Tinguian

“Tikgi, tikgi, tikgi, chúng tôi đến làm thuê cho anh đây. Hãy để chúng tôi gặt lúa giúp anh.”

Ligi đã ra đồng để thăm ruộng lúa đang kỳ trổ bông, nhưng khi nghe thấy âm thanh này, chàng ngạc nhiên ngẩng đầu lên và nhìn thấy mấy con chim đang bay lượn trên cao và cất tiếng gọi mình.

“Ơ hay, các ngươi làm sao mà gặt lúa được,” Ligi nói. “Các ngươi chỉ là loài chim và chỉ biết bay lượn mà thôi.”

Nhưng bầy chim vẫn khăng khăng rằng chúng biết cách gặt lúa; cuối cùng, chàng bảo chúng hãy quay lại khi lúa chín, rồi chúng bay đi.

Bầy chim vừa bay đi thì Ligi bỗng dâng trào một niềm mong mỏi khôn tả được gặp lại chúng. Trên đường về nhà, chàng cứ ước ao hoài rằng lúa của mình mau chín để được thu hoạch. Ngay khi Ligi vừa rời khỏi cánh đồng, lũ chim tikgi liền dùng phép thuật khiến lúa lớn nhanh như thổi, và năm ngày sau, khi quay lại, chàng ngỡ ngàng thấy chúng đã sẵn sàng để gặt mẻ lúa chín vàng. Ligi chỉ cho chúng chỗ bắt đầu gặt, rồi rời đi.

Khi chàng vừa khuất dạng, lũ chim tikgi liền bảo những lưỡi liềm:

“Hỡi những chiếc liềm, các ngươi hãy tự gặt lúa đi.” Và với những bó lạt nằm gần đó, chúng bảo: “Hỡi những sợi lạt, các ngươi hãy tự bó số lúa mà liềm vừa gặt thành từng bó đi.”

Những chiếc vò biết nói

Thổi sáo mũi

Thế là những chiếc liềm và những sợi lạt tự động làm việc, đúng như những gì chúng được sai bảo.

Đến chiều, khi Ligi ra đồng trở lại, lũ chim tikgi liền bảo:

“Nào Ligi, hãy đến xem chúng tôi đã làm được những gì đi, vì giờ chúng tôi muốn về nhà rồi.”

Ligi vô cùng kinh ngạc khi thấy năm trăm bó lúa đã được gặt xong xuôi. Chàng liền thốt lên:

“Ôi, Tikgi, hãy lấy tất cả số lúa nào các ngươi muốn để làm công đi, ta vô cùng biết ơn các ngươi.”

Bấy giờ, mỗi con chim tikgi chỉ lấy đúng một bông lúa, bảo rằng đó là tất cả những gì chúng có thể mang đi, rồi chúng bay vút lên trời.

Sáng hôm sau, khi Ligi ra đến đồng, chàng thấy bầy chim đã có mặt ở đó từ bao giờ và bảo rằng:

“Nào, hỡi Tikgi, hãy gặt lúa nhanh hết mức có thể nhé, vì khi gặt xong, ta sẽ tổ chức một buổi lễ cúng thần linh, và các ngươi phải đến dự đấy.”

“Vâng,” bầy tikgi đáp, “và giờ chúng tôi sẽ bắt đầu công việc, còn anh không cần phải ở lại đây đâu.”

Thế là Ligi về nhà dựng một cái chòi lúa để cất trữ hoa màu, và khi chàng quay lại đồng thì lúa đã được gặt sạch sẽ. Khi ấy, lũ tikgi bảo: “Chúng tôi đã gặt xong toàn bộ lúa cho anh rồi đấy, Ligi, hãy trả công cho chúng tôi đi, và khi anh về nhà, toàn bộ số lúa sẽ nằm gọn trong kho của anh rồi.”

Ligi vô cùng kinh ngạc trước điều này, và khi về đến nhà, nhìn thấy kho lúa đã đầy ắp, chàng đâm ra hoài nghi không biết lũ tikgi có thực sự là chim muông bình thường hay không.

Chẳng bao lâu sau, Ligi mời tất cả họ hàng từ khắp các chòm xóm khác đến giúp mình tổ chức buổi lễ cúng thần linh. Ngay khi mọi người vừa đến nơi, bầy tikgi cũng xuất hiện; chúng bay lượn trên đầu mọi người và ép họ uống rượu basi đến say mèm. Đoạn, chúng bảo với Ligi rằng:

Thợ gốm Tinguian đang làm việc

Gieo hạt và chải bông

“Chúng tôi về nhà đây; ở lại đây không tiện cho chúng tôi chút nào, vì chúng tôi không thể ngồi chung với con người được.”

Lúc chúng khởi hành về nhà, Ligi liền đi theo phía sau cho đến khi chúng đến bên cội cây bana-asi, và tại đây, chàng chứng kiến cảnh chúng cởi bỏ lớp lông vũ rồi cất vào trong kho lúa. Chỉ trong chớp mắt, chúng biến thành một thiếu nữ vô cùng xinh đẹp.

“Chẳng phải cô là con chim tikgi đã đến gặt lúa giúp tôi đó sao?” Ligi hỏi. “Trong mắt tôi, giờ cô chẳng khác nào một thiếu nữ tuyệt trần.”

“Vâng,” nàng đáp lời; “tôi đã hóa thành chim tikgi để gặt lúa cho anh, bởi nếu không làm thế thì anh đã chẳng thể tìm ra tôi.” Ligi đưa nàng trở về nhà mình, nơi mọi người đang tiến hành nghi lễ, và vừa trông thấy nàng, họ liền bắt đầu nhai trầu phép để tìm xem nàng là ai.

Miếng trầu của Ebang cùng chồng bà và miếng trầu của nàng tikgi bỗng quyện chặt vào làm một, thế là họ nhận ra nàng chính là cô con gái đã mất tích khỏi nhà từ nhiều năm về trước khi họ còn đang làm rẫy. Trả lời những câu hỏi dồn dập của cha mẹ, nàng kể rằng mình đã ở lại cây bana-asi – nơi mà Kaboniyan đã đưa nàng đến – cho đến tận ngày nàng tự hóa thân thành loài chim tikgi để bay đến cánh đồng của Ligi.

Ligi đem lòng say đắm thiếu nữ xinh đẹp nọ và ngỏ ý xin phép cha mẹ nàng cho mình được kết duyên cùng nàng. Họ vô cùng ưng thuận và quyết định sính lễ mà chàng phải nạp. Sau lễ cưới, toàn bộ dân làng ở lại nhà chàng, cùng nhau yến tiệc và ca múa suốt ba tháng trời.