Những Kẻ Tội Nghiệp

Lượt đọc: 788 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Ngày 12 Tháng Sáu.

❊ ❊ ❊

BARBARA ALEXIEVNA YÊU DẤU CỦA ANH — Anh vẫn đinh ninh rằng em định dùng thơ để tả lại những việc chúng ta làm hôm nọ; thế nhưng từ em gửi đến chỉ có đúng một tờ giấy viết thư. Dù vậy, anh phải nói rằng, dẫu em viết chẳng được bao nhiêu, nhưng chút ít ấy lại được diễn đạt với vẻ đẹp và nét duyên dáng hiếm có. Thiên nhiên, những miêu tả của em về chốn thôn quê, cách em phân tích những cảm xúc của chính mình — tất cả đều được viết nên thật tuyệt diệu. Hỡi ôi, anh nào có tài cán gì đâu! Dù anh có viết kín dăm trang giấy đi nữa, thì rốt cuộc cũng chẳng thành cái gì — thà rằng anh đừng đặt bút xuống còn hơn. Phải, điều này thì anh biết rõ qua kinh nghiệm xương máu của chính mình.

Em nói, người yêu dấu của anh ạ, rằng anh hiền lành và tốt bụng, rằng anh không thể làm hại đồng loại, rằng anh có khả năng thấu hiểu sự tốt lành của Thượng Đế (được thể hiện qua tác phẩm của tạo hóa), vân vân và vân vân. Tất cả điều đó có lẽ đúng, người yêu dấu của anh ạ — tất cả có lẽ đều chính xác như những gì em nói. Quả thực, anh nghĩ rằng em có lý. Nhưng nếu vậy, lý do là vì khi người ta đọc bức thư mà em vừa gửi cho anh, trái tim người ta bỗng mềm lại một cách tự nhiên, và mở lối cho những suy nghĩ có phần nghiêm trang và trọng đại hơn. Lắng nghe anh nhé, người yêu dấu của anh; anh có chuyện muốn kể cho em nghe đây, hỡi người anh thương mến.

Anh sẽ bắt đầu kể từ hồi anh mười bảy tuổi và mới bước chân vào ngành công vụ — dẫu chẳng mấy chốc nữa là anh sẽ hoàn thành trọn vẹn ba mươi năm công tác quan liêu của mình. Anh có thể nói rằng thoạt đầu anh rất lấy làm hài lòng với bộ quân phục mới của mình; và khi tuổi đời lớn lên, tâm trí anh cũng trưởng thành theo, rồi anh đâm ra quan sát, nghiên cứu những người xung quanh. Tương tự, anh có thể nói rằng mình đã sống một cuộc đời ngay thẳng — đến mức cuối cùng anh lại rước lấy sự trù dập, bức hại. Em có thể không tin điều này, nhưng đó là sự thật. Thật không thể ngờ trên đời lại tồn tại những kẻ tàn nhẫn đến thế! Bởi vì dẫu cho, em yêu dấu ạ, anh có chậm chạp và chẳng có chút trọng lượng gì, thì anh cũng có cảm xúc giống như bất kỳ ai khác. Hỗn độn thay, em có tin không hỡi Barbara, khi anh kể cho em nghe những kẻ tàn nhẫn ấy đã làm gì với anh không? Anh thấy xấu hổ khi phải kể cho em nghe — và tất cả chỉ vì anh có bản tính điềm đạm, hòa nhã và tốt bụng!

Mọi chuyện bắt đầu bằng câu “Makar Alexievitch, anh sai ở chỗ này hay chỗ khác đấy.” Rồi tiến triển thành “Tôi khỏi cần phải nói thì ai cũng biết lỗi hoàn toàn thuộc về Makar Alexievitch.” Cuối cùng thì thành “DĨ NHIÊN là Makar Alexievitch phải chịu trách nhiệm rồi.” Em có thấy chuỗi tiến triển của sự việc không, người yêu dấu của anh? Mọi lỗi lầm đều bị trút lên đầu anh, cho đến khi cái tên “Makar Alexievitch” trở thành một câu cửa miệng mang tính châm biếm trong ty sở của chúng tôi. Thêm nữa, trong lúc biến anh thành một trò cười thiên hạ như thế, những kẻ ấy chẳng thèm ban cho anh một nụ cười hay một lời tử tế. Chúng bới móc từ đôi bốt của anh, bộ quân phục của anh, mái tóc của anh, cho đến vóc dáng của anh. Chẳng có điều nào trong số đó lọt vào mắt xanh của chúng: cái gì cũng phải sửa đổi cho bằng được. Và mọi chuyện cứ thế diễn ra từ ngày đó cho tới tận bây giờ. Quả thật, giờ đây anh đã quen với điều đó rồi, vì anh có thể thích nghi với bất kỳ chuyện gì (vốn dĩ, như em biết đấy, anh là một con người ưa hòa bình, hệt như tất cả những kẻ có dáng người thấp bé) — thế nhưng tại sao những chuyện này lại cứ phải xảy ra cơ chứ? Anh đã làm hại ai nào? Anh đã từng cướp chỗ của ai bao giờ chưa? Anh đã từng nói xấu ai trước mặt các bậc cấp trên chưa? Không, lỗi lầm là ở chỗ đã có không ít lần anh dám mở lời xin tăng lương. Nhưng liệu anh có từng MƯU MẸO để được việc đó không? Không, em đã lầm nếu nghĩ như vậy, hỡi người yêu dấu của anh ơi. Lẽ nào anh lại có thể làm thế được cơ chứ? Chính em đã có rất nhiều cơ hội để nhìn thấy anh vốn bất tài đến mức nào trong chuyện lừa lọc hay xảo trá.

Vậy thì, tại sao điều này lại phải giáng xuống đầu anh cơ chứ?... Tuy nhiên, vì em nghĩ anh là người đáng được tôn trọng, người yêu dấu ạ, nên anh chẳng bận tâm nữa, bởi vì em vượt trội hơn hẳn và là người tuyệt vời nhất trên thế gian này.... Theo em thì đức hạnh xã hội lớn nhất là gì? Trong một lần trò chuyện riêng, Evstafi Ivanovitch từng bảo với anh rằng đức hạnh xã hội lớn nhất có lẽ là khả năng kiếm được tiền để tiêu xài. Thêm nữa, các đồng nghiệp của anh thường hay dùng giọng điệu đùa cợt (vâng, anh biết chỉ là đùa cợt thôi) để nêu lên một châm ngôn đạo đức rằng một con người ta không bao giờ được phép để bản thân mình trở thành gánh nặng cho bất kỳ ai. Chà, anh chẳng là gánh nặng của ai cả. Miếng bánh mì anh ăn là do chính tay anh làm ra; và dẫu cho miếng bánh ấy có nghèo nàn, đôi khi thậm chí còn dòi bọ nữa, thì ít nhất nó cũng là đồng tiền BÀN TỤC LÀM RA, và do đó, nó được sử dụng vào một mục đích đúng đắn và hợp pháp. Vậy thì, lẽ ra anh phải làm gì đây? Anh biết rằng mình chỉ kiếm được rất ít tiền từ công việc sao chép văn bản; thế nhưng ngay cả với chút ít ít ỏi đó, anh vẫn cảm thấy tự hào, bởi vì nó đòi hỏi LAO ĐỘNG, và đã vắt kiệt mồ hôi trên trán anh. Làm nghề chép thuê thì có gì là xấu nào? “Hắn ta chẳng qua chỉ là một kẻ chép thuê,” mọi người thường nói về anh như thế. Nhưng điều đó có gì là nhục nhã cơ chứ? Nét chữ của anh ít ra cũng dễ đọc, gọn gàng và dễ nhìn — và ngài Tổng trấn tỏ ra rất hài lòng với nó. Quả thực, anh sao chép rất nhiều tài liệu quan trọng. Đồng thời, anh biết rằng văn phong của mình thiếu đi PHONG CÁCH, đó là lý do vì sao anh chưa từng thăng tiến trong ngành công vụ. Ngay cả với em, người anh thương mến, anh viết rất mộc mạc và chẳng có chút hoa mỹ nào, mà chỉ viết đúng theo những gì vừa nảy ra trong đầu. Vâng, anh biết rõ tất cả những điều ấy; nhưng nếu ai ai cũng trở thành nhà văn xuất sắc cả, thì còn lại ai để làm công việc sao chép văn bản đây?... Dù anh có đặt ra cho em những câu hỏi gì trong các bức thư của mình đi nữa, người yêu dấu ạ, anh cầu xin em hãy trả lời chúng. Anh chắc chắn rằng em đang cần đến anh, rằng anh có thể có ích cho em; và một khi đã như thế, anh không được phép để bản thân bị phân tâm bởi bất kỳ chuyện vụn vặt nào. Ngay cả khi anh bị ví như một con chuột, anh cũng chẳng bận tâm, miễn là con chuột cụ thể ấy được em cần đến, và có ích cho cuộc đời, và được giữ lại ở vị trí của mình, và nhận được phần thưởng xứng đáng. Nhưng mà ngẫm lại thì đó lại là một con chuột thế nào cơ chứ!

Thế là đủ rồi, người yêu dấu ạ. Lẽ ra anh không nên nhắc đến chuyện đó, nhưng anh đã không kìm được cơn giận. Mặc dù vậy, đôi khi nói ra sự thật cũng là một niềm vui. Tạm biệt em, người của lòng anh, người yêu dấu của anh, thiên thần an ủi bé nhỏ ngọt ngào của anh! Anh sẽ sớm đến thăm em thôi — vâng, nhất định anh sẽ đến thăm em. Cho đến lúc đó, đừng có mà lo lắng vẩn vơ nhé. Đi cùng anh sẽ là một cuốn sách. Lại một lần nữa tạm biệt em. — Người luôn tha thiết chúc điều tốt lành cho em,

MAKAR DIEVUSHKIN.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 15 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.