Sáng hôm sau chẳng mang lại chút yên bình nào cho tâm trí người thợ khóa, và ngày hôm sau nữa, ngày tiếp theo nữa, cùng nhiều ngày sau đó cũng vậy. Thường thì sau khi màn buông xuống, ông lại bước vào con phố ấy, hướng ánh mắt về phía ngôi nhà quen thuộc; và cứ mỗi lần như thế, ngọn đèn hiu hắt vẫn hắt qua những khe cửa chớp, trong khi mọi vật bên trong đều bất động, lặng tờ, lạnh lẽo chẳng khác nào nấm mồ. Không muốn mạo hiểm đánh mất lòng ân cận của ông Haredale bằng cách cãi lại lời dặn dò nghiêm ngặt, ông chưa từng dám gõ cửa hay tìm cách đánh động sự hiện diện của mình. Nhưng bất cứ khi nào sự tò mò và mối quan tâm mãnh liệt lôi kéo ông đến chốn ấy — điều diễn ra không ít lần — ngọn đèn vẫn luôn ở đó.
Nếu có thể biết được những gì diễn ra bên trong, sự thật ấy cũng chẳng mang lại cho ông chút manh mối nào về cuộc canh thức đầy bí ẩn này. Khi chập tối, ông Haredale tự giam mình trong nhà, và đến rạng đông ông bước ra. Ông chưa từng bỏ lỡ một đêm nào, luôn đến và đi một mình, chẳng bao giờ thay đổi hành tung dù chỉ một chút ít.
Cách thức canh chừng của ông như thế này. Khi chiều tà, ông bước vào ngôi nhà cũng theo cách cũ như khi người thợ khóa cùng đi với ông, châm đèn, đi khắp các phòng và dò xét thật kỹ lưỡng. Xong xuôi, ông trở lại căn phòng ở tầng trệt, đặt gươm và súng lên bàn, rồi ngồi bên đó cho đến sáng.
Ông thường mang theo một cuốn sách, đôi khi cố đọc, nhưng chưa bao giờ dán mắt hay tập trung tư tưởng vào đó nổi dăm phút liền. Tiếng động mỏng manh nhất bên ngoài cửa cũng lọt vào tai ông; một bước chân trên vỉa hè dường như khiến tim ông thắt lại.
Ông không phải là không có chút thức ăn qua quýt trong suốt những giờ phút cô độc dài đằng đẵng; thường thì ông giắt trong túi một chiếc bánh kẹp thịt và một bình rượu nhỏ. Thứ rượu pha loãng với rất nhiều nước ấy, ông uống một cách vội vã, hầm hập như thể cổ họng đang khô cháy; nhưng ông hầu như chẳng bao giờ chạm đến miếng ăn, dù chỉ là một mẩu bánh mì.
Nếu sự hy sinh tự nguyện về giấc ngủ và sự thoải mái này xuất phát từ một niềm kỳ vọng mê tín nào đó — như người thợ khóa sau khi ngẫm nghĩ đã cho là có thể — về việc ứng nghiệm của một giấc mơ hay điềm báo gắn liền với biến cố mà ông đã nghiền ngẫm suốt bao năm trời; và nếu ông đang đợi chờ một vị khách hồn ma thường lang thang lúc người ta đang say giấc trên giường, thì ông chẳng hề biểu lộ chút sợ hãi hay dao động nào. Những nét mặt cương nghị của ông toát lên sự quyết tâm sắt đá; đôi mày nhíu lại và đôi môi mím chặt với một mục đích sâu xa, kiên định; và khi ông giật mình trước một tiếng động rồi lắng nghe, đó không phải là cái giật mình vì sợ hãi mà là vì hy vọng, và vớ lấy thanh gươm như thể thời khắc cuối cùng đã điểm, ông sẽ nắm chặt nó trong bàn tay gân guốc, lắng nghe với đôi mắt rực sáng và ánh nhìn háo hức cho đến khi âm thanh ấy tắt lịm.
Những sự hụt hẫng ấy diễn ra vô số kể, bởi chúng nối tiếp theo hầu như mọi thứ âm thanh, nhưng sự kiên định của ông thì không hề nao núng. Đêm nào cũng vậy, ông vẫn túc trực ở vị trí của mình, vẫn là vị lính canh cương nghị và không hề chợp mắt ấy; và rồi đêm cứ trôi, ngày lại rạng, và ông vẫn phải tiếp tục canh chừng.
Cứ thế suốt nhiều tuần lễ; ông đã thuê một căn trọ ở Vauxhall để qua ngày và nghỉ ngơi; và từ nơi này, khi nước triều thuận lợi, ông thường đi thuyền từ Westminster đến Cầu London để tránh những con đường đông đúc.
Một buổi chiều, ngay trước chập tối, ông đi theo con đường quen thuộc bên bờ sông, dự định qua Sảnh Westminster để ra Quảng trường Palace, rồi từ đó lên thuyền đi Cầu London như mọi khi. Có một nhúm đông người tụ tập quanh các Tòa nhà Quốc hội, ngắm nhìn các nghị sĩ lúc họ vào ra và bày tỏ sự đồng tình hoặc chê bai bằng những tiếng la ó khá ồn ào tùy theo quan điểm quen thuộc của họ. Khi len lỏi qua dòng người đông đúc, dăm ba lần ông nghe thấy tiếng khẩu hiệu "Đả đảo Giáo hoàng" — thứ âm thanh lúc bấy giờ đã trở nên khá quen tai với phần lớn mọi người; nhưng vì coi nhẹ nó và nhận thấy đám kẻ nhàn rỗi toàn là thành phần hạ lưu, ông chẳng mảy quan tâm hay bận lòng, cứ thế dửng dưng bước đi.
Có rất nhiều nhóm người nhỏ tụ tập trong Sảnh Westminster: một vài người ngẩng đầu ngắm nhìn chiếc trần nhà cao quý cùng những tia nắng chiều ngả màu của vầng thái dương lặn, xiên qua những ô cửa sổ nhỏ rồi mờ dần đi và tắt lịm trong bóng tối đang tụ lại phía dưới; một số là những kẻ qua đường ồn ào, thợ thuyền đi làm về và những người khác, rảo bước thật nhanh, cất tiếng vang vọng cả những vòm trอม rồi nhanh chóng khuất dạng nơi cánh cửa nhỏ phía xa khi họ bước ra con đường phía ngoài; một số khác đang bận rộn bàn tán về các vấn đề chính trị hoặc riêng tư, chậm rãi rảo bước qua lại với ánh mắt đăm đăm nhìn xuống đất, và qua dáng điệu, trông họ như đang chăm chú lắng nghe từ đầu đến chân. Ở đây, một tá lũ trẻ nhãi ranh đang cãi cọ gây ra thứ âm thanh hỗn độn như tháp Babel; ở đằng kia, một kẻ cô độc, nửa giống thư ký nửa như kẻ ăn mày, đang rảo bước với vẻ mặt và dáng đi đói khát, chán chường; sạt bên khuỷu tay hắn là một cậu bé giao hàng đang vung chiếc giỏ quay vòng vòng, cất tiếng huýt sáo lanh lảnh như muốn xé toạc cả những xà nhà phía trên; trong khi một cậu học trò có vẻ tinh ý hơn đang cất bóng vào túi khi đi ngang qua nửa chặng đường, liếc nhìn người thị vệ từ đằng xa đang lững thững tiến lại. Đó là thời điểm trong buổi tối mà nếu bạn nhắm mắt lại rồi mở ra lần nữa, bóng tối của cả tiếng đồng hồ dường như đã dồn tụ lại chỉ trong một giây. Lớp đá lát mòn nhẵn, bám đầy bụi chân vẫn giục giã những bức tường cao vút phải liên tục lặp lại tiếng giày dép sột soạt và nện bước, ngoại trừ những lúc tiếng đóng của một cánh cửa nặng nề vang vọng khắp tòa nhà tựa như một tiếng sét đánh, át đi mọi âm thanh khác trong tiếng gầm vang của nó.
Ông Haredale, chỉ liếc nhìn qua những nhóm người mà ông đi ngang qua gần nhất, và theo một điệu bộ cho thấy tâm trí ông đang bận nghĩ đâu đâu, đã suýt đi hết Sảnh thì có hai kẻ phía trước thu hút sự chú ý của ông. Một trong hai người, một quý ông mặc trang phục lịch thiệp, tay cầm cây gậy chống và xoay tròn nó một cách phơi phới trong lúc thong thả bước đi; kẻ còn lại, với dáng vẻ khép nép, khom lưng và nịnh hót, đang lắng nghe những gì hắn nói — thỉnh thoảng chen vào một lời nhún nhường — và với đôi vai rụt lên tận mang tai, hắn ngoan ngoãn xoa hai tay vào nhau hoặc thỉnh thoảng đáp lại bằng cái cúi đầu nửa như đồng thuận, nửa như thể hiện sự kính trọng tột bậc.
Về bản chất thì chẳng có gì quá đặc biệt ở cặp đôi này, bởi cảnh kẻ ăn kẻ ở khép nép hầu hạ những bộ cánh đẹp và cây gậy chống — chưa nói đến gậy vàng gậy bạc hay quyền trượng công quyền — là điều quá đỗi bình thường. Nhưng ở con người ăn mặc lịch sự kia, vâng, và ở cả kẻ còn lại nữa, có điều gì đó khiến ông Haredale cảm thấy vô cùng chướng tai gai mắt. Ông chần chừ, khựng lại và toan bước nép sang một bên để đổi hướng đi, nhưng đúng lúc đó, hai kẻ kia chợt quay phắt lại và đâm sầm vào ông trước khi ông kịp tránh.
Quý ông cầm gậy ngả mũ và vừa cất lời xin lỗi — điều mà ông Haredale cũng vội vã đáp lại để bước đi — thì bỗng khựng bặt và kêu lên: — Haredale! Chúa phù hộ tôi, chuyện này lạ lùng thật đấy!
— Phải đấy, — ông đáp lại vẻ sốt ruột; — vâng... à...
— Bạn hiền của tôi ơi, — kẻ kia cất tiếng níu giữ lấy ông, — sao mà vội vã thế? Xin dành cho tôi một phút thôi, hỡi Haredale, vì tình nghĩa xưa cũ.
— Tôi đang vội, — ông nói. — Cả hai chúng ta đều chẳng mong gì cuộc gặp này. Xin hãy để nó diễn ra thật ngắn gọn. Chúc một buổi tối tốt lành!
— Ô hay, ô hay! — Sir John đáp lại (hóa ra chính là hắn), — sao mà cục cằn thế nhở! Chúng tôi vừa nhắc đến anh đấy. Tên anh vừa chạm đến chừng môi tôi — có lẽ anh nghe thấy tôi nhắc tới chứ? Không ư? Tôi lấy làm tiếc vì điều đó. Thật sự rất tiếc... Anh biết người bạn của chúng ta đây chứ, Haredale? Quả thật đây là một cuộc hội ngộ vô cùng kỳ lạ!
Người bạn kia, trông rõ là đang vô cùng bứt rứt, đã cả gan bấm vào tay áo Sir John và ra những dấu hiệu kín đáo khác để tỏ ý hắn rất muốn tránh màn giới thiệu này. Tuy nhiên, vì điều đó không nằm trong toan tính của Sir John, hắn tỏ ra hoàn toàn phớt lờ những lời can ngăn thầm lặng ấy, vừa nói vừa đưa tay hướng về phía người nọ nhằm thu hút sự chú ý nhiều hơn.
Do đó, người bạn kia chẳng còn cách nào khác đành phải cố nặn ra nụ cười tươi tắn nhất có thể và cúi đầu hòa giải, khi ông Haredale quay ánh mắt về phía hắn. Nhận ra mình đã bị mặt, hắn chìa tay ra một cách lóng ngóng, ngượng ngùng — và tình hình chẳng khá hơn lên khi cái bắt tay ấy bị phớt lờ một cách khinh miệt.
— Ông Gashford! — ông Haredale lạnh lùng cất tiếng. — Mọi chuyện đúng như những gì tôi đã nghe rồi. Anh đã rời bỏ bóng tối để tìm đến ánh sáng, thưa ông, và căm ghét những người có quan điểm mà anh từng mang theo tất cả sự cay độc của kẻ phản bội. Anh quả là niềm vinh hạnh cho bất kỳ chính nghĩa nào, thưa ông. Tôi xin chúc cái phe phái mà anh đang phò tá hiện nay gặp nhiều may mắn với món quà họ vừa vớ được.
Tên thư ký xoa hai tay vào nhau và cúi đầu, ra điều muốn làm dịu đi sự thù địch của đối phương bằng cách hạ mình trước mặt hắn. Sir John Chester lại cất giọng với vẻ phơi phới: — Này, thực sự thì đây là một cuộc gặp gỡ quá đỗi kỳ lạ! — rồi thong thả nhúm một nhược thuốc hít với vẻ điềm tĩnh quen thuộc của mình.
— Ông Haredale, — Gashford lên tiếng, lén lút ngước mắt lên rồi lại hạ xuống ngay khi chạm phải ánh nhìn kiên định của người kia, — chắc chắn là quá ư tận tâm, quá ư cao thượng và nam tính, nên mới gán cho một sự đổi thay quan điểm chân chính những động cơ không lấy gì làm tốt đẹp, dẫu cho điều đó ngầm hoài nghi cả những lý tưởng mà chính ông đang ôm ấp. Ông Haredale quá đỗi công minh, quá đỗi hào phóng và có tầm nhìn đạo đức quá đỗi minh bạch để mà...
— Vâng, thưa ông? — ông đáp lại bằng một nụ cười mai múng khi thấy tên thư ký khựng lại. — Anh vừa nói là...
Gashford hiền lành nhún vai, lại cúi đầu nhìn xuống đất và giữ im lặng.
— Không, nhưng thực sự chúng ta hãy... — Sir John chen ngang vào lúc này, — thực sự chúng ta hãy cùng ngẫm lại tính chất vô cùng kỳ lạ của cuộc gặp gỡ này trong một thoáng đi nào. Haredale, bạn hiền của tôi ơi, hãy tha thứ cho tôi nếu tôi nghĩ rằng anh chưa thực sự ấn tượng trước sự hy hữu của nó. Chúng ta đang đứng đây, chẳng hề có cuộc hẹn hay sự sắp đặt trước nào, ba người bạn học cũ tại Sảnh Westminster; ba kẻ từng trọ học tại một chủng viện vô cùng tẻ nhạt và ảm đạm ở Saint Omer’s — nơi anh, vì là người Công giáo và buộc phải học tập ngoài nước Anh, nên đã lớn lên ở đó; và nơi tôi, lúc bấy giờ là một thanh niên theo phái Tin Lành đầy triển vọng, được phái đến để học tiếng Pháp từ một người bản xứ Paris!
— Hãy cộng thêm sự hy hữu này nữa, Sir John, — ông Haredale nói, — rằng một số người theo phái Tin Lành đầy triển vọng như các anh lúc này lại đang liên kết với nhau trong tòa nhà kia, nhằm ngăn cản chúng tôi hưởng cái đặc ân vượt bậc và chưa từng có là dạy cho con em mình biết đọc biết viết — ngay tại đây — trên mảnh đất này, nơi hàng ngàn người trong số chúng tôi vẫn gia nhập quân ngũ của các anh mỗi năm, và để bảo vệ sự tự do của nó, chúng tôi ngã xuống trong những trận chiến đẫm máu ở xứ người từng đống lớn: và rằng những kẻ khác trong số các anh, với con số lên tới vài ngàn người theo như tôi được biết, lại đang bị gã Gashford này dắt mũi để nhìn nhận tất cả những ai cùng tín ngưỡng với tôi như những con sói và dã thú. Hãy cộng thêm cả sự thật trần trụi rằng gã đàn ông này vẫn đang sống giữa xã hội, nghênh ngang bước đi trên phố giữa ban ngày — tôi suýt định nói là ngẩng cao đầu, nhưng ngặt nỗi hắn nào có làm thế — và anh sẽ thấy nó thật kỳ lạ, vô cùng kỳ lạ là đằng khác, tôi xin đảm bảo với anh.
— Ồ! Anh thật khắc nghiệt với bạn chúng ta quá đấy, — Sir John đáp lại với một nụ cười quyến rũ. — Anh thực sự rất khắc nghiệt với bạn chúng ta đấy!
— Cứ để ông ấy nói tiếp đi, Sir John, — Gashford lên tiếng, tay mân mê đôi găng tay. — Cứ để ông ấy nói tiếp. Tôi có thể châm chước được, Sir John. Tôi lấy làm vinh hạnh vì nhận được thiện cảm của ngài, và tôi có thể bỏ qua thái độ của ông Haredale. Ông Haredale là một nạn nhân của các bộ luật trừng phạt, và tôi chẳng thể mong chờ sự chiếu cố từ ông ấy.
— Anh chiếm được sự chiếu cố của tôi nhiều quá đấy, thưa ông, — ông Haredale đáp trả, liếc xéo kẻ thứ ba trong cuộc trò chuyện với vẻ cay đắng, — đến mức tôi cảm thấy vui mừng khi thấy anh giao du với những kẻ đồng hạng tuyệt vời như thế. Bản thân các người chính là tinh hoa của cái Hiệp hội vĩ đại kia rồi còn gì.
— Này, thế thì anh lầm rồi, — Sir John điềm đạm nói với giọng từ bi nhất. — Chỗ đó... một điều vô cùng kỳ lạ đối với một kẻ có tính đúng giờ và cẩn trọng như anh đấy, Haredale — anh đã mắc sai lầm rồi. Tôi không thuộc hội nhóm ấy; tôi dành sự kính trọng vô bờ bến cho các thành viên của nó, nhưng tôi không phải là thành viên; dẫu cho quả thực tôi là người kiên quyết phản đối việc anh được khoan hồng. Tôi cảm thấy đó làn là bổn phận của mình; đó là một sự tình cờ đầy nghiệt ngã và đã ngốn của tôi biết bao giằng xé cay đắng... Anh có muốn thử một nhúm hộp này không? Nếu anh không phiền chút hương thơm vô cùng thanh lịch của nó, anh sẽ thấy hương vị của nó tuyệt vời đến nhường nào.
— Tôi xin lỗi ngài, Sir John, — ông Haredale từ chối lời mời bằng một cái phẩy tay, — vì đã xếp ngài vào hàng ngũ những công cụ tầm thường vốn lồ lộ trước mắt thiên hạ. Lẽ ra tôi phải đánh giá đúng mức tài năng của ngài hơn thế. Những kẻ có năng lực như ngài thường mưu sự trong vòng bí mật và an toàn, rồi để lại những vị trí lộ thiên cho mấy bộ óc cùn luột hơn.
— Xin đừng xin lỗi vì điều đó, — Sir John ngọt ngào đáp; — những người bạn cũ như anh và tôi thì dĩ nhiên được phép tự do đôi chút, bằng không thì quỷ tha ma bắt nó đi.
Gashford, từ nãy đến giờ vẫn đứng ngồi không yên nhưng chưa từng ngẩng mặt lên lần nào, lúc này quay sang Sir John và ngập ngừng lẩm bẩm rằng hắn phải đi, kẻo đức ông có lẽ đang chờ.
— Xin chớ bận tâm, thưa ông kính mến, — ông Haredale nói, — tôi sẽ cáo lui để trả lại sự thỏai mái cho các ông... — ông toan bước đi mà chẳng cần lễ mễ gì thì bỗng bị khựng lại bởi tiếng xôn xao và lầm rầm ở tận đầu phía trên của sảnh, và khi đưa mắt nhìn về hướng đó, ông thấy Lãnh chúa George Gordon đang bước vào với một đám đông vây quanh.
Có một ánh sắc đắc thắng ẩn giấu — dẫu được biểu hiện theo những cách rất khác nhau — trên gương mặt của hai kẻ đồng hành với ông ta, khiến ông Haredale theo một bản năng tự nhiên quyết định không lùi bước trước vị thủ lĩnh này, mà cứ đứng đó chờ ông ta đi qua. Ông ngẩng cao đầu, hai tay chắp sau lưng, mang một vẻ mặt kiêu hãnh và khinh miệt nhìn theo khi Lãnh chúa George chậm rãi tiến lại (bởi dòng người chen chúc xung quanh ông ta rất đông) về phía họ đang đứng.
Hắn vừa rời khỏi Hạ Viện cách đó đúng một phút và đi thẳng xuống Sảnh này, mang theo bên mình, như lệ thường, những tin tức về những gì đã được tranh luận tối hôm đó liên quan đến người theo đạo Công giáo, những thỉnh nguyện thư nào đã được đệ trình để ủng hộ họ, ai là kẻ đã hậu thuẫn, khi nào dự luật sẽ được đưa ra, và khi nào thì nên đệ trình bản thỉnh nguyện thư Đại Kháng cách Protestan của chính họ. Tất cả những điều đó được hắn oang oang thông báo cho những người xung quanh bằng một giọng điệu to tát cùng vô số cử động vụng về. Những kẻ đứng gần nhất thì thầm bàn tán với nhau, xì xào những lời đe dọa; những kẻ ở vòng ngoài đám đông thì thét lên: "Im lặng", và "Lùi lại", hoặc chen chúc xô đẩy vào những người khác nhằm tranh giành chỗ đứng; cứ thế họ nháo nhào xô đẩy theo một cách thức vô cùng hỗn độn và vô kỷ luật, đúng như bản tính của một đám đông.
Khi họ đến rất gần vị trí của tên thư ký, Sir John và ông Haredale, Lãnh chúa George quay người lại, thốt lên vài câu mang tính kích động và lủng củng vừa đủ, rồi kết thúc bằng khẩu hiệu quen thuộc và hô ba tiếng ho hô để cổ vũ. Trong lúc những tiếng hô ấy đang được cất lên đầy nhiệt huyết, hắn tách khỏi đám đông và bước đến bên cạnh Gashford. Cả hắn và Sir John đều là những gương mặt quen thuộc với dân chúng, nên đám đông liền lùi lại đôi chút và để mặc bốn người đứng chung một chỗ.
— Thưa Lãnh chúa George, đây là ông Haredale, — Sir John Chester lên tiếng khi thấy vị quý tộc nhìn mình với ánh mắt dò xét. — Một quý ông Công giáo — thật không may, vô cùng bất hạnh thay lại là người Công giáo — nhưng là một người quen đáng quý của tôi, và trước đây cũng từng là của ông Gashford. Haredale thân mến của tôi ơi, đây là Lãnh chúa George Gordon.
— Tôi hẳn đã nhận ra điều đó, dẫu cho có mù tịt về dung mạo của ngài lãnh chúa đi chăng nữa, — ông Haredale nói. — Tôi hy vọng rằng ở nước Anh chỉ có duy nhất một quý ông, khi đứng trước một đám đông dốt nát và đang bị kích động, lại dám dùng những lời lẽ đầy xúc phạm như tôi vừa nghe để nói về một bộ phận lớn những đồng bào của mình. Thật hổ thẹn cho ngài, thưa ng lãnh chúa, thật quá ư hổ thẹn!
— Tôi không thể đôi co với ông được, thưa ông, — Lãnh chúa George oang oang đáp lời, tay xua qua xua lại với vẻ bồn chồn, kích động; — giữa chúng ta chẳng có điểm gì chung cả.
— Chúng ta có rất nhiều điểm chung — vô số thứ — tất cả những gì Đấng Tối Cao đã ban phước cho chúng ta, — ông Haredale nói; — và lòng bác ái thông thường, chưa cần nói đến lẽ phải hay sự lịch sự tối thiểu, cũng đủ để dạy cho ngài biết kiềm chế khỏi những hành động này. Nếu ngay giờ phút này, mỗi kẻ trong số những tên đó đều cầm vũ khí trong tay, y như chúng đang mang sẵn trong đầu, tôi cũng sẽ chẳng rời khỏi chốn này mà không nói cho ngài biết rằng ngài đang làm ô nhục địa vị của chính mình.
— Tôi chẳng nghe thấy ông nói gì đâu, thưa ông, — hắn đáp lại với điệu bộ y hệt như trước; — tôi không thể nghe thấy gì cả. Những gì ông nói đối với tôi chẳng có nghĩa lý gì sất. Đừng có đôi co, Gashford, — vì tên thư ký vừa có động thái tỏ ý muốn lên tiếng; — tôi không thể giao thiệp gì với những kẻ thờ phụng thần tượng.
Vừa nói, hắn vừa liếc nhìn Sir John. Vị này liền giơ cao đôi tay và hàng lông mày lên, làm vẻ như đang thương xót cho cung cách thiếu kiềm chế của ông Haredale, rồi mỉm cười tán thưởng đám đông cùng vị thủ lĩnh của họ.
— Hắn mà đôi co ư! — Haredale thét lên. — Nhìn đây, thưa ngài lãnh chúa. Ngài có biết con người này không?
Lãnh chúa George đáp lại bằng cách đặt tay lên vai tên thư ký đang co ro của mình, nhìn hắn với nụ cười đầy tin tưởng.
— Con người này, — ông Haredale vừa nói vừa đảo mắt nhìn hắn từ đầu đến chân, — kẻ mà thuở thiếu thời từng là một tên trộm, và từ thuở đó cho đến tận bây giờ vẫn luôn là một tên tiểu nhân luồn cúi, giả dối và đê tiện; con người này, kẻ đã bò trườn qua suốt cuộc đời, cào cấu những bàn tay từng vuốt ve hắn và cắn xé những kẻ hắn từng nịnh hót; kẻ nịnh thần này chưa từng hiểu thế nào là danh dự, sự thật hay lòng dũng cảm; kẻ đã tước đoạt sự trinh trắng của con gái ân nhân rồi cưới cô ấy chỉ để bóp nát trái tim nàng, và đã làm thế bằng những đòn roi cùng sự tàn độc; sinh linh này từng đứng van xin bên cửa bếp để xin thức ăn thừa, từng ngửa tay xin từng đồng xu lẻ trước cửa nhà nguyện của chúng ta; vị tông đồ của niềm tin này, kẻ có một lương tâm mỏng manh đến mức không thể chịu nổi những bàn thờ nơi cuộc sống đồi bại của hắn từng bị lên án công khai — Ngài có biết con người này không?
— Ồ, thực sự... ông quá ư khắc nghiệt với bạn của chúng ta rồi đấy! — Sir John kêu lên.
— Cứ để ông Haredale nói tiếp đi, — Gashford lên tiếng, trên gương mặt tái nhợt của hắn lúc này mồ hôi đã túa ra thành từng giọt nhớp nháp; — tôi chẳng bận tâm đâu, Sir John; những gì ông ta nói đối với tôi cũng hờ hững chẳng khác nào đối với ngài lãnh chúa. Nếu ông ta sỉ nhục ngài lãnh chúa như ngài vừa nghe đấy, thì tôi nào có hy vọng gì mà trốn thoát?
— Vẫn chưa đủ sao, thưa ngài lãnh chúa, — ông Haredale tiếp lời, — khi mà tôi, một trang nam tử đường đường chính chính chẳng kém gì ngài, lại phải giữ gìn cơ nghiệp của mình — dù nó có ra sao đi nữa — bằng một mánh khóe mà nhà nước phải làm ngơ vì những bộ luật khắc nghiệt này; và khi mà chúng tôi không được phép dạy cho thanh thiếu niên trong các trường học những nguyên tắc thông thường về lẽ phải và lẽ trái; mà giờ đây chúng tôi còn phải chịu cảnh bị phỉ báng và giày vò bởi những kẻ như thế này ư! Kia kìa, một gương mặt đại diện để dẫn dắt cái khẩu hiệu Đả đảo Giáo hoàng của các ngài đấy! Thật hổ thẹn. Thật quá ư hổ thẹn!
Vị quý tộc u mê đã liếc nhìn Sir John Chester hơn một lần, như muốn dò hỏi xem những lời buộc tội về Gashford có chút sự thật nào không, và Sir John cũng đã đáp lại ngần ấy lần bằng một cái nhún vai hoặc ánh mắt: "Ôi trời ơi! Không đâu." Giờ đây, hắn lại cất cao giọng và với cái điệu bộ kỳ quặc như trước: — Tôi chẳng có gì để đáp lại đâu, thưa ông, và cũng chẳng có hứng thú nghe thêm điều gì nữa. Tôi xin ông đừng áp đặt cuộc trò chuyện hay những đòn tấn công cá nhân này lên tôi. Tôi xin đảm bảo rằng tôi sẽ không vì bất kỳ nỗ lực nào như thế — dù chúng có xuất phát từ sứ giả của Giáo hoàng hay không — mà chùng bước trong việc thực hiện bổn phận đối với đất nước và đồng bào mình. Nào, Gashford!
Vừa nói, họ vừa rảo bước đi thêm vài bước và giờ đã tới cửa sảnh, cùng nhau bước qua đó. Ông Haredale chẳng thèm chào lấy một câu, quay phắt người hướng về phía bậc thang bên bờ sông ngay gần đó, và gọi với tên phu đò duy nhất còn sót lại ở đó.
Thế nhưng, đám đông — những kẻ đứng đầu đã nghe rõ từng lời Lãnh chúa George Gordon thốt lên, và trong số họ, tin đồn đã lan đi chóng mặt rằng kẻ lạ mặt kia chính là một tên Papist đang dám thách thức vị lãnh chúa vì ngài ta đã lên tiếng vì nghĩa vụ chung — bắt đầu tuôn ra ào ạt, đẩy giật vị quý tộc, tên thư ký và Sir John Chester đi trước họ, khiến trông họ hệt như đang dẫn đầu đoàn người, rồi tràn ngập lên tận đỉnh bậc thang nơi ông Haredale đang đợi thuyền sẵn sàng, đứng im tại đó và chừa lại cho ông một khoảng đất trống nhỏ.
Tuy nhiên, dẫu đứng yên nhưng họ không hề giữ im lặng. Ban đầu, vài tiếng lẩm bẩm không rõ lời dấy lên trong đám đông, tiếp theo là một vài tiếng xì xào rít gió, rồi chúng dần lan rộng thành một cơn bão thực sự. Sau đó, một giọng vang lên: "Đả đảo những kẻ theo đạo Papist!" và lập tức rộ lên những tiếng reo hò hưởng ứng khá đồng loạt, nhưng chỉ có thế. Sau một khoảng lặng ngắn ngủi, một tên hét lớn: "Ném đá nó đi;", kẻ khác gào lên: "Nhấn nước nó xuống;", lại có kẻ cất giọng ồm ồm: "Đả đảo Giáo hoàng!". Khẩu hiệu ưa thích này ngay lập tức được cả đám hô vang trở lại, và đám đông — lúc bấy giờ có lẽ đã lên tới hai trăm người — cùng hò reo inh ỏi.
Ông Haredale vẫn đứng điềm tĩnh bên mép bậc thềm cho đến khi họ bày trò này, đoạn ông ngoảnh lại nhìn với vẻ khinh miệt rồi chậm rãi bước xuống bậc thang. Ông vừa đến sát chiếc thuyền thì Gashford, làm như vô tình, quay phắt người lại; và ngay sau đó, một viên đá lớn từ bàn tay nào đó trong đám đông ném tới, giáng thẳng vào đầu khiến ông lảo đảo như một kẻ say rượu.
Máu tươi từ vết thương rỉ ra đầm đìa, chảy ròng ròng xuống vạt áo. Ông lập tức quay người lại, lao vút lên các bậc thềm với một sự táo bạo và cuồng nộ khiến tất cả phải dạt ra, cất giọng quát lớn:
— Kẻ nào làm thế? Hãy chìa mặt kẻ đã đánh ta ra đây.
Không một bóng người nhúc nhích; ngoại trừ mấy kẻ đứng tuốt đằng sau lủi mất, chạy sang tuốt bên kia đường rồi đứng nhìn như những kẻ bàng quan vô can.
— Kẻ nào làm thế? — ông lặp lại. — Chỉ mặt kẻ đã gây ra chuyện này cho ta coi. Đồ chó má, có phải mày không? Dù tay mày không nhúng chảo thì đó cũng là tác phẩm của mày — ta thừa nhận mặt mày đấy.
Vừa dứt lời, ông lao thẳng vào người Gashford và quật ngã hắn xuống đất. Đám đông bỗng có động thái hỗn loạn, vài kẻ toan xông vào túm lấy ông, nhưng thanh gươm của ông đã tuốt vỏ khiến chúng lại phải chùng bước lùi ra.
— Thưa ngài lãnh chúa... Sir John, — ông thét lên, — hãy rút gươm ra, một trong hai người đi — các người phải chịu trách nhiệm cho trò bỉ ổ này, và ta đang chờ các người đấy. Hãy rút gươm ra nếu các người thực sự là trang nam nhi. — Dứt lời, ông dùng sống kiếm giáng thẳng một cú lên ngực Sir John, rồi với gương mặt bừng bừng lửa giận cùng đôi mắt rực sáng, ông hiên ngang thủ thế; đơn độc trước tất cả bọn chúng.
Chỉ trong một khoảnh khắc ngắn ngủi — trong chớp mắt mà tâm trí con người có thể tưởng tượng được — gương mặt điềm tĩnh của Sir John bỗng biến sắc theo cách mà chưa ai từng thấy trước đó. Ngay khoảnh khắc tiếp theo, hắn bước lên một bước, đặt một tay lên cánh tay ông Haredale trong khi tay kia cố ra sức xoa dịu đám đông.
— Bạn hiền của tôi ơi, Haredale kính mến của tôi ơi, anh đang bị cơn giận che mờ mắt rồi — điều đó rất tự nhiên, cực kỳ tự nhiên thôi — nhưng anh đang không phân biệt nổi đâu là bạn đâu là thù rồi đấy.
— Ta phân biệt rõ hết thảy đấy chứ, thưa ông, ta thừa sức nhận ra... — ông đáp trả, gần như phát điên vì giận dữ. — Sir John, Lãnh chúa George... các người có nghe thấy ta nói không? Các người là lũ hèn nhát cả lũ đấy à?
— Thôi đi ông ơi, — một kẻ chen ngang, lách người vào giữa và đẩy ông về phía bậc thềm với một sự thô bạo đầy thiện chí, — đừng có dại dột mà hỏi mấy câu đó nữa. Vì ơn Chúa, hãy xéo đi mau. Một mình ông chống lại sao nổi ngần này mạng người? Mà ở con phố kế bên còn ngần ấy kẻ nữa kìa, chúng sẽ kéo đến đây ngay lập tức thôi — quả thực đám đông bắt đầu tuôn đến khi hắn vừa dứt lời — ông sẽ thấy xây xẩm mặt mày vì cái vết rách đó trong lúc hỗn chiến đầu trận cho mà xem. Nào, xin ông hãy rút lui đi, bằng không tôi xin lấy danh dự ra thề là ông sẽ bị hành hạ tơi bời hơn cả khi mọi kẻ trong cái đám đông này đều là đàn bà, và mụ đàn bà đó lại là Nữ hoàng Đẫm máu Mary. Nào thưa ông, đi mau lên — nhanh hết mức có thể đi.
Ông Haredale, lúc này bắt đầu thấy hoa mắt và buồn nôn, nhận ra lời khuyên ấy vô cùng thực tế nên đã bước xuống các bậc thềm với sự giúp đỡ của vị ân nhân vô danh. John Grueby (hóa ra chính là John) đỡ ông xuống thuyền, rồi dùng dầm đẩy mạnh một cái khiến chiếc thuyền văng ra xa ba mươi thước giữa dòng triều, giục người chèo đò bơi cho thật lực hệt như một trang anh hào; đoạn hắn thong thả bước lên bờ như thể vừa mới đặt chân tới.
Ban đầu đám đông có chút ý định bầy hầy muốn trả đũa sự can thiệp này; nhưng vì trông John có vẻ đặc biệt lực lưỡng và điềm tĩnh, lại thêm việc hắn mặc bộ đồng phục của Lãnh chúa George, nên chúng nghĩ lại và đành tự thỏa mãn bằng cách ném theo một trận mưa đá cuội nhỏ về phía chiếc thuyền, nhưng chúng chỉ lõm bõm rơi vô hại xuống nước; bởi lúc bấy giờ chiếc thuyền đã vượt qua cây cầu và đang lướt đi vùn vụt giữa dòng sông.
Từ trò tiêu khiển ấy, chúng chuyển sang việc đập cửa các nhà dân theo kiểu Tin Lành, đập phá vài ngọn đèn đường và hành hung dăm ba tên lính canh đi lạc. Thế nhưng, khi có tiếng thì thầm râm ran rằng một đội kỵ binh cận vệ đã được phái tới, chúng liền cắm cổ chạy tháo thân với tốc độ chóng mặt, để lại con đường hoàn toàn quang đãng.
