Người Tinguian

Một hôm, khi Aponitolau đang ngồi đan giỏ dưới gầm nhà, bụng chàng bắt đầu cồn cào vì đói và thèm một thứ gì đó ngọt để nhai. Chàng chợt nhớ ra rằng mảnh nương của mình vẫn chưa được gieo trồng. Chàng bèn gọi người vợ đang ở gian trên và bảo:

“Này Aponibolinayen, chúng ta hãy ra nương trồng ít mía đi em.”

Thế là Aponibolinayen xách ống bương bước xuống nhà, và trong khi nàng ra bờ suối lấy nước đầy ống, Aponitolau chuẩn bị sẵn những khúc mía giống; rồi hai vợ chồng cùng đi ra nương, cách nhà một quãng đường.

Aponitolau dùng chiếc gậy dài xới đất lên rồi cắm những khúc mía mang theo xuống, còn vợ chàng thì dùng nước trong ống bương tưới lên đó. Khi đã trồng kín cả mảnh nương, họ quay về nhà, lòng khấp khởi vui mừng khi nghĩ đến những giàn mía tuyệt đẹp mà họ sẽ thu hoạch được.

Bảy ngày sau, Aponitolau quay lại nương để xem cây mầm có sống không, và chàng thấy lá đã nhọn và mọc dài ra rồi. Chàng vô cùng vui sướng, và khi đứng ngắm nghía, chàng đâm ra nóng lòng muốn dùng phép thuật để mía lớn thật nhanh. Chỉ năm ngày sau, chàng lại ra nương và thấy thân cây đã cao vút, sẵn sàng có thể ăn được. Chàng vội vã chạy về nhà để báo cho Aponibolinayen biết cây cối nhà mình lớn nhanh nhường nào, và nàng cảm thấy vô cùng tự hào về người chồng có phép thuật cao cường.

Lúc bấy giờ, Gaygayoma – con gái của Bagbagak, một vì sao lớn, và Sinag, nữ thần mặt trăng – nhìn xuống từ chốn cao xanh trên trời. Khi thấy những cây mía cao lớn mọc ở dưới trần gian, nàng liền thèm thuồng và chỉ ao ước được nhai thử một đoạn. Nàng gọi cha mình là Bagbagak và nói:

“Cha ơi, xin hãy phái các vì sao xuống hạ giới lấy cho con một ít cây mía mà con đang nhìn thấy kia, vì con thực sự rất muốn nhai chúng.”

Thế là Bagbagak lệnh cho các vì sao hạ giới. Khi đến hàng rào bằng tre quanh nương mía, chúng liền nhảy qua, mỗi đứa bẻ một thân cây mía và hái thêm mấy quả đậu do Aponibolinayen đã gieo trồng, mà cuống của những quả đậu ấy làm bằng vàng. Gaygayoma vô cùng thích thú với những món quà do các vì sao mang về. Nàng nấu chỗ đậu có cuống bằng vàng lên và say sưa nhai những ngọn mía ngọt lành suốt nhiều giờ liền. Thế nhưng, khi số mía các vì sao mang về đã hết sạch, nàng lại đâm ra bồn chồn, đứng ngồi không yên và gọi người cha là ngôi sao lớn:

“Cha ơi, hãy cùng con đến nơi có mía mọc nhé, vì bây giờ con muốn tận mắt nhìn thấy nó.”

Bagbagak gọi rất nhiều vì sao đi cùng, và tất cả lũ lượt theo chân Gaygayoma xuống chốn nương mía. Vài đứa ngồi ngả ngốn trên hàng rào tre, trong khi những đứa khác tiến thẳng ra giữa nương, tha hồ ăn uống thỏa thích.

Hôm sau, Aponitolau bảo vợ:

“Aponibolinayen ạ, anh phải ra nương xem hàng rào tre có còn chắc chắn không, kẻo trâu rừng lại đột nhập vào ăn mất mía của chúng ta.”

Chàng liền lên đường, và khi đến nơi, lúc rảo bước kiểm tra xem hàng rào có vững chãi không, chàng cứ liên tục bắt gặp những thân cây bị lũ sao nhai dở, và chàng biết chắc đã có ai đó lai vãng tới đây. Chàng bước ra giữa nương và thấy một mảnh vàng rơi trên mặt đất, liền tự nhủ:

“Lạ thật đấy! Chắc hẳn có một thiếu nữ xinh đẹp nào đó đã đến nhai mía của ta rồi. Tối nay ta sẽ canh chừng, biết đâu nàng ta sẽ quay lại lấy thêm.”

Khi màn đêm buông xuống, chàng chẳng màng nghĩ đến chuyện về nhà, bèn bẻ mía ăn lót dạ rồi ẩn mình vào đám cỏ cao gần nương để mai phục. Chẳng mấy chốc, những thứ ánh sáng rực rỡ lóa mắt bỗng chói lọi, và khi mắt đã quen trở lại, chàng giật mình thấy vô số vì sao từ bầu trời rơi xuống, rồi chẳng mấy chốc nghe tiếng ai đó đang bẻ mía. Bỗng nhiên, một ngôi sao to lớn trông hệt như ngọn lửa bùng cháy lao xuống thửa nương, và một bóng hình kiều diễm gần hàng rào cởi bỏ lớp áo trông tựa ánh sao, hiện ra với vẻ đẹp lộng lẫy như một nửa chiếc cầu vồng.

Chưa bao giờ Aponitolau được chứng kiến cảnh tượng kỳ vĩ đến thế; một lúc lâu sau chàng vẫn nằm bấn loạn vì sợ hãi.

“Ta phải làm sao đây?” chàng tự nhủ. “Nếu ta không làm cho những kẻ đi theo thiếu nữ xinh đẹp này hoảng sợ, biết đâu chúng sẽ ăn thịt ta mất.”

Dồn hết can đảm, chàng vùng dậy hét to làm lũ sao sợ hãi bay vút lên bầu trời. Khi cô gái xinh đẹp quay lại tìm chiếc áo của mình, nàng phát hiện Aponitolau đang ngồi chễm chệ bên trên. “Anh hãy tha lỗi cho chúng tôi nhé,” nàng cất tiếng, “vì mía nhà anh ngon quá, nên chúng tôi mới thèm thuồng đến vậy.”

“Cây nhà lá vườn, các người cứ tự nhiên,” Aponitolau đáp. “Nhưng giờ chúng ta phải xưng tên theo phong tục đã, vì trò chuyện khi chưa biết tên nhau là điều không hay đâu.”

Đoạn, chàng đưa cho nàng ít quả trầu cau và hai người cùng nhai trầu, rồi chàng nói:

“Bây giờ đến lúc tuân theo tục lệ xưng tên rồi đấy.”

“Vâng,” nàng đáp; “nhưng anh hãy xưng trước đi.”

“Tên anh là Aponitolau, và anh là chồng của Aponibolinayen.”

“Em là Gaygayoma, con gái của Bagbagak và Sinag chốn cao xanh trên kia,” cô gái thổ lộ. “Và giờ đây, hỡi Aponitolau, dù anh đã có vợ, em vẫn sẽ đưa anh lên bầu trời, vì em muốn kết duyên cùng anh. Nếu anh không chịu đi, em sẽ gọi những người bạn tinh tú của mình xuống ăn thịt anh đấy.”

Aponitolau run lẩy bẩy vì sợ hãi, bởi giờ đây chàng biết chắc người phụ nữ này là một vị thần; và vì không dám từ chối, chàng đành nhận lời đi theo nàng. Chẳng bao lâu sau, các vì sao thả xuống một chiếc giỏ mà Gaygayoma đã ra lệnh cho chúng đan, và Aponitolau bước vào cùng nàng tinh tú kiều diễm, để rồi bị kéo vút qua không trung lên thẳng bầu trời. Khi vừa đặt chân đến nơi, họ được một người khổng lồ tinh tú ra mắt, người mà Gaygayoma giới thiệu là cha nàng; ông bảo Aponitolau rằng chàng đã rất khôn ngoan khi chịu nghe theo, vì nếu dám kháng cự, chắc chắn các vì sao khác đã ăn thịt chàng từ lâu.

Sau khi Aponitolau sống cùng các vì sao một thời gian, Gaygayoma bảo chàng hãy khẽ chích vào giữa hai ngón tay út của nàng, và vừa lúc chàng làm thế, một bé trai khôi ngô tuấn tú bỗng bật ra. Họ đặt tên cho đứa trẻ là Takyayen, và thằng bé lớn nhanh như thổi lại vô cùng khỏe mạnh.

Suốt khoảng thời gian ấy, Aponitolau chưa bao giờ nguôi quên Aponibolinayen – người mà chàng biết chắc đang mòn mỏi tìm kiếm mình dưới trần gian – nhưng chàng vẫn nơm nớp lo sợ không dám nhắc đến nàng trước mặt các vì sao. Tuy nhiên, khi đứa trẻ tròn ba tháng tuổi, chàng đã lấy hết can đảm ngỏ lời với Gaygayoma về ước nguyện được quay về hạ giới.

Ban đầu nàng nhất quyết không nghe, nhưng trước những lời nài nỉ khẩn khoản của chàng, cuối cùng nàng cũng đành rủ lòng thương cho phép chàng về thăm trần gian trong vòng một mặt trăng. Nàng dặn rằng, nếu hết thời hạn đó mà không quay lại, nàng sẽ phái các vì sao xuống ăn thịt chàng. Rồi nàng lại gọi mang chiếc giỏ tới, và hai cha con được hạ xuống trần gian. Đến nơi, Aponitolau bước ra, còn Gaygayoma và đứa bé lại bay vút về trời.

Aponibolinayen vỡ òa trong hạnh phúc khôn tả khi được đoàn tụ với người chồng tưởng chừng đã chết, dẫu thân hình nàng đã gầy rộc đi vì những ngày tháng u sầu bỏ bữa khi vắng bóng chàng. Nàng cứ ngồi lắng nghe mãi không chán những câu chuyện về cuộc sống của chàng giữa chốn tinh tú, và vì quá đỗi vui mừng khi có lại chồng bên cạnh, nên khi thời hạn chàng phải đi đến gần, nàng nhất quyết không chịu buông tay cho chàng đi.

Đêm hôm ấy, rất nhiều vì sao kéo đến vây kín ngôi nhà. Đứa đứng sững bên khung cửa sổ, đứa bám quanh những bức tường phía ngoài; chúng sáng rực rỡ đến mức trông ngôi nhà như đang bốc cháy.

Aponitolau vô cùng hoảng sợ, bèn kêu lên với vợ:

“Em thật dại dột khi giữ anh lại đúng lúc lẽ ra anh phải đi. Anh vẫn luôn sợ các vì sao sẽ ăn thịt mình nếu dám trái lệnh, và giờ thì chúng đã tìm đến rồi. Hãy giấu anh đi, kẻo chúng bắt mất anh bây giờ.”

Nhưng chưa kịp để Aponibolinayen lên tiếng, chính Bagbagak đã cất giọng vang lừng:

“Aponitolau, đừng có trốn tránh nữa, chúng tôi biết anh đang cuộn mình trong góc nhà rồi đấy. Ra đây mau, nếu không chúng tôi sẽ ăn thịt anh đấy.”

Thân thể run bần bật vì khiếp sợ, Aponitolau đành lủi thủi bước ra. Và khi các vì sao hỏi xem chàng có chịu đi theo chúng hay không, chàng chẳng dám thốt lời từ chối.

Bấy giờ, Gaygayoma đã dành cho Aponitolau một tình cảm sâu đậm, và nàng từng ra lệnh cho các vì sao không được phép làm hại chàng nếu chàng tự nguyện quay về với nàng. Thế nên, khi vừa nghe chàng gật đầu đồng ý, chúng liền bế chàng đặt vào chiếc giỏ rồi bay vút đi, để lại Aponibolinayen trong nỗi cô đơn và niềm đau buồn tột cùng. Kể từ dạo ấy, Aponitolau thi thoảng lại thực hiện những chuyến viếng thăm hạ giới, nhưng theo lệnh của Gaygayoma, chàng vẫn luôn phải quay về bầu trời để sống một phần thời gian bên nàng.

Một ngày nọ, khi Takyayen đã lớn khôn thành một chú bé, Aponitolau liền đưa con xuống trần gian để thăm người em cùng cha khác mẹ là Kanag. Đối với đứa trẻ lớn lên trên bầu trời, thế giới hạ giới này ngập tràn những điều kỳ diệu lạ lùng, khiến chú tha thiết muốn ở lại đây mãi mãi. Nhưng chỉ một chốc sau, khi chú và Kanag đang mải mê chơi đùa ngoài sân, những hạt mưa nặng trĩu bỗng bắt đầu rơi lộp độp xuống người họ. Kanag hoảng hốt chạy vào thưa với mẹ:

“Mẹ ơi, trời đang đổ mưa kìa, thế mà mặt trời vẫn chiếu sáng rực rỡ!”

Song Aponitolau từ trong nhà nhìn ra, điềm nhiên bảo: “Không đâu con, đó chính là giọt nước mắt của Gaygayoma đấy, vì nàng nhìn thấy con trai mình ở dưới này nên đang khóc thương cho nó đấy thôi.”

Đoạn, chàng dắt Takyayen trở về với mẹ chú trên bầu trời, và lòng nàng lại ngập tràn niềm vui sướng.

Kể từ dạo đó, Takyayen luôn vô cùng phấn khởi mỗi khi được phép xuống trần gian du ngoạn, nhưng cứ mỗi khi những giọt nước mắt của mẹ bắt đầu rơi, chú lại ngoan ngoãn trở về bên nàng. Đến khi Takyayen đến tuổi trưởng thành, Aponitolau đã chọn cho con một người vợ xứng đôi, và từ đó về sau, Takyayen định cư hẳn dưới trần gian, còn Gaygayoma vẫn ở lại chốn bầu trời cao thẳm.