Từ trước đến nay, kể từ khi người Mỹ chiếm đóng các hải đảo này, những câu chuyện dân gian Philippines vẫn thường xuất hiện trong các ấn phẩm khoa học; thế nhưng, theo những gì người viết được biết, chưa từng có nỗ lực nào nhằm giới thiệu đến đông đảo công chúng một tuyển tập văn học dân gian toàn diện về đề tài này. Tôi vô cùng hy vọng rằng tập truyện này sẽ mang đến cho những ai quan tâm cơ hội tìm hiểu đôi nét về phép thuật, tín ngưỡng mê tín và những phong tục kỳ lạ của người Philippines, đồng thời cảm nhận được nét quyến rũ trong thế giới diệu kỳ của họ qua góc nhìn của những cư dân da ngăm nơi các hải đảo thuộc địa của chúng ta.
Đồng hành cùng chồng tôi, người lúc bấy giờ đang thực hiện công tác nghiên cứu nhân chủng học cho Bảo tàng Lịch sử Tự nhiên Field, tôi đã có may mắn được sinh sống bốn năm giữa các bộ lạc hoang dã tại Philippines. Trong khoảng thời gian này, chúng tôi thường xuyên lắng nghe những câu chuyện ấy, khi thì được kể bởi người dân trong những ngôi nhà của họ quanh ngọn lửa trại, lúc lại được xướng lên bởi các thầy cúng ngoại giáo trong buổi lễ giao cảm với các thần linh. Giờ đây, những câu chuyện ấy được ấn hành trong tập sách nhỏ này, bên cạnh một vài truyền thuyết dân gian từng xuất hiện trên Tạp chí Văn hóa Dân gian Mỹ cùng các ấn phẩm khoa học, nay được kể lại qua phần bổ sung từ những người kể chuyện bản địa.
Tôi đã nỗ lực chọn lọc những câu chuyện tiêu biểu từ các bộ lạc cư trú ở những vùng xa xôi và có trình độ văn hóa khác biệt, từ mức độ dã man cho đến những bậc phát triển khá cao. Do đó, các câu chuyện được chia thành năm nhóm như sau: Tinguian, Igorot, các bộ lạc miền núi Mindanao, Moro và nhóm Thiên Chúa giáo.
Hai nhóm đầu tiên, Tinguian và Igorot, bắt nguồn từ những cư dân sinh sống tại vùng núi hiểm trở ở phía tây bắc đảo Luzon. Từ ngàn xưa, họ đã nổi tiếng là những kẻ săn đầu người nhiệt thành, và các câu chuyện tràn ngập những chi tiết nhắc đến phong tục cùng tín ngưỡng gắn liền với tập tục dã man ấy. Phần lớn các câu chuyện thuộc về nhóm Tinguian. Để có thể thấu hiểu trọn vẹn những câu chuyện này, chúng ta cần phải nắm bắt góc nhìn của người Tinguian. Đối với họ, những câu chuyện ấy chứa đựng toàn bộ truyền thống đã biết về "thuở hồng hoang" — về những con người từng cư ngụ trên mặt đất trước khi chủng người hiện tại xuất hiện, về các vị anh hùng cổ đại cùng năng lực và chiến công của họ. Qua đó, họ tìm thấy lời giải thích và căn nguyên cho rất nhiều luật lệ cùng phong tục hiện hành của mình.
Việc nghiên cứu cẩn trọng toàn bộ hệ thống thần thoại Tinguian dẫn đến kết luận rằng các nhân vật chính trong những câu chuyện này không phải là những thực thể chốn thiên đình mà là những anh hùng tiêu biểu, mang tính khái quát của các thời đại trước, có công trạng đã được phóng đại qua lời kể của nhiều thế hệ con cháu. Những con người của "thuở hồng hoang" ấy từng thực hành phép thuật. Họ trò chuyện với những chiếc vò, tạo ra con người từ hạt cau, cải tử hoàn sinh và có khả năng biến hình. Thế nhưng, điều này dường như không có gì kỳ lạ hay bất khả thi đối với người Tinguian ngày nay, bởi cho đến tận bây giờ họ vẫn trò chuyện với các vò nước, cử hành những nghi lễ nhằm giáng bệnh tật và cái chết lên kẻ thù, đồng thời đón nhận những lời cảnh báo qua điềm gấm thu nhận từ loài chim, sấm chớp, hoặc qua tình trạng gan của loài vật bị hiến tế. Họ vẫn trò chuyện cởi mở với một số vị thần linh mà trong các nghi lễ tôn giáo được cho là mượn thân xác của đàn ông hoặc đàn bà làm thể đồng để đưa ra những lời khuyên nhủ và chỉ dạy cho dân chúng.
Một số nhân vật xuất hiện xuyên suốt từ câu chuyện này sang câu chuyện khác. Đôi khi họ mang những cái tên khác nhau, nhưng trong tâm trí của những người kể chuyện, tính cách và mối quan hệ giữa họ lại được xác định rõ ràng. Chẳng hạn, nhân vật Ini-init trong câu chuyện đầu tiên lại trở thành Kadayadawan trong câu chuyện thứ hai, Aponitolau trong câu chuyện thứ ba, thứ tư, thứ năm và thứ sáu, rồi hóa thành Ligi trong câu chuyện thứ bảy. Còn Kanag, con trai của Aponitolau và Aponibolinayen, sang câu chuyện thứ năm lại mang tên là Dumalawi.
Những người anh hùng này có mối quan hệ vô cùng kỳ lạ với các vì tinh tú trên bầu trời, và dường như tất cả đều được xem là những thực thể có linh hồn. Trong câu chuyện thứ tư, Aponitolau kết hôn với Gaygayoma, nàng thiếu nữ tinh tú vốn là con gái của ngôi sao lớn và mặt trăng. Ở câu chuyện đầu tiên, nhân vật này dưới cái tên Ini-init lại có vẻ là một vị thần mặt trời: chúng ta được bảo rằng chàng là "mặt trời," và đôi khi lại là "một hòn đá tròn lăn lóc." Từ đó, chúng ta có thể kết luận rằng chàng thực sự là một thực thể mặt trời; thế nhưng trong những câu chuyện khác của tuyển tập này và nhiều câu chuyện khác mà người Tinguian biết đến, chàng lại không hề bộc lộ phẩm chất nào của thiên thể. Ngay cả trong câu chuyện đầu tiên, chàng cũng từ bỏ vị trí trên bầu trời để xuống hạ giới sinh sống.
Trong tám câu chuyện đầu tiên, chúng ta được đọc về nhiều phong tục của "thuở hồng hoang" hoàn toàn khác biệt so với hiện tại. Thế nhưng, việc phân tích kỹ lưỡng toàn bộ di sản tri thức đã biết của dân tộc này lại dẫn đến niềm tin rằng nhiều lời kể thực sự mô tả một thời kỳ mà những phong tục tương tự đã từng tồn tại trong cộng đồng, hoặc được thực hành bởi những dòng người di cư từ nhiều thế hệ trước đã hòa huyết thống với người Tinguian, để rồi những phong tục kỳ lạ của họ cuối cùng bị gán cho những con người trong truyền thuyết. Những câu chuyện mang số thứ tự từ chín đến mười sáu thuộc một thể loại hơi khác, và qua đó người Tinguian tìm thấy lời giải đáp cho nhiều vấn đề, chẳng hạn như cách con người học được nghề nông và cách chữa bệnh, nơi họ có được những chiếc vò cùng hạt cườm quý giá, hay lý do vì sao mặt trăng lại có những vết trên bề mặt. Tất cả những câu chuyện này đều được tin tưởng hoàn toàn, những hạt cườm và vò nước được coi là báu vật, còn những địa danh được nhắc đến thì ai cũng biết rõ. Dù các câu chuyện có vẻ mang nguồn gốc khá cận đại, chúng không hề mâu thuẫn với những tư tưởng nền tảng và truyền thống của "thuở hồng hoang" cũng như với niềm tin của thời hiện tại.
Các câu chuyện từ mười bảy đến hai mươi ba được xem như những ngụ ngôn, thường được kể để giải trí cho trẻ em hoặc để giết thời gian trong những giờ ngọ khi người dân tìm kiếm các tán cây râm mát để nghỉ ngơi hoặc dừng chân bên đường mòn. Hầu hết những câu chuyện này đều được các bộ lạc theo Thiên Chúa giáo khắp các hải đảo biết đến, đồng thời cho thấy sự tương đồng lớn với những tích truyện tìm thấy ở các hải đảo phía nam và trong một số trường hợp là cả ở châu Âu. Ở nhiều câu chuyện, các tình tiết chính hoàn toàn trùng khớp với những nơi khác, nhưng các người kể chuyện, thông qua việc lồng ghép những phong tục và tín ngưỡng cổ xưa, đã nhào nặn và tô điểm cho chúng cho đến khi chúng phản ánh những tư tưởng chung của người Tinguian.
Nhóm thứ ba bao gồm các câu chuyện từ một số bộ lạc hoang dã sinh sống trên hòn đảo lớn Mindanao. Nơi đây là chốn ngụ cư của những con người biết rèn đồng thau và thép, cất những ngôi nhà khang trang, mặc trang phục làm từ vải gai dầu được trang trí cầu kỳ bằng hạt cườm, các đĩa vỏ sò và đồ thêu thùa, thế nhưng họ vẫn duy trì nhiều tập tục dã man, bao gồm cả chế độ nô lệ và sự hiến tế con người.
Phần thứ tư giới thiệu hai câu chuyện từ người Moro (những chiến mã Mã Lai gan góc có tổ tiên sớm quy theo đạo Hồi). Các giáo sĩ của họ chính là những thương nhân Ả Rập, vào khoảng năm 1400, đã thành công trong việc cải đạo phần lớn cư dân các đảo Mã Lai sang đức tin của vị tiên [nhà tiên tri].
Nhóm cuối cùng gồm những câu chuyện của các cư dân bản địa đã theo đạo Thiên Chúa — những người chấp nhận sự thống trị của Tây Ban Nha và qua đó tiếp nhận tôn giáo Công giáo. Những câu chuyện của họ, dù đượm đà màu sắc địa phương, vẫn thể hiện rõ ảnh hưởng từ các bậc thầy người châu Âu. Chúng mang lại cơ hội tuyệt vời để đối chiếu văn hóa của những kẻ săn đầu người hoang dã với văn hóa của các bộ lạc Moro và Thiên Chúa giáo, đồng thời quan sát cách mà các luồng ảnh hưởng cận đại đã cải biến niềm tin của những con người mà chỉ cách đây vài thế kỷ chắc chắn vẫn còn ở cùng một trình độ phát triển văn hóa. Thật thú vị khi nhận ra rằng những câu chuyện châu Âu do các nhà cai trị và thương nhân theo đạo Hồi cùng Thiên Chúa giáo mang đến các hải đảo đã được nhào nặn lại cho đến khi, thoạt nhìn, chúng trông giống như những sản phẩm bản địa.
Do mang đậm màu sắc địa phương, những câu chuyện này có nhiều hình thái khác nhau. Mặc dù vậy, chúng ta vẫn tìm thấy rất nhiều tình tiết được chia sẻ chung bởi tất cả các bộ lạc trong quần đảo và thậm chí cả cư dân ở Borneo, Java, Sumatra và Ấn Độ. Một vài điểm tương đồng và song song đó được chỉ ra qua các chú thích ở cuối trang trong toàn bộ cuốn sách.
