Họ là những người đầu tiên đến quán rượu, nhưng chưa ngồi được bao lâu thì từng nhóm đàn ông từng tham gia vào đám đông bắt đầu lác đác kéo vào. Trong số đó có Simon Tappertit và ông Dennis; cả hai đều chào hỏi Barnaby một cách nồng nhiệt, đặc biệt là người sau, và không ngớt lời ca ngợi sự dũng mãnh mà cậu đã thể hiện.

Dennis vừa đặt cây gậy côn vào góc tường với chiếc mũ phớt cài lên trên, vừa ngồi xuống cùng bàn với họ và thề thốt: “Nghĩ lại mà thấy đã cái nết làm sao. Một cơ hội tuyệt vàng như thế! Vậy mà chẳng đi đến đâu cả. Phần tôi, tôi chẳng biết thế nào mới vừa lòng nữa. Thời buổi này chẳng còn ai có chút khí phách nào cả. Mang cái gì ra đây ăn uống xem nào. Ta thấy chán ngấy cái loài người này lắm rồi.”

Simon Tappertit, người nãy giờ vẫn đang cúi mặt giải nhiệt vào một vại bia nửa galông, liền cất giọng hỏi: “Vì chuyện gì thế? Bộ ông không coi đây là một khởi đầu tốt đẹp hay sao, thưa ngài?”

Tên đao phủ đáp lại: “Hãy cho tôi sự đảm bảo rằng đây không phải là đoạn kết đi đã. Lúc tên lính đó ngã gục, đáng lẽ chúng ta đã có thể chiếm lấy Luân Đôn rồi; thế mà không;—chúng ta cứ đứng đó, há hốc mồm ra nhìn—rồi vị quan tòa (ước gì trúng ngay một viên đạn vào cả hai con mắt lão, đúng ra phải thế nếu chúng ta làm theo ý tôi) liền nói rằng: ‘Này các chàng trai, nếu các anh chịu hứa giải tán, ta sẽ lệnh cho quân đội rút lui,’ thế là người của ta liền hò reo vang dội, dâng hiến ván bài chiến thắng đang nằm trong tay, rồi lủi thủi chuồn mất như một lũ chó con thuần hóa hèn nhát. Chà,” tên đao phủ nói với giọng đầy vẻ ghê tởm sâu sắc, “thật hổ thẹn thay cho đồng loại của ta. Ước gì ta sinh ra là một con bò đực thì còn hơn!”

Simon Tappertit bước đi với vẻ kiêu kỳ, ngoái lại đáp: “Tôi nghĩ nếu thế thì anh cũng chỉ là một sinh vật dễ chịu ngang ngửa mà thôi.”

Tên đao phủ gọi với theo: “Đừng có mà chắc chắn quá đấy; nếu bây giờ tôi là một con vật có sừng và có dù chỉ một chút ít khôn ngoan, tôi sẽ húc văng từng kẻ có mặt ở đây, ngoại trừ hai người kia,” ý hắn là Hugh và Barnaby, “vì cái cách hành xử của họ trong ngày hôm nay.”

Với lời nhận xét đầy ủ rũ về diễn biến sự việc ấy, ông Dennis tìm kiếm sự khuây khỏa trong đĩa thịt bò luộc nguội và vại bia; nhưng nét mặt u ám và bất mãn của hắn chẳng hề giãn ra chút nào, và cái vẻ ảm đạm ấy dường như còn trở nên sâu sắc hơn dưới tác dụng xoa dịu của món ăn thức uống.

Những con người vừa bị lăng mạ như vậy có lẽ đã có thể phản bác bằng những lời lẽ cay nghiệt, nếu không muốn nói là bằng đòn roi, nhưng họ đã hoàn toàn kiệt sức và mất hết tinh thần. Phần lớn bọn họ đã nhịn đói từ sáng; tất cả đều chịu đựng vô vàn khổ sở vì sức nóng oi bức; và sau những hồi hò reo, vận động cùng sự kích động suốt cả ngày, nhiều người đã mất hẳn giọng nói, kiệt quệ đến mức đứng suýt không vững. Thêm vào đó, họ hoang mang không biết bước tiếp theo phải làm gì, sợ hãi trước hậu quả của những gì mình gây ra, và nhận thức rõ rằng rốt cuộc họ chẳng đạt được mục đích nào, thậm chí còn đẩy sự việc vào tình thế tồi tệ hơn trước. Trong số những người đã đến quán The Boot, nhiều kẻ đã tản mất chỉ trong vòng một tiếng đồng hồ; những ai thực sự thành thật và chân thành thì sau bài học buổi sáng, sẽ không bao giờ quay trở lại hay liên lạc gì với những đồng bọn cũ của họ nữa. Số khác ở lại chỉ để ăn uống qua loa rồi tiu nghỉu đi về nhà; những kẻ vốn dĩ luôn có mặt đều đặn trước đây thì né tránh nơi này hoàn toàn. Sáu tù nhân bị đội Cận vệ bắt giữ đã bị phóng đại qua những lời đồn thổi thành ít nhất là năm mươi người; và bạn bè của họ, vì kiệt sức và tỉnh táo lại, bèn nhụt chí đến mức chùng xuống trước những tác động chán nản này, để rồi đến tám giờ tối, Dennis, Hugh và Barnaby chỉ còn lại trơ trọi một mình. Ngay cả họ cũng đang ngủ say sưa trên những chiếc ghế dài thì tiếng bước chân vào của Gashford đánh thức họ dậy.

Viên thư ký cất giọng: “Ồ! Các anh vẫn ở đây cơ à? Thật chúa tôi!”

Dennis vừa nhổm người ngồi dậy vừa đáp: “Ơ hay, chứ chúng tôi phải ở đâu hả ngài Gashford!”

Hắn đáp với vẻ ôn hòa quá mức: “Ồ, không ở đâu cả, không ở đâu cả. Đường phố ngập tràn những dải nơ xanh. Ta cứ tưởng các anh đã hòa mình vào giữa đám đông ấy chứ. Ta rất mừng vì các anh không làm thế.”

Hugh liền hỏi: “Vậy là ngài có lệnh cho chúng tôi phải không, thưa chủ nhân?”

“Trời ạ, không. Không hề. Không có mệnh lệnh nào cả, anh bạn tốt ạ. Ta thì có mệnh lệnh gì cơ chứ? Các anh đâu có làm việc cho ta.”

Dennis phản đối: “Ngài Gashford, chúng ta đều thuộc về chính nghĩa cơ mà, phải không?”

Viên thư ký lặp lại với ánh mắt đờ đẫn: “Chính nghĩa ư! Chẳng có chính nghĩa nào cả. Chính nghĩa đã tiêu tùng rồi.”

“Tiêu tùng rồi á!”

“Ồ vâng. Chắc là các anh đã nghe tin rồi chứ? Bản kiến nghị đã bị bác bỏ với một trăm chín mươi hai phiếu chống và sáu phiếu thuận. Mọi chuyện đã hoàn toàn chấm hết. Lẽ ra chúng ta đã có thể đỡ tốn bao nhiêu công sức. Điều đó, cùng với nỗi phiền muộn của lãnh chúa, là những điều duy nhất khiến ta tiếc nuối. Còn mọi phương diện khác thì ta hoàn toàn thỏa mãn.”

Vừa nói, hắn vừa rút chiếc dao bỏ túi ra, đặt chiếc mũ lên đầu gối, rồi cặm cụi tháo dải nơ xanh mà hắn đã đeo suốt cả ngày hôm đó; miệng ngâm nga một giai điệu thánh ca từng rất thịnh hành vào buổi sáng, với vẻ luyến lưu dịu dàng.

Hai kẻ tay sai nhìn nhau rồi lại nhìn hắn, như thể chẳng biết phải tiếp tục câu chuyện thế nào. Cuối cùng, sau vài cái huých cùi chỏ và nháy mắt qua lại với ông Dennis, Hugh cũng đánh bạo giữ tay hắn lại và hỏi tại sao hắn lại rứt dải ruy băng trên mũ ra làm gì.

Viên thư ký ngước lên, nở nụ cười nửa miệng đầy vẻ cay đắng: “Bởi vì, ngồi im một chỗ mà đeo nó, hay ngủ thiếp đi mà đeo nó, thì chỉ là một trò hề mà thôi. Chỉ có vậy thôi, anh bạn ạ.”

Hugh kêu lên: “Ngài muốn chúng tôi phải làm gì đây, thưa chủ nhân!”

Gashford nhún vai đáp: “Không gì cả, không gì cả. Khi vị lãnh chúa bị quở trách và đe dọa vì dám đứng về phía các anh, với tư cách là một người thận trọng, ta đã muốn các anh chẳng làm gì cả. Khi đám lính giày xéo các anh dưới móng ngựa của chúng, ta đã muốn các anh chẳng làm gì cả. Khi một tên trong số chúng bị bàn tay đầy gan dạ đánh gục và ta nhìn thấy sự hoang mang, kinh hoàng trên gương mặt của tất cả bọn chúng, ta cũng đã muốn các anh chẳng làm gì cả—nói tóm lại là cứ làm đúng như những gì các anh đã làm ấy. Đây chính là người thanh niên có quá ít sự thận trọng nhưng lại thừa dũng khí. Chà, ta lấy làm tiếc cho cậu ta.”

Hugh kêu lên: “Tiếc nuối á, thưa chủ nhân!”

Dennis hùa theo: “Tiếc nuối cái gì, thưa ngài Gashford!”

Gashford lạnh lùng nói: “Giả sử ngày mai có trát nã được ban ra, treo thưởng năm trăm bảng, hoặc một khoản tiền lặt vặt nào đó tương tự, để bắt giữ cậu ta; và giả sử trát đó lại bao gồm cả một kẻ khác đã tụt từ cầu thang trên xuống sảnh ngầm; thì các anh vẫn cứ: chẳng làm gì cả.”

Hugh vùng đứng dậy, thét lên: “Lửa với chả giận dữ cái nỗi gì, thưa chủ nhân! Chúng tôi đã làm gì nên tội để ngài phải nói năng với chúng tôi như thế này!”

Gashford cười nhạt đáp: “Không gì cả. Nếu các anh bị ném vào ngục tối; nếu người thanh niên ấy—” ở đây hắn nhìn chằm chằm vào gương mặt đang chăm chú lắng nghe của Barnaby—“bị lôi khỏi chúng ta và khỏi những người bạn của nó; có lẽ là khỏi cả những người mà nó yêu thương và cái chết của nó sẽ bóp nghẹt họ; nếu nó bị tống giam, rồi bị lôi ra đem treo cổ trước mắt họ; thì các anh vẫn cứ: chẳng làm gì cả. Ta chắc chắn các anh sẽ thấy đó là sách lược khôn ngoan nhất của mình.”

Hugh sải bước về phía cửa, quát lớn: “Đi thôi! Dennis—Barnaby—đi thôi!”

Gashford lướt nhanh qua cậu, đứng chặn lưng vào cửa và hỏi: “Đâu? Đi để làm gì?”

Hugh thét lên: “Đi bất cứ đâu! Làm bất cứ điều gì! Tránh ra, thưa chủ nhân, nếu không cái cửa sổ kia cũng sẽ thay thế được thôi. Để chúng tôi ra!”

Gashford bỗng đổi giọng sang vẻ vô cùng thân thiết và đùa cợt vui vẻ, cất tiếng cười vang: “Ha ha ha! Sao các anh lại có—lại có cái bản tính bốc bồng đến thế cơ chứ; các anh đúng là những sinh vật dễ bị kích động làm sao—nhưng các anh sẽ uống với ta một ly trước khi đi chứ?”

Dennis vừa kéo tay áo quẹt ngang đôi môi khô khốc vừa làu bàu: “Ồ, vâng—chắc chắn rồi. Không có thù oán gì đâu, anh em ạ. Uống với ngài Gashford chứ!”

Hugh lau vầng trán đẫm mồ hôi và giãn nét mặt thành một nụ cười. Viên thư ký xảo quyệt cười lớn hẳn lên.

Hắn ngọt ngào giục giã: “Mang rượu ra đây mau! Nhanh lên, nếu không hắn sẽ chẳng chịu dừng lại dù chỉ vì việc đó đâu. Anh ta là một con người có lòng nhiệt huyết vô cùng sục sôi!” — mà ông Dennis đứng bên cạnh liền hùa theo bằng đủ thứ tiếng lầm bầm cùng những cái gật đầu xác nhận — “Một khi đã nổi giận, anh ta quả là một kẻ có sự quyết tâm vô cùng mãnh liệt!”

Hugh vung cao cánh tay vạm vỡ, vỗ mạnh vào lưng Barnaby và bảo cậu chẳng phải sợ gì hết. Họ bắt tay nhau—còn tội nghiệp Barnaby thì rõ ràng đang đinh ninh rằng mình là một trong những anh hùng cao cả và vị tha nhất trên đời—và Gashford lại bật cười.

Hắn ngọt ngào cất lời trong lúc đứng giữa họ với một bình rượu lớn trên tay, nhanh chóng rót đầy những chiếc ly của họ bao nhiêu lần tùy thích: “Ta nghe nói—nhưng ta không dám chắc điều đó là thật hay giả—rằng những kẻ đang la cà ngoài đường tối nay đang có ý định đập phá một hoặc hai nhà nguyện của giáo hội Công giáo, và bọn chúng chỉ đang thiếu những kẻ lãnh đạo mà thôi. Ta thậm chí còn nghe người ta nhắc đến những nhà nguyện ở phố Duke, khu Lincoln’s Inn Fields, và phố Warwick, khu Golden Square; nhưng mà những lời đồn đại thông thường thì các anh biết đấy—Bộ các anh không định đi đấy chứ?”

—“Đi để chẳng làm gì cả phỏng, thưa chủ nhân, hử?” Hugh thét lên. “Không có chuyện ngục tù hay thòng lọng nào dành cho Barnaby và ta đâu. Bọn chúng phải biết sợ điều đó chứ. Đang cần người lãnh đạo phải không? Nào các cậu!”

Viên thư ký thốt lên: “Quả là một kẻ bốc đồng! Ha ha! Một kẻ dũng cảm, ồn ào và vô cùng mãnh liệt! Một con người mà—”

Chẳng cần phải nói hết câu, bởi họ đã lao vút ra khỏi nhà và đi xa khuất tầm tai. Hắn khựng lại giữa một tiếng cười, lắng nghe, đeo găng tay vào, rồi chắp tay sau lưng, đi đi lại lại căn phòng vắng lặng hồi lâu, đoạn sải bước hướng về phía thị trấn tấp nập và hòa mình vào dòng người trên phố.

Đường phố đông nghịt người, bởi tiếng đồn về những sự việc diễn ra ngày hôm đó đã gây ra một sự náo động lớn. Những ai không muốn ra khỏi nhà thì đứng tụm lại ở cửa ra vào hoặc bên khung cửa sổ, và đi đâu cũng chỉ nghe người ta bàn tán về một chủ đề duy nhất. Kẻ thì đồn rằng đám bạo loạn đã bị dập tắt hoàn toàn; người lại bảo chúng đã bùng phát trở lại; có kẻ nói lãnh chúa George Gordon đã bị áp giải dưới sự canh gác cẩn mật vào Tháp Luân Đôn; kẻ khác lại loan tin có kẻ mưu sát nhà vua, quân đội lại được lệnh gọi ra, và người ta có thể nghe rõ tiếng súng nổ ở một khu vực xa xôi trong thành phố chỉ trong vòng một tiếng đồng hồ trước. Khi trời càng về tối, những câu chuyện ấy lại càng trở nên khủng khiếp và đầy vẻ thần bí; và thường thì khi có kẻ hoảng loạn chạy vụt qua với tin tức rằng đám bạo loạn không ở đâu xa và đang tiến đến gần, các cánh cửa liền bị đóng sập và cài then, những khung cửa sổ tầng dưới được chốt chặt, gây ra sự hoang mang sợ hãi chẳng khác nào thành phố đang bị một đội quân ngoại bang xâm chiếm.

Gashford lén lút đi quanh, lắng nghe mọi điều tai nghe mắt thấy, đồng thời gieo rắc hoặc củng cố những tin đồn thất thiệt phù hợp với mục đích của mình bất cứ khi nào có cơ hội; và khi đang mải mê với công việc đó rẽ vào phố Holborn lần thứ hai mươi, hắn chợt thấy rất nhiều phụ nữ và trẻ em đang hớt hải chạy tháo thân dọc theo con đường—nhiều người thở hổn hển và ngoái đầu nhìn lại—cùng lúc ấy âm thanh hỗn độn của vô số giọng nói vang lên bên tai hắn. Được củng cố niềm tin bởi những dấu hiệu đó và bởi ánh đỏ bắt đầu hắt lên các bức tường nhà ở hai bên đường rằng một số chiến hữu của hắn quả thực đang tiến lại gần, hắn bèn xin trú ẩn chốc lát tại một cánh cửa mở ra khi hắn đi ngang qua, rồi cùng một số người khác chạy lên khung cửa sổ trên lầu để phóng tầm mắt nhìn xuống đám đông.

Họ mang theo đuốc, và những khuôn mặt chủ chốt hiện lên vô cùng rõ ràng. Việc họ vừa tham gia phá hủy một tòa nhà nào đó là điều hiển nhiên, và đó là một chốn thờ tự của người Công giáo lại càng rõ mười mươi qua những chiến lợi phẩm mà họ mang theo, dễ dàng nhận ra là áo lễ của các linh mục cùng những mảnh đồ trang trí bàn thờ đắt tiền. Bám đầy muội than, bụi bẩn, đất cát và vôi vữa; quần áo rách tơi tả; tóc tai bù xù rũ rượi; bàn tay và gương mặt trầy xước, rớm máu vì những vết thương do đinh gỉ gây ra; Barnaby, Hugh và Dennis hộc tốc lao lên đầu tất cả bọn họ như những tên điên cuồng gớm ghiếc. Ngay sau đó, dòng người đông nghịt chen chúc xô đẩy kéo tới: kẻ thì hát hò; người thì hò reo đắc thắng; kẻ cãi vã lẫn nhau; người đe dọa những kẻ đứng xem hai bên đường; kẻ mang những khúc gỗ lớn, trút giận lên chúng như thể chúng còn sống, xé toạc từng khúc ra rồi ném những mảnh vụn văng tung tóe lên không trung; kẻ say khướt, chẳng hề hay biết về những vết thương do gạch, đá và xà nhà rơi trúng; có kẻ được khiêng trên một chiếc ván cửa ở chính giữa, phủ một tấm vải xám xịt, bất tỉnh nhân sự và trông ghê rợn như một đống tử thi. Cứ thế—một ảo ảnh về những khuôn mặt thô kệch, chốc chốc lại điểm xuyết thêm những đốm sáng lập lòe, khói mịt mù; một giấc mơ về những chiếc đầu quỷ dữ, những ánh mắt hung tợn cùng gậy gộc và thanh sắt giơ cao trên không trung, quay tít mù; một sự kinh hoàng hỗn độn, nơi người ta nhìn thấy rất nhiều nhưng lại chẳng được bao nhiêu, dường như kéo dài đằng đẵng mà lại quá đỗi ngắn ngủi, nơi có vô số bóng ma không thể nào quên suốt cả cuộc đời, nhưng cũng có ngần ấy thứ chẳng thể nào quan sát kịp trong một cái liếc mắt đầy hoa mắt—đám đông ấy lướt qua rồi khuất dần.

Khi đoàn người ấy trôi đi để tiếp tục công cuộc phẫn nộ và tàn phá của mình, một tiếng thét xé lòng vang lên. Một nhúm người chạy ào về phía đó; và Gashford, kẻ vừa bước ra đường đúng lúc ấy, cũng hòa vào nhóm người đó. Hắn đứng ở rìa ngoài của đám đông nhỏ nên không thể nhìn hay nghe thấy chuyện gì xảy ra ở bên trong, nhưng một kẻ có vị trí quan sát tốt hơn đã thông báo cho hắn hay rằng một người đàn bà góa chồng vừa nhận ra con trai mình giữa đám bạo loạn.

Viên thư ký quay mặt bước về nhà, lầm bầm: “Chỉ thế thôi sao? Chà! Ta nghĩ mọi chuyện có vẻ bắt đầu ra ngô ra khoai rồi đấy chứ!”