Những Kẻ Tội Nghiệp

Lượt đọc: 761 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Ngày 8 Tháng 7.

❊ ❊ ❊

BARBARA ALEXIEVNA YÊU DẤU CỦA ANH,—Cuốn sách mà em gửi cho anh vào ngày mùng 6 tháng này, anh xin vội vã trả lại, đồng thời cũng vội vã giãi bày mọi chuyện với em qua bức thư đính kèm này. Ôi thật là một tai họa, người anh yêu dấu ạ, khi em lại đẩy anh vào bước đường cùng thế này! Số phận của chúng ta ở đời này đều do Đấng Tối Cao định đoạt theo công trạng của mỗi con người. Với người này, Ngài ban cho một cuộc đời khoác áo choàng tướng quân hoặc làm cố vấn cơ mật — với người như thế, anh xin nhắc lại, Ngài ban cho một đời quyền lực; trong khi với kẻ khác, Ngài chỉ phân phát một cuộc đời lao nhọc và đau khổ thầm lặng. Những điều này được tính toán dựa trên NĂNG LỰC của mỗi người. Người này có thể có khả năng này, người khác có khả năng khác, và năng lực riêng của họ đều do chính Chúa Trời sắp đặt. Anh đã làm việc trong cơ quan nhà nước được ba mươi năm, vẫn luôn hoàn thành nhiệm vụ một cách không chê vào đâu được, sống tiết chế và chưa từng bị phát hiện có bất kỳ hành vi sai trái nào. Là một công dân, anh có thể thú nhận — anh xin thành thật thú nhận — rằng mình vẫn có một vài thiếu sót; thế nhưng những thiếu sót ấy lại đi kèm với một số đức tính tốt. Anh được các cấp trên nể trọng, thậm chí ngài Viện trưởng cũng chẳng có điều gì phải phàn nàn về anh; và dù anh chưa từng được ban cho bất kỳ ân huệ đặc biệt nào, anh biết rằng ai nấy ít nhất đều thấy anh làm việc đạt yêu cầu. Thêm nữa, chữ viết của anh đủ rõ ràng và dễ đọc. Không quá tròn cũng không quá mảnh, đó là kiểu chữ viết liền nét nhưng luôn phù hợp. Trong phòng ban của chúng ta, chỉ có Ivan Prokofievitch là viết kiểu chữ tương tự. Cứ thế, anh sống cho đến khi mái đầu đã điểm bạc tuổi xế chiều; thế nhưng anh chẳng thể nghĩ ra lỗi lầm nghiêm trọng nào mình từng phạm phải. Tất nhiên, chẳng ai là không mắc những lỗi NHỎ. Ai mà chẳng có vài lỗi lầm như thế, và em cũng vậy, hỡi người anh yêu dấu. Nhưng những lầm lỗi trầm trọng hay táo tợn thì chưa bao giờ người ta thấy ở anh, cả việc vi phạm quy chế hay phá rối trị an công cộng cũng không. Không, chưa bao giờ! Điều này chắc chắn em phải biết, hỡi người đã viết nên cuốn sách của em hẳn cũng phải biết điều đó. Vâng, chính hắn cũng phải biết khi ngồi xuống cầm bút viết. Anh đã không ngờ điều đó ở em, Barbara của anh ạ. Anh chưa bao giờ có thể ngờ tới.

Cái gì cơ? Sắp tới anh không được tiếp tục sống yên bình trong góc nhỏ của mình nữa sao, dẫu góc nhỏ ấy có nghèo nàn đi nữa — anh không được tiếp tục sống, như tục ngữ có câu, mà không làm đục dòng nước, không tổn hại đến ai, không quên đi lòng kính sợ Chúa Trời và sự tự trọng của bản thân hay sao? Lẽ nào anh không được để mắt tới việc không ai làm tổn hại đến mình, hay đột nhập vào nhà mình — lẽ nào anh không được lo sao cho mọi chuyện của mình đều suôn sẻ, rằng mình có quần áo để mặc, giày dép không cần phải vá víu, có việc để làm, hay có đủ cơm ăn thức uống sao? Chẳng lẽ việc anh phải nhón chân đi trên những phiến đá vỉa hè mục nát để giữ gìn đôi giày của mình chẳng là gì sao? Nếu anh viết cho em quá nhiều về bản thân mình, thì chẳng lẽ anh phải viết về MỘT NGƯỜI NÀO KHÁC thay vào đó — viết về những nhu cầu của HẮN, về việc HẮN thiếu trà để uống (mà cả thế giới này ai chẳng cần trà)? Có bao giờ là thói quen của anh khi đi xía vào miệng kẻ khác xem người ta đang ăn thứ gì không? Có bao giờ người ta thấy anh xúc phạm ai về điều đó chưa? Không, không đâu, em yêu! Cớ gì anh lại muốn lăng mạ người ta khi họ có làm phiền GÌ đến anh đâu? Để anh lấy cho em một ví dụ về điều anh muốn nói. Một người có thể cứ cặm cụi làm việc hết mình trong cơ quan công quyền, giành được sự nể trọng của cấp trên (dù cái sự nể trọng ấy chẳng đáng là bao), rồi bỗng nhiên, chẳng vì lý do rõ ràng nào lại biến mình thành một kẻ ngốc. Đương nhiên thỉnh thoảng hắn cũng có thể nổi đóa lên (anh không chỉ ám chỉ chuyện say xỉn ở đây), và (chẳng hạn) tự thưởng cho mình một đôi giày mới, rồi lấy làm thích thú khi thấy đôi bàn chân mình trông thật đẹp và bảnh bao. Vâng, chính bản thân anh cũng từng biết cảm giác đó ra sao (anh viết điều này một cách rất chân thành). Thế nhưng anh vẫn không khỏi ngạc nhiên khi thấy Thedor Thedorovitch lại phớt lờ những gì người ta bàn tán về mình, và chẳng hề có động thái nào để tự vệ cả. Quả thật, hắn chỉ là một viên chức cấp dưới, thỉnh thoảng thích mắng mỏ và quát nạt; thế nhưng tại sao hắn lại không được làm thế — tại sao hắn lại không được thả phanh chửi rủa một chút khi hắn thấy thích? Giả sử việc mắng mỏ, uốn nắn mọi người, và tuôn ra những lời lăng mạ là ĐIỀU CẦN THIẾT vì VÌ PHÉP LỊCH SỰ (vì nói thật với em nhé, Barbara, bằng hữu của chúng ta không thể sống THIẾU những lời lăng mạ — đến mức ai nấy đều phải chiều ý hắn, và làm đủ trò sau lưng hắn)? Chà, vì các viên chức có cấp bậc khác nhau, và viên chức nào cũng đòi hỏi bản thân phải được phép lăng mạ các đồng nghiệp thấp bậc hơn tương ứng với chức vị của mình, nên tất yếu là ÂM ĐIỆU của những lời lăng mạ chốn quan trường cũng phải được chia theo cấp bậc, và qua đó phù hợp với trật tự tự nhiên của vạn vật. Cả thế giới này được xây dựng trên hệ thống mà ở đó mỗi chúng ta đều phải nhường bước trước một người khác, đồng thời cũng được tận hưởng một quyền lực nhất định để lăng mạ những kẻ đồng cấp. Thiếu đi một quy định như thế, thế giới này sẽ chẳng thể vận hành nổi, và một sự hỗn loạn thuần túy sẽ theo đó mà sinh ra. Thế nhưng anh vẫn ngạc nhiên khi Thedor của chúng ta lại cứ mãi phớt lờ những lời lăng mạ theo kiểu mà hắn phải chịu đựng.

Tại sao anh lại cứ phải làm công việc công chức của mình cơ chứ? Điều đó để làm gì kia chứ? Việc anh làm có khiến bất kỳ kẻ nào đọc được nó sẽ ban cho anh một chiếc áo bành tô, hay mua cho anh một đôi giày mới không? Không đâu, Barbara. Người ta chỉ đọc các văn bản, rồi sau đó lại bắt anh phải viết nhiều hơn thế. Đôi khi một người sẽ phải ẩn mình đi, không dám thò mặt ra đường, đơn giản chỉ vì dẫu chẳng làm gì phải hổ thẹn, hắn vẫn khiếp sợ những lời ngồi lê đôi mách và vu khống có mặt ở khắp mọi nơi. Nếu đời sống công dân và gia đình của hắn có dính dáng đến văn chương, mọi thứ sẽ bị đem ra in ấn, bị người ta đọc, cười cợt và bàn tán; cho đến cuối cùng, hắn hầu như chẳng dám thò mặt ra đường phố nữa, bởi vì hắn sẽ được miêu tả trong những lời đồn đại đến mức chỉ nhìn cái dáng đi là người ta nhận ra ngay! Rồi khi hắn đã sửa đổi tính nết, trở nên hiền lành hơn (dù hắn vẫn tiếp tục bị đè nặng bởi công việc quan liêu), hắn sẽ được nhìn nhận như một công dân đức hạnh, đàng hoàng, người đã có công với đồng nghiệp, biết vâng lời cấp trên, chẳng ước điều ác cho ai, giữ lòng kính sợ Chúa trong tim và qua đời trong niềm tiếc thương. Thế nhưng chẳng phải sẽ tốt hơn sao, thay vì để tội nghiệp anh chàng ấy chết đi, hãy cho hắn một chiếc áo choàng ngay khi hắn VẪN CÒN SỐNG — hãy trao nó cho chính Thedor Thedorovitch này (nghĩa là trao cho chính anh)? Vâng, sẽ tốt hơn biết mấy nếu khi nghe câu chuyện về những đức tính của tên bề dưới, người đứng đầu phòng ban lại gọi con người xứng đáng ấy vào phòng làm việc của mình để lập tức cất nhắc thăng chức và tăng lương cho hắn. Bằng cách đó, cái ác sẽ bị trừng phạt, cái thiện sẽ lên ngôi, và các nhân viên trong phòng ban ấy sẽ sống hòa thuận với nhau trong hòa bình. Ở đây chúng ta có một ví dụ từ cuộc sống đời thường, bình dị. Vậy sao em lại có thể nhẫn tâm gửi cho anh cuốn sách đó, hỡi người anh yêu dấu? Đó là một tác phẩm được nhào nặn tồi tệ, Barbara ạ, lại còn phi thực tế nữa, bởi vì trong tạo hóa này chẳng hề có một tchinovnik nào như thế tồn tại cả. Không, một lần nữa anh lại phản đối nó, Barbara bé bỏng ạ; anh lại phản đối.—Người đầy tớ khiêm nhường và tận tụy nhất của em,

M. D.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 15 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.