Barbara Alexievna yêu dấu của anh,—Anh khẩn khoản xin em đừng rời bỏ anh lúc này, khi mà anh đang được hạnh phúc và an lòng trở lại. Đừng bận tâm tới những lời Thedora nói, anh sẽ làm tất cả mọi thứ trên đời này vì em. Anh sẽ sống tốt hơn, dẫu chỉ là để tỏ lòng tôn kính với Ngài, và sẽ giữ gìn từng cử chỉ của mình. Chúng ta sẽ lại trao nhau những lá thư vui vẻ, và cùng sẻ chia những suy nghĩ, những niềm vui và nỗi buồn của nhau (nếu như chúng ta còn biết đến nỗi buồn nào nữa không?). Phải, chúng ta sẽ sống hạnh phúc và sung túc gấp đôi ngày xưa. Và chúng ta còn trao đổi sách cho nhau nữa... Thiên thần của lòng anh, số phận của anh đã có một sự thay đổi lớn—một sự thay đổi theo chiều hướng tốt đẹp hơn rất nhiều. Bà chủ nhà đã trở nên dễ chịu hơn; Theresa đã bình tâm trở lại; ngay cả Phaldoni cũng nhanh nhảu làm theo ý anh.
Đồng thời, anh đã làm hòa với Rataziaev. Chính anh ta đã tự nguyện đến gặp anh ngay khi nghe tin vui đó. Không còn nghi ngờ gì nữa, anh ta là một người tốt, và những lời gièm pha về anh ta hoàn toàn không đúng sự thật. Anh đã phát hiện ra rằng anh ta chưa bao giờ có ý định đưa anh và em vào trong sách cả. Chính anh ta đã nói với anh như vậy, rồi còn đọc cho anh nghe tác phẩm mới nhất của mình. Còn chuyện anh ta gọi anh là "Lovelace," ý anh ta không hề có chút thô lỗ hay khiếm nhã nào. Thuật ngữ đó chỉ là một từ mượn tiếng nước ngoài, có nghĩa là một gã lanh lợi, hay nói theo ngôn ngữ văn chương lịch thiệp hơn, là một quý ông đáng để nể trọng. Chỉ có vậy thôi; đó chỉ là một câu đùa vô hại, người yêu của anh ạ. Chỉ vì thiếu hiểu biết mà anh đã nổi cáu, và anh đã bày tỏ sự hối tiếc với anh ta rồi... Thời tiết hôm nay thật đẹp làm sao, Barbara bé nhỏ của anh! Đúng là sáng sớm có chút sương giá, tựa như rắc qua một chiếc rây, nhưng chẳng hề gì, và làn gió đã nhanh chóng làm không khí trong lành trở lại. Anh đã ra ngoài mua giày, và kiếm được một đôi rất tuyệt. Sau đó, anh dạo một vòng đại lộ Nevski và đọc tờ "Ong hàng ngày". Việc này làm anh nhớ ra mình quên chưa kể cho em nghe điều quan trọng nhất. Mọi chuyện xảy ra thế này:
Sáng nay, anh đã nói chuyện với Emelia Ivanovitch và Aksenti Michaelovitch về Ngài. Có vẻ như không chỉ riêng anh nhận được sự tử tế và lòng bác ái của Ngài, bởi lẽ khắp thế gian này ai cũng biết đến tấm lòng nhân hậu của Ngài. Ở nhiều nơi, người ta đều tán dương Ngài; ở nhiều nơi, Ngài đã làm rơi những giọt nước mắt biết ơn. Trong số những việc khác, Ngài đã nhận chăm sóc một cô gái mồ côi, rồi gả cô cho một viên chức, con trai của một góa phụ nghèo, và tìm việc cho người này tại một văn phòng nào đó, cũng như giúp đỡ anh ta theo những cách khác. Thế đấy, người thương ạ, anh nghĩ mình có bổn phận phải đóng góp một phần nhỏ bé bằng cách lan truyền câu chuyện về việc Ngài đã đối đãi nhân từ với anh. Theo đó, anh đã kể lại toàn bộ sự việc cho những người đối thoại với mình, không giấu giếm bất cứ chi tiết nào. Thực ra, anh đã dẹp lòng tự trọng sang một bên—dẫu rằng tại sao anh phải xấu hổ khi cảm thấy phấn chấn vì một sự kiện như vậy cơ chứ? "Cứ để chuyện này được lan truyền rộng rãi đi," anh tự nhủ, và nó sẽ mang lại tiếng thơm rất lớn cho Ngài.—Thế là anh đã bày tỏ sự nhiệt tình về chủ đề này mà không hề do dự. Ngược lại, anh cảm thấy tự hào khi có một câu chuyện như vậy để kể. Anh nhắc đến tất cả những người liên quan (tất nhiên là trừ em ra, người yêu dấu)—đến bà chủ nhà, đến Phaldoni, đến Rataziaev, đến Markov. Anh thậm chí còn nhắc đến chuyện đôi giày của mình! Một vài người đứng gần đó đã cười—thực tế là tất cả những người có mặt đều cười, nhưng có lẽ chính vóc dáng của anh hay chuyện đôi giày của anh—đặc biệt là chuyện sau—đã gây buồn cười, vì anh chắc chắn rằng họ không có ý xấu. Những người nghe anh có thể là những thanh niên, hoặc những người khá giả; chắc chắn họ không thể nào cười với ý đồ xấu xa trước những gì anh đã nói. Những ý nghĩ chống lại Ngài CHẮC CHẮN không nằm trong đầu họ. Phải không, Barbara?
Ngay cả lúc này anh vẫn chưa thể định thần lại hoàn toàn, anh quá đỗi xúc động vì những sự kiện gần đây... Em có còn đủ củi để đốt không, Barbara? Em đừng để mình bị nhiễm lạnh đấy. Hơn nữa, những nỗi sợ hãi về tương lai của em làm anh thấy buồn phiền. Mỗi ngày anh đều cầu nguyện Chúa phù hộ cho em. À, anh cầu nguyện với Ngài tha thiết BIẾT BAO!... Ngoài ra, em có tất len để đi không, và cả quần áo ấm nói chung nữa? Nhớ nhé, nếu em cần bất cứ thứ gì, đừng làm tổn thương một ông già bằng cách không chịu nhờ ông ấy khi em cần giúp đỡ. Những ngày tháng tồi tệ đã qua rồi, và tương lai đang hiện ra tươi sáng và tốt đẹp.
Nhưng những ngày tháng đó thật tồi tệ làm sao, Barbara, dù cho chúng đã qua đi và không còn quan trọng nữa! Khi năm tháng trôi qua, chúng ta sẽ dần dần hồi phục. Anh nhớ tuổi trẻ của mình thật rõ ràng! Thời đó, anh chẳng bao giờ dư ra được một xu. Tuy nhiên, dù lạnh lẽo và đói khát, anh vẫn luôn cảm thấy nhẹ nhõm trong lòng. Buổi sáng, anh thường đi dạo trên đại lộ Nevski, gặp gỡ những người có vẻ ngoài tử tế, và cảm thấy hạnh phúc cả ngày. Phải, đó là một quãng thời gian huy hoàng, thật huy hoàng! Thật tốt khi được sống, nhất là ở St. Petersburg. Vậy mà chỉ mới hôm qua thôi, anh đã cầu khẩn Chúa trong nước mắt xin Ngài tha thứ cho tội lỗi của anh trong thời kỳ đau buồn vừa qua—tha thứ cho những lời than vãn, những ý nghĩ xấu xa, cờ bạc và say sưa của anh. Và anh đã nhớ đến em trong những lời cầu nguyện của mình, vì chỉ có em là người đã khích lệ và an ủi anh, chỉ có em là người đã cho anh lời khuyên và sự chỉ dẫn. Anh sẽ không bao giờ quên điều đó, người yêu dấu. Hôm nay anh đã hôn lên từng lá thư của em... Tạm biệt nhé, người anh yêu. Người ta nói với anh rằng sắp có đợt bán giảm giá quần áo ở đâu đó quanh khu này. Một lần nữa tạm biệt, tạm biệt, thiên thần của anh—Người của em cả trong tâm trí và linh hồn,
MAKAR DIEVUSHKIN.