Những Kẻ Tội Nghiệp

Lượt đọc: 752 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
August 5th.

❊ ❊ ❊

HỠI BẢO BỐI DẤU YÊU CỦA ANH,—Thế này là tốt, thế này là tốt rồi, thiên thần của anh ạ! Vậy là em cho rằng việc anh không vay được tiền chẳng có gì là quan trọng sao? Nếu vậy thì anh cũng thấy được an tâm, anh cũng cảm thấy hạnh phúc vì em. Thêm nữa, anh rất vui khi biết rằng em không định bỏ rơi người bạn già này, mà vẫn có ý định ở lại căn phòng trọ hiện tại. Thật vậy, trái tim anh đã tràn ngập niềm vui khi đọc được trong thư em những lời ân cần dành cho anh, cùng sự công nhận không phải là không hoàn toàn xứng đáng dành cho tình cảm của anh. Anh nói điều này không phải vì kiêu hãnh, mà bởi giờ đây anh biết em yêu anh biết bao khi em quan tâm lo lắng cho cảm xúc của anh như vậy. Thật tuyệt vời khi nghĩ rằng anh có thể thổ lộ với em về những điều đó!

Em yêu cầu anh, người ơi, đừng có nản lòng nhụt chí. Quả thực, anh chẳng có lý do gì phải làm thế cả. Hãy thử nghĩ xem, chẳng hạn như đôi giày mà anh sẽ mang đến công sở vào ngày mai kìa! Thực ra, việc suy nghĩ quá mức chỉ mang lại sự sụp đổ cho một con người—sự sụp đổ hoàn toàn. Điều đã cứu rỗi anh chính là việc anh không đau khổ, không dằn vặt vì bản thân mình, mà là vì EM. Việc anh phải đi bộ trong cái lạnh cắt da cắt thịt mà không có áo khoác hay giày bốt cũng chẳng mảy may làm anh bận tâm—anh có thể chịu đựng được, hoàn toàn có thể chịu đựng được, bởi những nhu cầu của anh rất đỗi giản dị; nhưng vấn đề là—mọi người sẽ nói gì, mọi kẻ đố kỵ và thù hằn sẽ thốt lên những gì khi họ thấy anh không có áo khoác? Người ta mặc áo khoác và đi giày bốt cốt là vì NHỮNG NGƯỜI KHÁC. Do đó, trong bất kỳ hoàn cảnh nào, anh vẫn cần có giày bốt để gìn giữ tên tuổi và phẩm giá của mình; nếu không, đôi giày rách rưới của anh sẽ đặt dấu chấm hết cho cả hai điều đó. Vâng, sự thực là thế đấy, người yêu dấu của anh ạ, và em hãy tin một lão già đã từng trải nhiều năm trường, thấu hiểu cả thế gian lẫn con người, còn hơn là lũ dăm ba kẻ viết văn bôi bác.

Nhưng anh vẫn chưa kể chi tiết cho em nghe mọi chuyện đã diễn ra với anh ngày hôm nay thế nào. Suốt buổi sáng, anh đã phải gánh chịu những đớn đau dằn vặt trong tâm hồn chẳng khác nào trải qua cả một năm trời. Sự thể là thế này: Trước tiên, anh đến gặp người gentlemen (quý ông) mà anh đã nhắc tới. Anh khởi hành từ rất sớm, trước khi đến công sở. Trời đang mưa và mưa tuyết, anh khép chặt chiếc áo khoác đại cán vào người khi bước đi. "Lạy Chúa," anh thầm nghĩ, "xin hãy tha thứ cho những tội lỗi của con, và ban cho con đạt được mọi ước nguyện;" và khi đi ngang qua một nhà thờ, anh làm dấu thánh, sám hối tội lỗi của mình, đồng thời tự nhủ rằng bản thân không xứng đáng để trò chuyện cùng Thiên Chúa. Rồi anh thu mình lại, cố gắng không nhìn ngắm gì xung quanh; cứ thế, bước đi mà chẳng mải quan tâm đến đường phố, anh tiếp tục hành trình. Mọi thứ đều mang một vẻ trống trải, và bất kỳ ai anh gặp trên đường đều trông có vẻ mệt mỏi, bận tâm lo lắng, cũng dễ hiểu thôi, vì mấy ai lại muốn ra đường vào một giờ sớm mai như thế và trong thời tiết thế này chứ? Tiếp đó, anh đụng độ một đám thô nhân rách rưới, chúng xô đẩy anh một cách thô lỗ khi lướt qua; lập tức sự bồn chồn bao trùm lấy anh, anh cảm thấy bất an, và cố gắng hết sức để không nghĩ đến số tiền vốn là mục đích chuyến đi của mình. Gần cầu Voskresenski, đôi chân anh bắt đầu đau nhức vì mỏi mệt, cho đến khi anh lê bước nổi; rồi chẳng mấy chốc anh gặp Ermolaev, một tay viết văn phòng ta, gã lách người tránh sang một bên, khựng lại và dõi theo anh bằng ánh mắt, như thể muốn xin anh một ly vodka. "À này bạn," anh thầm nghĩ, "CẬU cứ đi tìm ly vodka của cậu đi, chứ tớ dính líu gì đến thứ đó cơ chứ?" Sau đó, trong nỗi mệt mỏi rã rời, anh dừng lại nghỉ ngơi chốc lát, rồi lại lết thân đi tiếp. Anh cố tình đảo mắt tìm kiếm điều gì đó để neo giữ tâm trí, để đánh lạc hướng và tự cổ vũ bản thân; nhưng chẳng có gì cả. Anh chẳng thể liên kết nổi lấy một ý nghĩ đơn lẻ với bất kỳ sự vật nào trước mắt, trong khi vẻ bề ngoài của anh lại nhếch nhác đến độ anh cảm thấy vô cùng hổ thẹn. Cuối cùng, từ đằng xa, anh nhận ra một ngôi nhà có mái đầu hồi được xây bằng gỗ vàng. Anh nghĩ, đây chắc hẳn là nhà của Monsieur Markov mà Emilia Ivanovitch đã nhắc đến với anh là sẵn sàng cho vay tiền lấy lãi. Gần như vô thức, anh hỏi một người gác cổng xem anh ta có biết ngôi nhà đó là của ai không; bấy giờ, gã đàn ông miễn cưỡng càu nhàu như thể đang bực dọc chuyện gì đó, đáp rằng đó là nhà của một lão Markov. Lũ người gác cổng ai nấy đều vô tình đến thế sao? Tại sao gã này lại đáp lại như vậy chứ? Dẫu sao thì điều đó cũng để lại cho anh ấn tượng khó chịu, bởi vật loại nào thì hay tụ tập với loại đó, và dù cho ở hoàn cảnh nào đi nữa, sự việc dường như luôn phản chiếu hoàn cảnh ấy. Ba lần anh đi qua ngôi nhà và rảo bước suốt chiều dài con phố; để rồi càng đi, tâm trạng anh càng tồi tệ hơn. "Không, chẳng bao giờ, chẳng bao giờ lão chịu cho mình vay mượn thứ gì đâu!" anh tự nhủ, "Lão chẳng biết mình là ai, và hoàn thiện của mình sẽ có vẻ nực cười đối với lão, rồi mình sẽ chuốc lấy một bộ dạng thảm hại. Thôi mặc cho số phận định đoạt vậy. Chỉ xin Thiên Chúa chớ để sau này mình phải hối hận, và tự cắn rứt tâm can!" Anh khẽ đẩy cánh cửa chớp. Thật kinh hoàng! Một con chó canh nhà to lớn, rách rưới, hung dữ lao vụt ra chỗ anh, miệng sùi bọt mép và suýt nhảy chồm lên! Thật kỳ lạ khi nhận ra những biến cố nhỏ nhặt, tầm thường đôi khi suýt khiến một con người phát điên, gieo rắc sự kinh hoàng vào tim họ và tiêu diệt cả mục đích sắt đá mà họ đã tự trang bị cho mình. Dẫu sao thì anh cũng đã đến gần ngôi nhà trong tâm trạng hồn xiêu phách lạc, và bước thẳng vào một thảm họa khác. Nghĩa là, vì không để ý đến bậc thềm trơn trượt, anh đã vấp phải một bà cụ đang múc sữa từ thùng ra các bình, làm sữa bắn tóe tung đi khắp mọi nơi! Mụ già ngốc nghếch giật nảy mình kêu lên, rồi chất vấn anh từ đâu đến và muốn gì; sau đó mụ mắng anh một trận xối xả vì tội vụng về. Anh luôn thấy những chuyện tương tự xảy ra mỗi khi đi thực hiện những việc thế này. Hình như đó là định mệnh của anh, luôn luôn đâm đầu vào rắc rối nào đó. Ngay lúc ấy, tiếng ồn ào và náo động đã thu hút bà chủ nhà bước ra—đó là một mụ già tiều tụy, diện mạo tầm thường. Anh trực tiếp ngỏ lời với mụ: "Monsieur Markov có sống ở đây không?" anh hỏi. "Không," mụ đáp, đoạn đứng nhìn anh với vẻ khá lịch sự. "Nhưng anh muốn tìm lão có việc gì?" mụ hỏi tiếp; thế là anh kể cho mụ nghe về Emilia Ivanovitch cùng toàn bộ câu chuyện. Vừa dứt lời, mụ liền gọi cô con gái—một thiếu nữ tuổi teen chân đất—bảo cô đi gọi cha xuống lầu. Trong lúc ấy, anh được dẫn vào một phòng khách trên tường treo vài bức chân dung các vị tướng, trong phòng kê một chiếc ghế sô-fa, một cái bàn lớn cùng vài chậu hoa cúc thơm và hoa bóng nước. "Mình nên, hay không nên (dù sướng hay khổ) chuồn lẹ đi đây?" anh thầm nghĩ khi đứng chờ ở đó. Ồ, anh khao khát được bỏ chạy biết bao! "Phải," anh tự nhủ tiếp, "tốt hơn là ngày mai mình hãy quay lại, vì khi ấy thời tiết có lẽ sẽ khá hơn, mình sẽ không làm đổ sữa, và mấy vị tướng này sẽ không nhìn mình dữ dằn thế nữa." Thực ra, anh đã thực sự bước về phía cửa thì Monsieur Markov bước vào—một lão già tóc điểm bạc với đôi mắt láo liên, khoác chiếc áo choàng tắm bẩn thỉu được thắt lưng gọn gàng. Sau màn chào hỏi, anh ấp úng nhắc đến Emilia Ivanovitch cùng bốn mươi rúp, rồi khựng lại chết trân, bởi ánh mắt lão đã nói cho anh biết rằng chuyến đi của anh hoàn toàn công cốc. "Không," lão nói, "tôi không có tiền. Hơn nữa, anh có thể đem tài sản nào ra thế chấp?" Anh thừa nhận mình chẳng có gì để thế chấp, nhưng lại lầm bầm thêm đôi điều về Emilia cũng như về những nhu cầu cấp bách của bản thân. Markov nghe anh nói hết, rồi lặp lại rằng lão không có tiền. "À," anh thầm nghĩ, "lẽ ra mình phải biết điều này từ trước—lẽ ra mình đã phải đoán trước được chứ!" Và thú thật với em, Barbara ạ, anh chỉ ước gì mặt đất nứt ra nuốt chửng lấy mình, khi anh cảm thấy lạnh buốt đến tận tâm can lúc lão nói những lời đó, và đôi chân anh trở nên tê cứng trong lúc những cơn rợn lạnh bắt đầu chạy dọc sống lưng. Cứ thế anh đứng nhìn lão trong khi lão nhìn lại anh bằng ánh mắt như muốn bảo: "Thế nào hở bạn tôi? Sao bạn vẫn chưa chịu đi cho trong khi chẳng còn việc gì ở đây nữa?" Chẳng hiểu sao anh lại cảm thấy cắn rứt lương tâm. "Sao mà anh lại túng tiền đến thế cơ chứ?" đó hình như là điều lão đang muốn hỏi; nhân đó, anh há miệng định nói (thà làm gì đó còn hơn cứ đứng chết trân ở đây chẳng để làm gì!) nhưng lại nhận ra lão thậm chí còn chẳng thèm lắng nghe. "Tôi không có tiền," lão lại nói, "nếu có tôi đã cho anh vay với tấm lòng sẵn sàng rồi." Anh lặp lại vài lần rằng bản thân mình cũng có một chút ít, và anh sẽ trả nợ đúng hạn, cực kỳ đúng hạn cho bất kỳ khoản vay nào từ lão, rằng lão muốn tính lãi bao nhiêu cũng được vì anh nhất định sẽ trả đủ. Vâng, chính vào khoảnh khắc ấy, anh nhớ đến những bất hạnh, những túng quẫn của chúng ta, và anh nhớ đến đồng nửa rúp của em. "Không," lão nói, "tôi chẳng thể cho ai vay mượn gì mà không có tài sản thế chấp," rồi lão thề thốt để khẳng định chắc nịch, cái tên cướp ngày ấy!

Làm thế nào mà anh rời khỏi ngôi nhà đó, băng qua phố Viborskaia và đến được cầu Voskresenski thì anh chịu không sao nhớ nổi. Anh chỉ nhớ rằng mình cảm thấy vô cùng mệt mỏi, lạnh buốt và đói lả, mãi đến mười giờ anh mới tới được công sở. Đến nơi, anh cố gắng tự chỉnh đốn lại bản thân một chút, nhưng Sniegirev, gã gác cổng, bảo rằng anh không thể làm thế được, và anh sẽ chỉ làm hỏng cái chổi vốn là tài sản của Chính phủ mà thôi. Thế đấy em yêu ạ, những kẻ như thế đánh giá anh còn thấp hơn cả tấm thảm chùi chân của chúng! Điều gì sẽ đánh gục anh một cách chắc chắn nhất đây? Không phải là sự thiếu thốn tiền bạc, mà chính là những muộn phiền NHỎ NHẶT trong đời sống—những lời thì thầm, những cái gật đầu và những tiếng cười nhạo bết bát ấy. Bất cứ ngày nào ngài Đương kim Tổng trấn cũng có thể quay lưng buông lời cay nghiệt với anh. Ôi em yêu dấu, những ngày tháng vàng son của anh đã qua rồi. Hôm nay anh đã dành trọn để đọc lại những bức thư của em; và việc đọc chúng khiến anh cảm thấy buồn bã. Tạm biệt em yêu, và xin Chúa phù hộ cho em!

M. DIEVUSHKIN.

P.S.—Để che giấu nỗi buồn, anh đã định viết bức thư này theo giọng điệu nửa đùa cợt; nhưng khả năng đùa cợt ấy lại không được ban cho anh. Dù vậy, mong muốn duy nhất của anh là mang lại niềm vui cho em. Chẳng bao lâu nữa anh sẽ đến thăm em, người yêu dấu ạ. Nhất định anh sẽ đến thăm em.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 15 tháng 11 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.