Đầu tháng ba, công bố kết quả khoa cử.

Dưới bảng vàng lại tái diễn từng màn bi hài kịch.

Người Lạc Dương vẫn khá dè dặt, không làm ra chuyện bắt một vị tân khoa tiến sĩ râu tóc bạc phơ về làm con rể. Dù sao thì tiến sĩ cũng không còn đắt hàng đến thế, thời đại võ nhân nắm quyền vẫn chưa hoàn toàn khép màn, không đáng để bạc đãi khuê nữ nhà mình.

Năm nay không tổ chức điện thí, thánh nhân tâm tư không tốt, lệnh cho trực tiếp thụ quan.

Đợt quan viên nông học thi đỗ đầu tiên cách đây sáu năm lại trải qua một đợt khảo công, những kẻ xuất chúng lại được thăng quan, thật đáng kinh ngạc.

Các học tử nông học, minh toán, minh pháp của ba năm trước cũng nhận được đánh giá "công chính", hàng loạt người từ chức huyện úy, chủ bạ được thăng tiến, nhậm chức huyện thừa, huyện lệnh.

Nhã chính của tân triều, kinh khủng đến mức này.

Cuối tháng ba, Thiệu Thụ Đức lại hỏi thăm một chút về công việc biên soạn "Đồng Quang toàn thư".

Bộ sách này là cự tác mang tính bách khoa toàn thư, vốn đã gần đến hồi kết, nhưng tạm thời bổ sung thêm rất nhiều sách thu được từ Ba Tư, Đại Thực, nên tiến độ lại phải kéo dài thêm.

Tuy nhiên Thiệu Thụ Đức đã tăng thêm nhân lực. Nếu làm nhanh thì cuối năm nay hoặc đầu năm sau là hoàn thành triệt để. Sau đó còn không chỉ một vòng hiệu đính, thẩm duyệt, không biết đời này có hoàn thành được không, ước chừng là rất khó.

Những học giả năm xưa bị nửa ép buộc nửa dụ dỗ từ Ba Tư đến đã sống ở Lạc Dương vài năm.

Họ đã hoàn toàn hòa nhập vào cuộc sống mới, lấy việc viết sách, dạy học làm nghề — điều này là bình thường, đi cũng không đi được, không hòa nhập vào cuộc sống thì còn biết làm sao?

Thỉnh thoảng, khi Thiệu Thụ Đức đi thị sát Quốc Tử Giám, sẽ bị hỏi đến việc cung điện có còn xây nữa hay không.

Về điều này, ngài chỉ có thể cười gượng. Không thể xây nữa, đời này là không thể nào rồi.

Người Ba Tư đã dự liệu được kết quả này, bình tĩnh chấp nhận sự thật, tiếp tục dạy học trồng người.

Tư Nông tự truyền đến tin vui, họ dựa vào hãn huyết bảo mã và hậu duệ lai của chúng kiếm được, đem lai tạo với số lượng lớn ngựa bản địa, đã có được một giống ngựa mới có tính trạng di truyền ổn định.

Thiệu Thụ Đức sau khi hỏi han kỹ lưỡng, biết được giống ngựa này chỉ là một loại "quá độ", liền từ bỏ ý định ban tên, dặn dò Tư Nông tự tiếp tục nỗ lực, sớm ngày hoàn thành việc lai tạo giống.

Giữa tháng tư, do trưng tập lượng lớn dịch đồ khai thác mỏ, thương vong rất nhiều, Vân Nam bùng nổ phản loạn, Thắng Tiệp quân lấy binh Thục làm chủ lực đã dẹp yên.

Sự việc là rất nhiều, cũng là vĩnh viễn không làm hết được, Thiệu Thụ Đức hiểu rõ điểm này.

Tâm thái của ngài đã rất bình hòa, làm đến đâu hay đến đó, cần nghỉ ngơi thì nghỉ ngơi, cố gắng dưỡng tinh súc nhuệ, đối kháng với sự mệt mỏi và bệnh tật ngày càng nhiều trên cơ thể.

Đôi khi, ngài sẽ gọi những "vật phẩm sưu tầm" cả đời của mình đến trước mặt, trò chuyện với họ về quá khứ — không có tương lai gì để bàn luận, họ cũng không có tương lai để nói đến, kết cục chỉ có thể là vào ở trong hành cung trên núi Lục Hồn, cả đời bên ngọn đèn xanh và tượng Phật cổ.

Những người lớn tuổi như Nguyệt Lý Đóa, Bồ Tát Nô thì còn đỡ, còn những phi tử trẻ tuổi thanh xuân, lại không có con nối dõi như Tiểu Trữ, Tiêu Thập Ngũ Nương thì rất khó sống.

Thiệu Thụ Đức vẫn chưa đạt đến mức độ hào phóng như Lý Tồn Húc, đem phi tử vừa sinh con đi tặng người khác, cũng không rộng lượng đến mức như Dương Hành Mật, buộc vợ nguyên phối cải giá cho người khác.

Ngài là quân vương khai quốc, là hùng chủ uy áp thiên hạ hơn hai mươi năm, là Kiến Văn Thần Vũ vô thượng hoàng đế, ngài có thể diện của riêng mình.

Cuối tháng tư, phía tây truyền đến tin tức, Thái tử đã tuần thị xong Cam Châu, duyệt binh tại trại ngựa San Đan, và hội minh cùng chư bộ Đảng Hạng ở Hà Tây, lúc này đã đi về phía Lương Châu.

Biết tin này, Thiệu Thụ Đức liên tiếp ban xuống mấy đạo chỉ ý, lệnh cho các cung nô bộ, cung giám, vạn hộ, thiên hộ, bách hộ cùng tinh nhuệ bộ lạc tập kết tại Âm Sơn.

Lần này tới, không phải là gia sản của Đại Hạ, mà là gia sản của hoàng thất.

"Điền gia thiếu nhàn nguyệt, ngũ nguyệt nhân bội mang. Dạ lai nam phong khởi, tiểu mạch phúc lũng hoàng."

Tháng năm là mùa thu hoạch lúa mì đông.

Sau khi liên tiếp hai năm mưa lớn thành tai họa, ảnh hưởng đến thu hoạch lương thực, Đồng Quang năm thứ mười cuối cùng đã đón chào một vụ mùa bội thu.

Nội hà sông Hoàng Hà một mảnh bận rộn, bách tính trong năm đại nhẫm, vui mừng khôn xiết.

Thánh nhân rất yêu quý sức dân, ngài vẫn luôn chờ đợi đến khi hạ thu kết thúc, bách tính trồng xong một vụ ngũ cốc phụ, mới vào cuối tháng sáu xuất phát, rời khỏi Lạc Dương, đi về phía Mạnh Châu.

Thiệu Thụ Đức mang theo tất cả những người mà ngài cho là quan trọng, bao gồm văn võ triều quan, hậu cung tần phi thậm chí là hoàng tử hoàng tôn.

Hoàng hậu vốn định ở lại giám quốc, nhưng lần này bà nói thế nào cũng phải đi theo phương Bắc.

Thiệu Thụ Đức trầm mặc hồi lâu, cuối cùng hạ lệnh tể tướng Triệu Quang Phùng, Vệ quốc công Lư Hoài Trung cùng giám quốc, bản thân thì cùng xe với Hoàng hậu, bắc tiến thảo nguyên.

Tốc độ xe giá di chuyển cũng không nhanh, đôi khi còn dừng lại nghỉ ngơi, vài ngày đến hơn chục ngày không chừng, vì vậy mãi đến giữa tháng bảy mới tới Hoài Châu.

Thiệu Thụ Đức ở nơi này tế bái các tướng sĩ tử trận nhiều năm trước.

"Đều nói Trần Hứa đại chiến tiêu diệt chủ lực của Chu Toàn Trung. Kỳ thực, thắng cơ chân chính là ở Hà Dương đẩy lui Trương Toàn Nghĩa, Trương Thận Tư, Bàng Sư Cổ." Ngoài Vũ Hoa tự ở Hoài Châu, Thiệu Thụ Đức thong dong đi dạo giữa tùng xanh bách biếc, nói: "Ba người này đều qua đời cả rồi, thời gian trôi nhanh thật."

Quý phi Trữ thị bên cạnh hầu hạ ngài.

Kể từ khi bị bắt về làm phụ nữ nhà họ Thiệu, trong những năm tháng vàng son của mình, Trữ thị đã lần lượt hạ sinh bảy người con gồm ba trai bốn gái, đủ thấy sự phì nhiêu của vùng đất mầu mỡ này.

Trong hậu cung, đại khái không ai được sủng ái hơn bà.

Trương Toàn Nghĩa đã qua đời, sớm hơn lịch sử hơn một năm, hưởng thọ bảy mươi bốn tuổi.

Cuộc đời của ông ta không được thuận lợi như trong lịch sử. Sau nhiều năm bôn ba ở nơi khổ hàn Liêu Đông, cuối cùng cũng không thể tiến thêm bước nữa. Trước khi chết, đại khái cũng khá uất ức.

Trữ thị gần như đã quên lãng quá khứ với Trương Toàn Nghĩa.

Hai ba mươi năm gần đây, bà thường bầu bạn bên cạnh thánh nhân, đi đâu cũng được mang theo.

Buổi sáng lạnh lẽo ở Long Tuyền phủ đó, khi Trương Toàn Nghĩa bị lạnh đến run cầm cập ngoài Trích Tinh các, cách một bức tường là bà, dưới chăn uyên ương ấm áp như xuân, đã có được trải nghiệm tuyệt đỉnh khó quên trong đời, thụ thai một đứa con gái, nay cũng mười bảy tuổi, đã đến tuổi gả chồng rồi.

Lúc này đột nhiên nghe tin Trương Toàn Nghĩa qua đời, tâm thần cũng hơi hoảng hốt một chút. Sau đó liền khôi phục bình tĩnh, nhẹ nhàng khoác tay thánh nhân, lặng lẽ cùng ngài tản bộ. Quả thực, thời gian trôi nhanh thật.

"Vũ Hoa tự hương hỏa thịnh vượng, có thể thấy bách tính bố thí không ít." Thiệu Thụ Đức nhìn điện vũ được tu sửa đại khí huy hoàng, mỉm cười hài lòng, nói: "Trẫm trước kia không quá thích chùa chiền, thường nhịn không được muốn vắt kiệt tiền tài từ họ. Giờ nghĩ lại, cứ để vậy đi, bách tính nguyện ý bố thí, chứng tỏ cuộc sống của họ có dư dả. Hà Dương hơn ba mươi năm trước, trẫm còn đang mua người từ chỗ Tôn Nho, Hà Dương hơn ba mươi năm sau, diện mạo đổi mới hoàn toàn. Bách tính thích, vậy thì cứ thích đi."

Dùng chiến mã đổi lấy nhân khẩu, là thao tác thường quy những năm đầu của Thiệu Thụ Đức.

Ba người Phù Tồn Thẩm, Vương Kiến Cực, Dương Sư Hậu lúc đó dưới trướng Lý Hãn Chi, chính là thời điểm đó tới đầu quân — tất nhiên, Dương Sư Hậu sau đó lại bỏ chạy.

Lý Hãn Chi như cặn bã nhân gian, tài đức gì mà sở hữu ba viên đại tướng. Ông ta cuối cùng có thể được thiện chung, không thể không nói là một sự châm biếm to lớn.

Cũng may, kết cục của Hà Dương là tốt, dù rơi vào tay Chu Toàn Trung, cũng vẫn tốt hơn để Lý Hãn Chi tiếp tục gây họa, mặc dù lúc đó cũng chẳng còn mấy người để ông ta gây họa nữa.

"Phật đà rất linh nghiệm, thiếp vẫn luôn cầu phúc cho bệ hạ." Trữ thị nói.

Thiệu Thụ Đức dừng bước, hồi lâu sau, nói: "Sau khi trẫm đi rồi, nàng hãy đến Trung Thánh Châu, để Cửu Lang phụng dưỡng nàng, ngậm kẹo dỗ cháu, náo nhiệt vui vẻ. Hành cung núi Lục Hồn thanh lãnh cô tịch, sợ là nàng ở không quen."

Trữ thị có chút buồn bã, im lặng không nói.

"Trẫm sẽ dặn dò từng người một cho các nàng." Thiệu Thụ Đức thở dài một hơi, nói.

Sau khi rời khỏi Hoài Châu, xe giá tiến vào vùng núi Thái Hành.

Đội ngũ hộ giá kéo rất dài.

Các tướng sĩ Thiên Hùng quân uy phong lẫm liệt nhìn quanh tự đắc, lấy ánh mắt khinh miệt thiên hạ đánh giá từng cây cỏ ở đây.

Thái Hành bát hình, gian hiểm dị thường, dễ thủ khó công. Nhưng kết cục của Hà Đông, tan rã vì chính trị, không phải quân sự. Có thể thấy sự hiểm trở của sơn hà, trước đại thế cũng không có gì đáng khoe khoang.

Danh trấn thiên hạ mà Lý Khắc Dụng kinh doanh nửa đời người, cuối cùng hòa bình đổi cờ, khiến người ta thổn thức không thôi.

Đến tân triều Đại Hạ, sự hiểm trở của sơn hà Hà Đông thậm chí cũng bị chia cắt.

Trạch Châu quy nhập Trực Lệ đạo, đồng thời lại là trú địa của Kinh Lược quân.

Nơi từng bị Lý Hãn Chi gây họa đến mức không bóng người, đã ùa đến hơn mười vạn gia quyến quân nhân.

Hàng vạn di dân Quan Tây, Hà Nam vượt qua Trạch Châu, một đường về phương Bắc, sau khi loạn Trương Vạn Tiến được bình định, lần lượt đến Lộ Châu định cư, trở thành chủ nhân mới của thủ phủ tiền Chiêu Nghĩa trấn.

Thượng Đảng cố quận, danh thành thời Chiến Quốc, đã bắt đầu nói tiếng Hà Nam, tiếng Quan Tây, ảnh hưởng của Hà Đông đã gần như bằng không.

Mà Hà Đông mất đi sự hiểm trở của sơn hà, định sẵn chỉ có thể làm phụ dung của Hà Nam, tiền đồn của triều đình, trấn nhiếp thảo nguyên cùng Hà Bắc.

Cuối tháng tám, Thiệu Thụ Đức vào ở Hạ trạch tại Tấn Dương, nghỉ ngơi một chút.

Ngài ở đây đã gặp Tấn vương Lý Lạc Lạc phụng mệnh tới yết kiến.

Tẩu tẩu Lưu thị đã qua đời từ đầu năm nay, quan tài đã tới Đại Châu, hợp táng tại mộ Lý Khắc Dụng.

Đối với người phụ nữ kiên nhẫn đầy trí tuệ này, Thiệu Thụ Đức vô cùng kính trọng.

Bà có đại trí tuệ, trong thời gian Lý Khắc Dụng còn sống và sau khi mất, đối với việc ổn định cục diện Hà Đông đã đóng vai trò vô cùng tích cực.

Sau khi bà qua đời, Chiết hoàng hậu cũng buồn bã rất lâu, vẫn luôn nhớ nhung tình nghĩa cũ.

Lý Lạc Lạc không phải do Lưu thị sinh ra, nhưng lại được Lưu thị nuôi lớn.

Thiệu Thụ Đức nhìn người cháu lớn đã đến tuổi trung niên này, có chút hận sắt không thành thép: gương mặt tái nhợt, hình dáng gầy gò, phảng phất như một cơn gió cũng có thể thổi ngã, thật sự rất khó liên hệ anh ta với vị tướng anh vũ thống lĩnh trọng kỵ binh Hà Đông hơn mười năm trước.

Nghiện rượu cả ngày là nguyên nhân chính, tâm tình uất ức là nguyên nhân phụ.

Về điều này, ngoài việc nghiêm khắc quở trách một phen, lệnh cho anh ta thay đổi thói hư tật xấu ra, cũng không có gì nhiều để nói.

Tấn vương đời thứ hai, đại khái cũng mệnh chẳng còn lâu, triều đình có lẽ còn tiết kiệm thêm được chút tiền.

So với Lý Lạc Lạc, con rể Lý Tồn Húc khỏe mạnh hướng thượng hơn nhiều.

Hiện nay đang dẫn binh ở Bắc Đình, anh ta kiêu dũng thiện chiến, nhiều lần lập công, khi nhàn rỗi chơi nhạc cụ, viết ít phổ nhạc, cuộc sống cũng tiêu dao, ít nhất so với kết cục thảm liệt trong lịch sử tốt hơn nhiều.

Năm nay, Lý Tồn Húc sẽ dưới trướng Phù Tồn Thẩm, dẫn binh truy kích Khiết Đan di cư về phía tây, có lẽ có thể lập thêm công mới.

Vận mệnh là một thứ kỳ diệu, mỗi người có duyên phận của riêng mình, không thể cưỡng cầu.

Thay vì quan tâm đến vận mệnh hậu nhân họ Lý, ngài còn không bằng dành thêm chút thời gian, xem cuộc sống của bách tính Thái Nguyên.