Sinh vật ấy dứt lời, đăm đăm nhìn tôi chờ đợi một câu trả lời. Nhưng tôi hoàn toàn bối rối, hoang mang, không thể sắp xếp nổi ý nghĩ để hiểu thấu đáo mọi nhẽ trong đề nghị của hắn. Hắn tiếp tục—

"Ngươi phải tạo ra cho ta một người bạn đời, kẻ mà ta có thể sống cùng trong sự sẻ chia những tình cảm thiết yếu cho sự tồn tại của ta. Chỉ có một mình ngươi làm được điều đó; và ta đòi hỏi điều đó ở ngươi như một thứ quyền lợi mà ngươi không được phép từ chối."

Phần sau trong câu chuyện của hắn đã thắp lên ngọn lửa căm hờn trong tôi vốn đã nguội lạnh khi nghe hắn kể về cuộc sống bình yên bên những người làm nhà nông, và khi hắn thốt ra những lời này, tôi không tài nào kìm nén nổi cơn thịnh nộ đang bừng cháy trong lòng.

"Ta nhất quyết từ chối," tôi đáp; "và sẽ chẳng có cực hình nào ép được ta phải ưng thuận. Ngươi có thể biến ta thành kẻ khốn cùng nhất trên đời, nhưng ngươi không bao giờ có thể làm ta trở nên hèn hạ trong chính mắt mình. Chẳng lẽ ta lại tạo ra một kẻ giống như ngươi, để rồi sự ác độc chung của hai ngươi sẽ tàn phá thế giới này. Biến đi! Ta đã trả lời ngươi rồi; ngươi có thể tra tấn ta, nhưng ta sẽ không bao giờ đồng ý."

"Ngươi đã lầm," con quỷ đáp; "và thay vì đe dọa, ta sẵn sàng tranh luận với ngươi. Ta độc ác vì ta khốn khổ. Chẳng phải ta đang bị toàn nhân loại hắt hủi và căm ghét đó sao? Ngươi, kẻ tạo ra ta, sẵn sàng xé xác ta ra và hả hê chiến thắng; hãy nhớ điều đó, và nói cho ta hay vì sao ta phải thương xót con người hơn mức họ thương xót ta? Ngươi sẽ không gọi đó là án mạng, nếu ngươi có thể đẩy ta xuống một trong những kẽ băng hà kia và hủy diệt thể xác ta, cái tác phẩm do chính tay ngươi tạo ra. Chẳng lẽ ta phải tôn trọng con người khi họ khinh miệt ta? Hãy để họ sống với ta trong sự sẻ chia lòng nhân hậu; và thay vì gây tổn hại, ta sẽ ban ơn phúc cho họ cùng những giọt nước mắt biết ơn khi họ đón nhận. Nhưng điều đó không thể xảy ra; những giác quan của con người là bức tường thành không thể vượt qua giữa đôi bên. Dù vậy, sự phục tùng của ta sẽ không phải là thứ nô lệ hèn nhát. Ta sẽ trả thù cho những tổn thương của mình: nếu ta không thể khơi gợi tình yêu, ta sẽ gieo rắc sự sợ hãi; và trên hết, hướng về ngươi, kẻ thù truyền kiếp của ta, cũng là kẻ tạo ra ta, ta thề sẽ căm thù đến tận xương tủy. Hãy cẩn thận đấy: ta sẽ tìm cách hủy diệt ngươi, và sẽ không dừng lại cho đến khi tàn phá trái tim ngươi, khiến ngươi phải nguyền rủa cả giờ phút mình cất tiếng khóc chào đời."

Một cơn thịnh nộ quỷ quái sục sôi trong hắn khi hắn thốt lên những lời này; khuôn mặt hắn nhăn nhúm lại với những nét biến dạng quá đỗi kinh hoàng đối với đôi mắt phàm trần; nhưng rồi chẳng mấy chốc hắn bình tĩnh lại và tiếp lời—

"Ý ta là muốn bàn lẽ phải. Cơn giận này có hại cho ta; bởi ngươi không hề suy xét rằng chính ngươi là nguyên nhân khiến nó bùng phát quá đà. Nếu có bất kỳ sinh linh nào dành cho ta chút lòng nhân ái, ta sẽ đáp lại gấp trăm lần; vì sinh linh duy nhất ấy, ta sẵn sàng giảng hòa với toàn nhân loại! Nhưng giờ đây ta lại đắm chìm trong những giấc mơ hạnh phúc chẳng thể nào thành hiện thực. Những gì ta yêu cầu ở ngươi rất hợp lý và ôn hòa; ta đòi hỏi một sinh vật khác giới, nhưng cũng gớm ghiếc chẳng kém gì ta; sự thỏa mãn ấy thật nhỏ nhoi, nhưng đó là tất cả những gì ta có thể nhận được, và nó sẽ làm ta thỏa mãn. Đúng vậy, chúng ta sẽ là những quái vật, bị cách ly khỏi thế giới này; nhưng chính vì thế mà chúng ta sẽ càng gắn bó với nhau hơn. Cuộc sống của chúng ta sẽ chẳng hạnh phúc gì, nhưng chúng sẽ vô hại, và thoát khỏi nỗi thống khổ mà ta đang phải gánh chịu. Ồ! Hỡi đấng tạo hóa của ta, hãy mang lại hạnh phúc cho tôi; hãy để tôi cảm thấy lòng biết ơn đối với ngài vì một ân huệ! Hãy để tôi thấy rằng tôi đánh thức được sự đồng cảm từ một sinh thể đang tồn tại; xin đừng chối từ thỉnh cầu của tôi!"

Tôi đã dao động. Tôi rùng mình khi nghĩ đến những hậu quả có thể xảy ra nếu tôi đồng ý; nhưng tôi cảm thấy trong lý lẽ của hắn có phần hợp lý. Câu chuyện của hắn, và những cảm xúc mà hắn vừa bày tỏ, chứng minh rằng hắn là một sinh vật có nội tâm tinh tế; và chẳng lẽ với tư cách là đấng tạo hóa, tôi không nợ hắn phần hạnh phúc mà tôi có khả năng ban phát hay sao? Hắn nhận ra sự thay đổi trong tâm trạng của tôi, và tiếp tục—

"Nếu ngươi đồng ý, sẽ chẳng có ngươi hay bất kỳ con người nào khác nhìn thấy chúng ta thêm lần nào nữa: ta sẽ đi đến những vùng hoang mạc bao la của Nam Mỹ. Thức ăn của ta không phải là của con người; ta không tàn sát cừu non và dê con để thỏa mãn cơn thèm ăn; quả sồi và quả mọng cung cấp cho ta đủ dưỡng chất. Người bạn đồng hành của ta sẽ cùng bản chất với ta, và cũng sẽ bằng lòng với những thứ thức ăn ấy. Chúng ta sẽ ngả lưng trên những chiếc lá khô; mặt trời sẽ chiếu rọi vào chúng ta như chiếu rọi vào con người, và sẽ làm chín thức ăn của chúng ta. Bức tranh mà ta vẽ ra cho ngươi thật bình yên và đậm chất con người, và ngươi thừa hiểu rằng ngươi chỉ có thể khước từ nó vì sự ngông cuồng của quyền lực và tính tàn ác. Dù ngươi đã nhẫn tâm với ta biết nhường nào, giờ đây ta vẫn nhìn thấy sự trắc ẩn trong ánh mắt ngươi; hãy để ta nắm bắt khoảnh khắc thuận lợi này, và thuyết phục ngươi hứa ban điều mà ta hằng khao khát."

"Ngươi đề nghị," tôi đáp, "rời bỏ chốn loài người để sống ở những vùng hoang dã nơi muông thú sẽ là những người bạn đồng hành duy nhất của ngươi. Làm sao ngươi, kẻ luôn khát khao tình yêu và sự đồng cảm từ con người, lại có thể kiên trì sống trong cảnh lưu đày ấy? Ngươi sẽ quay lại, lại tìm kiếm sự tử tế của họ, rồi ngươi sẽ chuốc lấy sự ghê tởm từ họ; những bản năng tồi tệ của ngươi sẽ trỗi dậy, và khi ấy ngươi sẽ có một kẻ đồng hành trợ giúp trong công cuộc tàn phá. Điều này không thể xảy ra: đừng tranh cãi nữa, vì ta không thể đồng ý."

Sao tâm trạng ngươi lại dễ thay đổi đến thế! Mới khi nãy ngươi còn bị dao động trước những lời giãi bày của ta, mà sao giờ đây ngươi lại tiếp tục cứng lòng trước những lời than van của ta? Ta xin thề trước trái đất mà ta đang sinh sống, và trước chính ngươi, đấng đã tạo ra ta, rằng với người bạn đồng hành mà ngươi ban cho, ta sẽ rời xa chốn loài người, và lang thang sống ở bất cứ nơi hoang dã nào. Những bản năng tội lỗi của ta sẽ bay biến, bởi ta sẽ tìm được sự đồng cảm! Cuộc đời ta sẽ trôi đi lặng lẽ, và trong khoảnh khắc cận kề cái chết, ta sẽ không nguyền rủa đấng tạo hóa của mình.

Những lời nói của hắn tác động kỳ lạ đến tôi. Tôi thương xót hắn, và đôi khi thầm ước được an ủi hắn; nhưng khi nhìn hắn, khi trông thấy đống thể xác nhơ nhớp đang cử động và cất tiếng nói ấy, lòng tôi lại quặn thắt, và cảm giác của tôi chuyển thành sự kinh hoàng và căm ghét. Tôi cố kìm nén những cảm xúc ấy; tôi nghĩ rằng, vì tôi không thể đồng cảm với hắn, tôi không có quyền tước đi của hắn phần hạnh phúc nhỏ nhoi mà tôi vẫn còn khả năng ban phát.

"Ngươi thề," tôi nói, "sẽ sống vô hại; nhưng chẳng phải ngươi đã từng bộc lộ một sự ác độc đáng lý phải khiến ta có lý do để hoài nghi ngươi đó sao? Liệu đây có phải chỉ là một ngón đòn nhắm gia tăng sự đắc thắng của ngươi bằng cách mở rộng thêm cơ hội trả thù."

"Sao lại thế được? Ta không thể chịu đựng được sự đùa cợt này: và ta đòi hỏi một câu trả lời. Nếu ta không có sự ràng buộc hay tình cảm nào, căm hờn và tội ác sẽ là phần đời của ta; tình yêu từ một người khác sẽ tiêu diệt căn nguyên của những tội ác do ta gây ra, và ta sẽ trở thành một sinh linh mà không ai hay biết đến sự tồn tại. Tội lỗi của ta là đứa con của sự cô độc bị ép buộc mà ta căm ghét; và những đức tính của ta ắt sẽ trỗi dậy khi ta được sống chan hòa với một kẻ ngang hàng. Ta sẽ cảm nhận được tình cảm của một sinh vật nhạy cảm, và được gắn kết vào chuỗi sự tồn tại và các biến cố, nơi mà giờ đây ta đang bị gạt ra ngoài lề."

Tôi chìm vào suy ngẫm một hồi lâu trước tất cả những gì hắn vừa kể và những lý lẽ khác nhau mà hắn đã viện dẫn. Tôi nhớ lại mầm mống đức tính mà hắn từng thể hiện vào buổi đầu cuộc đời, và sự tàn lụi sau đó của mọi tình cảm tốt đẹp do sự chán ghét và khinh miệt mà những người bảo trợ đã bày tỏ với hắn. Sức mạnh và những lời đe dọa của hắn cũng không nằm ngoài sự tính toán của tôi: một sinh vật có thể tồn tại trong các hang băng của các dòng sông băng, và ẩn nấp khỏi sự truy đuổi giữa những sườnmũi hiểm trở không thể leo tới, chính là một thực thể sở hữu những năng lực mà ta uổng công đối phó. Sau một hồi dài trầm ngâm suy xét, tôi đi đến kết luận rằng sự công bằng dành cho cả hắn lẫn đồng loại đòi hỏi tôi phải tuân theo thỉnh cầu của hắn. Do đó, quay sang hắn, tôi nói—

"Ta đồng ý với yêu cầu của ngươi, với lời thề danh dự rằng ngươi sẽ rời bỏ châu Âu vĩnh viễn, và mọi nơi chốn khác gần gũi với con người, ngay khi ta trao vào tay ngươi một người phụ nữ sẽ đồng hành cùng ngươi trong chốn lưu đày."

"Ta xin thề," hắn kêu lên, "bởi mặt trời, bởi bầu trời xanh thẳm trên cao, và bởi ngọn lửa tình yêu đang thiêu đốt trái tim ta, rằng nếu ngươi chấp thuận lời cầu xin của ta, chừng nào chúng còn tồn tại, ngươi sẽ không bao giờ còn phải nhìn thấy ta thêm lần nào nữa. Hãy trở về nhà, và bắt đầu công việc của ngươi; ta sẽ theo dõi tiến độ với sự lo âu khôn tả; và đừng sợ hãi, khi ngươi sẵn sàng, ta sẽ xuất hiện."

Nói xong, hắn liền rời đi, có lẽ vì sợ tâm ý của tôi có gì thay đổi. Tôi nhìn thấy hắn leo xuống sườn núi với tốc độ nhanh hơn cả cánh đại bàng tung bay, và chớp mắt đã khuất dạng giữa những bề mặt nhấp nhô của biển băng.

Câu chuyện của hắn đã chiếm trọn cả ngày trời; và mặt trời đã ngả về phía chân trời khi hắn ra đi. Tôi biết mình nên vội vã xuống thung lũng, bởi bóng tối sẽ sớm bao trùm; nhưng lòng tôi nặng trĩu, và bước chân tôi chậm chạp. Việc dò dẫm tìm đường qua những lối mòn nhỏ hẹp trên núi, đặt chân thật vững chắc khi tiến bước, khiến tôi mệt mỏi, trong khi tâm trí vẫn bận tâm bởi những cảm xúc mà các sự kiện trong ngày đã khơi gợi. Đêm đã về khuya khi tôi đến được trạm dừng chân nửa đường, và ngồi xuống bên dòng suối nhỏ. Những vì sao lúc ẩn lúc hiện khi những đám mây trôi qua; những rặng thông đen sì sững sững trước mặt tôi, và đây đó là những thân cây gãy đổ nằm trên mặt đất: đó là một khung cảnh vô cùng trang nghiêm, khơi gợi trong tôi những suy nghĩ kỳ lạ. Tôi khóc nức nở; và trong cơn đau đớn tuyệt vọng, tôi chắp tay ngửa mặt kêu lên, "Hỡi các vì sao, mây trời và gió thổi, tất cả các người đều sắp đem ta ra làm trò cười: nếu thực sự thương xót ta, xin hãy dập tắt mọi giác quan và ký ức; hãy để ta trở thành hư vô; bằng không, hãy đi đi, hãy rời đi và để ta lại trong bóng tối."

Đó là những suy nghĩ hoang dại và đau khổ; nhưng tôi không sao tả nổi ánh sáng lấp lánh vĩnh cửu của những vì sao đã đè nặng lên tôi nhường nào, và cách tôi lắng nghe từng cơn gió thổi, tựa như thể đó là một cơn gió sirocco đầy ám ảnh đang trên đường thiêu rụi tôi.

Trời hửng sáng khi tôi đặt chân đến ngôi làng Chamounix; tôi chẳng nghỉ ngơi chút nào, mà lập tức trở về Geneva. Ngay cả trong sâu thẳm tâm hồn, tôi cũng không thể thốt lên nỗi lòng mình—chúng đè nặng lên tôi tựa ngọn núi cao, và sự dồn nén đến tột độ ấy đã bóp nghẹt cả nỗi đau đớn trong tôi. Cứ thế, tôi trở về nhà, bước qua cánh cửa và trình diện trước gia đình. Vẻ ngoài phờ phạc, hoang dại của tôi đã làm dấy lên sự hoảng hốt tột độ; nhưng tôi chẳng đáp lại câu hỏi nào, và hầu như chẳng thốt nên lời. Tôi có cảm giác như thể mình đang bị ruồng bỏ—như thể tôi không còn quyền đòi hỏi sự đồng cảm từ họ—như thể tôi sẽ chẳng bao giờ còn được tận hưởng bầu bạn cùng họ thêm lần nào nữa. Thế nhưng, dẫu vậy, tôi vẫn yêu thương họ vô bờ bến; và để cứu họ, tôi tự nguyện dấn thân vào công việc mà tôi căm ghét nhất. Viễn cảnh về một công việc như thế khiến mọi khía cạnh khác của sự tồn tại trôi qua trước mắt tôi tựa một giấc mơ; và chỉ có ý nghĩ đó mới mang lại cho tôi cảm giác thực sự của cuộc sống.