BÀ BARBARA ALEXIEVNA KÍNH MẾN VÀ TỐT BỤNG CỦA TÔI,—Tôi cảm thấy mình thật có lỗi, tôi cảm thấy mình đã đắc tội với em. Song tôi cũng hiểu qua những lời em nói rằng sự dằn vặt ấy chẳng ích gì. Ngay cả trước khi phạm lỗi, tâm trạng tôi đã thế này rồi; nhưng tôi lại buông xuôi theo tuyệt vọng, nhất là khi tôi nhận thức rõ lỗi lầm của mình.
Em yêu ạ, tôi đâu phải kẻ tàn nhẫn hay sắt đá. Làm tổn thương tâm hồn nhỏ bé của em chẳng khác nào hành động của một con hổ khát máu, trong khi tôi lại mang trái tim của một con cừu. Chính em cũng biết tôi không hề có máu tàn độc, và vì thế tôi không thể thực sự có tội trong chuyện này, bởi cả tâm trí lẫn trái tim tôi đều không hề dự phần vào đó.
Tôi cũng không thể hiểu lỗi lầm ấy nằm ở đâu. Với tôi, mọi thứ thật là bí ẩn. Khi em gửi cho tôi ba mươi kopeck ấy, rồi sau đó là hai grivennik, tim tôi như chùng xuống khi nhìn những đồng tiền nghèo khổ ấy. Nghĩ đến chuyện tay em bị bỏng, chẳng mấy chốc sẽ đói lòng, vậy mà em vẫn viết thư bảo tôi đi mua thuốc lá! Tôi phải làm sao đây? Nhẫn tâm cướp đoạt của em, một đứa mồ côi, hệt như bọn cướp đường sao? Tôi cảm thấy vô cùng chán nản, em yêu dấu ạ. Nghĩa là, đinh ninh rằng đời mình chẳng thể làm được tích sự gì, rằng tôi còn chẳng bằng cả đế giày của chính mình, tôi đâm ra nghĩ rằng việc mình nuôi dưỡng bất kỳ hoài bão nào thật là ngớ ngẩn—hay đúng hơn, tôi nên tự coi mình là một nỗi ô nhục và ghê tởm. Một khi con người ta đã đánh mất lòng tự trọng, đã quyết định chối bỏ những phẩm chất tốt đẹp và nhân phẩm của mình, anh ta sẽ trượt dài không phanh, và chẳng thể làm khác được. Đó là định mệnh an bài, thế nên về điểm này tôi hoàn toàn vô tội.
Chiều hôm đó, tôi ra ngoài chỉ để hít thở chút không khí trong lành, nhưng chuyện nọ xọ chuyện kia—thời tiết thì lạnh lẽo, vạn vật đượm buồn, và tôi lại gặp Emelia. Gã này đã tiêu sạch cơ gia, và vào thời điểm tôi gặp gã, đã hai ngày nay gã chưa được một miếng bánh mì lót dạ. Gã từng cố xoay sở tiền bằng cách đem cầm đồ, nhưng những thứ gã có đều bị tiệm cầm đồ từ chối. Việc tôi nhượng bộ xuất phát từ lòng trắc ẩn dành cho một đồng loại nhiều hơn là vì ưa thích cá nhân gã. Lỗi lầm đã xảy ra như thế đấy, em yêu ạ.
Gã nhắc đến em, và tôi đã cùng gã rơi nước mắt. Phải, gã là một người có trái tim nhân hậu, vô cùng nhân hậu—một con người giàu cảm xúc. Tôi thường có cảm giác giống như gã, em yêu ạ, và hơn thế nữa, tôi biết ơn em biết nhường nào. Ngay từ khoảnh khắc quen biết em, tôi bắt đầu nhận thức được bản thân mình và yêu thương em; bởi trước khi em bước vào cuộc đời tôi, tôi chỉ là một kẻ cô độc—tôi giống như đang chìm trong giấc ngủ hơn là đang sống. Ngày trước, mấy tên đồng nghiệp khốn nạn của tôi thường bảo rằng tôi đến nhìn người ta cũng không xứng; thực ra, chúng ghét tôi đến mức cuối cùng tôi đâm ra ghét cả chính mình, vì nghe người ta bảo mình ngu ngốc hoài, tôi bắt đầu tin rằng mình ngu ngốc thật. Nhưng ngay khoảnh khắc EM bước vào đời tôi, em đã thắp sáng những góc khuất tối tăm trong đó, em làm dịu đi cả trái tim lẫn tâm hồn tôi. Dần dần, tâm hồn tôi tìm lại được sự bình yên, cho đến khi tôi nhận ra mình chẳng thua kém gì những người khác, và rằng dẫu tôi chẳng có phong cách, sự rực rỡ hay vẻ bóng bẩy nào, tôi vẫn là một CON NGƯỜI theo đúng nghĩa đen trong tư tưởng và cảm xúc. Nhưng giờ đây, than ôi! bị định mệnh săn đuổi và khinh miệt, tôi lại để bản thân chối bỏ nhân phẩm của chính mình. Bị vùi dập bởi bất hạnh, tôi đã đánh mất dã khí và lòng can đảm. Đây là lời thú tội của tôi trước em, em yêu dấu. Trong dòng nước mắt, tôi khẩn khoản xin em đừng gặng hỏi thêm về chuyện này nữa, bởi trái tim tôi đang tan vỡ, và cuộc đời quả thực đã trở nên quá đỗi cay đắng, nhọc nhằn đối với tôi—Người yêu dấu ơi, tôi xin gửi tới em niềm kính trọng, và mãi mãi là người bạn trung thành của em,
MAKAR DIEVUSHKIN.