Bên ngoài Tấn Từ, nước thu đầy ắp, gió mát thổi nhẹ.

Trong phạm vi xa gần, các doanh trại quân đội đều bị dỡ bỏ, bởi vì Hà Đông không còn nhiều võ phu như trước nữa.

Các bãi chăn thả do Lý Khắc Dụng thiết lập đã được sáp nhập vào vùng Thảo Thành Xuyên ở phía nam thành Già Lỗ Quân thuộc Sóc Châu, nơi đó thực ra là một bãi chăn thả cực kỳ ưu tú, nước cỏ tươi tốt, khí hậu thích hợp, diện tích cũng đủ lớn, có thể để ngựa thỏa thích vận động.

Còn những nơi trống ra, tự nhiên được trả lại từ chăn thả sang canh tác. Lý Khắc Dụng lấy ruộng tốt làm bãi chăn thả, nhưng lại không giống như Nam Chiếu dùng lương thực nuôi ngựa trong máng, mà áp dụng mô hình chăn thả theo đàn. Nếu ở trên thảo nguyên thì không nói làm gì, phần lớn khu vực vốn dĩ không thích hợp để cày cấy, nhưng làm vậy ở gần Thái Nguyên thì thật sự là hơi lãng phí.

Những mảnh đất này sau khi được phân chia cho bách tính, mặc dù mỗi người không được chia nhiều, nhưng ít nhất cũng đủ để cuộc sống của cả gia đình được cải thiện đáng kể. Họ vốn dĩ đã có đất, chỉ là quá ít, lại thêm quan phủ hoành trưng bạo liễm để lo quân nhu, đôi khi trai tráng chưa bị bắt đi đã vài năm không tin tức, vì vậy cuộc sống ngày càng tệ đi, đến lúc giáp hạt đành phải ra các dòng sông, ao hồ ngoài Tấn Từ vớt bèo để lấp đầy bụng.

Một chút cải thiện nhỏ nhoi cũng có thể mang lại thay đổi lớn cho cuộc sống. Nhưng nhiều khi, thế nhân khổ sở cầu xin chút cải thiện này mà không được. Thứ họ phải đối mặt, thường là những tình cảnh khốn kiếp kiểu như "năm nay là năm có cuộc sống tốt nhất trong tương lai".

Cũng may, tất cả những điều này đã bị vị vĩ nhân giáng thế cưỡng ép chấm dứt, thậm chí là đảo ngược lại.

Khi Thiệu Thụ Đức đến ngoài Tấn Từ, nhìn thấy bách tính tung hô vạn tuế, lòng dạ cũng một trận xao động.

Đời này có rất nhiều người tán tụng ông, nhưng không có bất kỳ âm thanh nào có thể khiến người ta say đắm hơn tiếng hoan hô chân thành từ tận đáy lòng của bách tính.

Ông rảo bước đi tới trước Tấn Từ, muốn trò chuyện cùng bách tính, nhưng lại bị thị vệ ngăn lại.

Ông cười khổ hai tiếng, lặng chờ chốc lát, mười mấy người được tuyển chọn đi tới, đại lễ bái lạy: "Ngô hoàng vạn tuế vạn tuế vạn vạn tuế!"

"Đứng dậy cả đi." Thiệu Thụ Đức hai tay hư đỡ.

Đám người nhao nhao tạ ơn.

"Hơn mười năm rồi." Thiệu Thụ Đức nói: "Nay một bữa ăn mấy cái hồ bánh?"

"Một cái."

"Hai cái."

"Một cái rưỡi."

"Một cái hồ bánh dùng bao nhiêu bột?" Thiệu Thụ Đức hỏi.

"Nửa thăng tạp lương."

"Nửa thăng cám bã, tạp diện."

Thiệu Thụ Đức lại gật đầu.

Thực ra là không tệ rồi. Chỉ có quân sĩ một bữa mới ăn hai cái hồ bánh, mỗi cái dùng nửa thăng bột, hoặc lượng cơm kê tương đương. Bách tính không thể đạt tới mức này, họ cũng không thể ăn ba bữa một ngày, hai bữa mới là bình thường, hơn nữa có người còn một bữa đặc một bữa loãng - trước khi ra ngoài làm việc thì ăn đặc, trước khi đi ngủ thì ăn loãng.

"So với năm đó thế nào?" Thiệu Thụ Đức lại hỏi.

Đám người không chút do dự nói: "Khi Tấn Vương trị chính, đến cả võ phu sống còn chật vật, huống chi là chúng tôi. Nay thì đã tốt hơn nhiều rồi."

"Năm đó người vớt bèo quá nhiều."

"Người chết đói cũng không ít."

"Chiến tranh liên miên, đến cuối cùng ngay cả trai tráng cày ruộng cũng không đủ. Lão hủ nhớ kỹ Hân, Đại hai châu vẫn là nhờ di chuyển số lượng lớn bách tính Hình, Minh, Từ mới có nhân khí."

"Năm đó đánh nhau dữ quá. Người Hình Châu không tới, Hân Đại giờ này không phục hồi được nguyên khí."

"Vẫn là Thánh nhân tốt, mang lại thái bình cho thiên hạ, chúng tôi mới có đường sống."

Thiệu Thụ Đức nghe xong, dưới đáy lòng dâng lên một nỗi vui sướng như trẻ con, không nhịn được mà bật cười.

Bách tính Hà Đông, suy cho cùng vẫn biết ai đối tốt với họ.

Ta làm nhiều như vậy, suy cho cùng không hề uổng phí.

Gen tạo phản trên mảnh đất này, chắc là đã bị xóa bỏ hơn phân nửa rồi nhỉ?

"Thiên hạ đã thái bình, sau này cũng sẽ không còn chiến tranh phiền nhiễu." Thiệu Thụ Đức vui vẻ nói: "Thấy cảnh này, lòng trẫm càng thêm kiên định, thật khoái chăng!"

Đi cũng yên tâm hơn, ông thầm bổ sung một câu trong lòng.

Nửa tháng tiếp theo, ông lại đi tuần thị một vòng gần Thái Nguyên.

Tây Giáp phường, bãi chăn thả Cổ Giao thành, thậm chí là vài huyện phía đông Đông thị Tấn Dương, ông đều đã đi qua.

Nơi nào đặt chân đến, cuộc sống bách tính tuy không thể so với Hà Nam, nhưng sau khi trò chuyện, phát hiện ra so với hơn mười năm trước, đã cải thiện rất nhiều.

Ông còn thuận thế thu nhận mấy trăm đệ tử Hà Đông tinh thông võ nghệ, khiến Ngân An Trực mở rộng lên khoảng vạn người, thống chiến một phen thật tốt, lúc này mới vào giữa tháng chín khởi hành đi về phía bắc.

Từ Thái Nguyên đi về phía bắc, chính là huyện Dương Khúc, Thạch Lĩnh quan...

Thời thế thay đổi, vật còn người mất.

Khi Thiệu Thụ Đức đứng trên thành huyện Dương Khúc, dường như thấy lại cảnh Thiết Lâm Đô năm xưa đóng quân ở đây, ngày đêm thao luyện.

Khi qua Thạch Lĩnh quan, dường như lại thấy cảnh Trấn tướng Khang Truyền Khuê khởi hành đi về phía nam, nhậm chức Hà Đông Tiết độ sứ, sau đó lại bị loạn binh giết chết.

Những trận loạn cục, biến cục đó, hồi tưởng lại thật khiến người ta thổn thức không thôi.

Khi đi về phía bắc vào Hân Đại, Thiệu Thụ Đức lại nhớ tới chuyện năm xưa theo Lý Khản đi tuần phía bắc.

Ông đã không nhớ rõ Lý Khản là vị Hà Đông Tiết độ sứ thứ mấy mà triều đình phái tới, dù sao nơi này cũng chưa từng yên ổn, Đậu Hãn, Tào Tường, Thôi Quý Khang, Khang Truyền Khuê... các Tiết độ sứ ngoài việc Đậu Hãn chạy trốn thành công ra, mấy người còn lại đều chết thảm.

Lý Khản lúc đó cũng nguy như trứng để đầu đẳng, cho nên cần tuần phía bắc đánh bại cha con Lý Quốc Xương, đứng vững gót chân.

Trận chiến này, cũng là trận chiến Thiệu Thụ Đức kiếm được "thùng vàng" đầu tiên.

Trảm tướng phản Trình Hoài Tín tại trận, sau đó trấn áp loạn binh, từng món công lao này, cuối cùng đổi lấy chức Tuy Châu Thứ sử, thật sự không dễ dàng.

Bốn mươi năm sau khi quay lại, Hân Đại hai châu lại là một cảnh điền viên mục ca.

Vào giai đoạn cuối trị chính của Lý Khắc Dụng, sau khi Cái Ngụ bệnh mất, vẫn luôn là Lý Tập Cát chống đỡ nội chính Hà Đông. Chính ông ta đã khuyên Tấn Vương từ bỏ ba châu Hình, Minh, Từ không giữ nổi, di dân vào hai châu Hân, Đại hoang vu trống trải, sau đó dốc hết tâm huyết trị lý ra, mới có cảnh tượng phồn vinh như ngày nay.

Bách tính có nhà của riêng mình để ở, tuy đa phần là những căn nhà thô sơ dựng bằng bùn, cành cây hoặc gạch đất.

Bách tính có ruộng đất, vườn quả của riêng mình, tuy thời kỳ đầu khai khẩn vô cùng gian khổ.

Bách tính có đủ kênh dẫn nước tưới tiêu, đây là do Lý Tập Cát trưng phát dịch phu, dẫn nước sông Hô Đà mà thành.

Viện Thủy Vận Đại Bắc đời Đường cũng đã được khôi phục bước đầu, những chiếc thuyền nhỏ chạy trên mặt sông, nam đến bắc đi, vận chuyển các loại vật tư, cực kỳ thuận tiện cho bách tính địa phương.

Sau khi tiến vào Đại Hạ, trật tự thảo nguyên được an định, nhờ điều kiện thiên phú, thương nhân qua lại tấp nập, kinh tế địa phương ngày một phồn vinh, lông cừu, gia súc, da thuộc, mật ong, đường đỏ, muối kiềm liên tục xuất hiện trên con đường thương mại này, như những dòng suối nhỏ, ngày qua ngày tưới mát cho các huyện thuộc hai châu.

Đến nay, bách tính thậm chí đã bắt đầu xuất hiện nhu cầu cải thiện nhà ở.

Thiệu Thụ Đức dừng lại bên bờ sông Hô Đà một hồi lâu.

Dường như đang cảm thụ cảnh sắc mùa thu rực rỡ, lại dường như đang lắng nghe chuyện cũ trong gió.

Ở đây, ông đạt được sự thỏa mãn giống như khi ở Thái Nguyên.

Cuộc sống bách tính ngày một tốt đẹp, ai còn rỗi hơi đi tạo phản chứ?

Sĩ thân không bị chèn ép về mặt chính trị, ai còn đầy bụng oán than chứ?

Là một trong ba danh trấn thiên hạ, Hà Đông thời khắc này, đã hoàn toàn đạt được kỳ vọng của ông.

Ông không có gì bất mãn cả.

Cuối tháng chín, Thánh giá tới mộ Tấn Vương.

Thiệu Thụ Đức mang theo Lý Lạc Lạc tế điện một phen.

Không nghi ngờ gì, đây là hành vi chính trị. Đối với Hà Đông vốn có thế cao như kiến trúc thượng tầng đối với Lạc Dương, dù an ủi vỗ về thế nào cũng không quá đáng.

Các quan viên gốc Hà Đông đang làm quan trong triều đình Đại Hạ hiện nay, phần lớn đều xuất thân từ mạc phủ Lý Khắc Dụng, sức ảnh hưởng tàn dư vẫn chưa hoàn toàn tan biến.

Nếu đến cả việc thắp hai nén nhang cũng không muốn, thì EQ quá thấp rồi.

Ngoài ra, xét về bản tâm, sao lại không phải là nguyện vọng cá nhân của ông chứ?

Lý Khắc Dụng không có bao nhiêu điểm làm điều có lỗi với ông, trước khi chết thậm chí còn ra lệnh toàn trấn quy phụ, tránh được rất nhiều thương vong vô nghĩa, đẩy nhanh tiến trình thống nhất toàn quốc.

Thiệu Thụ Đức hiểu rất rõ, Hà Đông bại vong là tất yếu, nhưng nếu Lý Khắc Dụng và hậu nhân của ông ta kiên quyết chống cự, thì kéo chân chủ lực Đại Hạ vài năm, tăng thêm mười vạn tám vạn thương vong, cũng là chuyện dễ như trở bàn tay.

Vài năm thời gian, đủ để xảy ra rất nhiều chuyện.

Đây là công lao lịch sử của Lý Khắc Dụng, ông sẽ không phủ nhận.

Đầu tháng mười, Thánh giá tới Vân Châu.

Vào lúc này, binh mã các cung nô bộ lần lượt hội tụ, phần lớn đều tập trung tới khu vực Thắng Châu. Quan viên Bắc Nha Xu Mật Viện đang kiểm kê nhân số, tổ chức các vạn hộ thao luyện.

Thiệu Thụ Đức ở lại Vân Châu, tòa đô thành tiền Bắc Ngụy này, năm ngày.

Trong thời gian đó, ông nhận được rất nhiều tin tức truyền đến từ phía tây.

Giữa tháng sáu, Thái tử tuần thị Lương Châu, gặp gỡ quan viên. Trong tháng đó, chàng thậm chí mang theo ít binh mã, đi về phía bắc tới khu vực Di Ngã Châu, thị sát đất phong của phiên vương.

Đầu tháng bảy, qua núi Hạ Lan, tiến vào Linh Châu.

Đây là nơi chàng từng sinh sống một thời gian dài khi còn nhỏ, đồng thời cũng là nơi thế lực chính quyền Thiệu Hạ vững chắc nhất.

Chàng lưu lại đến đầu tháng tám, chứng kiến cảnh thu hoạch quy mô lớn lúa gạo ở Linh Châu - trồng lúa cần lượng nhân lực lớn, Linh Châu có thể có khá nhiều khu vực trồng lúa, có thể thấy nhân khẩu đã tăng trưởng đến một mức độ nhất định, điều này khiến ông vô cùng mừng rỡ.

Cuối tháng tám, Thái tử lại tới Phong Châu.

Giữa tháng chín, tới huyện Kim Hà, Thắng Châu, sau đó đi về phía nam tới tuần thị khu vực Lân Châu, Ngân Châu, Tuy Châu, tháng mười mới về.

Hai cha con cách nhau đã không còn xa.

Thiệu Thụ Đức xem xong tin tức, không chút do dự.

Ngày mười một tháng mười khởi hành đi về phía tây, khi qua Tham Hợp Bôi dừng lại một ngày. Đứa con trai ngu ngốc của Mộ Dung Thùy ở đây đã phải chịu thất bại thảm hại không thể cứu vãn, bức người cha buộc phải ôm bệnh xuất chinh, đánh bại Thác Bạt thị, vớt vát lại được chút cục diện, nhưng cuối cùng cũng không thể xoay chuyển trời đất.

Thiệu Thụ Đức có chút may mắn, người thừa kế của ông không phải loại ngu ngốc như Mộ Dung Bảo, nếu không lúc này ông sẽ phải nếm trải sự bi thương khi Mộ Dung Thùy giận dữ công tâm, thổ huyết nằm liệt giường.

Sau khi qua Tham Hợp Bôi, Thánh giá không dừng chân, hơi tăng tốc độ, vào cuối tháng mười đã tới Thắng Châu.

Thảo nguyên thời điểm này, trời cao mây nhạt, vạn dặm tiêu điều.

Gió bắc dần dần phô diễn uy lực của mình, sau khi bị Âm Sơn ngăn cản, trở nên nôn nóng bất an, không ngừng thổi gió cát, rên rỉ không dứt.

Nhìn những phong cảnh mang vẻ đẹp độc đáo giữa sự thô ráp này, lồng ngực Thiệu Thụ Đức vì thế mà mở rộng, tâm tình cũng trở nên nhiệt liệt hơn.

Cảnh tượng này, từ nhỏ đến lớn ông đã xem vô số lần rồi.

Ông thích phong cảnh nơi đây, thích phong tục nơi đây, thích tất cả mọi thứ nơi đây.

Khi đại hành, nếu có thể kết thúc tại đây, ông rất sẵn lòng.