Thời tiết năm nay thật sự kỳ lạ.
Mới đầu tháng hai, đã vào tiết Kinh Trập vạn vật trỗi dậy, vậy mà Tương Dương lại đổ xuống một trận đại tuyết trăm năm hiếm gặp, tuyết rơi lả tả, phủ trắng xóa cả nhân gian. Đến độ tháng bảy, tháng tám, thời tiết lại oi bức không chịu nổi, nóng một cách bất thường, nóng đến mức hỗn loạn cả quy luật.
Nay đã là tháng chín, hơi nóng vẫn chưa tan hẳn, chẳng biết năm nay có phải là một mùa đông ấm áp hay không—chắc là chẳng hy vọng gì đâu.
Trời vừa hửng sáng, một khu chợ nơi ngoại ô huyện Tương Dương đã bắt đầu nhộn nhịp.
Những đám quan sai đã lâu không thấy xuất hiện bỗng đồng loạt hành động, đi khắp nơi thu mua vật tư.
Lượng vật tư họ cần rất lớn, gần như quét sạch mọi thứ rau củ quả, trứng gia cầm và rượu nước trên chợ.
Bách tính đến chợ mua đồ trong lòng bất mãn, nhưng chẳng ai dám lên tiếng.
Nửa tháng chợ mới họp một lần, mọi người từ khắp bốn phương tám hướng đổ về, chẳng phải vì muốn mua chút đồ sao? Ngươi lấy hết đồ ăn thức uống rồi, thì bắt mọi người phải làm sao?
"Ta cũng chẳng muốn tuyệt tình như vậy, thánh giá đã đến Tương Dương, mấy vạn nhân mã, ăn uống mỗi ngày không phải là con số nhỏ, xin đắc tội." Vị Lục sự trực tiếp dẫn đội cất tiếng nói lớn.
Mọi người nghe vậy, ai nấy đều than vắn thở dài, thấy trời còn sớm, liền định đi đường xa tới một khu chợ khác xem vận may thế nào.
Ở ruộng rau phía bên kia con sông, Dương Thật vừa tưới nước phân cho rau củ, vừa lặng lẽ lắng nghe những lời bàn tán.
Ông quen những người đi chợ đó. Họ đến từ Hà Bắc, phần lớn là thợ thủ công, làm việc cho một xưởng xe bốn bánh do Nội vụ phủ mở tại Tương Dương. Bình thường họ không làm ruộng, ăn uống hoàn toàn trông chờ vào việc đi mua. Chợ nửa tháng họp một lần, họ không thiếu tiền, thường tới mua thịt khô, trứng gia cầm, quả khô, rượu gạo các loại, không ngờ lần này bị người của quan phủ nhanh chân hơn, nên đương nhiên vô cùng bất mãn.
"Lũ man di Hà Bắc!" Dương Thật nhổ một bãi nước bọt.
Ông là người Hoa Châu, Quan Tây, có lẽ được coi là lớp di dân đầu tiên tới Tương Dương.
Nhớ năm xưa Chiết Lệnh Công đại bại cha con Triệu thị, mở rộng thế lực tới Sơn Nam Đông Đạo, ba châu Tương, Dĩnh, Phục chính là những nơi đầu tiên tiếp nhận di dân. Mà nguồn di dân, đương nhiên là từ Quan Tây.
Dương Thật đi theo cha tới đây, còn về việc đã tới bao nhiêu năm, ông cũng chẳng nhớ rõ, hai mươi năm? Hay là ba mươi năm?
Lắc lắc cái đầu, ông từ bỏ việc bận tâm chuyện này. Ngay cả tuổi của mình ông còn chẳng rõ, thôi thì đừng nghĩ mấy chuyện đau đầu này nữa.
"Ào ào!" Cổ tay hơi dùng lực, nước phân bay ra, biến mất vào trong ruộng rau, chỉ để lại mùi hương khiến người ta buồn nôn, nhưng Dương Thật đã sớm quen, chẳng còn ngửi thấy nữa.
Bận rộn hơn nửa canh giờ, ông chống cái gáo múc phân, nhìn ruộng rau xanh mướt đầy cảm giác thành tựu.
Chắc là đợt thu hoạch cuối cùng của năm nay rồi. Đợi vài trận mưa thu nữa, là có thể gánh ra chợ bán.
"Dương Thật, tên ngốc này, ngươi đang tưới vườn đấy à!" Một gã đàn ông vạm vỡ bên kia sông mắng: "Tưới nước phân rồi, ta còn thu hoạch rau của ngươi sao được?"
"Trương Lục sự." Dương Thật chắp tay cúi chào, cười ngây ngô: "Rau này còn phải lớn thêm một chặp nữa."
Trương Lục sự liếc nhìn ruộng rau, thở dài: "Thật ra hái được rồi. Nhưng ngươi tưới nước phân, ta không dám mang đi cho đám võ phu ăn đâu."
"Thánh nhân đã tới Tương Dương rồi?" Dương Thật hỏi.
Thánh giá tuần du Tương Dương, có lẽ là tin tức chấn động nhất trong tháng qua. Tin tức lan truyền khắp mười dặm tám hương, ngay cả kẻ làm ruộng như Dương Thật cũng nghe thấy.
"Tới rồi." Trương Lục sự nói: "Đáng tiếc ta không có tư cách tiến lại gần, hương của các ngươi có hai người được đi, có thể diện thánh, biết đâu còn được ban thưởng."
"Tổ phần bốc khói xanh." Dương Thật ngưỡng mộ nói.
"Tổ phần của chúng ta đều ở Hoa Châu cả rồi, e là sớm chẳng còn nữa." Trương Lục sự kể một "câu chuyện cười lạnh".
Dương Thật nhếch miệng cười ngây ngô.
Mặc kệ người khác thế nào, ông không quá để tâm mấy chuyện này. Sau khi cha mất được chôn ở gò đất sau thôn, từ nay về sau, đây chính là tổ phần của Dương thị Tương Dương. Còn về quê cũ Hoa Châu, ấn tượng của ông đã mờ nhạt, điều duy nhất còn nhớ là cây du lớn đầu thôn nơi chơi đùa cùng đám bạn thuở nhỏ.
Chỉ tiếc là, bảy tám đứa trẻ năm xưa cùng chơi dưới gốc du lớn, một đứa đi tòng quân, bặt vô âm tín, dù còn sống, chắc cũng chẳng bao giờ gặp lại; một đứa nghe nói đi Hoài Châu, cũng không có tin tức; hai đứa tới Tương Dương, trong đó một chính là Dương Thật, người bạn kia đã chết vì bệnh trong quá trình khai hoang.
Những người bạn chơi còn lại, chắc vẫn ở lại quê cũ Hoa Châu. Từ đó mỗi người mỗi phương, thỉnh thoảng nhớ lại, trong lòng lại dâng lên một nỗi buồn man mác.
Nhưng dù thế nào, cuộc sống hiện tại của ông vẫn tạm ổn. Việc đồng áng rất nặng nhọc, bán mặt cho đất bán lưng cho trời làm lụng, mệt đến mức đặt lưng xuống là ngủ, chẳng có tâm trí nghĩ chuyện khác.
Cố hương, đó đã là ký ức xa xôi đến mức không thể truy hồi.
Còn bốn đứa con của ông, từ nhỏ lớn lên ở Tương Dương, trong ký ức của chúng không có tổ phần, không có cây du lớn, chỉ có từng cỏ từng cây ở nhà mới, Tương Dương mới là cố hương của chúng.
"Tháng sau hãy tới thu rau nhé, tháng này hết rồi." Dương Thật cất gáo múc phân, nói.
"Tháng sau thánh nhân đi mất rồi." Trương Lục sự thở dài.
Hắn và Dương Thật đều là người huyện Trịnh, còn cùng một hương. Cha hắn từng là thổ đoàn hương phu, lập công trong cuộc chiến chinh phạt Tuyên Vũ quân, bản thân hắn cũng giao du rộng rãi, thấu hiểu nhân tình thế thái, lại biết chữ nghĩa, nên kiếm được một chức Lại trong huyện.
Chỉ mới hai thế hệ, đã nảy sinh sự khác biệt giai cấp nhỏ bé, mà lúc ban đầu mới di cư tới, điểm xuất phát của họ giống hệt nhau. Có lẽ, đây chính là nhân sinh vậy.
Tất nhiên, là đồng hương năm xưa, tự nhiên có một sự thân thiết, quan hệ luôn gần gũi hơn nhiều so với người ngoại hương hay ngoại huyện—cùng là di dân Quan Tây, người tới từ cùng một châu với người tới từ Hoa Châu, mức độ thân sơ đương nhiên không giống nhau.
"Đáng tiếc thật." Dương Thật cũng thở dài, nói: "Mơ hồ nhớ lúc nhỏ nhà chỉ có mấy mẫu ruộng, mỗi khi tới lúc giáp hạt, toàn phải ăn lá cây, rau dại, dâu tằm. Nay nuôi bốn đứa con vẫn được ăn no, đều là công lao của thánh nhân."
Trương Lục sự gật đầu.
Điều này không cần bàn cãi. Cả nhà di cư từ Hoa Châu đất chật người đông, tới Tương Dương đất rộng người thưa, đương nhiên có thể chia được nhiều ruộng đất hơn. Thậm chí, người mới di cư tới lúc này, vẫn có thể được chia rất nhiều đất, chỉ là cần phải tự mình khai hoang. Không giống như lớp người đầu tiên cách đây hai ba mươi năm, vì chiến tranh tàn phá, có sẵn một lượng lớn đất đai có thể phân phối.
Khai hoang, thật sự không phải chuyện tốt lành gì.
Có người khai hoang khai hoang, chẳng hiểu sao cứ thế mà chết, cũng không biết mắc bệnh gì, chỉ đành quy chung là không hợp thủy thổ.
Nhưng không khai hoang lại không được. Người ta không thể sống ở nơi hoang dã hẻo lánh, chỉ có biến đầm lầy, rừng cây thành ruộng đồng, mới có thể giành được cơ sở để sinh tồn.
Xét tổng thể thì thực ra vẫn là chuyện tốt.
Ở lại Hoa Châu là không có tương lai. Ruộng đất có thể chia ở địa phương đều đã chia hết rồi, ngay cả quan viên nhậm chức cũng chẳng có mấy ruộng chức phân, có thể thấy sự căng thẳng của ruộng đất.
Vẫn là Tương Dương tốt hơn, chỉ cần cải tạo tốt đất hoang, cắm rễ xuống, là đã có cơ nghiệp truyền lại cho con cháu đời sau.
Trương Lục sự nhớ tới cuốn "Trí trị" con trai út đang đọc, dân số và ruộng đất được đề cập trong sách, quả thực nói trúng trọng tâm, đến mức hắn cũng không nhịn được mà cầm lấy đọc.
Đọc xong, lúc ở nha môn chém gió trò chuyện với đồng liêu, nhắc tới chuyện này, ai cũng cho là đúng.
Các đồng liêu phần lớn cũng là hậu duệ của di dân Quan Tây, nay đã chiếm được vị trí không thấp ở Tương Dương và cả sáu châu Tương, Dĩnh, Phục, Đường, Đặng, Tùy, thậm chí vì những ưu thế bao gồm cả dân số, dần dần áp đảo thổ dân, trở thành người chủ đạo tại địa phương.
Đại đa số mọi người đều có đánh giá cực cao về đương kim hoàng thượng, không thấp hơn thế hệ cha ông của họ. Mà thứ cảm xúc biết ơn này có lẽ còn duy trì được một hai thế hệ nữa, mới dần dần biến mất.
Thánh nhân, thật đúng là bậc nhất từ xưa tới nay.
Thầm thở dài một tiếng sau, Trương Lục sự vẫy vẫy tay với Dương Thật, nói: "Đã không có rau, ta không tán gẫu với ngươi nữa."
Nói xong, hắn dẫn theo một đám tùy tùng rời khỏi bờ sông, vội vã đi về phía một nơi khác.
Dương Thật vứt gáo múc phân vào trong thùng gỗ, rồi đi tới cạnh bờ ruộng, cầm một cái đòn gánh lên, gánh hai cái thùng phân rỗng, đi về phía nhà mình.
Mặt trời dần lên cao, chiếu rọi dòng sông như dải ngọc.
Bên cạnh ngôi làng nhỏ yên tĩnh, chim chóc bay lượn, khói bếp lững lờ.
Trong lùm cây xanh, lộ ra một góc mái nhà.
Những đứa trẻ nói giọng Quan Tây, đùa giỡn, đuổi bắt lẫn nhau.
Chẳng biết từ bao giờ, các châu phía nam Trực Lệ Đạo lấy Tương Dương làm đầu, dưới sự khai khẩn vất vả ngày này qua ngày khác suốt mấy chục năm của di dân ngoại lai, đã trở thành một nơi chốn dễ chịu.
Thiệu Thụ Đức vừa tiếp kiến xong mấy chục đại diện hương dân đến từ huyện Tương Dương.
Vì sự quan tâm đặc biệt của hắn, người được chọn đến một nửa là di dân thế hệ thứ nhất tuổi đã cao, một nửa là thế hệ thứ hai sinh ra ở Tương Dương.
Khi Thiệu Thụ Đức dùng giọng quê hương trò chuyện với họ, rất nhiều người già lệ rơi đầy mặt, người trẻ tuổi tuy không có cảm nhận sâu sắc như vậy, nhưng cũng cảm thương không dứt.
Sự luyến tiếc cố thổ, dường như đã khắc sâu vào trong xương tủy.
Khi còn trẻ mải mê lao động, vất vả mưu sinh, thứ tình cảm này sẽ bị đè nén sâu sắc. Nhưng khi về già, một khi đã rảnh rỗi, lại bắt đầu tìm kiếm những ký ức sớm đã mơ hồ, và coi đó như trân bảo, thỉnh thoảng lại moi từ đáy lòng ra, hoài niệm một phen.
Thiệu Thụ Đức biết, chính sách di dân của hắn không được lòng người, ít nhất là khiến một bộ phận người phản cảm.
Nhưng thông qua cuộc trò chuyện với những người này, hiểu được tình trạng cuộc sống của họ, hắn lại rất an lòng.
Những người di cư ra ngoài, chỉ cần không chết giữa đường hoặc trong quá trình khai hoang, cuối cùng đều thu hoạch được trái ngọt, sự oán hận với triều đình cũng tan thành mây khói. Còn thế hệ thứ hai sinh ra tại địa phương, sau khi biết được tình hình quê cũ từ miệng cha ông, càng có nhiều lòng biết ơn—cày cấy mấy mẫu đất và mấy chục mẫu, rõ ràng là hai kiểu cuộc sống.
Chính quyền trỗi dậy từ Quan Tây, thường chỉ chấp nhận Trường An làm kinh đô, nếu bắt buộc phải chọn thêm một cái, thì đó là Lạc Dương. Nó từng được coi là sự mở rộng của thế lực Quan Tây, là thủ đô nằm xa nhất về phía đông mà người Quan Tây có thể chấp nhận.
Sau khi Đại Hạ định đô Lạc Dương, từng chế định kế hoạch "thuộc địa" Quan Đông nghiêm ngặt, tức là lợi dụng sự tàn phá to lớn do hai con súc sinh Hoàng Sào, Tần Tông Quyền gây ra, đi trước một bước di dân, lấp đầy các vùng Mạnh, Hoài, Lạc, Nhữ, Trịnh cùng Tương Dương, khiến nó trở thành sự mở rộng của thế lực Quan Tây, để củng cố thần đô Lạc Dương.
Ba mươi năm di dân, thành quả rực rỡ.
Và kết quả này, Thiệu Thụ Đức cũng vô cùng hài lòng.
Tương Dương với tư cách là bụng dạ phía nam kinh thành, chính là cần một nhóm "người phe mình" như vậy, để chấn nhiếp thế lực Hà Đông, Hà Bắc thậm chí là phương nam.
Đừng nói hắn hẹp hòi, thời đại này là như vậy.
Người U Châu còn cảm thấy người Khiết Đan đáng tin hơn người Tấn cơ mà, hiện tượng chia cắt khu vực nghiêm trọng hơn thời hậu thế rất nhiều, dù sao hơn chín phần mười người dân là mù chữ, rất nhiều người đến nay vẫn không biết quốc hiệu, niên hiệu cũng như thiên tử là ai.
Tương Dương như thế này, hắn yên tâm rồi.
Ngày mùng chín tháng chín tết Trùng Dương, toàn quân đại yến.
Ngày thứ ba sau tết, thánh giá rời Tương Dương, đi về phía Đặng Châu. Tương Thành tào cừ, là trạm dừng chân tiếp theo của hắn.
