Hồ Bà Dương vào thời Đường gọi là hồ Bành Lãi.
"Bành" nghĩa là lớn, "Lãi" nghĩa là gáo bầu, ý nói hồ Bà Dương giống như một cái gáo lớn vậy.
Nhưng đây thực ra là hình dáng của hồ Bành Lãi cổ đại.
Hồ Bành Lãi ngày nay, diện tích đã thu hẹp rất nhiều, rất nhiều mặt hồ hoặc biến thành đất liền, hoặc trở thành một phần của Trường Giang, thay đổi địa lý quá lớn.
Thời Đường có rất nhiều thơ viết về hồ Bà Dương, có thơ ca ngợi, nhưng thơ về việc bị biếm trích dường như nhiều hơn…
Ví như câu "Canh hướng Bà Dương hồ thượng khứ, thanh sam tiều tụy lệ giao lưu" (Lại hướng về phía hồ Bà Dương mà đi, áo xanh tiều tụy lệ rơi chan hòa).
Còn như "chuyên gia bị biếm trích" Lưu Trường Khanh — vị tiến sĩ thời Thiên Bảo này, phần lớn cuộc đời đều gắn liền với việc bị biếm trích — càng không thể thiếu những bài thơ về việc bị biếm trích liên quan đến hồ Bà Dương.
Khi Thiệu Thụ Đức chèo thuyền trên hồ, lại cảm thấy tâm hồn khoáng đạt, thư thái tự tại.
Lúc đó gió nam thổi mạnh, sóng biếc dập dềnh, mênh mông bát ngát, ngang không thấy bờ.
Trên bãi cát, chim hải âu tụ tập như mây, che rợp cả bầu trời.
Lại có những ngọn núi kỳ lạ nhô lên, dưới ánh ráng chiều phản chiếu, cảnh đẹp không sao tả xiết.
Nhàn nhã, đạm bạc, tĩnh lặng, nơi này quả thực có thể khiến lòng người mở mang, không còn lòng ham muốn tranh giành thắng thua nữa.
Tuy nhiên, dù phong cảnh có đẹp đẽ đến đâu, làm sao có thể cải tạo được loại võ phu già chỉ biết lợi ích như Thiệu Thụ Đức cơ chứ. Sau khi thưởng thức cảnh đẹp một cách an nhàn, ông bày rượu trên thuyền, triệu kiến Giang Tây đạo Chuyển vận sứ Ông Thừa Tán đang phụng mệnh đến, chuyên tâm nghe ông báo cáo tình hình kinh tế Giang Tây — thực ra chủ yếu chính là vùng hồ Bà Dương trù phú.
Ông Thừa Tán thực ra sắp rời nhiệm sở, đến Dương Châu đảm nhiệm chức Hoài Nam đạo Tuần phủ sứ.
Đối với ông mà nói, đây là giấc mơ đã đạt được sau bao năm khổ cầu, vô cùng không dễ dàng — ông không có phe phái, lại là người Mân, trên quan trường không nơi nương tựa, mỗi bước đi đều vô cùng gian nan.
Đương nhiên, xét về năng lực, ông vẫn khá tốt.
Cuối đời Đường thi đỗ tiến sĩ, được hạng ba, được chọn làm Thám hoa sứ, bắt đầu từ chức Kinh Triệu phủ Tư lục tham quân sự (Chính thất phẩm thượng), năm nay đã là năm thứ hai mươi tám chìm nổi trên quan trường, bản thân cũng sáu mươi lăm tuổi rồi, thông hiểu thế tình, tinh thông thực vụ, coi như là một phái thực cán.
Khi báo cáo, các hạng sự vụ đều được trình bày tường tận, chi tiết rõ ràng, đánh thẳng vào trọng tâm, hiệu quả cực tốt.
Thiệu Thụ Đức nghe xong, càng hiểu sâu hơn về tình hình vùng hồ Bà Dương.
Phía bắc hồ Bà Dương là Giang Châu, phía đông có Nhiêu Châu, phía tây tới Hồng Châu.
Trong ba nơi này, Hồng Châu ở phía tây không nghi ngờ gì là cốt lõi: "Chung Lăng áo khu, Sở trạch toàn nhưỡng, khống đới thất quận, khâm liên ngũ hồ, nhân suy trưng phú chi nhiêu, tục thiện ngư diêm chi lợi..."
Hồng Châu dưới sự cai trị của triều Đại Hạ, nay có hơn sáu mươi mốt ngàn hộ, hơn hai trăm tám mươi ngàn nhân khẩu, tuy không bằng thời thịnh Đường, nhưng cũng không cách quá xa.
Thời vua Đường Đức Tông niên hiệu Trinh Nguyên, Quan Trung thiếu lương, lệnh lấy mười lăm vạn thạch gạo ở Hồ Nam, Giang Tây đưa về Trường An.
Thời vua Đường Hiến Tông, lại lấy ba mươi vạn thạch gạo ở Giang Tây, Ngạc Nhạc, Hồ Nam để cứu trợ nơi khác.
Từ sau loạn An Sử, triều đình Đường nhiều lần lấy dùng lương thực ở Ngạc Nhạc, Hồ Nam, Giang Tây, hoặc là "cứu trợ thiên tai", hoặc là để cứu "nạn đói Trường An", ít thì ba năm mươi vạn thạch, nhiều thì hơn trăm vạn thạch — không còn cách nào khác, người hiền bị người bắt nạt, ngựa hiền bị người cưỡi, triều đình Đường cũng chỉ có thể điều động tư tài trong khu vực quản hạt của các Quan sát sứ, khu vực Tiết độ sứ thì khá phiền phức.
Trong số gạo Giang Tây, bảy huyện Hồng Châu là phần lớn. Và đây, có lẽ cũng là lý do chính mà cơ quan quản lý Giang Tây của cả hai triều Đường Hạ đều đặt tại huyện Nam Xương, Hồng Châu — ngoài Nam Xương ra, những nơi khác thực sự không thể so sánh được.
Giang Châu ở phía bắc hơi kém hơn một chút. Một lý do là diện tích khu vực nhỏ hơn, không lớn bằng Hồng Châu, lý do thứ hai là ven sông dựa hồ, khai phá rất khó khăn, dưới thời Đườngđại lực khai phá, đê đập xây dựng vẫn còn tương đối hạn chế, đến nay chỉ có hơn một vạn hộ.
Ven sông dựa hồ, tuy dễ bị thiên tai lũ lụt xâm hại, nhưng đồng thời cũng vô cùng thuận tiện cho vận chuyển đường thủy, có thể bù đắp lại một phần lợi nhuận từ thương nghiệp.
Nếu hôm nay không phải Thiệu Thụ Đức chèo thuyền trên hồ Bà Dương, lúc này chắc chắn sẽ có lượng lớn tàu thuyền qua lại nam bắc, hoặc xuất phát từ Giang Châu, hoặc hướng tới Giang Châu, vô cùng bận rộn — ừm, lũ thủy phỉ cũng sẽ rất bận rộn, nhưng gần đây chúng gặp vận đen, ba châu Hồng, Giang, Nhiêu dốc toàn lực vây tiễu, thậm chí còn mượn điều binh mã từ Viên Châu, Phủ Châu cũng như Kỳ Châu, Thư Châu ở bờ bắc sông Trường Giang, giết cho chúng người ngả ngựa đổ, rất nhiều nhân vật "đại ca" ẩn náu nhiều năm cho đến khi chết, vẫn không hiểu lũ quan chó má rốt cuộc phát điên cái gì.
Lấy chợ trà Phù Lương làm ví dụ, thương nhân phương Bắc thường đến Tầm Dương trước, sau đó qua hồ Bà Dương, ngược sông Xương Giang đến Phù Lương, mua trà rồi trở về.
Hồ Bà Dương, thực sự đúng là một tuyến đường thủy vàng, và còn có xu hướng ngày càng bận rộn hơn.
Nhiêu Châu ở phía đông hồ Bà Dương, thực ra điều kiện nông nghiệp cũng khá ổn, nhưng kinh tế địa phương không thuần túy dựa vào nông nghiệp.
Phù Lương, Nhạc Bình cũng như huyện Vụ Nguyên, Nhiếp Châu là ba huyện sản xuất trà nhiều nhất của Giang Tây đạo.
Địa phương còn có khai thác, luyện kim phát triển, cũng như thủ công nghiệp phát triển dựa trên khoáng sản kim loại.
Điều kiện nông nghiệp được thiên nhiên ưu đãi, tài nguyên thiên nhiên phong phú cũng như điều kiện giao thông thuận tiện, ba lợi thế lớn tụ họp một thân, thực lực vô cùng mạnh mẽ rồi — đương nhiên, dù có xoay xở thế nào, vẫn không thể lay chuyển được vị thế trung tâm chính trị của Hồng Châu.
Cuộc đối thoại quân thần giữa Thiệu Thụ Đức và Ông Thừa Tán kéo dài đến tận đêm khuya mới dừng lại.
Lúc sắp kết thúc, ông hỏi: "Ông khanh thấy vai trò lớn nhất của Giang Tây là gì?"
"Bệ hạ thực ra đã đang làm rồi, không phải sao?" Ông Thừa Tán cười nói.
Thiệu Thụ Đức cũng cười: "Có Giang Tây, quả thực có thể làm rất nhiều việc, đây là công lao của tiền Đường."
"Thực ra không phải vậy." Ông Thừa Tán lắc đầu, nói: "Tiền Đường chưa hề khai phá hết toàn bộ Giang Tây. Cho đến cuối thời Đường, vẫn đang biếm trích quan viên về Kiền Châu. Sau khi Đại Hạ khai quốc, Kiền Châu có thêm một lượng lớn dân di cư từ Quan Tây, Hà Bắc, Hà Nam, hai mươi năm trôi qua, đầm lầy biến thành ruộng tốt, hào sâu hiểm trở biến thành đường lớn, hoang dã khói bếp nghi ngút, làng mạc tiếng người ồn ào, đây đều là công lao của bệ hạ."
Lại là một tên nịnh hót. Thiệu Thụ Đức cười ha hả, nói: "Quả thực, trẫm cũng đã bỏ công sức, nhưng cũng chỉ là quy Kiền Châu về vương hóa mà thôi."
"Sự quan trọng của Kiền Châu, thậm chí còn hơn cả Hồng Châu." Ông Thừa Tán lại nói.
Còn nữa? Thiệu Thụ Đức có chút không chịu nổi, một ông già mà nịnh hót cũng giỏi như vậy, rốt cuộc là muốn thăng tiến đến mức nào cơ chứ?
"Tại sao nói như vậy?" Ông hỏi.
"Có Kiền Châu, liền có thể thông suốt Lĩnh Nam, Chương Triều, đem thiên uy rải khắp nơi biên thùy." Ông Thừa Tán vẻ mặt nghiêm nghị nói.
Thiệu Thụ Đức bật cười. Nịnh hót mà hình như cũng nịnh rất có lý có cứ!
Kiền Châu đại khái nằm ở vùng Cám Châu hậu thế, quả thực án ngữ con đường giao thông huyết mạch thông tới Lĩnh Nam.
Trong lịch sử, chính quyền Dương Ngô tấn công chiếm lấy Giang Tây, để phòng bị Nam Hán, đã đặt Bách Thắng quân Tiết độ sứ tại Kiền Châu, người Lư Châu là Vương Quản lĩnh chức này.
Triều Hạ đối với việc khai phá Kiền Châu quả thực đã có thành quả đáng kể, coi như đã đẩy sự nghiệp chưa hoàn thành của triều Đường tiến thêm một bước lớn. Nay ruộng đất, nhân khẩu địa phương tăng mạnh, dịch đạo chỉnh sửa đẹp đẽ, sự nghiệp khai khoáng phát triển bùng nổ, Thụy Kim giám ngày vào đấu vàng...
Đúng như Ông Thừa Tán đã nói, Kiền Châu phát triển tốt, đối với việc triều đình kiểm soát sâu rộng Lĩnh Nam là có chỗ tốt, thậm chí có thể nói là then chốt.
Ngoài ra, gần đây ở Thiều Châu phía tây nam Kiền Châu cũng phát hiện ra mỏ vàng, mỏ bạc và mỏ đồng, triều đình đang dự định di dân ba ngàn hộ từ các đạo phương Bắc xuống phía nam, định cư tại Thiều Châu, làm một kỳ khai phá — thực ra, xét về Lĩnh Nam Đông đạo mà nói, Thiều Châu đã là nơi tốt thứ hai chỉ sau Quảng Châu, hiện tại có hơn mười vạn nhân khẩu biên hộ, nền tảng khai khoáng khá tốt.
"Vẫn là nói về Giang Tây đi." Thiệu Thụ Đức kéo câu chuyện đã đi xa trở lại.
"Bệ hạ, thần ở Giang Tây nhiều năm, cũng từng phụng chỉ đi Hồ Quảng đốc biện lương thảo. Theo cách nhìn của thần, Hồ Quảng vô cùng điêu tàn. Trong Giang Nam đạo cũ thời Thiên Bảo, hộ khẩu cũng chỉ hơn các châu Phúc Kiến một chút. Có Giang Tây, việc di dân về Hồ Quảng mới có chỗ làm được." Ông Thừa Tán nói.
Thời kỳ đầu đời Đường, nhân khẩu Giang Nam khá ít, kinh tế lạc hậu, cho nên phạm vi địa vực Giang Nam đạo vô cùng rộng lớn. Sau loạn An Sử, dần dần phân chia thành sáu phiên trấn Chiết Đông, Chiết Tây, Phúc Kiến, Giang Tây, Ngạc Nhạc, Hồ Nam. Đến triều Hạ, diễn biến thành bốn đạo Giang Đông, Giang Tây, Phúc Kiến, Hồ Quảng — nhân khẩu, kinh tế dần dần khá lên, nên mới cho tách ra.
Trong đại Giang Nam đạo, Phúc Kiến không nghi ngờ gì là bét bảng, nhưng Hồ Nam, Ngạc Nhạc thì có thể mạnh hơn được bao nhiêu chứ? Nhân khẩu, kinh tế toàn bộ Giang Nam đạo, đại khái là từ đông sang tây, dần dần suy giảm.
Cho nên, muốn khai phá Hồ Quảng, không thể không có Giang Tây làm hậu thuẫn, đây chính là vai trò lớn nhất của Giang Tây trong lòng Ông Thừa Tán.
Trong việc này, Thiệu Thụ Đức thực ra cũng tán thành quan điểm của ông.
Vị trí của Giang Tây quả thực quá quan trọng, thông suốt nam bắc, khống chế đông tây, có tiềm năng dung nạp lượng lớn nhân khẩu, có nền tảng kinh tế tương đối mạnh mẽ. Có nó ở đó, rất nhiều việc liền dễ làm rồi.
"Ông khanh có tài năng như vậy, là phúc của xã tắc." Thiệu Thụ Đức đứng dậy, cười nói: "Sau khi đến Hoài Nam, hãy tiếp tục lập công mới."
Phong cảnh trên hồ Bà Dương chưa thưởng thức được mấy ngày, ngày mười lăm tháng sáu, Thiệu Thụ Đức vượt qua hồ Bà Dương, mất vài ngày thời gian đến Nam Xương.
Đúng lúc này, ông nhận được một tin tức khiến ông vui mừng khôn xiết.
Quảng Châu Thứ sử tấu: Hồng Lô tự Điển khách lệnh Trương Vĩnh đi thuyền về nước.
Tin tức có chút bất ngờ, cũng có chút đột ngột, nhưng tuyệt đối khiến người ta vui mừng.
Trong lúc phấn chấn, Thiệu Thụ Đức tính toán thời gian, đã gần năm năm rồi.
Thời đại này, đi sứ phương xa quả thực mẹ nó không hề dễ dàng! Dọc đường đủ loại nguy hiểm, ngoài ý muốn, trở về toàn vẹn gần như không thể, đi mười mấy năm là chuyện không hiếm gặp — sứ đoàn Lý Thủ Tín đến nay vẫn chưa có tin tức, cũng không biết họ đã đến được Constantinople chưa.
Lại nói quay về sứ đoàn đi đường biển này.
Trước đó khi đi tuần phương Đông ở Hoài Nam đạo, Thiệu Thụ Đức từng nhận được một số tin tức không chính xác lắm, biết được sứ đoàn vẫn đang ở Đại Thực, hơi thả lỏng tâm trí một chút, nhưng đối với việc liệu họ có thể về nước thuận lợi hay không vẫn ôm thái độ hoài nghi — lúc đi đã khó khăn như vậy, lúc về có thể dễ dàng sao?
Nay xem ra, tất cả mọi khổ nạn đều đã tiêu hao hết ở chặng đường đầu, chặng sau tương đối thuận lợi, cuối cùng đã đến được Quảng Châu.
Sau khi hỏi kỹ tình hình, ông vốn muốn để các thành viên còn lại của sứ đoàn đi thuyền quay về phía bắc, ngay sau đó lại đổi ý, lệnh cho Lĩnh Đông đạo phái châu binh hộ tống các thành viên còn lại của sứ đoàn và hàng hóa, đi đường bộ đến Nhạc Châu — khó khăn lắm mới về nước được, nếu đắm tàu ở gần biển Đại Hạ, chẳng phải oan uổng sao?
Nhạc Châu là điểm dừng chân tiếp theo của Thiệu Thụ Đức.
Tình hình Giang Tây đã rõ, phương lược đã định, nơi cần giương oai diễu võ cũng đều đã tuyên thị qua, ông không định ở lại quá lâu. Sau khi triệu kiến quan viên, sĩ thân tại Hồng Châu, ông liền chuẩn bị đi về phía tây, đi tuần thị Hồ Quảng đạo. Nhạc Châu với tư cách là trọng trấn thông suốt Hồ Nam, Hồ Bắc, là nơi đầu tiên cần đến, là nơi bắt buộc phải tới.
