Vào năm 1775, bên rìa Rừng Epping, cách Luân Đôn chừng mười hai dặm — tính từ Cột mốc ở Cornhill, hoặc đúng hơn là từ cái vị trí mà ngày trước cột mốc ấy từng ngự trị — có một quán trọ mang tên Cây Nêu. Sự thật này được hiển thị rõ cho mọi lữ khách không biết đọc biết viết (vào thời điểm đó, đại đa số lữ khách cũng như người ở nhà đều rơi vào hoàn cảnh này) bằng biểu tượng dựng bên lề đường đối diện quán. Dù không sở hữu những đường bệ huy hoàng như cây nêu thường thấy thời cổ, đó lại là một cây tần bì non tươi tốt, cao tới ba mươi thước, thẳng tắp như bất kỳ mũi tên nào từng được một cung thủ Anh bắn đi.

Cây Nêu — từ này trở đi dùng để chỉ tòa nhà chứ không phải tấm biển hiệu — là một công trình cổ kính, với nhiều mái đầu hồi hơn mức một kẻ lười biếng muốn bếm tính trong một ngày nắng đẹp. Những chiếc ống khói đồ sộ, ngoằn ngoèo, dường như khiến ngay cả làn khói bốc lên cũng phải uốn lượn thành những hình thù kỳ quái hơn mức bình thường trên hành trình rích rắc của nó, cùng với những khu chuồng ngựa rộng lớn, u ám, xiêu vẹo và trống hoác. Người ta đồn rằng nơi này được xây dựng từ thời Vua Henry VIII; và có một truyền thuyết kể rằng, không những Nữ hoàng Elizabeth từng ngủ lại đây một đêm trong chuyến đi săn — cụ thể là trong một căn phòng ốp gỗ sồi có cửa sổ lồi sâu thẳm — mà vào sáng hôm sau, khi đang đứng trên bệ leo lên ngựa trước cửa với một chân đặt trong bàn đạp, vị nữ quân vương đồng trinh ấy đã ngay tại chỗ giáng cho một tên tiểu đồng bất hạnh vài cú tát tai vì tội xao nhãng nhiệm vụ.

Những con người thực tế và hay hoài nghi, vốn chiếm một số ít trong số khách hàng của quán Cây Nêu — ngặt một nỗi trong bất kỳ cộng đồng nhỏ nào cũng luôn có những người như vậy — có xu hướng xem truyền thuyết này là chuyện bịa đặt; nhưng hễ khi nào chủ nhân của quán trọ cổ kính ấy viện dẫn chính chiếc bệ leo ngựa làm bằng chứng, và đắc ý chỉ ra rằng nó vẫn đứng nguyên ở vị trí đó cho đến tận ngày nay, thì đám hoài nghi ấy thế nào cũng bị lấn át bởi đông đảo những người còn lại, và toàn bộ những tín đồ chân chính đều hân hoan như vừa giành được chiến thắng.

Dù những câu chuyện này cùng nhiều giai thoại tương tự khác là thật hay giả, Cây Nêu quả thực là một ngôi nhà cổ, một ngôi nhà rất cổ, có lẽ cổ đúng như lời đồn hoặc thậm chí còn hơn thế nữa — điều đôi khi vẫn xảy ra với những ngôi nhà không rõ tuổi, cũng giống như những quý cô ở một độ tuổi không tiện nói ra. Các cửa sổ của nó là những ô kính chắp hình kim cương cổ kính, sàn nhà lún xuống và gồ ghề, trần nhà đen đúa vì dấu ấn thời gian và nặng trĩu những xà nhà lớn. Ngay trên lối vào là một hiên cửa cổ kính, được chạm trổ kỳ dị và độc đáo; và tại đây, vào những buổi tối mùa hè, những vị khách được ưu ái hơn thường ngồi hút thuốc, uống rượu — chà, đôi khi còn cất cao những khúc ca tuyệt vời — nghỉ ngơi trên hai chiếc ghế bành lưng cao trông dữ dằn, tựa như cặp song long trong truyện cổ tích đang canh giữ lối vào dinh thự.

Trong các ống khói của những căn phòng không còn sử dụng, chim én đã làm tổ qua bao năm tháng dài, và từ đầu xuân cho tới tận muộn màng mùa thu, từng đàn sẻ ríu rít bên hiên nhà. Xung quanh khu sân chuồng ngựa hoang vu và các dãy nhà phụ có nhiều chim bồ câu hơn bất cứ ai có thể đếm xuể ngoài chủ quán. Những cú lượn vòng và bay lượn của đủ loại bồ câu — bồ câu lộn, bồ câu quạt, bồ câu Tumbler và bồ câu cổ chướng — có lẽ không thực sự phù hợp với nét thâm trầm, trang nghiêm của tòa nhà, nhưng tiếng gù đơn điệu cất lên không dứt từ một số con trong số chúng suốt cả ngày dài lại hoàn toàn hòa hợp, như thể ru nó chìm vào giấc ngủ. Với những tầng nhà nhô ra, những ô kính mờ ảo buồn ngủ, và phần mặt tiền phình to chìa ra khỏi lối đi, ngôi nhà cổ trông như thể đang gật gù trong giấc ngủ say.

Thực ra, chẳng cần phải tưởng tượng quá xa xôi để nhận ra ở nó những nét tương đồng khác với con người. Những viên gạch dùng để xây nên nó ban đầu có màu đỏ sậm thẫm, nhưng rồi đã ngả sang vàng và đổi màu giống như làn da của một ông già; những thừng gỗ lực lưỡng đã mục rữa như răng cỏ; và đâu đó, dây thường xuân giống như một chiếc áo ấm ôm lấy nó trong tuổi già, quấn chặt những chiếc lá xanh quanh những bức tường đã hằn dấu thời gian.

Tuy nhiên, đó vẫn là một tuổi già tráng kiện và dồi dào sức sống: và vào những buổi tối mùa hè hay mùa thu, khi ánh hoàng hôn buông xuống những hàng cây sồi và dẻ của khu rừng liền kề, ngôi nhà cổ như hòa chung vẻ rạng ngời ấy, trông chẳng khác nào người bạn đồng hành xứng tụng của chúng, và có vẻ như vẫn còn rất nhiều năm tháng sống tốt đẹp phía trước.

Buổi tối mà chúng ta đang đề cập không phải là một buổi tối mùa hè hay mùa thu, mà là chạng vạng của một ngày tháng Ba, khi gió hú thê thiết qua những cành cây trụi lá, gầm rú trong những chiếc ống khói rộng và quất mưa vào các khung cửa sổ của quán trọ Cây Nêu, mang lại cho những vị khách quen tình cờ có mặt ở đó một lý do không thể chối cãi để kéo dài thời gian lưu lại, đồng thời khiến người chủ quán phải tiên đoán rằng đêm nay trời nhất định sẽ quang mây vào đúng mười một giờ — một sự trùng hợp kỳ lạ là đúng vào giờ đó ông luôn đóng cửa quán.

Tên của kẻ được thần tiên tri giáng lâm xuống ấy là John Willet, một người to lớn, vạm vỡ, đầu to với khuôn mặt phị mỡ, biểu lộ sự bướng bỉnh tột độ và sự chậm chạp trong nhận thức, kết hợp với một niềm tin vô cùng vững chắc vào những ưu điểm của bản thân. Niềm tự hào thường ngày của John Willet trong những lúc tâm trạng bình thản nhất là nếu ông chậm chạp thì ông chắc chắn; khẳng định ấy ít nhất theo một nghĩa nào đó không thể chối cãi được, bởi xét cho cùng thì ông hoàn toàn trái ngược với sự nhanh nhẹn, lại thêm phần là một trong những kẻ ngoan cố và quả quyết nhất trần đời — luôn đinh ninh rằng những gì mình nghĩ, mình nói hay mình làm đều đúng, đồng thời coi đó là điều đã được an bài và định đoạt bởi quy luật tự nhiên cùng sự quan phòng rằng bất kỳ ai nói, làm hoặc nghĩ khác đi thì chắc chắn và tất yếu là sai lầm.

Ông Willet chậm rãi bước tới cửa sổ, áp chiếc mũi phì nộ của mình vào tấm kính lạnh ngắt, rồi lấy tay che mắt để tầm nhìn không bị chói bởi ánh lửa hồng rực, và phóng tầm mắt nhìn ra bên ngoài. Sau đó, ông thong thả quay trở lại chiếc ghế quen thuộc nơi góc lò sưởi, ngồi xuống với một cái rùng mình nhẹ — kiểu rùng mình mà một người có thể buông mình theo đó để cảm nhận rõ hơn cái ấm áp của ngọn lửa — rồi vừa đưa mắt nhìn quanh những vị khách của mình, vừa cất tiếng:

‘Trời sẽ quang vào lúc mười một giờ. Không sớm hơn và cũng chẳng muộn hơn. Không trước và không sau.’

‘Sao ông lại chắc chắn thế?’ một người đàn ông nhỏ thó ngồi ở góc đối diện lên tiếng. ‘Trăng đã qua ngày rằm, và trăng mọc lúc chín giờ.’

John điềm tĩnh và nghiêm nghị nhìn kẻ vừa đặt câu hỏi cho đến khi ông đã suy ngẫm thấu đáo toàn bộ ý kiến đó, rồi mới cất lời đáp lại, với một giọng điệu ngầm ra hiệu rằng mặt trăng là chuyện riêng của một mình ông chứ chẳng liên quan gì đến ai khác:

‘Mặc kệ chuyện trăng đi. Đừng có bận tâm về nó làm gì. Cứ để mặc mặt trăng đấy, rồi tôi sẽ để mặc anh.’

‘Tôi hy vọng là không có ý xúc phạm gì chứ?’ người đàn ông nhỏ thó nói.

Một lần nữa, John thong thả chờ đợi cho đến khi nhận định ấy ngấm sâu vào bộ não của mình, rồi mới đáp lại rằng: ‘Hiện tại thì CHƯA có ý xúc phạm gì,’ đoạn châm lửa vào tẩu thuốc và thản nhiên hút trong sự tĩnh lặng yên bình; thỉnh thoảng ông lại liếc sang một người đàn ông đang khoác chiếc áo choàng rộng có cổ tay áo khổng lồ trang trí bằng ren bạc xỉn màu và những chiếc cúc kim loại lớn. Người này ngồi tách biệt khỏi những vị khách quen thuộc của quán, đội một chiếc mũụp sụp xuống mặt, lại còn được che khuất thêm bởi bàn tay đang tì trán lên, trông có vẻ chẳng mấy thiện cảm hay gần gũi.

Có một vị khách khác cũng ngồi mang ủng và có đeo đạc ngựa, cách xa lò sưởi một khoảng, và qua đôi tay đan chéo, hàng mày nhíu chặt cùng ly rượu chưa hề nhấp môi, có thể đoán rằng tâm trí ông đang bận tâm đến những chuyện khác chứ không phải các chủ đề đang được bàn luận hay những con người đang bàn luận chúng. Đây là một thanh niên chừng hai mươi tám tuổi, vóc người cao hơn mức trung bình một chút, và dẫu có thân hình hơi mảnh khảnh, nhưng lại cân đối, duyên dáng và cường tráng. Anh để mái tóc đen tự nhiên của mình, mặc trang phục cưỡi ngựa, cùng với đôi ủng lớn (có hình dáng và kiểu cách tương tự như loại mà binh sĩ Cận vệ Hoàng gia của chúng ta mang ngày nay), cho thấy rõ những dấu vết không thể chối cãi về tình trạng tồi tệ của những con đường.

Nhưng dẫu dính đầy bụi đường, anh vẫn ăn mặc chỉnh tề, thậm chí là sang trọng, và không hề trưng diện quá mức, trông như một quý ông hào hoa.

Nằm trên chiếc bàn bên cạnh anh, vứt một cách hờ hững, là một chiếc roi ngựa nặng và một chiếc mũ rộngVànhụp sụp, chiếc mũ này chắc chắn được đội vì nó thích hợp nhất với thời tiết khắc nghiệt. Ở đó cũng có một cặp súng lục đựng trong bao da và một chiếc áo choàng ngắn đi đường. Người ta khó lòng nhìn rõ khuôn mặt anh, ngoại trừ hàng mi dài sẫm màu che khuất đôi mắt đang cụp xuống, nhưng một vẻ tự nhiên thoải mái và phong thái duyên dáng bẩm sinh bao trùm lấy vóc dáng ấy, dường như bao gồm cả những phụ kiện nhỏ nhặt nhưng đều rất đẹp mắt và vô cùng đồng bộ ấy.

Ánh mắt của ông Willet chỉ hướng về chàng thanh niên này đúng một lần, và khi ấy cứ như thể đang âm thầm dò hỏi xem anh có để ý đến người hàng xóm trầm mặc của mình hay không. Rõ ràng là John và chàng thanh niên đã gặp nhau rất nhiều lần trước đó. Thấy rằng ánh mắt của mình không được đáp lại, hoặc thậm chí chẳng hề được chú ý bởi người mà nó hướng tới, John dần thu tụ toàn bộ sức mạnh của đôi mắt thành một điểm duy nhất, rồi dồn nó vào người đàn ông đội chiếc mũ sụp vành, để rồi cuối cùng cứ trân trân nhìn hắn ta với một cường độ mãnh liệt đến mức khiến những kẻ tụ tập bên lò sưởi cũng bị ảnh hưởng. Tất cả bọn họ đều đồng loạt bỏ tẩu thuốc ra khỏi miệng và cũng há hốc mồm trân trân nhìn vị khách lạ.

Gã chủ quán lực lưỡng có một cặp mắt to, đờ đẫn như mắt cá, còn người đàn ông nhỏ thó từng đưa ra nhận định về mặt trăng (vốn là thư ký giáo xứ kiêm người giông chuông của làng Chigwell, một ngôi làng nằm sát bên) lại sở hữu đôi mắt nhỏ, tròn, đen láy và lấp lánh như hạt cườm; hơn thế nữa, người đàn ông nhỏ thó này còn đính trên đầu gối chiếc quần chẽn bằng vải đen đã ngả màu rỉ sét, trên chiếc áo khoác đen cũ kỹ, và dọc theo chiếc áo ghi lê dài có vạt của ông ta, những chiếc cúc nhỏ kỳ quái chẳng giống bất cứ thứ gì ngoài đôi mắt ông ta; thế nhưng chúng lại giống đến mức khi chúng lấp lánh và chớp chớp dưới ánh lửa — ánh lửa cũng phản chiếu rực rỡ trên đôi khóa giày của ông — trông ông ta cứ như toàn thân từ đầu đến chân đều là mắt, và đang dùng từng con mắt ấy để chắm chú nhìn vị khách vô danh.

Chẳng trách gì mà một con người lại trở nên bồn chồn dưới một màn săm soi như thế, chưa kể đến ánh mắt của gã Tom Cobb thấp lùn chuyên buôn bán tạp hóa kiêm chủ bưu điện, và gã Phil Parkes cao kều làm nghề kiểm lâm, cả hai người này, bị lây nhiễm từ tấm gương của những người bạn đồng hành, cũng chẳng kém phần chăm chú khi nhìn chằm chằm vào gã đội mũ sụp vành.

Kẻ lạ mặt bắt đầu bồn chồn; có lẽ vì phải hứng chịu luồng ánh mắt săm soi dồn dập này, có lẽ do bản chất những suy tư trước đó của hắn — rất có thể là nguyên nhân sau, bởi khi hắn thay đổi tư thế và hoảng hốt nhìn quanh, hắn giật mình khi nhận ra bản thân trở thành mục tiêu của ánh nhìn sắc bén nhường ấy, rồi trừng mắt phóng một cái nhìn giận dữ và đầy nghi ngờ về phía nhóm người bên lò sưởi.

Hành động đó ngay lập tức kéo mọi ánh mắt quay về phía ống khói, ngoại trừ John Willet, kẻ tự thấy mình như thể bị bắt quả tang tại trận, và vì vốn dĩ không phải là người nhanh nhạy (như đã nói từ trước), nên vẫn tiếp tục trân trân nhìn vị khách của mình với một vẻ vô cùng lúng túng và bối rối.

‘Sao hả?’ gã lạ mặt cất tiếng.

Sao hả. Chẳng có mấy ý nghĩa trong từ “sao hả” ấy. Đó không phải là một câu nói dài. ‘Tôi tưởng anh vừa gọi đồ uống chứ,’ chủ quán nói sau khoảng hai, ba phút ngẫm nghĩ.

Gã lạ mặt cởi nón ra, để lộ những nét mặt thô kệch của một người chừng sáu mươi tuổi, sương gió và hằn dấu thời gian, cái vẻ dữ tợn bẩm sinh ấy lại càng không được cải thiện chút nào bởi một chiếc khăn tay tối màu được buộc chặt quanh đầu, vừa đóng vai trò như một bộ tóc giả, vừa che đi vầng trán và gần như giấu tiệt đôi lông mày của hắn.

Nếu mục đích của nó là để che giấu hoặc đánh lạc hướng chú ý khỏi một vết sẹo dài nay đã liền da thành một đường gồ ghề trông rất khó coi — thứ mà thoạt tiên khi mới hình thành chắc chắn đã làm lộ rõ cả xương gò má của hắn — thì mục đích đó đạt được chẳng ra sao, bởi người ta khó lòng mà không nhận ra ngay từ cái nhìn đầu tiên.

Làn da của hắn tái mét như xác chết, và hắn có một bộ râu rậm rạp, tua tủa mọc đã chừng ba tuần. Đó chính là vóc dáng (ăn mặc vô cùng tồi tàn và rách rưới) giờ đây đang đứng dậy khỏi chỗ ngồi, lê bước qua căn phòng rồi ngồi xuống một góc của lò sựoi, nơi mà sự lịch sự hoặc nỗi sợ hãi của viên thư ký nhỏ thó đã rất sẵn lòng nhường lại cho hắn.

‘Một tên cướp đường!’ Tom Cobb thì thầm với Parkes gã kiểm lâm.

‘Bộ anh tưởng cướp đường thì không ăn mặc đẹp hơn thế sao?’ Parkes đáp. ‘Đó là một nghề kiếm được nhiều hơn anh tưởng đấy, Tom ạ, và cướp đường thì chẳng cần hoặc chẳng bao giờ chịu tơi tả thế đâu, nghe lời tôi đi.’

Trong khi ấy, nhân vật trung tâm của những lời phỏng đoán đã tỏ lòng hiếu khách đúng mực đối với quán bằng cách gọi đồ uống, và món này được mang ra ngay lập tức bởi Joe, cậu con trai vạm vỡ, vai u thịt bắp hai mươi tuổi của chủ quán — người mà cha cậu vẫn thích coi như một đứa trẻ con và đối xử với cậu đúng như vậy.

Vươn tay sưởi ấm bên ngọn lửa bập bùng, gã đàn ông quay đầu về phía mọi người, và sau khi đảo mắt nhìn một lượt sắc bén, hắn cất giọng vô cùng phù hợp với vẻ ngoài của mình:

‘Cái nhà nằm cách đây chừng một dặm là nhà nào thế?’

‘Quán nước à?’ chủ quán thong thả hỏi với vẻ quen thuộc.

‘Quán nước gì chứ, bố!’ Joe kêu lên, ‘trong vòng một dặm quanh quán Cây Nêu thì làm gì có quán nước nào? Ý hắn là dinh thự lớn — The Warren — chứ còn gì và đương nhiên là thế nữa. Cái nhà gạch đỏ cũ kỹ nằm trong khuôn viên riêng ấy, thưa ngài —?’

‘Phải,’ gã lạ mặt nói.

‘Và cách đây mười lăm hay hai mươi năm từng nằm trong một khu công viên rộng gấp năm lần, nơi mà cùng với các tài sản khác giàu có hơn đã lần lượt đổi chủ và lụi tàn dần — tiếc thay!’ chàng thanh niên tiếp lời.

‘Có thể thế,’ câu trả lời vang lên. ‘Nhưng câu hỏi của tôi liên quan đến chủ nhân của nó. Nó từng là gì tôi không thèm quan tâm, và nó hiện giờ là gì thì tôi tự thấy được.’

Người thừa kế đương nhiên của quán Cây Nêu đưa ngón tay lên môi, liếc nhìn chàng thanh niên lúc nãy — người vừa thay đổi tư thế khi ngôi nhà được nhắc đến lần đầu — rồi hạ thấp giọng đáp:

‘Tên chủ nhân là Haredale, ngài Geoffrey Haredale, và’ — cậu lại liếc về hướng cũ — ‘và cũng là một quý ông đáng kính — hèm!’

Chẳng thèm đếm xỉa gì đến tiếng ho nhắc nhở ấy, cũng như chẳng màng tới cử chỉ đầy hàm ý trước đó, gã lạ mặt tiếp tục gặng hỏi.

‘Tôi đã đi vòng đường khác khi đến đây, và đi vào lối mòn cắt ngang qua khuôn viên. Thiếu nữ mà tôi thấy đang bước lên xe ngựa là ai vậy? Con gái của hắn à?’

‘Chà, sao tôi biết được chứ, người anh em thiện lành?’ Joe đáp, trong lúc xoay xở dọn dẹp quanh lò sưởi để tiến lại sát kẻ đang gặng hỏi mình và kéo tay áo hắn, ‘Làm sao anh biết là tôi thấy tiểu thư đó được chứ. Hự! Gió lại nổi lên rồi — VÀ mưa nữa — chà, đúng là một đêm thời tiết dữ dội!’

Thời tiết quả là khắc nghiệt thật!’ gã lạ mặt nhận xét.

‘Anh quen rồi chứ?’ Joe hỏi, chớp lấy bất cứ thứ gì có vẻ như hứa hẹn sẽ lái sang chuyện khác.

‘Khá quen,’ kẻ kia đáp lại. ‘Về phần vị tiểu thư ấy — ngài Haredale có con gái cơ à?’

‘Không, không,’ chàng thanh niên bực bội đáp, ‘ông ấy là một quý ông độc thân — ông ấy — im lặng đi, được không hả anh bạn? Anh không thấy chuyện này bàn tán ở đằng kia không được hoan nghênh lắm sao?’

Bất chấp lời can ngăn thì thầm này và làm bộ như không nghe thấy, kẻ làm người ta bực mình ấy vẫn tiếp tục với thái độ khiêu khích:

‘Đàn ông độc thân từ trước đến nay vẫn có con gái đấy thôi. Có khi cô ta là con gái ông ấy dẫu ông chưa kết hôn thì sao.’

‘Ý anh là gì?’ Joe nói, rồi bồi thêm một câu thì thầm khi lại gần hắn lần nữa, ‘Anh sắp gặp họa rồi đấy, tôi biết chắc là thế!’

‘Tôi chẳng có ý xấu gì cả’ — vị lữ khách cả gan đáp lại, ‘và cũng chẳng nói điều gì sai quấy mà tôi biết. Tôi chỉ hỏi vài câu — giống như bất kỳ kẻ lữ hành nào cũng có thể làm, và điều đó cũng chẳng có gì là bất thường — về những người sống trong một dinh thự nổi bật ở một vùng đất xa lạ đối với tôi, vậy mà các anh lại hoảng hốt và bối rối cứ như thể tôi đang mưu phản chống lại Vua George vậy. Có lẽ anh có thể cho tôi biết tại sao được chứ, thưa ngài, vì (như tôi đã nói) tôi là một người lạ, và chuyện này đối với tôi chẳng khác nào tiếng Hy Lạp?’

Nhận xét sau cùng được hướng thẳng đến nguyên nhân rõ mười mươi khiến Joe Willet bất an — người vừa đứng dậy và đang chỉnh lại áo choàng đi đường để chuẩn bị ra ngoài. Cộc lốc đáp rằng mình chẳng thể cung cấp thông tin gì, chàng thanh niên ra hiệu cho Joe, trao cho cậu một đồng tiền để thanh toán tiền nước rồi vội vã bước ra ngoài, theo sau là chính cậu con nhà Willet cầm nến tiễn khách ra đến cửa.

Trong lúc Joe vắng mặt vì việc đó, ông Willet lớn tuổi cùng ba người bạn đồng hành vẫn tiếp tục hút thuốc với vẻ nghiêm nghị tột cùng và trong sự im lặng tuyệt đối, ai nấy đều dán chặt mắt vào chiếc nồi đồng lớn treo lủng lẳng trên lò sưởi. Một lúc sau, John Willet chậm rãi lắc đầu, thế là những người bạn của ông cũng chậm rãi lắc theo; nhưng chẳng một ai dời mắt khỏi chiếc nồi đồng, hay thay đổi dù chỉ một chút biểu cảm nghiêm trang trên gương mặt mình.

Cuối cùng Joe cũng quay trở lại — tỏ ra vô cùng ba hoa và dễ dãi, như thể linh cảm mạnh mẽ rằng mình sắp bị quở trách.

‘Đúng là chuyện yêu đương!’ cậu vừa nói vừa kéo một chiếc ghế lại gần lò sưởi, đưa mắt nhìn quanh tìm kiếm sự đồng cảm. ‘Hắn ta đã cất bước đi bộ đến Luân Đôn — đi bộ suốt đến tận Luân Đôn đấy. Con chiến mã của hắn thì bị què chân khi cưỡi đến đây vào chiều nay, hiện đang được lót rơm ấm áp trong chuồng ngựa nhà ta; thế mà hắn lại sẵn sàng bỏ qua một bữa tối nóng hổi ngon lành cùng chiếc giường tốt nhất của chúng ta, chỉ vì tiểu thư Haredale đã đến dự buổi tiệc hóa trang trên thành phố, và hắn thì nhất quyết phải gặp cho bằng được nàng! Tự hỏi liệu tôi có thể thuyết phục bản thân làm điều đó không, dẫu nàng có đẹp đến đâu đi nữa — nhưng ngặt một nỗi tôi đâu có yêu đương gì (ít ra là tôi nghĩ mình không yêu) và khác biệt là ở chỗ đó đấy.’

‘Thế ra hắn đang yêu à?’ gã lạ mặt hỏi.

‘Hơi bị nhiều là đằng khác,’ Joe đáp. ‘Hắn sẽ chẳng bao giờ yêu nhiều hơn thế nữa đâu, và hoàn toàn có thể bớt yêu đi một cách dễ dàng.’

‘Câm miệng, đồ hỗn xược!’ cha cậu quát lên.

‘Cậu đúng là một gã trai kỳ cục thật, Joe ạ!’ Long Parkes nói.

‘Thật là một đứa trẻ vô ý tứ!’ Tom Cobb lầm bầm.

‘Hỗn xược leo lên đầu lên cổ, làm nhục chính bố ruột của mình!’ thư ký giáo xứ thốt lên bằng một cách nói ẩn dụ.

‘Tôi đã làm GÌ sai cơ chứ?’ tội nghiệp Joe thanh minh.

‘Câm miệng ngay!’ cha cậu đáp trả, ‘anh có ý gì mà lại mở miệng nói chuyện, khi thấy những người lớn tuổi hơn anh gấp hai, ba lần đang ngồi im lìm chẳng thèm hé răng lấy nửa lời?’

‘Ơ thế đó chẳng phải là thời điểm thích hợp để tôi nói chuyện sao?’ Joe bướng bỉnh cãi lại.

‘Thời điểm thích hợp hả, đồ ranh con!’ bố cậu đáp trả, ‘thời điểm thích hợp chính là không có thời điểm nào hết.’

‘À phải rồi chứ lị!’ Parkes lầm bầm, gật đầu nghiêm nghị với hai người kia và họ cũng gật đầu theo, thì thầm với nhau rằng đó chính là điểm mấu chốt.

‘Thời điểm thích hợp chính là không có thời điểm nào hết, thưa anh bạn trẻ,’ John Willet lặp lại; ‘ngày bằng tuổi anh, tôi chẳng bao giờ nói năng gì cả, cũng chẳng bao giờ muốn nói. Tôi chỉ biết lắng nghe và tự trau dồi bản thân — tôi đã làm thế đấy.’

‘Và cậu sẽ thấy bố mình là một đối thủ vô cùng sừng sỏ trong tranh biện đấy, Joe ạ, nếu có ai dám thử sức đối đầu với ông ấy,’ Parkes nói.

‘Nói về chuyện đó ấy à, Phil!’ ông Willet lên tiếng, vừa thổi ra một làn khói xoắn ốc dài và mỏng từ khóe miệng, vừa ngẩn ngơ nhìn nó lơ lửng trôi đi; ‘Nói về chuyện đó ấy à, Phil, tranh biện là một ân huệ của Tự nhiên. Nếu Tự nhiên đã ban cho một người năng lực tranh biện, thì người đó có quyền phát huy hết khả năng của nó, chứ không có quyền đứng đó tỏ vẻ e thẹn giả tạo rồi chối bỏ rằng mình không được ban phát ơn huệ ấy; bởi vì làm như thế chẳng khác nào quay lưng lại với Tự nhiên, phỉ báng bà, coi thường những tráp châu báu quý giá của bà, và chứng minh bản thân mình chỉ là một con lợn không xứng đáng để ngọc trai rơi vãi trước mặt.’

Chủ quán dừng lại rất lâu ở đây, khiến ông Parkes đương nhiên kết luận rằng ông đã kết thúc bài diễn thuyết của mình; vì vậy, quay sang chàng thanh niên với một vẻ nghiêm nghị đôi chút, ông ta kêu lên:

‘Cậu nghe thấy bố mình nói gì rồi chứ, Joe? Chắc cậu chẳng dám đấu khẩu với ông ấy đâu nhỉ, thưa ngài.’

‘NẾU,’ John Willet quay đầu rời khỏi trần nhà để nhìn vào mặt kẻ vừa ngắt lời mình, rồi phát âm từ đơn bằng chữ in hoa để báo cho hắn biết rằng hắn đã nhúng tay vào chuyện của người khác, theo cách nói thông tục của đám phàm phu tục tử, với một sự vội vã bất lịch sự và thiếu tôn kính; ‘NẾU, thưa ngài, Tự nhiên đã ban phước cho tôi món quà tranh biện, thì tại sao tôi lại không nhận điều đó, mà lại phải e thẹn thay vì kiêu hãnh với nó chứ? Vâng, thưa ngài, TÔI chính là một đối thủ sừng sỏ trong lĩnh vực đó đấy. Anh nói đúng, thưa ngài. Sự sừng sỏ của tôi đã được chứng minh, thưa ngài, ngay trong căn phòng này hết lần này đến lần khác, tôi nghĩ là anh biết; và nếu anh không biết,’ John nói tiếp, vừa nhét tẩu thuốc vào lại miệng, ‘thì lại càng hay, bởi vì tôi chẳng kiêu ngạo gì và cũng chẳng thèm kể cho anh nghe đâu.’

Một tiếng lầm bầm tán thưởng đồng loạt từ ba người bạn chí cốt, kèm theo cái động tác lắc đầu chung hướng về chiếc nồi đồng, đã trấn an John Willet rằng họ đã có thừa kinh nghiệm về năng lực của ông và chẳng cần thêm bằng chứng nào khác để xác thực sự vượt trội của ông nữa. John thỉnh thoảng hút thuốc với vẻ uy nghi hơn một chút và lặng lẽ đảo mắt quan sát họ.

‘Nói hay lắm,’ Joe lầm bầm, nãy giờ vẫn cứ cựa quậy không yên trên ghế với đủ mọi cử chỉ bứt rứt. ‘Nhưng nếu ý bố là bảo con không bao giờ được mở miệng ra nói —’

‘Câm miệng, đồ hỗn xược!’ cha cậu quát lớn. ‘Ừ, anh không bao giờ được phép mở miệng. Khi nào người ta cần ý kiến của anh, thì anh hãy đưa ra. Khi nào người ta nói chuyện với anh, thì anh hãy đáp lời. Khi người ta không cần ý kiến của anh và chẳng ai thèm nói gì với anh, thì đừng có bày đặt nêu ý kiến hay lên tiếng gì cả. Thế giới này quả đã xoay vần thay đổi đáng kể từ thời của tôi rồi. Niềm tin của tôi là chẳng còn sót lại mứa đứa trẻ con nào trên đời này nữa — rằng chẳng còn tồn tại thứ gọi là một đứa trẻ nữa — rằng giờ đây chẳng có khoảng cách nào giữa một đứa bé trai sơ sinh và một người đàn ông trưởng thành cả — và tất cả lũ trẻ con đã biến mất theo sự ra đi của Đức Vua George Đệ Nhị kính yêu rồi.’

‘Đó là một nhận xét rất chuẩn xác, luôn ngoại trừ các vị hoàng tử trẻ tuổi ra nhé,’ thư ký giáo xứ lên tiếng. Với tư cách là đại diện cho giáo hội và nhà nước trong nhóm đó, ông tự thấy mình có nghĩa vụ phải thể hiện lòng trung thành tuyệt đối. ‘Nếu việc những đứa trẻ cư xử đúng mực như những đứa trẻ ở đúng độ tuổi của chúng là hợp đạo lý và công chính, thì các vị hoàng tử trẻ tuổi cũng phải là trẻ con và không thể khác được.’

‘Cậu đã bao giờ nghe kể về loài nhân ngư chưa, thưa ngài?’ ông Willet hỏi.

‘Dĩ nhiên là có rồi,’ viên thư ký đáp.

‘Rất tốt,’ ông Willet nói. ‘Chiếu theo bản chất của loài nhân ngư, phần nào của nhân ngư không phải là phụ nữ thì bắt buộc phải là cá. Chiếu theo bản chất của các vị hoàng tử trẻ tuổi, phần nào của một vị hoàng tử trẻ tuổi (nếu có) không thực sự là thiên thần, thì phải là người hợp đạo lý và công chính. Do đó, nếu việc các vị hoàng tử trẻ tuổi cư xử như trẻ con là điều phù hợp, hợp đạo lý và công chính (như đúng độ tuổi của họ), thì họ chính là và bắt buộc phải là trẻ con, hoàn toàn không thể là bất cứ thứ gì khác được.’

Việc giải thích một vấn đề hóc búa này nhận được sự tán thưởng nhiệt liệt đến mức đưa John Willet trở lại tâm trạng vui vẻ, ông chỉ tự mãn lặp lại mệnh lệnh giữ im lặng đối với con trai mình, rồi quay sang người lạ mặt mà nói:

‘Nếu anh đặt câu hỏi của mình cho một người trưởng thành — cho tôi hoặc bất kỳ vị quý ông nào ở đây — thì anh đã nhận được vài lời giải đáp thỏa đáng rồi, và đã chẳng phải tốn hơi thừa sức. Tiểu thư Haredale chính là cháu gái của ngài Geoffrey Haredale.’

‘Bố của cô ta còn sống chứ?’ gã đàn ông hững hờ hỏi.

‘Không,’ chủ quán đáp lại, ‘ông ấy không còn sống, và cũng chẳng phải đã chết —’

‘Không chết ư!’ kẻ kia kêu lên.

‘Không chết theo cái kiểu thông thường ấy mà,’ chủ quán nói.

Đám bạn chí cốt gật đầu với nhau, và ông Parkes lên tiếng bằng một giọng trầm thấp, vừa lắc đầu ra điều ‘đừng ai cãi tôi làm gì, vì tôi đời nào chịu tin,’ vừa bảo rằng tối nay John Willet thực sự đang ở phong độ đỉnh cao, đủ sức để đấu khẩu với cả Chánh án Tòa án Tối cao.

Gã lạ mặt im lặng một lát, rồi cồng cộc hỏi bâng quơ: ‘Ý ông là gì?’

‘Nhiều hơn anh tưởng đấy, anh bạn ạ,’ John Willet đáp. ‘Có lẽ ẩn chứa đằng sau những lời đó nhiều tầng ý nghĩa hơn anh ngờ đấy.’

‘Có lẽ là vậy,’ gã lạ mặt cộc lộc nói; ‘nhưng quái quỷ gì mà ông lại nói chuyện úp mở bằng mấy thứ bí hiểm thế? Đầu tiên ông bảo người ta rằng một người không còn sống, nhưng cũng chưa chết — rồi lại bảo hắn không chết theo cái kiểu thông thường — rồi lại bảo ông có ý định sâu xa hơn nhiều so với suy nghĩ của tôi. Nói thật với ông nhé, ông làm thế dễ ợt thôi; bởi vì theo như tôi hiểu, ông chẳng có ý quái gì cả. Rốt cuộc Ý ÔNG là gì, tôi hỏi lại đấy?’

‘Đó,’ chủ quán đáp lại, có phần xìu xuống sau dáng vẻ uy nghi bởi thái độ khó chịu của gã lạ mặt, ‘là một câu chuyện của quán Cây Nêu, và đã tồn tại suốt bốn mươi tư năm nay rồi. Câu chuyện đó là câu chuyện của Solomon Daisy. Nó thuộc về chốn này; và chưa từng có ai ngoài Solomon Daisy dám kể nó dưới mái nhà này, và sẽ chẳng bao giờ có — thế cho nhanh.’

Gã đàn ông liếc nhìn thư ký giáo xứ — kẻ mà vẻ mặt đầy ý thức và quan trọng đã tố cáo rõ ràng hắn chính là nhân vật được nhắc đến — và nhận thấy rằng hắn vừa bỏ tẩu thuốc ra khỏi miệng sau một hơi dài để giữ cho tẩu khỏi tắt, rõ ràng là sắp sửa kể câu chuyện của mình mà chẳng cần phải nài nỉ thêm, liền kéo chiếc áo khoác lớn quấn chặt vào người, lùi sâu hơn nữa vào bóng tối ở góc lò sưởi rộng rãi, ngoại trừ những khoảnh khắc ngọn lửa từ đống củi lớn — thứ đang bị sức nặng đè bẹp gần như tắt ngấm — bỗng bùng lên một cách dữ dội và đột ngột, chiếu rọi lên vóc dáng hắn trong chốc lát rồi sau đó lại như đẩy hắn chìm sâu vào sự tối tăm mờ mịt hơn trước.

Dưới ánh sáng chập chờn ấy, thứ khiến căn ngôi nhà cổ với những thanh xà nặng nề và bức tường ốp gỗ trông cứ như được làm bằng gỗ mun đánh bóng — trong tiếng gió gầm rú và gào thét bên ngoài, lúc thì đập vào then cửa, lúc lại làm bản lề của cánh cửa gỗ sồi dày cộp kêu cót két, lúc lại quật vào khung cửa sổ như muốn đánh sập nó vào — dưới thứ ánh sáng ấy, và trong những hoàn cảnh thuận lợi biết bao nhiêu đó, Solomon Daisy bắt đầu câu chuyện của mình:

‘Đó là ngài Reuben Haredale, anh trai lớn của ngài Geoffrey —’

Đến đây hắn bỗng khựng lại hoàn toàn và ngưng bặt lâu đến mức ngay cả John Willet cũng phải đâm ra sốt ruột và hỏi tại sao hắn không kể tiếp.

‘Cobb,’ Solomon Daisy hạ thấp giọng, quay sang hỏi người giữ bưu điện; ‘hôm nay là ngày mấy của tháng rồi?’

‘Ngày mười chín.’

‘Tháng Ba,’ viên thư ký chồm người về phía trước nói, ‘ngày mười chín tháng Ba; thật là kỳ lạ.’

Cả bọn cùng trầm giọng đồng tình, và Solomon tiếp tục kể:

‘Chính ngài Reuben Haredale, người anh cả của ngài Geoffrey, vào hai mươi hai năm trước là chủ nhân của dinh thự The Warren — mà như Joe đã nói — không phải là cậu nhớ được đâu, Joe, vì một đứa trẻ như cậu làm sao mà nhớ nổi, mà bởi vì cậu đã từng nghe tôi kể lại rất nhiều lần — khi ấy là một nơi rộng lớn và đẹp đẽ hơn bây giờ rất nhiều, đồng thời là một tài sản có giá trị lớn hơn hiện tại rất nhiều. Phu nhân của ông ấy vừa mới qua đời, và ông để lại một đứa con — vị tiểu thư Haredale mà anh vừa hỏi thăm đấy — lúc đó vừa tròn một tuổi.’

Mặc dù người nói hướng sự chú ý về phía gã đàn ông từng tỏ ra vô cùng tò mò về gia đình này, và dừng lại một nhịp ở đây như thể đang mong chờ một tiếng kêu ngạc nhiên hay lời cổ vũ nào đó, nhưng kẻ kia lại chẳng đưa ra bình luận nào, cũng chẳng cho thấy bất kỳ dấu hiệu nào cho thấy hắn đang lắng nghe hay quan tâm đến những gì được nói. Do đó, Solomon quay sang những người bạn già của mình, những kẻ có chiếc chóp mũi được soi sáng rực rỡ bởi ánh lửa đỏ rực từ những chiếc tẩu thuốc; hoàn toàn chắc chắn nhờ kinh nghiệm lâu năm về sự chú ý của họ, và quyết tâm thể hiện sự bất bình trước hành vi bất lịch sự tồi tệ đó.

‘Ngài Haredale,’ Solomon vừa nói vừa quay lưng về phía gã lạ mặt, ‘đã rời khỏi nơi này khi phu nhân của ông qua đời, vì cảm thấy cô quạnh, và lên Luân Đôn ở lại vài tháng; nhưng rồi thấy nơi đó cũng cô quạnh chẳng kém gì chốn này — theo như tôi phỏng đoán và vẫn thường nghe người ta kể lại — ông đột ngột quay trở lại The Warren cùng với cô con gái nhỏ, hôm đó đi theo ông ngoài ra chỉ mang theo đúng hai người nữ gia nhân, cùng một quản gia và một người làm vườn.’

Ông Daisy dừng lại để rít một hơi tẩu đang chuẩn bị tắt ngấm, rồi tiếp tục — thoạt đầu bằng giọng khụt khịt do tận hưởng cơn phê thuốc lá và rít tẩu mạnh, sau đó thì càng lúc càng rõ ràng hơn:

‘— Đem theo hai nữ gia nhân, một quản gia và một người làm vườn. Những người còn lại ở lại mãi trên Luân Đôn và mãi hôm sau mới theo sau. Tình cờ là vào đêm hôm ấy, một ông cụ sống ở Chigwell Row, người đã đau ốm từ lâu, đã qua đời, và một lệnh đã được gửi đến cho tôi vào lúc mười hai giờ rưỡi đêm bảo tôi đi gióng chuông cầu hồn.’

Có một sự chuyển động nhỏ trong nhóm thính giả, biểu thị rõ rệt sự miễn cưỡng tột độ mà bất cứ ai trong số họ sẽ cảm thấy nếu phải mò mặt ra ngoài vào một thời điểm như thế cho một việc cỏn con như vậy. Viên thư ký cảm nhận và thấu hiểu điều đó, liền tiếp tục câu chuyện của mình.

‘Đó QUẢ LÀ một việc vô cùng ảm đạm, nhất là khi gã đào huyệt đang phải nằm bẹp trên giường bệnh vì làm việc quá lâu trong vùng đất ẩm ướt và ngồi ăn tối trên những tấm bia mộ lạnh ngắt, kết quả là tôi buộc phải đi một mình, vì đã quá muộn để có thể hy vọng tìm được người đi cùng nào khác. Tuy nhiên, tôi cũng đã chuẩn bị sẵn tinh thần cho việc đó; vì ông cụ đã nhiều lần đưa ra yêu cầu rằng tiếng chuông phải được gióng lên càng sớm càng tốt ngay sau khi hơi thở vừa dứt khỏi cơ thể, và ông ấy đã được dự báo là sẽ đi gặp tổ tiên từ vài ngày trước rồi. Tôi đành bày ra vẻ mặt can đảm nhất có thể, rồi quấn khăn choàng kín mít (vì trời lạnh thấu xương), bước ra ngoài với một chiếc đèn lồng được thắp sáng trên tay này và chìa khóa nhà thờ ở tay kia.’

Đến đoạn này của câu chuyện, trang phục của gã lạ mặt bỗng sột soạt như thể hắn vừa chuyển đổi tư thế để nghe cho rõ hơn. Hơi hất cằm ra hiệu qua vai, Solomon nhướng mày và gặng hỏi không thành tiếng với Joe xem có phải vậy không. Joe đưa tay che mắt nhìn trừng trừng vào góc phòng nhưng chẳng thấy gì nên đành lắc đầu.

‘Đó đúng là một đêm hệt như đêm nay; cuồng phong gầm thét, mưa trút nước nặng hạt, và trời tối như mực — bây giờ tôi vẫn thường nghĩ, tối hơn bất cứ lần nào tôi từng thấy trước hay sau đó; có lẽ đó chỉ là trí tưởng tượng của tôi thôi, nhưng mọi ngôi nhà đều đóng kín mít cửa và người ta đều trốn trong nhà cả, và có lẽ chỉ còn duy nhất một người nữa biết được trời tối đến mức nào thực sự. Tôi bước vào nhà thờ, dùng xích chép cánh cửa lại để nó hé mở — vì thú thật là tôi không thích bị nhốt kín ở trọn trong đó một mình — và đặt chiếc đèn lồng của mình lên chiếc ghế đá ở góc nhỏ nơi có sợi dây thừng gióng chuông, rồi ngồi xuống bên cạnh nó để tỉa lại bấc nến.

‘Tôi ngồi xuống để tỉa lại bấc nến, và khi làm xong việc đó, tôi chẳng tài nào thuyết phục nổi bản thân đứng dậy để tiếp tục công việc của mình. Tôi không hiểu tại sao nữa, nhưng trong đầu tôi lại hiện lên tất cả những câu chuyện ma quỷ mà tôi từng nghe kể, thậm chí cả những câu chuyện từ thời còn là một đứa trẻ đi học đã bị lãng quên từ lâu lắm rồi; và chúng không ùn ùn kéo đến trong đầu tôi từng câu một, mà ùa về chen chúc nhau cùng một lúc. Tôi nhớ lại có một câu chuyện trong làng kể rằng cứ vào một đêm nhất định trong năm (có thể chính là đêm hôm đó cũng nên, chẳng biết thế nào mà lần), tất cả những kẻ đã khuất đều chui lên từ lòng đất và ngồi ngay trên đầu những ngôi mộ của chính họ cho đến tận sáng hôm sau. Điều này khiến tôi nghĩ đến biết bao người quen đã được chôn cất nằm giữa cửa nhà thờ và cổng nghĩa trang, và sẽ là một điều kinh khủng biết bao khi phải đi ngang qua họ để rồi nhận ra họ một lần nữa, trông nhơ nhớp mùi đất và chẳng còn chút hình hài quen thuộc nào. Tôi đã quen thuộc với mọi ngốc ngách và vòm cung trong nhà thờ từ khi còn là một đứa trẻ; vậy mà tôi vẫn không sao thuyết phục nổi bản thân rằng những cái bóng tôi nhìn thấy trên nền đá kia chỉ là bóng tự nhiên của chúng, mà đinh ninh chắc chắn rằng có những hình thù ghê rợn nào đó đang ẩn nấp giữa đám bóng tối ấy và thò đầu ngó ra. Cứ suy nghĩ miên man như vậy, tôi lại bắt đầu nghĩ đến ông cụ vừa mới qua đời, và tôi dám thề có Chúa rằng, khi ngước nhìn lên gian cung thánh tối thui, tôi đã nhìn thấy ông ấy đang ở đúng vị trí quen thuộc của mình, quấn tấm vải liệm quanh người và run lẩy bẩy như thể đang thấy lạnh. Suốt khoảng thời gian đó, tôi ngồi lắng tai nghe ngóng và gần như chẳng dám thở mạnh. Cuối cùng, tôi giật mình đứng phắt dậy và tóm lấy sợi dây thừng gióng chuông trong tay. Vào khoảnh khắc đó, bỗng vang lên — không phải tiếng chuông đó, vì tôi còn chưa chạm vào sợi dây — mà là một tiếng chuông khác!

‘Tôi nghe thấy tiếng chuông của một cái chuông khác vang lên, hơn nữa lại là một tiếng chuông trầm đục, nghe vô cùng rõ ràng. Nó chỉ vang lên trong tích tắc, và ngay cả khi ấy gió cũng cuốn âm thanh đi mất, nhưng tôi thực sự đã nghe thấy nó. Tôi lắng nghe suốt một khoảng thời gian dài, nhưng nó không vang lên thêm lần nào nữa. Tôi từng nghe người ta kể về những ngọn nến báo tử, và cuối cùng tôi tự nhủ rằng đây chắc hẳn phải là một tiếng chuông báo tử tự vang lên lúc nửa đêm dành cho người chết. Tôi gióng chuông của mình — bằng cách nào, hay trong bao lâu, tôi chẳng tài nào nhớ nổi — và cắm cổ chạy thục mạng về nhà lên giường ngủ nhanh nhất có thể.

‘Sáng hôm sau tôi thức dậy từ rất sớm sau một đêm trằn trọc không sao ngủ được và kể lại câu chuyện cho những người hàng xóm nghe. Người thì tỏ vẻ nghiêm túc, người thì cười cợt cho qua chuyện; tôi nghĩ chẳng có ai tin đó là sự thật cả. Thế nhưng, vào buổi sáng hôm ấy, ngài Reuben Haredale được phát hiện đã bị sát hại ngay trên giường ngủ của ông; và trong tay ông là một đoạn dây thừng gắn liền với chiếc chuông báo động ở bên ngoài mái nhà, thứ vốn được treo trong phòng ông và đã bị cắt đứt, chắc chắn là bởi tên sát nhân khi hắn tóm lấy nó.

‘Đó chính là tiếng chuông mà tôi đã nghe thấy.

‘Một chiếc tủ đựng hồ sơ bị cạy tung, và một chiếc hộp đựng tiền mặt — thứ mà ngài Haredale mang theo xuống dưới đó vào ngày hôm đó, và được cho là chứa một số tiền rất lớn — đã biến mất. Cả gã quản gia lẫn người làm vườn đều không thấy tăm hơi đâu và đều bị nghi ngờ suốt một thời gian dài, nhưng người ta chẳng bao giờ tìm thấy họ, dẫu đã lùng sục khắp nơi xa gần. Và họ có tìm kiếm xa đến mấy đi nữa thì cũng chẳng ích gì đối với tội nghiệp ngài quản gia Rudge, kẻ mà thi thể — gần như chẳng thể nhận dạng nổi qua bộ quần áo cùng chiếc đồng hồ và nhẫn hắn mang trên người — được tìm thấy nhiều tháng sau đó ở dưới đáy của một vũng nước trong khuôn viên, với một vết thương sâu hoắm ở ngực nơi hắn bị đâm bằng dao. Hắn chỉ mặc quần áo dở dang; và mọi người đều đồng lòng nhất trí rằng hắn đã thức đêm để đọc sách trong phòng riêng của mình, nơi có rất nhiều dấu vết máu me, và đã bất ngờ bị tấn công rồi sát hại ngay trước mặt chủ nhân của hắn.

Giờ đây thì ai cũng biết chắc chắn rằng tên làm vườn chính là kẻ sát nhân, và dẫu tung tích của hắn bặt vô âm tín từ ngày đó cho tới tận bây giờ, thì rồi hắn cũng sẽ bị tóm thôi, hãy cứ nhớ lời tôi nói. Tội ác đó được thực hiện đúng vào ngày này của hai mươi hai năm về trước — vào ngày mười chín tháng Ba, năm một nghìn bảy trăm năm mươi ba. Vào ngày mười chín tháng Ba của một năm nào đó — chẳng cần biết là năm nào — tôi biết rõ điều đó, tôi chắc chắn 100%, bởi vì bằng cách kỳ lạ nào đó, chúng ta luôn bị kéo trở về với chủ đề đó vào đúng ngày ấy trong suốt bao năm qua — vào ngày mười chín tháng Ba của một năm nào đó, sớm hay muộn, gã đó nhất định sẽ bị lôi cổ ra ánh sáng.’