Đêm ấy trời quang mây tạnh, trăng sao lấp lánh, và dẫu lòng có đang trĩu nặng buồn phiền, Dolly vẫn ngước nhìn những vì sao với một vẻ mê hoặc đến mức chính cô cũng thừa nhận điều đó. Cảnh tượng ấy khiến Joe hoàn toàn mất hồn mất vía, và anh bộc lộ rõ ràng rằng nếu trên đời có một người đang yêu — chưa cần nói là yêu đến mức ngập đầu ngập cổ, mà là yêu cao ngất ngưởng vượt qua cả Đài tưởng niệm Great Monument và chóp đỉnh nhà thờ Saint Paul — thì kẻ đó chính là anh. Con đường về nhà rất phẳng phu, chẳng hề gập ghềnh hay xóc nảy chút nào, thế mà suốt dọc đường, Dolly cứ dùng một bàn tay nhỏ bé vịn lấy thành xe. Giá như có một kẻ đao phủ đứng ngay sau lưng với chiếc rìu giơ cao, sẵn sàng chém đầu nếu anh dám chạm vào bàn tay ấy, thì Joe cũng chẳng thể nào kìm lòng được. Bắt đầu từ việc vô tình đặt bàn tay mình lên tay cô rồi rụt lại sau chừng một phút, dần dà anh cứ thế cưỡi ngựa sóng đôi mà để nguyên tay mình ở đó, tựa hồ như anh, kẻ hộ vệ, đang làm một nhiệm vụ trọng đại và đã cất công ra đi chính vì mục đích ấy. Điều kỳ lạ nhất trong sự việc cỏn con này là Dolly dường như chẳng hề hay biết gì cả. Khi cô quay sang nhìn Joe, vẻ mặt ngây thơ và hồn nhiên đến mức khiến người ta phải phát bực.
Dù vậy, cô vẫn lên tiếng trò chuyện; cô nói về nỗi hoảng sợ của mình, về việc Joe đã lao đến giải cứu ra sao, về lòng biết ơn sâu sắc, về nỗi lo lắng không biết đã cảm ơn anh cho phải phép hay chưa, về việc từ nay họ sẽ mãi mãi là bạn bè — và đủ mọi chuyện xoay quanh chủ đề ấy. Khi Joe bảo rằng anh hy vọng họ không chỉ là bạn bè, Dolly liền tỏ ra vô cùng ngạc nhiên và đáp rằng cô hy vọng họ không phải là kẻ thù; rồi khi Joe gợi ý rằng hay là họ trở thành một mối quan hệ nào đó tốt đẹp hơn thế nhiều, thì Dolly bỗng nhiên phát hiện ra một ngôi sao sáng hơn tất thảy những vì sao khác, liền vội vã kéo sự chú ý của anh hướng về nó, đồng thời tỏ ra ngây thơ và vô tư gấp vạn lần ban đầu.
Cứ thế, họ thong thả lên đường, trò chuyện thì thầm và thầm ước con đường dài thêm gấp chục lần — ít ra đó là ước muốn của Joe — thì khi vừa ra khỏi khu rừng và tiến vào đoạn đường đông đúc hơn, họ nghe thấy phía sau tiếng vó ngựa đang phi nước đại. Tiếng vó ngựa dồn dập tiến lại gần nhanh chóng khiến bà Varden thét lên hoảng hốt, đồng thời vang lên tiếng hô “bạn đây!” từ người kỵ mã vừa phóng tới thở hồng hộc và kéo cương dừng lại ngay bên cạnh họ.
— Lại là cái tên này! — Dolly run rẩy kêu lên.
— Hugh! — Joe lên tiếng. — Ngươi có việc gì mà tới đây?
— Ta đến để đi cùng đường về với các người — hắn đáp, liếc trộm con gái người thợ khóa. — Ôn gia chủ sai ta tới.
— Cha tôi ư! — Tội nghiệp Joe thốt lên, rồi lẩm bẩm một câu chửi thề đầy vẻ bất hiếu trong kẽ răng: — Có bao giờ ông ấy coi tôi đủ lớn khôn để tự lo cho mình đâu!
— Phải! — Hugh đáp lại câu hỏi trước đó. — Lão bảo dạo này đường xá không được an toàn, ngươi có bạn đồng hành vẫn hơn.
— Vậy cứ đi đi — Joe nói. — Tôi chưa muốn rẽ về ngay đâu.
Hugh tuân lệnh, và đoàn người tiếp tục lên đường. Hắn ta dường như có sở thích hoặc tính quái gở là cứ cưỡi ngựa đi sát ngay trước chiếc xe, và từ vị trí đó, hắn liên tục quay đầu nhìn ra phía sau. Dolly cảm nhận rõ ánh mắt hắn đang dán vào mình, nhưng cô tránh né, không dám ngẩng đầu lên lấy một lần, bởi nỗi sợ hãi mà hắn gieo rắc vào lòng cô quá đỗi lớn lao.
Sự ngắt quãng này, cùng với việc bà Varden bỗng tỉnh ngủ hẳn — sau suốt quãng đường từ đầu cứ gà gật ngủ gù, lâu lâu lại chồm dậy mắng nhiếc người thợ khóa vì tội dám cả gan giữ bà lại để khỏi ngã dúi dụi khỏi xe — đã đặt dấu chấm hết cho cuộc trò chuyện thì thầm và khiến họ khó lòng nối lại câu chuyện ban đầu. Quả nhiên, đi chưa được một dặm nữa, theo ý vợ, Gabriel đôn hậu liền dừng xe lại, và người phụ nữ ấy cương quyết tuyên bố dù có thế nào đi nữa cũng nhất quyết không cho Joe đi thêm một bước nào nữa. Mọi lời thanh minh của Joe rằng anh hoàn toàn không mệt mỏi, rằng chốc nữa anh sẽ tự quay đầu, rằng anh muốn tiễn họ qua khỏi đoạn đường hiểm trở v.v., đều trở thành vô ích. Bà Varden vốn nổi tiếng cứng đầu, và một khi đã quyết thì không một thế lực trần gian nào lay chuyển nổi.
— Chúc ngủ ngon — nếu tôi buộc phải thốt ra lời đó — Joe buồn bã nói.
— Chúc ngủ ngon — Dolly đáp. Cô suýt nói thêm: “Hãy đề phòng gã đó, và xin đừng tin tưởng hắn,” nhưng anh đã quay đầu ngựa và đứng sát ngay bên họ. Thế nên cô chẳng còn cách nào khác đành để Joe dịu dàng siết nhẹ bàn tay mình, và khi chiếc xe đã chạy đi được một quãng xa, cô quay đầu lại ngoẩy tay chào khi anh vẫn còn thẫn thờ đứng đó tại nơi họ chia tay, với bóng dáng cao lớn và tối tăm của Hugh đứng cạnh bên.
Những gì cô suy nghĩ trên suốt chặng đường về nhà, và liệu anh thợ đóng xe có còn giữ được vị trí tốt đẹp trong tâm trí cô như vào buổi sáng hay không, vẫn là một điều ẩn số. Cuối cùng thì họ cũng về đến nhà — phải nói là “cuối cùng”, bởi quãng đường vô cùng dài dòng, lại càng thêm phần mệt mỏi vì những lời cằn nhằn không dứt của bà Varden. Nghe thấy tiếng bánh xe lăn, Miggs liền có mặt ngay ở cửa.
— Kia họ về rồi, Simmun! Kia họ về rồi! — Miggs reo lên, vỗ tay tanh tách và lon ton chạy ra để đỡ bà chủ xuống xe. — Lại đây khiêng ghế nào, Simmun. Nào, thưa mợ, đi một chuyến thế này mợ thấy người khỏe khoắn hơn chưa ạ? Mợ có thấy mình tỉnh táo hơn so với lúc cứ cứng nhắc ở nhà không nào? Ối trời đất ơi! Sao mà mợ lạnh thế này cơ chứ! Lạy Chúa tôi, thưa ông, bà nhà chẳng khác nào một khối băng di động ấy ạ.
— Tôi cũng đành chịu thôi, cô bé ngoan ạ. Tốt nhất là cô nên đưa bà ấy vào sưởi lửa đi — người thợ khóa bảo.
— Lời ông chủ nói nghe vô tình quá cơ, thưa mợ — Miggs cất giọng xót xa — nhưng chắc chắn dạ dày dạ dày ông không có ý đó đâu ạ. Sau những gì ông ấy chứng kiến về mợ trong ngày hôm nay, con xin thề không bao giờ tin là trong lòng ông lại thiếu tình cảm đến mức nói những lời nhẫn tâm như vậy đâu. Mời mợ vào nhà ngồi sưởi bên lò sưởi đi ạ, thưa bà chủ hiền hậu — xin mợ cứ vào đi.
Bà Varden vâng lời bước vào. Người thợ khóa lủi thủi đi theo với hai tay đút túi quần, còn anh chàng Tappertit thì lạch bạch đánh chiếc xe ngựa ra cái chuồng ngựa gần đó.
— Martha, mình yêu dấu ạ — người thợ khóa cất tiếng khi họ đã vào đến phòng khách — nếu mình tự chăm sóc cho Dolly hoặc nhờ ai đó giúp một tay, thì có lẽ đó mới là hành động tử tế và hợp lý. Con bé vừa trải qua một phen hoảng sợ, mình biết đấy, và tối nay nó không được khỏe cho lắm.
Thực ra, Dolly đã ngả người nằm vật ra sô-pha, hoàn toàn chẳng màng gì đến mớ xiêm y lộng lẫy mà cô từng tự hào biết bao vào buổi sáng, mặt vùi sâu vào hai bàn tay và khóc nức nở.
Ngay khi mục kích hiện tượng kỳ lạ này (bởi Dolly vốn chẳng quen với những màn bi lụy thế này, mà trái lại luôn noi gương mẹ để tránh xa chúng hết mức có thể), bà Varden liền lớn tiếng bày tỏ niềm tin rằng chẳng có người phụ nữ nào trên cõi đời này lại gặp nhiều nỗi truân chuyên như bà; rằng cuộc đời bà là một chuỗi những thử thách liên miên; rằng cứ hễ khi nào bà muốn được vui vẻ, khỏe khoắn thì thể nào những kẻ xung quanh cũng tìm cách này hay cách khác dội gáo nước lạnh vào tinh thần bà; và rằng, vì hôm nay bà đã thực sự có những giây phút vui vẻ — mà Chúa biết rõ rằng rất hiếm khi bà mới được vui vẻ như thế — nên giờ đây bà phải gánh chịu hình phạt. Trước mọi lập luận ấy của bà chủ, Miggs đều hết lòng hùa theo đồng tình. Tuy nhiên, tình trạng của tội nghiệp Dolly chẳng những không khá lên nhờ những liều "thuốc bổ" tinh thần ấy, mà ngược lại còn tệ đi; và nhận thấy cô thực sự đang ốm, cả bà Varden lẫn Miggs đều sinh lòng trắc ẩn và tận tụy chăm sóc cô một cách nghiêm túc.
Nhưng ngay cả trong lúc đó, sự tử tế của họ vẫn mang đậm phong cách giáo điều quen thuộc, và dẫu Dolly đang ngất xỉu, thì ai nhìn vào cũng thấy rõ một điều hiển nhiên: nạn nhân thực sự chính là bà Varden. Thế nên, khi Dolly bắt đầu khá hơn một chút và bước vào giai đoạn mà các bà các mẹ cho rằng những lời quở trách cùng lý lẽ có thể phát huy tác dụng tối đa, người mẹ liền rưng rưng nước mắt thuyết giảng rằng nếu ngày hôm nay con bé có bị phen hú vía hay lo lắng bấn loạn thì cũng phải nhớ đó là số phận chung của nhân loại, đặc biệt là phái nữ — những người suốt cả cuộc đời chẳng thể mong đợi gì hơn ngoài việc phải chuẩn bị tâm lý sẵn sàng đón nhận sự nhẫn nhịn ngoan ngoãn cùng lòng kiên nhẫn chịu đựng. Bà Varden khẩn khoản nhắc nhở con rằng rất có thể một ngày nào đó trong tương lai, nó sẽ phải chịu đựng sự giằng xé nội tâm đến mức phải bước lên xe hoa kết hôn; và hôn nhân, như con bé có thể chứng kiến mỗi ngày trong đời (và quả thực nó vẫn thấy thế), là một trạng thái đòi hỏi sự kiên cường và lòng bao dung cực độ. Bà miêu tả bằng những màu sắc sống động rằng nếu bản thân bà (bà V.), khi chèo lái con thuyền đời qua thung lũng nước mắt này, không được nâng đỡ bởi một nguyên tắc đạo đức vững vàng — thứ duy nhất chống đỡ và ngăn bà không bị gục ngã — thì chắc chắn bà đã nằm dưới nấm mồ từ nhiều năm về trước; và nếu điều đó xảy ra, bà rất muốn biết chuyện gì sẽ xảy ra với cái tinh thần lang thang phiêu bạt kia (ý chỉ người thợ khóa), kẻ luôn coi bà là con ngươi trong mắt, và trên bước đường đời của hắn, bà tựa như một ánh hào quang soi rọi cùng ngôi sao dẫn đường?
Cô Miggs cũng chen ngang vài lời với nội dung tương tự. Cô ta tuyên bố rằng quả thật, quả thật, tiểu thư Dolly nên lấy người mẹ kính yêu của mình làm gương mẫu mực; người mà cô ta vẫn luôn miệng ca tụng — và dù có bị đem đi tùng xẻo ngay phút sau thì cô ta vẫn giữ nguyên lời nói ấy — là người phụ nữ hiền hòa nhất, đáng mến nhất, có tấm lòng bao dung nhất và chịu đựng giỏi nhất mà cô ta từng biết; người mà chỉ riêng câu chuyện kể về những đức tính tốt đẹp của bà thôi cũng đủ tạo nên một sự chuyển biến lành mạnh đến kỳ diệu trong tâm trí người chị dâu của chính cô ta: thuở trước, vợ chồng họ sống với nhau chẳng khác nào chó với mèo, thường xuyên đem chân nến đồng, vung nồi, bàn là và những vật dụng mang tính "thù hằn" cao tương tự ra ném vào mặt nhau, thế mà giờ đây họ đã trở thành một cặp đôi hạnh phúc và ân ái nhất trần đời — điều mà người ta có thể kiểm chứng bất cứ lúc nào khi đến ngõ Golden Lion Court, số nhà hai mươi bảy, bấm vào cái chuông thứ hai ở khung cửa bên phải. Sau khi tự lướt nhìn bản thân như một chiếc bình sành sứ tầm thường chẳng đáng là bao nhưng vẫn có đôi chút công trạng, cô ta nài nỉ Dolly hãy khắc ghi trong lòng rằng người mẹ kính yêu duy nhất của cô vốn có thể chất yếu ớt và tính khí dễ kích động, người mà luôn phải gánh chịu những nỗi đau khổ trong đời sống gia đình — những thứ mà nếu đem so sánh thì bọn trộm cướp đạo tặc chẳng thấm vào đâu — thế nhưng chưa bao giờ bà gục ngã hay đầu hàng trước tuyệt vọng hay cơn thịnh nộ, mà theo ngôn ngữ của giới quyền anh, luôn ngẩng cao đầu đúng giờ với vẻ mặt tươi tỉnh, xông trận như chưa từng có chuyện gì xảy ra. Khi Miggs dứt phần biểu diễn solo của mình, bà chủ liền cất giọng tiếp nối, và cả hai cùng nhau tạo thành một màn song ca ăn ý với cùng một chủ đề: điệp khúc chính là việc bà Varden là một biểu tượng của sự hoàn hảo bị bức hại, còn ông Varden, dưới tư cách đại diện cho phái nam trong căn phòng ấy, chỉ là một sinh vật mang bản tính đồi bại, tàn nhẫn, hoàn toàn vô cảm trước những hồng ân mà hắn đang được hưởng thụ. Tài năng công kích dưới lớp vỏ bọc thông cảm của họ tinh vi đến mức, khi Dolly tỉnh lại, ôm chầm lấy cha mình đầy trìu mến như để minh oan cho sự tốt bụng của ông, bà Varden đã bày tỏ niềm hy vọng tha thiết rằng đây sẽ là một bài học nhớ đời cho ông trong suốt phần đời còn lại, và rằng từ nay về sau ông sẽ biết đối xử công bằng hơn đôi chút với bản chất của một người phụ nữ — và trong nguyện vọng ấy, cô Miggs đã dùng những tiếng khịt mũi và ho hắng còn có sức nặng hơn cả một bài diễn văn dài để bày tỏ sự đồng tình hoàn toàn.
Nhưng niềm vui lớn nhất trong lòng Miggs chính là việc cô ta không chỉ hóng được toàn bộ câu chuyện đã xảy ra, mà còn có được niềm sung sướng tột độ là đem nó kể lại cho anh chàng Tappertit nghe nhằm khơi dậy sự ghen tuông và tra tấn tinh thần anh ta. Bởi vì anh chàng thợ trẻ đó, do sức khỏe của Dolly không được tốt, đã được yêu cầu ăn tối ngay tại xưởng làm việc, và bữa tối ấy đã được chính đôi bàn tay ngọc ngà của cô Miggs mang xuống tận nơi.
— Ơ kìa Simmun! — cô nàng cất giọng — Hôm nay có bao nhiêu chuyện động trời xảy ra đấy Simmun ạ! Ối lạy Chúa tôi!
Anh chàng Tappertit, vốn đang không được vui vẻ gì cho lắm và cực kỳ ghét Miggs mỗi khi cô ta đặt tay lên ngực thở hổn hển — vì đây là lúc vóc dáng phẳng lì của cô ta lộ rõ mồn một nhất — liền liếc nhìn cô với ánh mắt kiêu kỳ nhất, nhất quyết không thèm tỏ ra tò mò dù chỉ một chút.
— Tôi chưa từng nghe thấy chuyện nào nực cười như thế, mà bất cứ ai cũng phải công nhận — Miggs tiếp lời. — Cái thói đời lại đi chõ mũi vào chuyện của CÔ ẤY cơ chứ. Chẳng hiểu thiên hạ nhìn thấy ở cô ta điểm gì mà phải nhọc công làm thế, nghĩ mà buồn cười quá đi — hế hế hế!
Nhận thấy có sự dính líu của một bóng hồng nào đó, Tappertit kiêu ngạo liền yêu cầu cô bạn xinh đẹp nói năng rõ ràng hơn và gặng hỏi xem cô ta đang ám chỉ "cô ấy" là ai.
— Còn ai vào đây nữa, chính là con nhỏ Dolly ấy chứ thưa anh — Miggs đáp, nhấn mạnh từng tiếng cực kỳ sắc bén. — Nhưng mà này, dạ xin thưa với danh dự của con, cậu Joseph Willet trẻ tuổi quả là một đấng nam nhi dũng cảm; và cậu ấy hoàn toàn xứng đáng với cô ta, xứng đáng lắm cơ!
— Đàn bà con gái kia! — Tappertit quát lên, nhảy phốc khỏi chiếc quầy nơi hắn đang ngồi — Hãy cẩn thận đấy!
— Ôi trời đất thánh thần ơi, Simmun! — Miggs kêu lên với vẻ kinh ngạc giả tạo. — Anh làm tôi sợ chết khiếp lên được đây này! Có chuyện gì thế hả giời?
— Trong cõi lòng con người ta — Tappertit vừa nói vừa khua khoắng con dao cắt bánh mì và phô-mai trên không trung — có những sợi dây đàn mà tốt nhất là đừng có dại dột mà gảy lên. Vấn đề là ở chỗ đó đấy.
— Ồ, nếu anh đã dỗi hờn thì thôi vậy — Miggs nói, nguẩy mông quay đi.
— Dỗi hay không dỗi thì mặc xác cô — Tappertit vừa nói vừa túm chặt cổ tay cô ta lại. — Cô có ý gì hả con mụ Candê? Cô định nói cái gì hả? Trả lời ta mau!
Bất chấp thái độ thô lỗ chẳng lấy làm lịch sự ấy, Miggs vẫn vui vẻ tuân lệnh; cô ta thuật lại chi tiết việc tiểu thư nhà họ khi ở một mình ngoài đồng cỏ sau khi trời tối đã bị ba, bốn gã đàn ông to lớn tấn công, nếu không có sự xuất hiện kịp thời của Joseph Willet thì chắc chắn họ đã bắt cóc và thậm chí sát hại cô bé rồi, thế nhưng chỉ với một tay cậu ta đã đánh cho bọn chúng tơi bời chạy toán loạn và giải cứu thành công tiểu thư, gây nên niềm thán phục khôn nguôi cho mọi người xung quanh và khiến Dolly Varden phải ôm ấp lòng biết ơn cùng tình yêu sâu sắc vĩnh cửu.
— Khá lắm — Tappertit thở dài một hơi thật dài sau khi nghe xong câu chuyện, đoạn dùng tay vuốt ngược mái tóc của mình dựng đứng cả lên trên đỉnh đầu. — Ngày tàn của hắn đã điểm rồi đấy.
— Ôi, Simmun ơi!
— Ta bảo cho cô biết — gã thợ học việc gầm gừ — ngày tàn của hắn đã điểm. Cút đi đi. Biến ngay cho khuất mắt ta.
Miggs ngoan ngoãn lui ra theo lệnh, nhưng không hẳn vì sợ lệnh của hắn mà thực chất là vì muốn tìm một góc khuất để cười thầm hả hê. Sau khi đã trút hết nỗi thỏa mãn trong lòng, cô ta quay trở lại phòng khách; nơi người thợ khóa, nhờ sự tĩnh lặng và vại bia Toby, bỗng trở nên ba hoa hơn hẳn và có hứng thú nhìn lại những sự kiện trong ngày với một tâm trạng vui vẻ, thoải mái. Nhưng bà Varden — với thứ tôn giáo thực hành vốn thường mang tính chất hoài niệm (như một lẽ thường tình) — đã cắt ngang lời chồng bằng một tràng ca thán về sự tội lỗi của những chuyến đi chơi bời trác táng như thế, đồng thời tuyên bố rằng đã đến lúc phải đi ngủ. Nói đoạn, bà đứng dậy đi thẳng về phòng ngủ với nét mặt lạnh lùng và ảm đạm chẳng khác gì chiếc giường bốn cọc uy nghi của quán trọ Maypole; và chẳng bao lâu sau, những thành viên còn lại trong nhà cũng lục tục kéo nhau đi ngủ.
