn thấy trước đây – trên khuôn mặt bà. Bà đứng đó, chết trân tại chỗ, trân trân nhìn với đôi mắt trợn ngược, hai má tái mét, cùng mọi đường nét cứng đờ và đầy vẻ ghê rợn, hướng về người đàn ông mà ông đã chạm trán trong bóng tối vào tối hôm qua. Ánh mắt hắn chạm vào ánh mắt người thợ khóa. Chỉ là một tia chớp, một khoảnh khắc, một hơi thở phả trên mặt kính đánh bóng, thế là hắn biến mất.

Người thợ khóa lao vào hắn – tà áo bay phần phật của hắn suýt nằm gọn trong tầm tay ông – thì hai tay ông bị giữ chặt lại, và người góa phụ ngã rạp xuống đất trước mặt ông.

“Lối kia – lối kia,” bà kêu lên. “Hắn đi lối kia rồi. Quay lại – quay lại đi!”

“Lối kia ư! Tôi thấy hắn rồi,” người thợ khóa vừa nói vừa chỉ tay – “kia kìa – ở đó – bóng hắn đang lướt qua ánh đèn kìa. Cái gì – ai thế này? Buông tôi ra.”

“Quay lại, quay lại đi!” người phụ nữ vừa ôm chặt lấy ông vừa kêu lên; “Đừng đụng đến hắn nếu ngài còn muốn giữ mạng. Tôi van ngài, hãy quay lại. Hắn mang theo nhiều sinh mạng khác ngoài mạng của chính mình đấy. Quay lại đi!”

“Thế này là có ý gì chứ?” người thợ khóa kêu lên.

“Ý gì mặc kệ nó, đừng hỏi, đừng nói, đừng nghĩ về nó nữa. Không được phép bám theo, chặn đường hay ngăn cản hắn. Quay lại đi!”

Lão ông ngẩng lên nhìn bà đầy kinh ngạc khi bà oằn mình bám lấy ông, và vì bị áp đảo bởi sự cuồng nộ của bà, ông đành để bà kéo xềnh xệch vào trong nhà. Phải đợi đến khi bà đã cài then và khóa trái cửa đến hai bớp, vặn chặt mọi chốt cài và thanh chắn với sự hốt hoảng và cuồng nhiệt của một kẻ tâm thần, rồi kéo ông trở lại vào trong phòng, bà mới quay phắt lại, ném về phía ông ánh nhìn tê dại đầy kinh hoàng ấy một lần nữa, rồi ngã sụp xuống ghế, lấy tay che mặt và run lẩy bẩy như thể bàn tay của thần chết đang đặt lên người mình.