Còn phải “hiểu” rằng sách vở không được viết ra để con trai tôi, con gái anh, thế hệ trẻ bình luận, mà trước hết, nếu trái tim mách bảo, chúng viết ra để đọc.
Kiến thức của chúng ta, việc học tập của chúng ta, nghề nghiệp của chúng ta, cuộc sống xã hội của chúng ta là một chuyện. Nỗi niềm thầm kín của người đọc và văn hóa lại là chuyện khác. Sản xuất ra những cử nhân, thạc sĩ, tiến sĩ là cần thiết, chẳng cần bàn đến… nhưng việc giúp thế hệ trẻ mở ra mọi cuốn sách lại là một điều cốt lõi.
Suốt những năm ngồi trên ghế nhà trường, chúng ta biến những lời chú giải, những bài phân tích thành bài tập của bọn trẻ, phương thức của những bài tập khiến chúng hoảng sợ đến nỗi đa phần từ bỏ sách. Những năm cuối thế kỷ hai mươi cũng chẳng khá gì hơn; những bài bình văn chương ngày càng lên ngôi, đến nỗi nhiều khi khiến chúng ta quên cả cái được bình luận. Những cái tiếng rì rầm mù quáng mang tên mỹ miều: truyền thống…
Nói về một tác phẩm với bọn trẻ, và yêu cầu chúng nói về tác phẩm, là cần thiết, nhưng đó không phải là mục đích. Cuối cùng phải là tác phẩm. Tác phẩm trên tay. Và cái quyền đầu tiên của một người đọc sách, đó la quyền được im lặng.
