Những Kẻ Tội Nghiệp

Lượt đọc: 763 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Ngày 9 Tháng Chín.

❊ ❊ ❊

BARBARA ALEXIEVNA YÊU DẤU CỦA ANH,—Anh đang hoàn toàn mất bình tĩnh khi đặt bút viết những dòng này, bởi một tai họa kinh hoàng vừa xảy ra. Đầu óc anh quay cuồng cả lên. Hỡi người anh yêu, làm sao anh có thể kể hết mọi chuyện cho em nghe đây? Anh chưa từng lường trước được cơ sự này. Nhưng không—anh không thể nói là CHƯA TỪNG lường trước, bởi tâm trí anh QUẢ THỰC đã phảng phasts mang máng điều sắp xảy ra, qua việc anh từng thấy một chuyện tương tự thế trong giấc mơ.

Anh sẽ kể lại toàn bộ câu chuyện—một cách giản dị, như ơn trên xui khiến trong lòng anh. Hôm nay anh đến văn phòng như mọi khi, và vừa đến nơi liền ngồi xuống bàn viết. Em phải biết rằng hôm qua anh cũng làm loại công việc ấy, và trong lúc đang thực hiện, Timothei Ivanovitch đã đến nhờ anh làm gấp một văn bản cụ thể. “Makar Alexievitch,” ông ấy đã nói, “phiền anh sao lục giùm tôi bản này. Hãy sao cho thật nhanh và thật cẩn thận, vì tài liệu này cần phải được ký trong hôm nay.” Lại thêm điều này nữa, người yêu dấu ạ, là hôm qua anh không được khỏe trong người, cũng chẳng tài nào nhìn nổi thứ gì. Anh bị nỗi u sầu nặng nề đè nặng—lực ngực thấy lạnh buốt và đầu óc mịt mờ. Suốt khoảng thời gian đó, anh chỉ toàn nghĩ đến em, cục cưng của anh. Chà, anh bắt đầu ngồi chép lại văn bản, và đã thực hiện sạch sẽ, chu đáo, ngoại trừ việc—chẳng biết do quỷ xui quỷ khiến hay định mệnh huyền bí đã an bài, hoặc đơn giản là số trời đã định—anh bỏ sót cả một dòng trong tài liệu, và thế là làm cho nó trở thành vô nghĩa! Công việc ấy được giao cho anh quá muộn để ký kết vào tối qua, nên sáng nay nó đã được trình lên ngài Thượng tướng. Anh đến văn phòng vào giờ quen thuộc, và ngồi xuống cạnh Emelia Ivanovitch. Ở đây anh xin nói thêm rằng từ bấy lâu nay, anh càng ngày càng trở nên rụt rè và nhút nhát gấp đôi ngày trước; anh thấy việc nhìn thẳng vào mặt người khác là điều bất khả thi. Chỉ cần một chiếc ghế có tiếng cóp két thôi cũng đủ khiến anh sống dở chết dở rồi. Thế nên hôm nay, anh lủi thủi rụt rè bò đến chỗ ngồi của mình và khom lưng cúu sát đến mức Efim Akimovitch (người hay tự ái nhất trên đời) đã thì thầm với anh rằng: “Cái quái gì khiến anh phải ngồi như thế hả, Makar Alexievitch?” Đoạn ông ấy bèn nhăn mặt làm một điệu bộ khiến ai nấy gần đó đều cười rũ rượi vì anh. Anh bịt tai lại, cau mày và cứ thế ngồi im bất động, vì anh nhận ra đây là cách tốt nhất để dập tắt những tiếng cười cợt ấy. Bỗng nhiên, anh nghe thấy tiếng động lộn xộn, xôn xao và tiếng ai đó đang chạy về phía chúng ta. Tai anh có lừa dối không nhỉ? Chính anh là người đang được gọi bằng giọng điệu hách dịch! Trái tim anh bắt đầu run lên bần bật trong lồng ngực, dẫu anh chẳng tài nào hiểu vì sao. Anh chỉ biết rằng chưa bao giờ trong đời tim anh lại run rẩy đến thế. Dẫu vậy, anh vẫn bám chặt lấy chiếc ghế—và khoảnh khắc ấy anh hầu như chẳng còn hồn vía gì nữa. Những tiếng gọi cứ đến gần hơn, gần hơn, cho đến khi chúng gào lên bên tai anh: “Dievushkin! Dievushkin! Dievushkin đâu rồi?” Lúc ấy cuối cùng anh mới ngẩng đầu lên, và thấy Evstafi Ivanovitch đang đứng trước mặt mình. Ông ấy bảo anh: “Makar Alexievitch, hãy đến gặp ngài Thượng tướng ngay lập tức. Anh đã làm sai một văn bản.” Chỉ có vậy thôi, nhưng thế là đủ rồi phải không em? Anh cảm thấy chết lặng và lạnh ngắt như băng—anh thấy mình hoàn toàn tê liệt mọi cảm giác; thế nhưng, anh vẫn đứng dậy khỏi chỗ ngồi và đi đến nơi được gọi. Qua một căn phòng, qua hai căn phòng, qua ba căn phòng, anh cứ thế đi cho đến khi được dẫn vào tận phòng làm việc của ngài Thượng tướng. Anh chẳng thể tường thuật chính xác những suy nghĩ của mình vào phút giây đó. Anh chỉ thoáng thấy ngài Thượng tướng đang đứng trước mặt, vây quanh là một đám đông. Anh có cảm giác hình như mình đã không chào ngài—rằng anh quên mất việc đó. Quả thực, anh hoảng loạn đến mức răng cứ đánh vào nhau và đầu gối thì va cập vào bệ. Thứ nhất, anh vô cùng xấu hổ về diện mạo của mình (một cái nhìn lướt vào chiếc gương bên phải đã khiến anh hoảng sợ trước chính hình ảnh phản chiếu của bản thân), và thứ hai, anh từ trước tới nay vẫn quen sống như thể chẳng có một kẻ nào như anh tồn tại trên cõi đời này. Có lẽ ngài Thượng tướng chưa từng biết rằng anh vẫn còn đang sống. Dĩ nhiên, ngài có thể đã nghe thoáng qua rằng trong bộ phận của mình có một người tên là Dievushkin; nhưng chưa bao giờ ngài có bất kỳ sự tiếp xúc nào với anh.

Ngài giận dữ cất tiếng: “Anh làm cái trò gì thế này, đồ ngốc? Sao không cẩn thận hơn hả? Văn bản đang cần gấp mà anh lại đi phá hỏng nó thế này. Anh nghĩ sao đây?”—câu cuối ngài hướng về phía Evstafi Ivanovitch. Anh chẳng nghe thêm được gì nữa, ngoại trừ những tiếng la ó bay vút qua kiểu như “Thật là cẩu thả và bất cẩn! Vụng về làm sao!” v.v. Anh hé miệng định nói gì đó; anh cố xin lỗi, nhưng không tài nào thốt lên lời. Còn việc định chuồn khỏi phòng ư, anh chẳng có lấy một gan dạ. Thế rồi một chuyện đã xảy ra mà ký ức về nó khiến cây bút trên tay anh phải run lên vì hổ thẹn. Một chiếc khuy áo của anh—quỷ tha ma bắt nó đi!—một chiếc khuy áo chỉ còn được giữ lại bằng đúng một sợi chỉ đột nhiên đứt phựt, rồi nhảy nhót, tung tăng, lộc cộc và lăn lóc cho đến tận chân ngài Thượng tướng—và điều đó diễn ra giữa một không gian im lặng đến rợn người! ĐÓ là kết quả của ý định tự thanh minh và van xin lòng thương xót của anh đấy! ĐÓ là câu trả lời duy nhất mà anh có thể dâng lên vị thủ trưởng của mình!

Phần tiếp theo thì anh run rẩy không dám kể. Ngay lập tức, sự chú ý của ngài Thượng tướng đổ dồn vào dáng vóc và y phục của anh. Anh chợt nhớ lại hình ảnh mình vừa thấy trong gương, liền vội vã đuổi theo chiếc khuy áo. Một sự bướng bỉnh vô danh trỗi dậy trong anh, và anh cố hết sức để chặn nó lại, nhưng nó cứ trượt mất, cứ lật đật quay vòng tròn khiến anh không sao tóm được, qua đó biến bản thân thành một trò hề thảm hại vì sự vụng về của mình. Lúc ấy, một cảm giác trùm lên anh rằng chút sức lực cuối cùng sắp sửa rời bỏ anh, và rằng tất cả, tất cả đã mất hết—danh dự, phẩm giá, mọi thứ! Văng vẳng bên cả hai tai, anh tưởng chừng nghe thấy tiếng của Theresa và Phaldoni. Cuối cùng thì anh cũng túm được chiếc khuy, rồi ngẩng đầu đứng thẳng người dậy, đứng ngây ra một cách khiêm nhường với hai tay đan vào nhau—trông chẳng khác nào một kẻ ngốc nghếch chính hiệu! Nhưng chưa hết. Đầu tiên anh còn cố gắn chiếc khuy vào những sợi chỉ rách rưới, và mỉm cười mỗi khi nó lại sút ra, rồi lại mỉm cười lần nữa. Lúc đầu ngài Thượng tướng đã quay mặt đi, nhưng giờ đây ngài lại liếc nhìn anh một lần nữa, và anh nghe thấy ngài nói với Evstafi Ivanovitch rằng: “Gã này bị cái quái gì thế nhỉ? Trông cái dáng vẻ của hắn kìa! Rốt cuộc hắn là thể loại gì thế không biết?” Hỡi người anh yêu, chỉ riêng việc nghe câu nói “Rốt cuộc hắn là thể loại gì thế không biết?” ấy thôi cũng đủ hiểu! Quả thực anh đã biến mình thành một kẻ bị chú ý rồi! Đáp lại ngài Thượng tướng, Evstafi thì thầm: “Hắn chẳng phải là nhân vật gì nổi bật đâu ạ, dẫu phẩm chất thì tốt lành. Thêm nữa, mức lương của hắn cũng đủ sống theo thời giá.” “Thế thì tốt; nhưng hãy tìm cách giúp hắn vượt qua khó khăn đi,” ngài Thượng tướng nói. “Ứng trước cho hắn một ít tiền lương xem sao.” “Mọi khoản đều đã bị ứng trước hết rồi ạ,” câu trả lời là vậy. “Hắn đã lãnh từ trước đó lâu rồi. Nhưng lý lịch hắn tốt. Không có tì vết gì.” Nghe đến đây, anh có cảm giác như mình đang ở trong lửa Địa ngục. Anh thực sự chỉ muốn chết quách đi cho rồi! “Thôi được, thôi được,” ngài Thượng tướng phán, “để hắn chép lại văn bản ấy một lần nữa. Dievushkin, ra đây. Anh hãy chép lại tờ giấy này một bản nữa, và phải làm cho thật nhanh vào.” Nói xong, ngài quay sang mấy viên chức khác có mặt ở đó, ban cho họ vài mệnh lệnh rồi mọi người giải tán. Vừa lúc họ tản đi, ngài Thượng tướng vội vã rút ví, lấy ra một tờ giấy bạc một trăm rúp, và với câu nói: “Cầm lấy đi. Tôi chỉ có thể giúp đến mức này thôi. Muốn dùng ra sao thì tùy,” ngài đặt số tiền vào tay anh! Em yêu dấu ạ, trước hành động ấy, anh giật mình run bắn cả người vì tâm can anh đã bị chấn động sâu sắc. Lúc đó anh đã làm gì tiếp theo thì anh hầu như chẳng nhớ nổi, chỉ biết rằng anh đã chộp lấy bàn tay ngài Thượng tướng. Thế nhưng ngài chỉ đỏ bừng mặt, rồi—không, anh không hề sai lệch dù chỉ một li so với sự thật đâu—thật sự là ngài đã nắm lấy bàn tay bất xứng này của anh, và siết chặt lấy nó! Vâng, ngài đã cầm lấy bàn tay của anh, và lắc nó, cứ như thể anh là người ngang hàng với ngài, cứ như thể anh cũng là một vị tướng quân như ngài vậy! “Đi đi,” ngài bảo. “Tôi chỉ có thể làm chừng này cho anh thôi. Đừng phạm sai lầm nào nữa, và tôi sẽ bỏ qua lỗi lầm lần này cho anh.”

Điều mà anh suy nghĩ lúc này là thế này: anh cầu xin em, xin cả Thedora, và giả sử anh có con cái thì anh cũng sẽ cầu xin chúng nữa, hãy luôn cầu nguyện Chúa phù hộ cho ngài Thượng tướng. Anh sẽ dặn các con mình rằng: “Các con không cần phải cầu nguyện cho cha; nhưng riêng cho ngài Thượng tướng, cha bắt các con phải cầu nguyện cho đến hết cuộc đời.” Vâng, em yêu dấu ạ—anh nói điều này với tất cả sự trang nghiêm, nên hãy lắng nghe cho kỹ lời anh—rằng dẫu trong những ngày tháng khốn cùng cay đắng này của chúng ta, anh đã gần như chết đi vì nỗi đau đớn tâm can khi nhìn thấy em và cảnh nghèo khó của em, cũng như khi nhìn thấy chính bản thân anh trong nỗi nhục nhã và bất lực, thì anh vẫn ít bận tâm đến tờ một trăm rúp mà ngài Thượng tướng đã cho mình hơn là việc ngài đã rộng lòng cầm lấy bàn tay của một kẻ nát rượu khốn khổ mà siết chặt lấy. Chính qua hành động đó, ngài đã trả lại bản ngã cho anh. Chính qua hành động đó, ngài đã vực dậy lòng dũng cảm của anh, làm cho cuộc đời trở nên ngọt ngào đối với anh mãi mãi.... Vâng, anh tin chắc rằng, dẫu anh có là một kẻ tội đồ trước Đấng Toàn Năng đi nữa, thì những lời cầu nguyện của anh cho hạnh phúc và sự thịnh vượng của ngài Thượng tướng rồi sẽ bay thấu Ngai Vàng Trên Trời!...

Nhưng cưng ơi, lúc này anh đang vô cùng hoảng hốt và bấn loạn. Tim anh đang đập thình thịch như muốn bứt tung lồng ngực, và toàn thân anh thì rã rời... Anh gửi cho em bốn mươi lăm rúp tiền giấy. Hai mươi rúp nữa anh sẽ đưa cho bà chủ nhà, và ba mươi lăm rúp còn lại anh sẽ giữ—hai mươi cho quần áo mới và mười lăm cho chi phí sinh hoạt thực tế. Nhưng những trải nghiệm buổi sáng nay đã làm anh chấn động tận xương tủy, và anh phải nghỉ ngơi một lát. Ở đây thật yên tĩnh, rất yên tĩnh. Hơi thở anh đang dồn dập—tận sâu trong lồng ngực, anh có thể nghe thấy tiếng nó nức nở và run rẩy... Anh sẽ đến thăm em sớm thôi, nhưng lúc này đầu óc anh đang nhức nhối vì những cảm xúc hỗn độn ấy. Chúa thấu suốt mọi sự, người yêu dấu của anh, báu vật vô giá của anh ơi!—Người bạn kiên định của em,

MAKAR DIEVUSHKIN.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 15 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.