Trong khi đó, ở trường (như các câu truyện tranh Bỉ vào cái thời đó vẫn thường nói), các bậc phụ huynh:

- Các con biết không, con trai… con gái… sách vở…

Thầy giáo tiếng Pháp hiểu rõ: đứa học trò này “không thích đọc sách”.

- Thật ngạc nhiên vì khi còn nhỏ, nó đọc thật nhiều… nó ngấu nghiến, thậm chí như vậy, đúng không em, nó ngấu nghiến sách?

Em yêu hoàn toàn tán thành: nó ngấu nghiến.

- Có lẽ vì thời đó chúng ta cấm nó xem tivi!

(Lại một ví dụ điển hình: cấm xem tivi hoàn toàn. Giải quyết vấn đề bằng cách loại bỏ ý kiến của bọn nhỏ, thật là sư phạm!).

- Ðúng thế, hoàn toàn không xem tivi trong năm học, đó là nguyên tắc mà chúng tôi không bao giờ nhân nhượng!

Không truyền hình, nhưng thay vào đó là piano từ năm đến sáu, guitara từ sáu đến bảy, học múa ngày thứ tư, judo rồi tennis, đấu kiếm ngày thứ bảy, trượt tuyết ngay khi những bông tuyết đầu mùa xuất hiện, bơi thuyền từ những tia nắng đầu tiên, học gốm sứ vào những ngày mưa, rồi du lịch sang Anh quốc, thể dục nhịp điệu…

Lấy đâu ra mười lăm phút để đứa trẻ nhìn lại bản thân.

Ðừng có mà mơ!

Không có phẫn nộ!

Sự buồn chán não nề…

Sự buồn chán lê thê…

Và mọi sáng tạo đều có thể…

- Chúng tôi làm tất cả để nó không buồn chán.

(Tội nghiệp thằng bé…).

- Chúng tôi, nói thế nào nhỉ? Chúng tôi luôn quan tâm để thằng bé có một nền giáo dục hoàn hảo…

- Ðặc biệt là thiết thực, em yêu, anh nghĩ là một nền giáo dục thiết thực.

- Nếu không chắc là tồi tệ hơn nhiều.

- May mắn thay, kết quả môn toán của nó không đến nỗi…

- Tất nhiên là tiếng Pháp…

Ôi cái sự cố gắng đáng thương, đáng buồn, sự quan tâm thống thiết mà sự kiêu hãnh buộc ta phải làm thế, sự kiêu hãnh của gia đình tư sản, chìa khóa của sự thất vọng đang treo lủng lẳng trước mặt chúng ta, tôi gặp giáo viên tiếng Pháp - người đang ngồi nghe và đang không ngừng vâng - vâng, người rất muốn tự thuyết phục bản thân, trong suốt cuộc đời làm giáo viên, một ảo ảnh nhỏ nhoi… nhưng không:

- Thầy có nghĩ rằng học yếu môn tiếng Pháp có thể khiến thằng bé phải ở lại lớp không?