Sau hội nghị công nhân viên chức, dây chuyền sản xuất thép lò điện chính thức bắt đầu vận hành không ngừng nghỉ, thực hiện chế độ làm việc theo ca.
Hà Thanh Xã cùng các cán bộ trong trấn cũng vào phân xưởng tham dự lễ khởi động máy.
Những cảnh bẩn thỉu, bừa bãi, lộn xộn trong phân xưởng trước đây đều đã biến mất; lớp bụi than đen kịt vốn hay bám trên các ô kính trên cao của phân xưởng luyện thép lò điện cũng đã được lau chùi sáng bóng.
Tuy Hà Thanh Xã trước đây không phụ trách bất cứ việc gì ở nhà máy thép, nhưng cũng đã vài lần vào phân xưởng tham quan, so sánh cảnh cũ với hiện nay, thật đúng là một trời một vực.
Trong phòng điều khiển, nhìn qua lớp kính, có thể thấy phế liệu thép trong lò hồ quang điện đã đỏ rực lên, Hà Thanh Xã không mấy chắc chắn hỏi Thẩm Hoài: "Cứ thế này thì năm sau hẳn là có thể xoay chuyển tình thế thua lỗ rồi nhỉ?"
"Dựa theo số liệu tháng Mười, tháng này lẽ ra đã không còn thua lỗ nữa rồi, nếu tháng sau sản lượng thép vằn có thể đạt sáu ngàn tấn, nhà máy thép chắc sẽ có lãi..." Thẩm Hoài đáp.
"Thế sao?"
Tuy Hà Thanh Xã đến tận bây giờ vẫn còn kinh ngạc không thôi trước việc nhà máy thép có những chuyển biến trong thời gian ngắn như vậy, nhưng nghe Thẩm Hoài nói tháng Mười một nhà máy thép đã có thể cân bằng sổ sách, tháng sau đã có thể có lãi, ông vẫn cảm thấy rất bất ngờ, vô thức lên cao giọng, lại thấy giọng điệu nghi ngờ của mình có chút bất lịch sự, vội vàng giải thích:
"Không phải là không tin cậu, chỉ là quá đỗi ngạc nhiên. Cậu cứ hỏi Quách Toàn xem, có ai ngờ được tháng sau đã có thể chuyển lỗ thành lãi chứ? Thẩm Bí thư, cậu đúng là có tài 'điểm xưởng thành vàng' mà..."
"Chỉ là đạt lợi nhuận hàng tháng thôi, cả năm vẫn còn lỗ rất nặng." Thẩm Hoài cười ha hả.
Mặc dù giá thép vằn từ giữa năm đến nay giảm khá sâu, nhưng giá xuất xưởng vẫn có thể duy trì ở mức trên ba ngàn tệ một tấn. Với giá bán thị trường cao như vậy mà nhà máy thép vẫn thua lỗ, ngoài việc quản lý sản xuất cực kỳ hỗn loạn ra, thì cách ăn uống của một số kẻ cũng thật quá khó coi.
Thẩm Hoài nói rất nhẹ nhàng, Hà Thanh Xã lắc đầu cười, nói: "Thua lỗ trước đây không liên quan gì đến Thẩm Bí thư cậu, trách nhiệm này người nào gây ra thì người đó phải gánh; cứ nhìn thế này thì cuối năm trấn có thể trông chờ nhà máy thép hỗ trợ một khoản tiền rồi..."
Các cán bộ trấn khác, đối với việc Hà Thanh Xã nhân tiện đá đểu Đỗ Kiến một cú, cũng chỉ coi như không nghe thấy, nhưng họ lại cực kỳ hứng thú với đề nghị phía sau của Hà Thanh Xã.
Lương cứng hàng tháng của cán bộ hương trấn cũng chỉ hơn ba trăm, mỗi năm cuối cùng nhận được bao nhiêu tiền thưởng phúc lợi, còn phải trông vào tình hình thu nhập phi thuế như tiền phạt vệ sinh, an ninh trật tự của trấn, lợi nhuận nộp lên của các doanh nghiệp thuộc trấn và phí thầu khoán.
Thông thường mà nói, thu nhập phi thuế của trấn ưu tiên đảm bảo sự vận hành bình thường của các công tác như giáo dục hương trấn, kế hoạch hóa gia đình, hoàn thành thuế, nông nghiệp và thủy lợi, nhưng trong trường hợp dư dả, việc phát thêm chút tiền thưởng cuối năm, đặt thêm vài cái danh nghĩa để phát phúc lợi, cũng là hành vi được cả cấp trên và cấp dưới ngầm chấp thuận.
Hai năm nay tài chính trấn Mai Khê eo hẹp, ngoài việc bình thường kiếm miếng ăn miếng uống, thu nhập mà cán bộ hương trấn có thể bỏ vào túi thậm chí còn không bằng công nhân bình thường trong nhà máy, sống rất chật vật, về nhà còn bị vợ chửi là vô dụng.
Còn hai tháng nữa là đến Tết Nguyên Đán, nghe tin nhà máy thép có thể đạt lợi nhuận trong hai tháng cuối năm, sự hứng thú này lập tức dâng cao. Nhà máy thép là doanh nghiệp thuộc trấn, có lợi nhuận thì phải nộp lên, nếu trấn có thể có thêm cả trăm vạn thu nhập phi thuế vào cuối năm, thì tiền thưởng cuối năm của mọi người coi như đã có nơi có chốn.
"Tôi cũng đang định tìm lão Hà cậu nói chuyện này đây, các vị trấn trưởng khác đều ở đây, vậy thì vừa đi vừa nói," Thẩm Hoài nói, "Việc chấn chỉnh nhà máy thép đến bước này, chỉ có thể nói là bước đầu có hiệu quả, tiếp theo còn phải đối mặt với rất nhiều vấn đề. Bản thân nhà máy thép muốn phát triển, vốn phát triển trước hết phải dựa vào tự tích lũy; tài chính của trấn đang căng thẳng, nhà máy thép là doanh nghiệp thuộc trấn, không thể đứng ngoài cuộc; ngoài ra, ban quản lý và công nhân viên nhà máy thép cũng cần có sự khích lệ về vật chất ngoài lương cơ bản — những thứ này hiện tại xem ra đều cần lấy từ lợi nhuận, vậy nên liên quan đến vấn đề sau khi nhà máy thép có lợi nhuận thì sẽ phân phối thế nào."
"Thẩm Bí thư, cậu cứ nói đi, dù sao bên nhà máy thép vẫn lấy cậu làm chính, huyện cũng đã có văn bản rồi." Hà Thanh Xã không vội vàng, dù cho có thu hết lợi nhuận về trấn, thì cũng không thể nhét hết vào túi mình, tội gì phải đứng ra làm người tiên phong để đắc tội với người khác chứ?
"Tại hội nghị Đảng ủy - Chính quyền lần tới, tôi sẽ đưa ra phương án phân phối lợi nhuận của nhà máy thép," Thẩm Hoài nói, "Sự phát triển của nhà máy thép là quan trọng nhất, 60% lợi nhuận nên được giữ lại làm vốn phát triển. Nhà máy thép là doanh nghiệp tập thể thuộc trấn, phát triển lớn mạnh thì người được lợi cuối cùng vẫn là trấn Mai Khê, chuyện này không có gì phải nghi ngờ. Lợi nhuận còn lại, 20% nộp lên trấn để giảm bớt áp lực tài chính của trấn. 20% còn lại dùng làm khích lệ thêm, phân phối trong nội bộ cán bộ công nhân viên nhà máy thép; mà khích lệ thêm này, tôi cũng chủ trương nghiêng về phía ban quản lý..."
"Tôi thấy phương án này khả thi..."
Hà Thanh Xã từ trong thâm tâm cho rằng cuối cùng chỉ có 20% lợi nhuận nộp lên trấn là hơi ít, nhưng nói trắng ra, nếu Thẩm Hoài không nộp một xu nào cho trấn, lấy tỷ lệ lợi nhuận cao hơn để tự phát tiền thưởng cho bản thân, thì làm gì được cậu ta?
Phương án này ít nhất nhìn từ bề ngoài vẫn là công bằng, dù sao lợi nhuận dùng để phân phối cho cán bộ công nhân viên nhà máy thép cũng không nhiều hơn số nộp lên trấn.
Hà Thanh Xã không bày tỏ ý kiến, những người khác thì càng không muốn bày tỏ ý kiến gì, chỉ là trong lòng không giấu nổi chút thất vọng, mới nộp lên 20% lợi nhuận, thì được mấy đồng chứ? Đừng có cuối cùng được mấy vạn tệ, ngay cả đuổi ăn mày cũng không đủ.
"Còn một việc nữa, hôm nay tiện đây thì nói luôn thể," Thẩm Hoài nói, "Tuy rằng trấn giao công việc của văn phòng doanh nghiệp cho tôi, nhưng tôi cũng không có thời gian để quản lý nghiêm túc. Hôm qua tôi mới xem qua một số tài liệu, vấn đề tồn tại nghiêm trọng lắm!"
Thẩm Hoài vừa nói vấn đề nghiêm trọng, lông tơ của Hà Thanh Xã và những người khác liền dựng đứng cả lên, họ dừng bước, vây quanh Thẩm Hoài ở giữa, nghe ông nói chi tiết.
"Văn phòng doanh nghiệp vốn là nơi quản lý một số đơn vị xí nghiệp, sự nghiệp thuộc trấn có các dự án kinh doanh, nhưng những năm gần đây, các đơn vị xí nghiệp, sự nghiệp kinh doanh đối ngoại, cái nào có thể khoán ra ngoài thì cũng gần như chẳng còn sót lại gì. Việc thu phí thầu khoán cũng luôn là việc của sở tài chính, văn phòng doanh nghiệp vì thế khá quạnh quẽ..."
Nghe Thẩm Hoài thong thả nói đến đây, Hà Thanh Xã tưởng rằng Thẩm Hoài chê quyền lực nhỏ, nhà máy thép đã đi vào quỹ đạo nên muốn về trấn nắm quyền. Nhưng dù sao đi nữa, Hà Thanh Xã vẫn bình thản nghe ông nói tiếp — Thẩm Hoài sau lưng có Tân Bí thư Thị ủy chống lưng, Hà Thanh Xã còn chưa đến mức không biết sống chết mà đi tranh giành gì với Thẩm Hoài.
"Vấn đề nằm ở chỗ tính toán phí thầu khoán," Thẩm Hoài chậm rãi vào chủ đề chính, "Lấy trạm tiếp đón của trấn làm ví dụ, phí thầu khoán mỗi năm chỉ có tám vạn, quá thấp rồi."
Các cán bộ trấn nghe đến đây, tim lập tức co thắt lại: Thẩm Hoài đây là muốn bắt đầu ra tay với Đỗ Kiến rồi, ai mà không biết Hà Nguyệt Liên người thầu trạm tiếp đón là nhân tình của Đỗ Kiến chứ?
"Ồ, lão Quách cũng đã báo cáo với tôi về việc này," Hà Thanh Xã thấy Thẩm Hoài muốn ra tay với Đỗ Kiến, đương nhiên sẽ không đứng nhìn, liền nói:
"Năm đó trấn xây tòa nhà trạm tiếp đón, trạm văn hóa, đã tốn mất năm trăm vạn. Tính diện tích thì trạm tiếp đón còn chiếm đất nhiều hơn trạm văn hóa. Phần trang trí và thiết bị ban đầu của trạm tiếp đón trấn cũng đều là do trấn đầu tư, lúc đó cũng tốn mất khoảng hơn một trăm vạn. Chính vì hơi xa xỉ nên mới phải khoán ra ngoài cho người khác kinh doanh, trấn thu phí thầu khoán có thể bù đắp lại một ít tổn thất. Lão Quách từng nói với tôi, thông thường mà nói, trang trí khách sạn, thiết bị gì đó, dùng chừng bảy tám năm là phải thay mới hoàn toàn một lượt. Nếu thực sự tiếp tục khoán với giá tám vạn một năm, phí thầu khoán còn chẳng đủ bù đắp hao mòn của trang trí và thiết bị — việc này tôi đang định đưa ra tại hội nghị Đảng ủy - Chính quyền lần tới, không ngờ Thẩm Bí thư lại nghĩ cùng một hướng với tôi."
"Báo cáo của lão Quách, ông xem qua là tốt rồi, vấn đề nằm ở chỗ không tính khấu hao vào, điều này rất bất hợp lý," Thẩm Hoài nói, "Lấy nhà máy thép làm ví dụ, nếu không tính khấu hao, tháng này đã có thể đạt lợi nhuận, quy mô lợi nhuận cũng không nhỏ, đại khái khoảng tám mươi mấy vạn; nhưng không thể tính như vậy. Khi tính chi phí sản xuất, hao mòn và khấu hao của kiến trúc và thiết bị là bắt buộc phải liệt kê vào. Tôi thấy cũng không có gì phải thảo luận cả, trạm tiếp đón của trấn muốn khoán ra ngoài, trấn không thể chịu thiệt. Muốn trấn không chịu thiệt, phí thầu khoán phải tăng lên hai mươi bốn vạn mỗi năm mới đủ..."
Hà Thanh Xã thầm cảm thấy Thẩm Hoài thật sự tâm ngoan thủ lạt, ông chỉ định tăng phí thầu khoán lên gấp đôi, không ngờ Thẩm Hoài còn muốn tăng thêm gấp đôi nữa, cộng thêm việc cắt giảm chi tiêu ăn uống của chính quyền trấn và nhà máy thép, nếu nhân tình của Đỗ Kiến là Hà Nguyệt Liên vẫn không chịu buông tay, thì bảo cô ta nhổ hết số tiền đã vơ vét trong hai ba năm nay ra..."
Đỗ Kiến tuy không có mặt, nhưng các ủy viên Đảng ủy trấn có thể biểu quyết tại hội nghị Đảng ủy - Chính quyền lại có đến hai phần ba đều đến nhà máy thép tham dự hội nghị công nhân viên chức với tư cách khách mời. Hai chuyện mà Thẩm Hoài và Hà Thanh Xã nói, cũng không cần Đỗ Kiến phải biểu thái gì, gần như cứ thế mà quyết định xong xuôi.
Một mặt mọi người đều nhận thức được Thẩm Hoài đã nhịn hơn một tháng, cuối cùng cũng không nhịn được mà muốn ra tay với Đỗ Kiến, Hà Thanh Xã lại kiên định đứng về phía Thẩm Hoài, họ rảnh hơi đâu mà đi giúp Đỗ Kiến đỡ đạn; mặt khác, phí thầu khoán trạm tiếp đón trấn tăng mười tám vạn, cũng có nghĩa là thu nhập phi thuế của trấn sau năm sau có thể tăng thêm mười tám vạn, đây là việc có lợi cho tất cả mọi người, nên họ cũng vui vẻ ngồi mát ăn bát vàng, muốn trách thì chỉ có thể trách Hà Nguyệt Liên và Đỗ Kiến trước đây ăn uống quá khó coi.
---❊ ❖ ❊---
Sau khi tiễn Hà Thanh Xã và những người khác đi, Thẩm Hoài lại triệu tập Uông Khang Thăng, Từ Khê Đình, Tiền Văn Huệ, Triệu Đông, Từ Văn Đao, Phan Thành và những người khác vào phòng họp, tổ chức một cuộc họp nhỏ.
"Nhà máy thép cũng coi như dần dần đi vào quỹ đạo, tôi cũng sẽ không giống như một cái đinh cắm suốt ngày ở trong nhà máy nữa," Thẩm Hoài nói, "Tiền xưởng trưởng là phụ nữ, chúng ta cần chiếu cố một chút, việc lãnh đạo nhà máy trực đêm và ngày nghỉ, cứ để Uông xưởng trưởng, Từ công cùng với Triệu Đông, Từ Văn Đao, Phan Thành gánh vác chút là được."
"Nói vậy, trong mười ngày, chúng tôi phải có hai ngày ăn ở đều tại nhà máy sao?" Phan Thành hỏi.
"Đúng, cho nên tôi về nguyên tắc nghiêm cấm các nữ đồng chí tăng ca đêm, chính là để phòng ngừa những người như cậu lợi dụng kẽ hở," Thẩm Hoài cười nói.
Phan Thành người không cao, thậm chí có thể nói là hơi lùn, nhưng lại sở hữu một khuôn mặt khiến phụ nữ yêu thích, từ hồi vào đại học, rồi đến nhà máy thép thành phố, những chuyện phong lưu từng xảy ra không ít. Sau khi kết hôn sinh con mới thu liễm lại đôi chút. Tuy nhiên gác chuyện này sang một bên, trình độ quản lý sản xuất của Phan Thành rất cao, cũng từng là phân xưởng trưởng trẻ nhất của nhà máy thép thành phố. Cũng chính vì thua thiệt trên chuyện đàn bà mà hai năm nay mới không làm nổi phân xưởng trưởng, ở nhà máy thép thành phố sống không như ý, được Triệu Đông lôi kéo về Mai Khê.
Thẩm Hoài đem chuyện cũ của Phan Thành ra đùa, mọi người đều cười theo.
Thẩm Hoài nhìn đồng hồ, nói: "Ồ, giờ tan tầm đến rồi. Các cậu có việc gì thì thảo luận tiếp, quyết định xem hôm nay ai trực đêm đầu tiên, ngày mai Triệu Đông đưa lịch trực cho tôi; tôi tan làm trước đây..."
Thẩm Hoài chống bàn đứng dậy, định rời khỏi phòng họp, thấy Phan Thành và những người khác định than khổ, bèn nói: "Đừng có than khổ nữa, phương án phân phối lợi nhuận và tiền thưởng về nguyên tắc có thể thông qua hội nghị Đảng ủy - Chính quyền. Các cậu muốn cái Tết này trôi qua sung túc một chút, thì hai tháng tiếp theo này, vẫn phải canh chừng sản xuất..."
"Thật sao? Vậy tôi không có ý kiến gì nữa." Phan Thành lập tức im miệng không nói nữa.
Thẩm Hoài lắc đầu cười, lại hỏi Triệu Đông: "Còn việc gì khác không?"
"Hết rồi. Hay là hôm nay tôi trực đêm trước đi, dù sao Minh Hà cũng về nhà bố mẹ ở rồi..." Triệu Đông nói.
Trấn không có khái niệm gì về dự báo lợi nhuận của nhà máy thép, nhưng Thẩm Hoài thời gian này đã cùng mọi người làm công việc cốt lõi là tháo gỡ và tính toán triệt để các loại chỉ tiêu trên tất cả các quy trình của nhà máy thép, dự báo lợi nhuận cũng vì thế mà được tính toán một cách tương đối chính xác.
Chỉ cần giá thép vằn cuối năm không giảm mạnh, sản lượng thép tháng Mười hai của nhà máy thép thuận lợi đạt được mục tiêu sáu ngàn tấn này, thì trong tháng đó đã có thể đạt lợi nhuận hơn hai trăm vạn. Từ giờ đến trước Tết Nguyên Đán còn hai tháng rưỡi, dự kiến quy mô lợi nhuận có thể đạt từ năm trăm vạn đến tám trăm vạn.
Nếu phương án phân phối lợi nhuận và tiền thưởng có thể thông qua biểu quyết tại hội nghị Đảng ủy - Chính quyền của trấn, cũng có nghĩa là 8% lợi nhuận, tương đương khoảng bốn mươi vạn tiền thưởng, sẽ được phân phối cho hai mươi người đang ngồi trong phòng họp lúc này.
Những người ở ban quản lý như Phan Thành, vất vả bốn tháng, ít nhất cũng được chia hai vạn tiền thưởng cuối năm, thì dẫu có cực nhọc tự nhiên cũng không thấy khổ nữa. Theo lẽ thường, khi Phan Thành còn làm phân xưởng trưởng ở nhà máy thép thành phố, thu nhập ngoài sáng trong tối hàng năm cũng có ba bốn vạn, nhưng sao có thể cầm được khoản này một cách yên tâm như thế?
Tiền Văn Huệ nhận được sự ân xá của Thẩm Hoài, với tư cách là nữ đồng chí nên không cần tham gia trực; thêm vào đó việc lãnh đạo nhà máy trực là để phòng trường hợp dây chuyền sản xuất gặp sự cố có thể được xử lý kịp thời và quyết đoán, Tiền Văn Huệ phụ trách tài chính và thu mua, không hiểu mảng sản xuất nên cũng không cần cô tham gia trực. Chỉ cần bộ phận phụ trách không có việc gì đặc biệt, cô cũng có thể giống như Thẩm Hoài, tan làm đúng giờ, lúc này liền không che giấu nụ cười hả hê, chắp tay chào tạm biệt mọi người...
