MAKAR ALEXIEVITCH THÂN YÊU NHẤT CỦA EM,— Những hành động và bức thư gần đây của anh đã làm em hoảng sợ, chết sững và chìm ngập trong hoài nghi, cho đến khi những gì anh kể về Thedora làm sáng tỏ mọi chuyện. Sao anh lại tuyệt vọng và nổi cơn cuồng nộ đến thế, Makar Alexievitch? Những lời giải thích của anh chỉ làm em nguôi ngoai phần nào. Có lẽ em đã sai khi khăng khăng nhận một chỗ làm tốt được mời gọi, bởi kinh nghiệm xương máu lần trước để lại cho em một cú sốc chẳng có gì là đáng đùa cợt cả. Anh cũng nói rằng tình yêu dành cho em đã buộc anh phải thu mình trong cảnh ẩn dật. Giờ đây, em mới thấu hiểu mình mang ơn anh biết nhường nào khi anh bảo rằng anh đang tiêu số tiền mà mọi người vẫn đồn đại là anh tích cóp được ở ngân hàng vì lợi ích của em; thế nhưng, khi biết rằng anh chẳng hề có khoản tiền nào như thế, mà chỉ vì hay tin cảnh ngộ khốn cùng của em rồi động lòng thương cảm, anh đã quyết định dùng toàn bộ tiền lương của mình để lo cho em — thậm chí ứng trước cả tiền lương — và khi em ngã bệnh, anh lại đem bán cả quần áo của mình — khi biết hết những điều này, em rơi vào hoàn cảnh giày vò khôn tả, chẳng biết phải đón nhận tất cả ra sao, hay nên nghĩ thế nào về điều đó. À, Makar Alexievitch! Lẽ ra anh chỉ nên dừng lại ở những hành động bác ái đầu tiên — những việc làm được truyền cảm hứng từ sự cảm thông và tình thân ái họ hàng, thay vì tiếp tục vung tay quá trán vì những thứ không cần thiết. Vâng, anh đã phụ bạc tình bạn của chúng ta, Makar Alexievitch, ở chỗ anh đã không thành thật với em; và giờ đây, khi nhận ra đồng tiền cuối cùng của anh đã đổ vào những chiếc váy, kẹo ngọt, những chuyến đi chơi, sách vở và những buổi đi xem kịch dành cho em, em đã rơi những giọt nước mắt cay đắng cho sự bất cẩn không thể dung thứ của bản thân vì đã nhận những thứ ấy mà chẳng mảy may nghĩ đến tương lai của anh. Phải, tất cả những gì anh làm để mang lại niềm tin vui cho em giờ đây lại hóa thành nguồn cơn đau khổ, chỉ để lại đằng sau nỗi ân hận vô ích. Dạo gần đây, em để ý thấy sắc mặt anh có vẻ chán nản; và dù em thầm lo sợ điều bất hạnh nào đó sắp giáng xuống, thì những chuyện đã xảy ra quả thật chưa từng xuất hiện trong đầu em. Thật không ngờ một người có lý trí như anh lại có lúc lầm đường lạc lối đến thế, Makar Alexievitch! Mọi người sẽ nghĩ gì và nói gì về anh đây? Ai còn muốn quen biết anh nữa? Một con người mà, cũng như bao người khác, em vẫn luôn trân trọng vì tấm lòng nhân hậu, sự khiêm nhường và minh mẫn — CHÍNH ANH, em phải thốt lên như vậy, giờ đây lại sa ngã vào một thói hư tật xấu tồi tệ mà trước nay hình như anh chưa từng mắc phải. Cảm xúc của em thế nào khi Thedora báo tin anh đã bị phát hiện say khướt ngoài đường và được cảnh sát đưa về nhà? Quả thực, em thấy tê dại cả người vì kinh ngạc — mặc dù, xét việc anh đã bặt vô âm tín suốt bốn ngày trời, em cũng láng máng chờ đợi một sự việc kỳ quặc nào đó xảy ra rồi. Hơn nữa, anh đã nghĩ đến việc cấp trên sẽ nói gì về mình khi họ biết được nguyên nhân thực sự dẫn đến sự vắng mặt của anh chưa? Anh bảo rằng mọi người đang cười chê anh, rằng ai nấy đều hay biết về sợi dây liên kết giữa chúng ta, và hàng xóm của anh thường xuyên nhắc đến em với thái độ mỉa mai. Đừng bận tâm đến những điều đó, Makar Alexievitch; vì tình yêu thương của Chúa, xin anh hãy khuây khỏa đi. Thêm vào đó, vụ va chạm giữa anh và mấy viên sĩ quan cũng làm em vô cùng lo lắng, dẫu em đã thoáng nghe vài lời đồn đại về chuyện đó. Xin hãy giải thích cho em rõ đầu đuôi thế nào. Anh còn viết rằng anh sợ không dám cởi mở với em, vì e rằng những lời thú nhận ấy sẽ khiến anh mất đi tình bạn của em. Anh cũng nói rằng mình cảm thấy tuyệt vọng khi nghĩ đến cảnh lực bất tòng tâm, không thể giúp đỡ em trong lúc bệnh tật, bởi anh đã bán sạch những gì có thể dùng để nương náu và giữ gìn sức khỏe cho em, lại còn vay mượn hết mức có thể, để rồi ngày ngày phải chịu đựng những điều khó chịu từ người chủ nhà trọ. Chà, việc giấu giếm em tất cả những chuyện này chính là lựa chọn tệ hại nhất của anh. Thế nhưng, giờ đây em đã thấu tỏ mọi sự. Anh đã buộc em phải thừa nhận rằng chính mình là nguyên nhân đẩy anh vào hoàn cảnh khốn cùng, đồng thời hành vi của bản thân cũng mang lại cho em nỗi đau đớn nhân đôi. Sự thật ấy khiến em chết sững, Makar Alexievitch. Ôi người bạn thân mến, căn bệnh truyền nhiễm quả thực là một tai họa, bởi giờ đây những kẻ khốn khó và bất hạnh như chúng ta buộc lòng phải tránh xa nhau, kẻo mầm bệnh thêm lây lan. Vâng, chính em đã mang đến cho anh những tai ương mà suốt cuộc đời cô độc, khiêm nhường trước nay anh chưa từng trải qua. Nghĩ đến điều đó thôi cũng đủ làm em dằn vặt và kiệt quệ đến mức không sao tả xiết.
Hãy viết thư cho em thật chân tình nhé. Hãy kể cho em nghe cơ duyên nào đưa anh dấn thân vào con đường hành xử như vậy. Hãy an ủi, ôi xin hãy an ủi em nếu anh có thể. Không phải sự ích kỷ xúi giục em nói đến chuyện cầu xin sự an ủi cho mình, mà chính là tình bạn và tình yêu dành cho anh — những tình cảm sẽ chẳng bao giờ phai nhạt trong trái tim em. Tạm biệt anh. Em đang khắc khoải chờ đợi hồi âm của anh. Anh đã nghĩ về em quá ít ỏi, Makar Alexievitch.— Bạn và người yêu của anh,
BARBARA DOBROSELOVA.