Giữa cơn mưa tuyết lất phất, khoa cử năm Đồng Quang thứ mười diễn ra đúng kỳ hạn.

Kỳ thi khoa cử từng là chủ đề bàn tán sôi nổi, năm nay độ nóng đã giảm đi đôi chút.

Chẳng còn ai bàn tán nhiều nữa, bởi mọi sự đã thành sự thật.

Sau khi khoa cử cải cách đã thi được ba lần, đã sản sinh ra nhiều nhóm lợi ích, con đường mới đã bắt đầu hình thành hình dáng ban đầu, nhiều thứ không còn dễ dàng quay trở lại như trước được nữa.

Năm nay lại tăng thêm khoa Doanh kiến và khoa Y, lấy người theo đạo. Khoa Nông nghiệp được thêm vào sớm nhất đã đón nhận kỳ thi thứ ba, Minh toán và Minh pháp đón nhận lần thi thứ hai, mọi thứ đều đang tiến hành theo đúng kế hoạch.

Trong triều ẩn ẩn có tin đồn lan ra, kỳ khoa cử kế tiếp ba năm sau, có khả năng sẽ cắt giảm một lượng nhỏ chỉ tiêu trúng tuyển tiến sĩ, nén xuống dưới một trăm người. Khoảng mười suất dư ra cụ thể dành cho ai, tạm thời chưa định đoạt.

Cải cách, chưa bao giờ dừng lại.

Con người, phải chịu trách nhiệm với bản thân, phải chịu trách nhiệm với gia tộc.

Số lượng thí sinh năm nay cũng lập kỷ lục cao nhất từ trước tới nay, gần bốn ngàn người.

Xa nhất là đến từ thung lũng Y Lị.

Họ thi Tân cống tiến sĩ, đây là suất tính riêng. Sau khi đỗ đạt, có thể làm quan trong lãnh thổ Đại Hạ, cũng có thể về thung lũng Y Lị làm quan, hệt như chuyện đời Đường trước kia.

Những nơi như Thất Thánh châu vùng thảo nguyên cũng có người đến dự thi. Về mặt địa lý, họ thuộc Liêu Đông đạo, cũng dùng chỉ tiêu của Liêu Đông. Nói một cách thực lòng, trình độ của họ còn rất kém, hầu như không có khả năng đỗ đạt.

Nhưng dù thế nào, những học tử người Hán, Hề, Khiết Đan, Thát Đát này vẫn muốn thử sức một phen, cốt ở chỗ tham gia mà. Lỡ đâu các giám khảo tập thể mù mắt, hoặc bị mỡ heo che mờ tâm trí mà lấy họ thì sao?

Không đỗ cũng không sao. Là Hương cống tiến sĩ được cấp huyện tiến cử và vượt qua kỳ thi cấp châu, họ đã là "nhân tài cao cấp" ở địa phương rồi, cùng lắm thì về quê làm chức quan nhỏ lại, chú trọng bồi dưỡng con cháu. Truyền vài đời, mười mấy đời, biết đâu lại đỗ thì sao?

Anh tài thiên hạ, cứ thế nhảy múa dưới cây gậy chỉ huy của khoa cử, không dám sai sót mảy may.

Thiệu Thụ Đức đứng trên lầu cao, nhìn các học tử nối đuôi nhau vào trường thi.

Mưa tuyết lạnh lẽo đập vào trước người, hắn như không hề hay biết, đăm đăm nhìn về phía cửa vào.

"Nhân sinh ngắn ngủi, xuân thu vài chục năm mà thôi, trẫm đã làm biết bao nhiêu việc, tội cũng được, công cũng xong. Ha ha!" Thiệu Thụ Đức phất tay áo, xuống lầu cao.

Sắc mặt hắn hồng hào khác thường, như thể hào tình tráng chí thời trẻ chinh chiến sa trường đã quay trở lại.

Hắn nhớ tới thành Già Lỗ quân, liên phát ba mũi tên, bắn chết hai vị tướng dưới trướng Lý Khắc Dụng.

Hắn nhớ tới cảnh trong thành Tấn Dương, một búa chặt đứt khóa đồng, đem tiền lụa trong kho phát cho quân sĩ.

Hắn nhớ tới cảnh ngoài thành Hựu châu, Thác Bạt Tư Cung sợ hãi quân uy, không đánh mà chạy.

Hắn nhớ tới lúc đánh Hà Lũng, hào tình tráng chí vạn quân tiến dọc theo Hoàng Hà, không coi ai ra gì.

Hắn nhớ tới trận Thần Cao dịch ở Quan Trung, tướng sĩ sĩ khí như cầu vồng, đánh tan vạn quân của Mạnh Giai, đuổi thẳng xuống sông Vị.

Hắn nhớ tới lúc Hoàng Sào bại lui, các quân đều sợ trước sợ sau, chỉ mình hắn đơn độc đuổi tới dưới thành Võ Quan.

Hắn nhớ tới sau khi đông xuất, những trận chiến gian nan đó.

Hắn nhớ tới tâm cơ hao tổn, mái tóc xanh bạc trắng sau đó mới đẩy mạnh cải cách.

Hắn nhớ tới quá nhiều người.

Biết ta tội ta, chỉ có Xuân Thu – phương Tây cũng có câu tương tự: Chỉ có Chúa mới có thể phán xét ta!

Người đời này, không có tư cách phán xét ta.

Rời khỏi Lễ bộ, hắn đi thẳng tới phủ Lũng Tây quận công ở An Nghiệp phường.

Ủng giẫm lên lớp mưa tuyết trong suốt lạo xạo, hắn bước vào trung đường, xuyên qua sân, tới một căn phòng ngủ đầy mùi thuốc.

Vài người chờ ngoài cửa phòng ngủ vội vàng hành lễ, Thiệu Thụ Đức phất phất tay, đi thẳng vào trong, vén vạt áo bào, ngồi xuống chiếc hồ sàng trước giường.

Lão nhân trên sập sắc mặt xám xịt, nhìn thấy Thiệu Thụ Đức bước vào, trên mặt hiện ra chút nụ cười.

"Bệ hạ, thần nhớ lại nhiều chuyện cũ Tấn Dương." Trần Thành nói khẽ.

Thiệu Thụ Đức ngẩng đầu, nghĩ ngợi một hồi rồi nói: "Trẫm cũng nhớ."

"Khi đó thần vẫn còn chút tư tâm." Trần Thành thở dài: "Sau khi gian nan, cũng không phải không có văn quan lĩnh quân. Mấy ngàn quân sĩ từ Chiêu Nghĩa quân tới, đều là những chàng trai tốt nhất, thần còn muốn dẫn dắt một chút. Nhưng sau đó phát hiện, thật sự không dẫn nổi."

"Trẫm quên nhiều chuyện, nhưng vẫn nhớ chuyện năm đó." Thiệu Thụ Đức bất giác bật cười, nói: "Trần khanh khi đó nói 'không giấu gì tướng quân, năm ngoái tôi không đi, cũng là có chút tư tâm. Đến nay mới biết mình không phải là người dẫn binh, trái đỡ phải hụt, đã không thể duy trì nổi nữa'."

Trần Thành cũng cười.

Bốn mươi năm sau, hồi tưởng lại chuyện năm xưa, chỉ khiến người ta cảm khái muôn vàn.

"Thấy ngươi tới, lão Lý còn có chút thất lạc." Thiệu Thụ Đức cười ha hả, nói: "Sau đó riêng tư tìm ta mấy lần, nói người ngoài không tin được."

Trần Thành vẫn luôn giữ nụ cười nhạt nhòa.

Trong một nhóm nhỏ đã phối hợp rất ăn ý, đột nhiên có thêm một đám người ngoài, thay thế vị trí "hiến kế" vốn có của ông, thất lạc là chuyện rất bình thường.

Nhưng tập thể luôn phải phát triển, luôn sẽ có người mới gia nhập.

Lý Diên Linh, thực ra rất tốt.

Ông ấy biết giới hạn năng lực của mình, tốn công tốn sức làm tốt việc của mình, hơn nữa vẫn luôn tiến bộ. Có thể có những lão huynh đệ, đồng liêu như vậy, còn có gì để nói nữa đâu?

Ân cũng được, oán cũng xong, đến lúc này, đều nên nhìn thoáng ra thôi.

"Sau đó, ta được ban làm Tùy châu thứ sử, ngươi tới sau, có phải tâm đều lạnh rồi không?" Thiệu Thụ Đức nói đùa.

"Tùy châu thực ra đã rất tốt rồi." Trần Thành khẽ lắc đầu: "Bệ hạ là mang theo ba ngàn tinh binh nhậm chức, lại có Gia Cát đại soái đề bạt, Hạ Tùy trấn sớm muộn cũng là của bệ hạ, thần lúc đó đã trù tính kế sách làm sao tiêu diệt chư tướng trong trấn. Không ngờ, bệ hạ lại tinh thông đạo này hơn. Sau khi Hạ Tùy, Sóc Phương, Thiên Đức, Chấn Vũ bốn trấn thống nhất, rồi thu nạp các bộ Đảng Hạng, đại thế đã thành."

"Được Trần khanh, là phúc của trẫm." Thiệu Thụ Đức thở dài một tiếng, nói.

Nói xong, trong phòng rơi vào sự im lặng dài lâu.

Tuyết rơi trên khung cửa sổ, nghe tiếng lạch cạch.

Gió bắc nghẹn ngào, như thể tiếng gọi hồn.

"Lão Trần, còn có tâm nguyện nào chưa hoàn thành?" Thiệu Thụ Đức đột nhiên nói: "Lão huynh đệ có người đi trước có người đi sau, trẫm đi muộn vài bước, có chút vướng bận gì, có thể xử lý giúp các ngươi."

"Bệ hạ..." Khóe mắt Trần Thành chảy xuống hai giọt nước mắt đục ngầu, khẽ lắc đầu, nói: "Đời này của thần đã viên mãn, không có gì hối tiếc."

Thiệu Thụ Đức im lặng.

Thực sự không có điều gì hối tiếc sao? Nhân sinh vốn dĩ đã có rất nhiều nuối tiếc. Thuở thiếu niên, thanh niên, trung niên cho đến tuổi già, tiếc nuối, hối hận, không nỡ, đau buồn, đủ loại cảm vị, nếm trải từng chút một, lúc ra đi, thực sự hoàn toàn buông bỏ được mấy người?

"Còn có lời gì muốn nói với trẫm không?" Thiệu Thụ Đức hỏi.

Lại là sự im lặng kéo dài.

"Bệ hạ bảo trọng long thể." Trong căn phòng tĩnh mịch, vang lên tiếng thở dài hư ảo của Trần Thành.

"Được!" Thiệu Thụ Đức gật đầu, không nói thêm gì nữa.

Lúc chia ly, những bất đồng giữa quân thần từng có đã sớm tan thành mây khói.

Mấy chục năm hiến kế, mấy chục năm vắt óc suy tính, mấy chục năm lo toan chính vụ, mấy chục năm tình nghĩa. Đối diện với những thứ này, chút bất đồng, xa cách, tranh chấp, không hiểu, thì tính là gì chứ?

Quân thần đối mặt, lặng lẽ không nói, nhưng lại như tất cả đều nằm trong không lời.

Trời ngoài cửa sổ dần tối xuống, vài người con của Trần Thành vào thăm mấy lần. Nhìn thấy Thiệu Thụ Đức, cung kính vâng lời, vô cùng căng thẳng.

Thiệu Thụ Đức hòa nhã nói với họ vài câu, rồi cứ ngồi trên hồ sàng.

Y quan của Thái y thự cũng thỉnh thoảng vào. Thực ra họ đã sớm bó tay hết cách, chẳng qua là tận nhân sự mà thôi.

Thiệu Thụ Đức cũng không nhìn họ, đôi khi cứ đăm đăm nghĩ ngợi tâm sự.

Người đến người đi, đều không khơi dậy được sự chú ý của hắn.

Trên thế gian này, có mấy người có thể chiếm được một chỗ trong lòng hắn cơ chứ? Ngày càng ít đi.

Xã hội cải cách êm đềm mà kiên định, khiến nhiều người cảm thấy xa lạ.

Thế giới mà các lão huynh đệ lần lượt rời đi, sao lại không khiến hắn cảm thấy xa lạ chứ?

Hắn nhớ tới lời lẩm bẩm trước khi chết của Lý Khắc Dụng: "Ta mệt rồi..."

Phải rồi, cuộc đời này của hắn quá phong phú, làm việc cũng quá nhiều, hắn sao lại không mệt chứ?

"Bệ hạ..." Y quan Thái y thự khẽ nhắc nhở.

Thiệu Thụ Đức hoàn hồn, nhìn về phía sập nằm.

Trần Thành đã hơi thở thoi thóp, mắt vẫn luôn nhìn hắn.

Hắn nắm chặt bàn tay gầy trơ xương của ông.

"Bệ hạ bảo trọng." Trần Thành lại rơi nước mắt.

"Khanh đi trước một bước, thu xếp dũng sĩ cho trẫm, trẫm theo sau liền tới." Thiệu Thụ Đức nói.

Khóe miệng Trần Thành khẽ nhếch lên, chậm rãi định hình tại đó.

Thái y đứng bên cạnh nhìn, muốn tiến lên lại không dám tiến lên.

Con cháu của Trần Thành cũng chen vào, muốn khóc lại không dám khóc, sợ kinh động đến Thánh nhân.

Sau một hồi lâu, Thiệu Thụ Đức buông bàn tay đã lạnh ngắt của Trần Thành ra, đứng dậy đắp lại góc chăn cho ông, nói: "Truyền Lễ bộ, Hồng Lô tự, Thái Thường tự hội đồng lo liệu tang nghi. Lão huynh đệ của trẫm đi rồi, sao có thể không có bài trí."

Nói xong, hắn rời khỏi phòng ngủ, đi ra trong sân.

Trời đã tối hẳn, mưa tuyết vẫn chưa dừng lại.

Hắn sải bước đi vào trong mưa tuyết, thị vệ vội vàng che ô dù.

Phong tuyết dần lớn, gió bắc dần mạnh.

Cho dù có ô che, mưa tuyết vẫn vô tình đập vào trên người Thiệu Thụ Đức, thậm chí làm nhòe cả đôi mắt hắn.

Chặng đường cuối cùng của nhân sinh, vậy mà cũng phong vũ mù mịt, âm u khó phân biệt như thế này.

Đúng vào lúc này, trong những con phố lớn nhỏ của Lạc Dương, từ từ sáng lên những ánh đèn ấm áp.

Nhà nhà người người quây quần bên nhau, bình lặng, an nhiên dùng bữa tối. Thỉnh thoảng truyền đến vài tiếng cười mãn nguyện, vui vẻ, tựa như thứ âm nhạc tuyệt vời nhất thế gian.

Thiệu Thụ Đức bước càng lúc càng nhanh, càng lúc càng kiên định.

Lý tưởng ban đầu là gì? Chẳng phải chính là muốn nhìn thấy cảnh tượng an bình của vạn nhà đèn đuốc này sao?

Hắn nhớ tới cảnh tượng trên đầu thành Hạ châu yến tiệc Dương Duyệt, mời ông xuất binh.

Trận chiến mấu chốt để quật khởi cuộc đời, Dương Duyệt thổ lộ tâm can, nói ông trung thành chính là vạn nhà đèn đuốc ở Hạ Tùy.

Người ta vẫn nói trung thành không tuyệt đối, chính là tuyệt đối không trung thành. Dương Duyệt có trung thành không?

Định nghĩa của mỗi người về lòng trung thành không giống nhau, hà tất phải hà khắc? Cầu đồng tồn dị, nhẫn nhịn vì nước, thiên hạ không có nhiều chuyện trắng đen rõ ràng như vậy, nhiều hơn là màu xám phức tạp biến hóa.

Lúc này khắc này, đúng như lúc đó khắc đó.

Vạn nhà đèn đuốc và tiếng cười nói vui vẻ ở Lạc Dương, chính là cột mốc trên hành trình phong vũ tuổi xế chiều của Thiệu Thụ Đức.

Có chúng chỉ dẫn, nhân sinh sẽ không lạc lối, cuối cùng thản nhiên đón nhận thời khắc hạ màn.