Ông Haredale đứng trong phòng khách nhỏ của người góa phụ với chiếc chìa khóa cửa trên tay, lúc nhìn ông Chester, lúc nhìn Gabriel Varden, đôi khi lại cúi xuống nhìn chiếc chìa khóa như thể hy vọng nó sẽ tự động mở ra bí ẩn này; cho đến khi ông Chester, vừa đội mũ và đeo găng tay, vừa ngọt ngào hỏi liệu họ có đi cùng một hướng không, mới kéo ông trở về thực tại.

– Không, – ông đáp. – Con đường của chúng ta rẽ hướng – rất khác nhau, như anh biết đấy. Hiện tại, tôi sẽ ở lại đây.

– Anh sẽ thấy chán ngấy đấy, Haredale; anh sẽ khốn khổ, sầu muộn, hoàn toàn cùng quẫn thôi, – người kia đáp lại. – Đó là một nơi tồi tệ nhất cho một kẻ có tính khí như anh. Tôi biết nó sẽ làm anh khổ sở lắm cho xem.

– Cứ cho là vậy đi, – ông Haredale nói, rồi ngồi xuống; – và hãy cứ vui vì ý nghĩ đó. Chúc ngủ ngon!

Giả vờ như hoàn toàn không để tâm đến cái phất tay cụt lủn biến lời chào tạm biệt này thành một lệnh tống khách, ông Chester đáp lại bằng một lời chúc phúc ngọt ngào, chân thành, rồi hỏi Gabriel xem anh đang định đi đâu.

– Thưa ngài, được đi cùng ngài thì quả là vinh dự quá lớn cho một kẻ như tôi, – người thợ khóa ngập ngừng đáp.

– Tôi muốn anh ở lại đây một lúc, Varden, – ông Haredale nói mà không nhìn về phía họ.

– Tôi sẽ không làm phiền cuộc trò chuyện của hai người thêm phút nào nữa, – ông Chester lịch sự đến mức khó tin nói. – Chúc hai người đạt được điều mình muốn! Chúa phù hộ cho anh!

Nói xong, và ban tặng cho người thợ khóa một nụ cười rạng rỡ hết cỡ, ông rời đi.

– Quả là một sinh vật có cấu tạo đáng buồn cho được, cái con người cộc cằn ấy, – ông lẩm bẩm khi đi dọc con phố; – hắn là một thứ dị hợm tự mang theo hình phạt cho chính mình – một con gấu cứ tự gặm nhấm bản thân. Và đây là một trong những lợi ích vô giá của việc làm chủ hoàn toàn các ham muốn của bản thân. Tôi đã bị cám dỗ rút gươm xử tên đó tới năm mươi lần trong hai cuộc gặp gỡ ngắn ngủi này. Mười người thì hết sáu người sẽ nhượng bộ trước bốc đồng đó rồi. Bằng cách kìm nén nó, tôi đâm hắn đau và sâu hơn cả khi tôi là kiếm sĩ giỏi nhất châu Âu còn hắn là kẻ tồi tệ nhất. Mươi mươi ngươi là phương kế cuối cùng của kẻ khôn ngoan, – ông nói, vỗ nhẹ vào đốc vũ khí của mình; – chúng ta chỉ có thể cầu cứu đến ngươi khi mọi lời hay ý đẹp đã cạn.

Ông mỉm cười vô cùng dễ chịu khi tự độc thoại như vậy, đến nỗi một kẻ ăn xin thấy thế liền mạnh dạn bám theo để xin tiền, lẽo đẽo theo bước chân ông một quãng. Ông cảm thấy hài lòng vì điều đó, coi đó là lời khen ngợi cho phong thái của mình, và như một phần thưởng, ông để mặc cho lão ta đi theo cho đến khi ông gọi một chiếc kiệu, rồi ân chuẩn phóng thích lão bằng một lời chúc phúc nhiệt thành.

– Dễ chẳng kém gì nguyền rủa, – ông khôn ngoan nói khi bước lên kiệu, – lại lịch sự hơn với nét mặt.—Đến Clerkenwell, mấy đứa, làm ơn nhé!

Những phu kiệu bỗng trở nên vô cùng phấn chấn khi chở một vị khách lịch thiệp nhường ấy, và họ rảo bước kiệu chạy đều đều thẳng tiến Clerkenwell.

Bước xuống tại một điểm nhất định mà ông đã chỉ dẫn cho họ dọc đường, và trả số tiền ít hơn một chút so với những gì họ mong đợi từ một vị khách ăn nói nhã nhặn như vậy, ông rẽ vào con phố nơi người thợ khóa sinh sống, và chẳng mấy chốc đã đứng dưới bóng râm của chiếc Chìa Khóa Vàng. Ông Tappertit, người đang cặm cụi làm việc dưới ánh đèn dầu trong một góc xưởng, vẫn không hề hay biết sự có mặt của ông cho đến khi một bàn tay đặt lên vai khiến hắn giật mình quay đầu lại.

– Sự chăm chỉ, – ông Chester nói, – là linh hồn của kinh doanh và là nền tảng của sự thịnh vượng. Ông Tappertit, tôi sẽ mong được ông mời ăn tối khi ông làm Thị trưởng Luân Đôn đấy.

– Thưa ngài, – người thợ học việc đáp lại, đặt búa xuống và dùng mu bàn tay dính đầy nhọ nồi quẹt lên mũi, – tôi khinh cái chức Thị trưởng Luân Đôn và mọi thứ dính líu đến nó. Chúng ta phải có một trật tự xã hội khác, thưa ngài, trước khi ngài tóm được tôi làm Thị trưởng. Ngài khỏe không ạ?

– Khỏe hơn nhiều, ông Tappertit ạ, nhờ lại được ngắm nhìn khuôn mặt ngây thơ của ông một lần nữa. Tôi hy vọng ông vẫn bình an.

– Tôi vẫn bình an, thưa ngài, – Sim đáp, đứng thẳng lên để rướn lại gần tai ông hơn và thì thầm khàn đợt, – như bất kỳ kẻ nào có thể được dưới những sự hành hạ mà tôi phải gánh chịu. Cuộc đời tôi là một gánh nặng. Nếu không vì sự trả thù, tôi đã đem nó ra đánh cược mất rồi.

– Bà Varden có ở nhà không? – ông Chester hỏi.

– Thưa ngài, – Sim đáp, liếc nhìn ông với vẻ mặt đầy dụng ý, – có ạ. Ngài muốn gặp bà ấy chứ?

Ông Chester gật đầu.

– Vậy xin mời đi lối này, thưa ngài, – Sim nói, lấy tạp dề lau mặt. – Xin theo tôi, thưa ngài.—Ngài có cho phép tôi thầm tai nửa giây thôi không?

– Cứ tự nhiên.

Ông Tappertit kiễng chân lên, áp môi vào tai ông Chester, rụt đầu lại mà không nói gì, trân trân nhìn ông, lại áp sát tai ông lần nữa, lại rụt đầu lại, và cuối cùng thì thầm: – Tên hắn là Joseph Willet. Suỵt! Tôi không nói nữa đâu.

Nói xong, với vẻ mặt đầy bí ẩn, hắn ra hiệu cho vị khách đi theo mình đến cửa phòng khách, rồi cất giọng xướng danh như một viên quan hầu: – Ông Chester.

– Và không phải cậu Ed’dard đâu nhé, nhớ lấy, – Sim ngó đầu vào phòng, nói thêm câu này như một lời bồi thêm bằng danh nghĩa cá nhân; – bố của cậu ta cơ.

– Nhưng xin đừng để bố của cậu ấy, – ông Chester vừa nói vừa bước tới, tay cầm mũ khi nhận thấy hiệu ứng từ lời tuyên bố giải thích vừa rồi, – xin đừng để bố của cậu ấy trở thành gánh nặng hay sự kiềm chế nào đối với các công việc gia đình của cô Varden.

– Ồ! Kìa! Này! Tôi có nói điều đó hoài không cơ chứ! – Miggs kêu lên, vỗ tay đen đét. – Lại đi nhầm phu nhân với con gái ruột của ngài ấy rồi kìa. Chà, trông GIỐNG thật đấy chứ, đúng là giống thiệt mà. Cứ nghĩ mà xem, thưa bà!

– Nào có chuyện đó, – ông Chester cất giọng dịu dàng nhất, – đây lại là bà Varden ư? Tôi ngạc nhiên thật đấy. Đó không phải con gái của bà chứ, thưa bà Varden? Không, không. Chị gái của bà đấy phỏng.

– Con gái tôi đấy chứ ạ, thưa ngài, – bà V. đáp, đỏ mặt vì một sự trẻ trung phơi phới.

– Ái chà, bà Varden! – vị khách thốt lên. – Ái chà, thưa phu nhân – kiếp người quả là một diễm phúc biết bao, khi chúng ta có thể tái hiện chính mình ở những kẻ khác mà vẫn trẻ trung như họ. Bà phải cho phép tôi được kính chào bà – đó là phong tục ở đây, thưa phu nhân thân mến – cả cô con gái nữa chứ.

Dolly tỏ vẻ hơi ngần ngại khi thực hiện nghi thức này, nhưng bị bà Varden nghiêm khắc quở trách, quả quyết đòi cô phải làm ngay lập tức. Bởi vì lòng kiêu hãnh, bà nói với vẻ mặt vô cùng nghiêm nghị, là một trong bảy mối tội đầu, còn sự khiêm nhường và lòng nhún nhường trong tâm hồn mới là những đức tính cao quý. Do đó, bà muốn Dolly phải chịu đựng nụ hôn ngay tức khắc, nếu không sẽ phải hứng chịu cơn chính giận của bà; đồng thời cho con bé hiểu rằng bất cứ điều gì nó thấy mẹ nó làm, nó đều có thể tự mình làm một cách an toàn mà không cần phải bận tâm suy luận hay suy ngẫm gì về vấn đề đó – mà thực ra, việc suy ngẫm như vậy là hỗn láo, bất hiếu, và hoàn toàn trái ngược với sách giáo lý nhà thờ.

Được răn dạy như vậy, Dolly đành tuân theo, dẫu hoàn toàn không mấy tự nguyện; bởi vì trên khuôn mặt ông Chester phảng phất một nét ngưỡng mộ rộng mở và táo tợn, dẫu ông có cố tỏ ra tao nhã và lịch thiệp đến đâu đi nữa, cũng khiến cô vô cùng khó chịu. Khi cô đứng cúi gằm mặt, không dám ngước lên nhìn thẳng vào mắt ông, ông vẫn đắm đuối nhìn cô với vẻán thưởng rồi quay sang người mẹ.

– Bạn tôi, Gabriel (người mà tôi chỉ vừa mới quen biết tối nay thôi), quả là một người đàn ông hạnh phúc, thưa bà Varden.

– Ái chà! – bà V. thở dài, lắc đầu.

– Ái chà! – Miggs phụ họa.

– Thế ra là vậy ư? – ông Chester đầy thông cảm nói. – Ôi chao!

– Thưa ngài, ông nhà chẳng có ý định gì đâu ạ, – Miggs lúng túng lách tới gần ông, – ngoài việc tỏ ra biết ơn hết mức có thể theo bản tính của ổng, đối với mọi thứ mà ổng sở hữu và đủ khả năng trân trọng. Nhưng chúng ta nào có bao giờ, thưa ngài – Miggs liếc sang bà Varden, đan xen lời nói của mình bằng một tiếng thở dài – chúng ta nào có bao giờ biết được hết giá trị của MỘT VÀI loại rượu và cây vả cho đến khi đánh mất chúng. Thật tệ cho những kẻ nào khi chúng đi mất rồi và đã nở rộ ở một cõi khác, mới đem lòng hững hờ để rồi cắn rứt lương tâm, thưa ngài. – Và cô Miggs ngước đôi mắt lên trên để ám chỉ nơi đó là đâu.

Vì bà Varden nghe rõ mồn một, và cũng được ngụ ý cho nghe rõ, tất cả những gì Miggs nói, và vì những lời này dường như truyền đạt theo ngôn ngữ ẩn dụ một điềm báo hay sự linh ứng rằng cô ta sẽ sớm gục ngã trước những thử thách của mình và có một chuyến bay nhẹ nhàng về phía các vì sao, nên bà liền bắt đầu ra vẻ ủ rũ, với lấy một cuốn Sách Nguyện trên chiếc bàn gần đó, tì tay lên đó như thể bà là hiện thân của Niềm Hy Vọng còn cuốn sách là Chiếc Neo của bà. Nhận thấy điều này, và nhìn thấy tựa đề được in trên gáy sách, ông Chester nhẹ nhàng lấy nó từ tay bà, rồi lật giở những trang giấy đang phấp phới.

– Cuốn sách yêu thích của tôi, thưa bà thân mến. Đã bao lần, rất nhiều lần trong những năm tháng đầu đời của nó – trước khi nó có thể nhớ được – (điều khoản này hoàn toàn đúng sự thật) – tôi đã rút ra những bài học đạo đức nhỏ nhặt và dễ hiểu từ những trang sách này để dạy dỗ cho đứa con trai quý tử Ned của tôi! Bà biết thằng Ned chứ?

Bà Varden có vinh dự đó, và ngài ấy là một thanh niên bảnh bao, nhã nhặn.

– Bà là một người mẹ, thưa bà Varden, – ông Chester nói, lấy một nhúm thuốc hít, – và bà hiểu tôi cảm thấy thế nào, trong tư cách một người cha, khi nó được ngợi khen. Nó mang lại cho tôi chút ít sự bất an – rất nhiều bất an – nó có bản tính lang thang, thưa phu nhân – từ bông hoa này sang bông hoa khác – từ điều ngọt ngào này sang điều ngọt ngào khác – nhưng đó là thời kỳ bướm lượn của cuộc đời, và chúng ta không thể quá khắt khe với những trò tiêu khiển phù phiếm như thế.

Ông liếc nhìn Dolly. Rõ ràng cô đang chú ý đến những gì ông nói. Đúng như điều ông mong muốn!

– Điều duy nhất tôi phản đối ở nét tính cách nhỏ nhặt này của thằng Ned, là, – ông Chester nói, – nhân tiện nhắc đến tên nó lại gợi nhắc tôi rằng tôi sắp sửa cầu xin đặc ân được trò chuyện riêng với bà một phút – điều duy nhất tôi phản đối ở nó, chính là, nó CÓ PHẦN thiếu chân thành. Giờ đây, dù tôi có cố che giấu sự thật đó với chính mình đến đâu đi chăng nữa vì tình thương dành cho Ned, thì tôi vẫn luôn quay lại điều này – rằng nếu chúng ta không chân thành, chúng ta chẳng là gì cả. Chẳng là gì trên cõi đời này. Mong chúng ta hãy chân thành, thưa bà thân mến –

– – và theo Kháng Cách, – bà Varden lẩm bẩm.

– – và theo Kháng Cách trên hết mọi sự. Mong chúng ta hãy chân thành và theo Kháng Cách, nghiêm túc về mặt đạo đức, nghiêm túc về mặt công lý (dù luôn có xu hướng thiên về lòng thương xót), nghiêm túc về sự trung thực, và nghiêm túc về lòng chung thủy, để rồi chúng ta đạt được – đó chỉ là một điểm nhỏ, chắc chắn vậy, nhưng dẫu sao nó cũng là một thứ hữu hình; chúng ta tạo ra một nền tảng và cơ sở, có thể nói như vậy, về sự thiện lương, để từ đó chúng ta có thể dựng lên một công trình kiến trúc xứng đáng nào đó sau này.

Giờ thì, quả thực, bà Varden nghĩ, đây mới đúng là một nhân cách hoàn hảo. Đây là một tín đồ Cơ Đốc hiền lành, chính trực, triệt để, kẻ đã làm chủ được tất cả những phẩm chất khó đạt được ấy; kẻ đã rắc một nhúm muối lên đuôi của mọi đức tính lớn lao và tóm gọn từng đức tính một; lại coi nhẹ sự sở hữu của chúng và khao khát có thêm nhiều đạo đức hơn nữa. Bởi vì người phụ nữ tốt bụng ấy chưa bao giờ nghi ngờ (như nhiều người đàn ông và phụ nữ tốt bụng khác vẫn thế), rằng cái kiểu tuyên bố xem nhẹ này, việc coi trọng các vấn đề lớn ít đến thế, cái vẻ như muốn nói rằng: "Tôi không kiêu ngạo đâu, tôi là người như các người đang nghe đây, nhưng tôi tự thấy mình chẳng hơn gì người khác; xin vui lòng đổi chủ đề đi" – lại là hoàn toàn chân thật và đúng sự thật. Ông ta đã xoay sở thế nào đó, và nói ra điều ấy theo cái cách khiến nó trông như thể vừa tuột ra khỏi miệng ông một cách tự nhiên, và hiệu quả mang lại quả là kỳ diệu.

Nhận thức được ấn tượng mà mình đã tạo ra – rất ít người nhanh nhạy hơn ông trong việc phát hiện ra những điều như vậy – ông Chester tiếp tục bồi thêm một đòn nữa bằng cách đưa ra một số châm ngôn đạo đức, chắc chắn là có phần mơ hồ và chung chung về bản chất, đôi khi mang đặc điểm của những lẽ hiển nhiên đã hơi nhàm cũ, nhưng được cất lên bằng một giọng ca vô cùng quyến rũ và với sự thanh thản cùng bình an trong tâm hồn hiếm có, nên chúng vẫn phát huy tác dụng tốt như những câu hay nhất. Cũng không có gì phải ngạc nhiên về điều này; bởi vì cũng giống như những chiếc bình rỗng phát ra âm thanh vang dội hơn nhiều khi rơi xuống so với những chiếc bình đặc chắc, người ta thường thấy rằng những tình cảm chẳng có nội dung gì lại là những thứ tạo ra tiếng vang lớn nhất trên đời và được ưa chuộng nhất.

Ông Chester, với cuốn sách được mở nhẹ nhàng trên một tay, còn tay kia đặt hờ lên ngực, trò chuyện với họ bằng một cách thức vô cùng ngọt ngào; và hoàn toàn làm say đắm tất cả những người lắng nghe, bất chấp những lợi ích và suy nghĩ trái ngược của họ. Ngay cả Dolly, người – giữa những cái nhìn sắc bén của ông và cái liếc xéo của ông Tappertit – cảm thấy vô cùng ngượng ngùng, cũng không kìm được mà thầm thừa nhận trong lòng rằng ông chính là người đàn ông ăn nói ngọt ngào nhất mà cô từng gặp. Ngay cả cô Miggs, người bị giằng xé giữa sự ngưỡng mộ dành cho ông Chester và nỗi ghen tuông chết người đối với cô chủ trẻ của mình, cũng có đủ thời gian rảnh rỗi để được làm cho xiêu lòng. Ngay cả ông Tappertit, dẫu bận rộn như chúng ta đã thấy là đang đắm chìm trong việc ngắm nhìn người thương của lòng mình, cũng không thể hoàn toàn dứt bỏ suy nghĩ của mình khỏi giọng nói của kẻ quyến rũ kia. Bà Varden, theo suy nghĩ riêng của bà, thì chưa bao giờ thấy mình được nâng tầm đến thế trong suốt cuộc đời; và khi ông Chester đứng lên, khẩn khoản xin phép được trò chuyện riêng với bà, nắm lấy tay bà và dẫn bà sải bước lên lầu đi thẳng vào phòng khách thượng hạng, bà suýt tưởng ông là một sinh vật vượt quá tầm phàm trần.

– Thưa phu nhân thân mến, – ông nói, khẽ đặt nụ hôn lên tay bà; – xin mời ngồi.

Bà Varden liền thu xếp một dáng vẻ đài các và ngồi xuống.

– Bà đoán được mục đích của tôi chứ? – ông Chester nói, kéo một chiếc ghế lại gần bà. – Bà thấu hiểu ý định của tôi chứ? Tôi là một người cha giàu tình cảm, thưa bà Varden kính mến.

– Điều đó thì tôi chắc chắn ngài là thế rồi, thưa ngài, – bà V. nói.

– Cảm ơn bà, – ông Chester đáp, gõ gõ lên nắp hộp thuốc hít. – Những trách nhiệm đạo đức nặng nề đè nặng lên vai các bậc làm cha làm mẹ, thưa bà Varden.

Bà Varden khẽ đưa tay lên, lắc đầu, và nhìn xuống đất như thể bà nhìn xuyên thủng qua quả địa cầu, trổ ra tận đầu bên kia, và hướng thẳng vào sự bao la của không gian vô tận ngoài kia.

– Tôi có thể tâm sự với bà, – ông Chester nói, – mà không hề giấu giếm điều gì. Tôi yêu thương con trai tôi, thưa bà, vô cùng; và vì yêu nó như thế, tôi muốn cứu nó khỏi việc tự tay gây ra đau khổ chắc chắn sẽ xảy ra. Bà biết về sự gắn bó của nó với cô Haredale. Bà đã tiếp tay cho nó trong chuyện đó, và thật tử tế biết bao khi bà đã làm như vậy. Tôi vô cùng biết ơn bà – vô cùng biết ơn bà – vì sự quan tâm của bà dành cho nó; nhưng thưa bà thân mến, đó là một sự nhầm lẫn, tôi xin đảm bảo với bà là như vậy.

Bà Varden lắp bắp rằng bà rất lấy làm tiếc –

– Tiếc làm gì, thưa bà thân mến, – ông ngắt lời. – Đừng bao giờ tiếc nuối cho điều gì quá đỗi dễ thương, có ý định quá đỗi tốt đẹp, và hoàn toàn đúng với con người bà như thế. Nhưng có những lý do nghiêm trọng và trọng đại, những cân nhắc gia đình bức thiết, và thậm chí gạt sang một bên những điểm khác biệt về tôn giáo, những điều đó vẫn chen ngang vào và khiến cho cuộc hôn nhân của chúng trở nên bất thành; hoàn toàn bất-thành. Lẽ ra tôi nên đề cập những hoàn cảnh này với chồng bà; nhưng ông ấy lại có – xin lỗi vì tôi nói ra điều này một cách quá thẳng thắn nhé – ông ấy KHÔNG có được sự nhạy bén hay chiều sâu về ý thức đạo đức như bà. Ngôi nhà này mới thoáng đãng làm sao, và được giữ gìn ngăn nắp biết bao! Đối với một người như tôi – một kẻ gà trống nuôi con đã lâu – những dấu hiệu chăm sóc và quản lý từ bàn tay người phụ nữ này mang lại những sức hút không thể diễn tả bằng lời.

Bà Varden bắt đầu nghĩ (chính bà cũng chẳng hiểu tại sao) rằng cậu thanh niên Ned Chester chắc chắn là kẻ sai trái còn vị lão ông Chester mới là người đúng đắn.

– Con trai tôi Ned, – kẻ cám dỗ tiếp tục với điệu bộ quyến rũ nhất của hắn, – tôi nghe nói là đã nhận được sự giúp đỡ từ cô con gái đáng yêu của bà, và từ người chồng cởi mở của bà nữa.

– – Còn nhiều hơn sự giúp đỡ của tôi nhiều, thưa ngài, – bà Varden nói; – nhiều hơn thế rất nhiều. Tôi thường xuyên có những mối hoài nghi. Đó là một –

– Một tấm gương xấu, – ông Chester gợi ý. – Đúng thế. Chắc chắn là vậy rồi. Con gái bà đang ở cái độ tuổi mà việc bày ra trước mắt nó sự khích lệ để những người trẻ tuổi chống lại cha mẹ mình trong vấn đề cực kỳ quan trọng này, là một điều đặc biệt thiếu khôn ngoan. Bà hoàn toàn đúng. Lẽ ra tôi phải nghĩ đến điều đó từ trước, thú thật là nó đã tuột khỏi tâm trí tôi – khả năng thấu triệt và sự khôn ngoan của giới tính các bà thật vượt trội hơn hẳn chúng tôi biết bao, thưa phu nhân thân mến.

Bà Varden tỏ vẻ khôn ngoan như thể bà vừa thực sự nói ra điều gì đó xứng đáng nhận được lời khen ngợi này – nói tóm lại là bà tin chắc sái cổ là mình đã nói thế – và niềm tin vào sự sắc sảo của chính bản thân bà đã tăng lên đáng kể.

– Thưa bà thân mến, – ông Chester nói, – bà đã tiếp thêm cho tôi sự dũng cảm để nói chuyện thật lòng với bà. Con trai tôi và tôi đang bất đồng về điểm này. Thiếu nữ kia và người giám hộ hợp pháp của cô ta cũng đang bất đồng về vấn đề đó. Và điểm mấu chốt cuối cùng là, con trai tôi bị ràng buộc bởi bổn phận đối với tôi, bởi danh dự, bởi mọi mối dây liên kết và nghĩa vụ thiêng liêng, phải kết hôn với một người khác.

– Đã đính ước kết hôn với một tiểu thư khác rồi ư! – bà Varden thốt lên, giơ hai tay lên trời.

– Thưa bà thân mến, một người được nuôi dưỡng, giáo dục và rèn luyện, hoàn toàn cho mục đích đó. Hoàn toàn cho mục đích đó.—Cô Haredale, tôi nghe nói, là một sinh vật vô cùng quyến rũ.

– Tôi là mẹ nuôi của con bé, và tôi phải biết rõ chứ – đó là tiểu thư tuyệt vời nhất trên đời, – bà Varden nói.

– Tôi không mảy may nghi ngờ điều đó. Tôi chắc chắn con bé là thế. Và bà, người từng ở vị trí đầy âu yếm đó đối với con bé, có trách nhiệm phải mưu cầu hạnh phúc cho nó. Giờ thì, tôi có thể – như tôi từng nói với Haredale, người hoàn toàn đồng tình – tôi có thể đứng nhìn và mặc kệ con bé tự vứt bỏ cuộc đời mình (dù nó THUỘC về một gia đình Công giáo), cho một gã thanh niên mà đến nay vẫn chưa hề có chút tình cảm nào hay sao? Đó không phải là sự quy chụp khi nói rằng nó không có, bởi vì những kẻ trẻ tuổi đã sa chân sâu vào những thói phù phiếm và quy ước xã hội hiếm khi nào có được điều đó. Trái tim chúng chưa bao giờ lớn lên được đâu, thưa bà thân mến, cho đến khi qua tuổi ba mươi. Tôi không tin đâu, không, tôi KHÔNG tin rằng bản thân tôi từng có chút tình cảm nào khi tôi ở tuổi của thằng Ned.

– Ồ thưa ngài, – bà Varden nói, – tôi nghĩ là ngài chắc chắn phải có chứ. Thật không thể tin được rằng một người hiện tại có quá nhiều tình cảm như ngài lại có thể từng có lúc trống rỗng không chút nào.

– Tôi hy vọng, – ông đáp, khẽ nhún vai một cách khiêm nhường, – tôi có một chút; tôi hy vọng là có một chút ít – Chúa mới biết được! Nhưng quay lại chuyện của thằng Ned; tôi chắc chắn là bà đã nghĩ, và do đó đã có lòng nhân ái nhúng tay vào việc này vì lợi ích của nó, rằng tôi phản ứng với cô Haredale. Thật là tự nhiên làm sao! Thưa bà thân mến, tôi phản đối nó – phản đối chính nó – phản đối thằng Ned một cách kiên quyết.

Bà Varden hoàn toàn sửng sốt trước tiết lộ đó.

– Nó đang có – nếu nó hoàn thành một cách danh dự nghĩa vụ thiêng liêng này mà tôi vừa kể với bà – và nó buộc phải giữ chữ tín, thưa bà Varden thân mến, bằng không nó chẳng phải con trai của tôi – một khối gia tài trong tầm tay. Nó có những thói quen vô cùng tốn kém, tốn kém đến mức khánh kiệt; và nếu như, trong một phút bốc đồng và ngoan cố, nó kết hôn với tiểu thư này, qua đó tước đoạt đi của chính mình phương tiện để thỏa mãn những sở thích mà nó đã quen thuộc từ lâu, thì nó sẽ – thưa bà thân mến, nó sẽ bóp nát trái tim của sinh vật dịu dàng ấy. Thưa bà Varden, quý phu nhân của tôi, tâm hồn thân mến của tôi, tôi xin hỏi bà – liệu một sự hy sinh như vậy có thể dung thứ được không? Trái tim người phụ nữ có phải là thứ để đem ra đùa giỡn theo cách đó không? Hãy tự hỏi chính mình đi, thưa bà thân mến. Tôi cầu xin bà hãy tự hỏi chính mình đi.

– Thật sự mà nói, – bà Varden nghĩ, – vị quý ông này đúng là một vị thánh. Nhưng, – bà nói lớn, và cũng không có gì là lạ, – nếu ngài mang người tình của cô Emma đi mất, thưa ngài, thì điều gì sẽ xảy ra với trái tim của tội nghiệp con bé khi ấy?

– Đúng là điểm mấu chốt đó, – ông Chester nói, hoàn toàn không hề nao núng, – mà tôi muốn dẫn dắt bà tới. Một cuộc hôn nhân với con trai tôi, kẻ mà tôi sẽ buộc phải từ mặt, sẽ theo sau là những năm tháng đau khổ; chúng sẽ bị chia rẽ, thưa bà thân mến, chỉ trong vòng mười hai tháng. Để cắt đứt mối gắn bó này, vốn dĩ chỉ là thứ tình cảm hời hợt nhiều hơn là thực tế, như tôi và bà đều thừa biết rất rõ, sẽ chỉ tốn của cô tiểu thư tội nghiệp ấy vài giọt nước mắt, rồi con bé sẽ lại hạnh phúc thôi. Hãy lấy trường hợp của chính con gái bà, tiểu thư ở dưới nhà, người trông như bản sao sống của bà – – bà Varden húng hắng ho và mỉm cười e ấp – – có một gã thanh niên (tôi rất tiếc phải nói điều này, một kẻ trác táng có nhân phẩm vô cùng tồi tệ) mà tôi từng nghe Ned nhắc đến – tên là Bullet thì phải – Pullet – Mullet –

– Có một gã thanh niên tên là Joseph Willet, thưa ngài, – bà Varden nói, khoanh tay lại một cách kiêu kỳ.

– Đúng là hắn ta rồi, – ông Chester thốt lên. – Giả sử cái tên Joseph Willet này bây giờ, dám tơ tưởng đến tình cảm của cô con gái đáng yêu của bà, và vướng bận vào nó.

– Đúng là cái đồ vô liêm sỉ, – bà Varden chen vào, rướn cổ lên, – dám nghĩ đến chuyện tày trời đó cơ chứ!

– Thưa bà thân mến, đó chính là toàn bộ vấn đề. Tôi biết là hắn ta vô liêm sỉ cỡ nào rồi. Thằng Ned cũng hỗn láo y như vậy khi làm những chuyện nó đã làm; nhưng bà sẽ không vì lý do đó, hay vì vài giọt nước mắt của cô con gái xinh đẹp nhà bà, mà chần chừ không dập tắt những ham muốn của chúng từ trong trứng nước chứ. Tôi vốn định tranh luận điều này với chồng bà khi tôi gặp ổng ở nhà bà Rudge tối nay –

– Chồng tôi, – bà Varden chen vào với vẻ đầy cảm xúc, – ở nhà còn hơn là cứ đi đến nhà bà Rudge hoài như thế. Tôi chẳng hiểu ổng làm gì ở trỏng nữa. Tôi thấy ổng chẳng có lý do gì phải xía vào chuyện của người ta hết á, thưa ngài.

– Nếu tôi có vẻ không bày tỏ sự đồng tình của mình đối với những tâm tư vừa rồi của bà, – ông Chester đáp, – mãnh liệt như bà mong muốn, thì đó là vì việc ổng có mặt ở đó, thưa bà thân mến, và việc không có nhiều chuyện để nói, đã dẫn dắt tôi đến đây, và mang lại cho tôi hạnh phúc được phỏng vấn một người, mà tôi nhận ra rằng toàn bộ việc quản lý, lề lối và sự thịnh vượng của gia đình đều tập trung vào đó.

Nói đoạn, ông lại cầm lấy tay bà Varden, và sau khi áp nó lên môi với vẻ hào hoa tráng lệ mang phong cách thời đại – có hơi cường điệu hóa một chút để khiến nó trở nên ấn tượng hơn trong mắt vị phu nhân vốn không quen với những điều này – ông tiếp tục bằng thứ giọng điệu pha trộn giữa ngụy biện, nịnh hót và dỗ dành, khẩn khoản xin bà hãy dốc hết ảnh hưởng của mình để ngăn cản chồng và con gái không tiếp tục thúc đẩy cuộc theo đuổi của Edward đối với cô Haredale, cũng như không giúp đỡ hay tiếp tay cho bất kỳ bên nào dưới mọi hình thức. Bà Varden suy cho cùng cũng chỉ là một người phụ nữ, và tất nhiên có đủ phần thói hư tật xấu, sự bướng bỉnh và lòng ham muốn quyền lực. Bà đã đi đến một hiệp ước liên minh bí mật, công thủ toàn diện, với vị khách ngọt ngào; và thực sự tin tưởng, giống như nhiều kẻ khác khi nhìn thấy và nghe ông ta nói sẽ làm, rằng bằng cách đó bà đang phò tá cho chân lý, công lý và đạo đức ở một mức độ vô cùng phi thường.

Vô cùng sung sướng trước thành công của cuộc đàm phán, và vô cùng buồn cười trong bụng, ông Chester dìu bà xuống lầu trong dáng vẻ như trước; và sau khi lặp lại nghi thức chào hỏi trước đó, mà cũng giống như trước bao gồm luôn cả Dolly, ông xin phép ra về; trước tiên hoàn thành việc chinh phục trái tim cô Miggs bằng cách hỏi xem "cô tiểu thư này" có thể thắp đèn tiễn ông ra cửa hay không.

– Ồ thưa bà, – Miggs nói, quay lại với ngọn nến trên tay. – Ôi lạy Chúa tôi, thưa bà, thế mới gọi là một người đàn ông chứ! Có bao giờ có một vị thiên thần nào ăn nói hay như ngài ấy không – lại còn là một người trông vô cùng tuấn tú nữa chứ! Vừa đứng đắn lại cao quý đến mức ngài ấy dường như khinh bỉ cả mặt đất mình đang bước đi; thế mà lại vừa dịu dàng và nhún nhường đến mức ngài ấy như muốn nói "nhưng ta cũng sẽ để mắt tới nó đấy". Và cứ nghĩ đến chuyện ngài ấy nhận nhầm bà là cô Dolly, còn cô Dolly là chị gái của bà – Ồ lạy Chúa tôi, nếu tôi là ông chủ thì tôi đã ghen lồng lộn lên với ngài ấy rồi chứ chẳng chơi!

Bà Varden quở trách cô hầu gái vì thói ăn nói phù phiếm này; nhưng rất nhẹ nhàng và dịu ngọt – quả thực là cười mỉm chi – nhận xét rằng con bé là một đứa ngốc nghếch, phù phiếm, nông nổi, với tâm trạng lúc nào cũng vượt qua mọi giới hạn, và chẳng có ý nửa lời trong những gì nó nói, bằng không bà đã nổi giận lôi đình với nó rồi.

– Về phần con, – Dolly nói với vẻ trầm ngâm, – con hơi tin là ông Chester cũng có nét gì đó giống Miggs ở điểm này. Bất chấp mọi sự lịch thiệp và những lời đường mật của ông ta, con khá chắc chắn là ông ta đang đem chúng ta ra làm trò hề, không chỉ một lần đâu.

– Nếu con còn dám nói ra những điều như vậy lần nữa, và nói xấu người sau lưng ngay trước mặt ta, hả con bé kia, – bà Varden nói, – ta sẽ bắt con cầm nến đi ngủ ngay lập tức. Con dám thế hả, Dolly? Ta thật kinh ngạc về con đấy. Sự thô lỗ trong toàn bộ cách cư xử của con tối nay thật là tệ hại. Có ai đời lại nghe thấy, – vị phu nhân nổi giận thốt lên, bật khóc nức nở, – một đứa con gái lại đi bảo chính mẹ ruột của nó rằng mình đang bị đem ra làm trò hề cơ chứ!

Tính khí của bà Varden mới thất thường làm sao!