Tại một lớp học với khoảng ba mươi lăm mái đầu xanh. Không phải những cái đầu ngoan ngoãn nhanh chóng vượt qua mọi ngưỡng cửa vào đại học, mà là những cái đầu khác, những cái đầu bị đuổi khỏi những trường trung học ở trung tâm vì bảng điểm cho thấy có thể, thậm chí chắc chắn, chúng sẽ không thể qua nổi kỳ thi tốt nghiệp.

Ðầu năm học.

Trượt vỏ chuối.

Tại trường này.

Trước giáo viên kia.

“Trượt” là từ chính xác. Bị ném lại bên bờ trong khi bạn bè đã đi thật xa và hứa hẹn “tương lai nghề nghiệp” sáng lạn. Những thứ rác rưởi bỏ lại sau cơn lũ học đường. Chính chúng tự miêu tả như vậy trong bản kê khai hàng năm:

Họ và tên, ngày tháng năm sinh…

Chú thích:

“Tôi luôn dốt môn toán…” “Tôi không thích ngoại ngữ”… “Tôi không thể tập trung”… “Tôi viết không tốt”… “Có quá nhiều từ ngữ trong sách” (thế đấy! vâng! Thế đấy!)… “Tôi chẳng hiểu gì về vật lý”… “Tôi luôn bị điểm không chính tả”… “Môn sử cũng không đến nỗi nào nhưng tôi không thể nhớ nổi ngày tháng”… “Tôi nghĩ là tôi học quá ít”… “Tôi không hiểu”… “Tôi bỏ qua quá nhiều”… “Tôi thích vẽ nhưng lại không có khả năng”… “Quá khó với tôi”… “Trí nhớ của tôi rất tồi”… “Tôi bị hổng cơ bản”… “Tôi chẳng có ý tưởng gì cả”… “Tôi không có từ vựng tốt”…

Hết…

Chúng tự miêu tả mình như vậy.

Kết thúc trước khi bắt đầu.

Hiển nhiên là chúng nói quá lên một chút. Chúng là như vậy mà. Phiếu học sinh đầu năm cũng như nhật kí là một loại tự kiểm điểm: người ta tự bôi xấu mình một cách bản năng và tự kết mình đủ thứ tội, cũng có nghĩa là tự cho mình nấp sau mọi yêu cầu. Ít nhất thì trường học cũng đã dạy cho chúng điều đó: sự yên ổn của số mệnh. Chẳng có gì an toàn hơn một điểm 0 thường trực môn toán hoặc chính tả: loại bỏ khả năng tiến bộ cũng có nghĩa là khỏi phải đối mặt với sự khó chịu khi phải cố gắng. Và lời thú nhận rằng sách vở “nhiều từ ngữ quá” biết đâu lại chẳng là nơi ẩn trốn an toàn cho mọi việc đọc sách…

Tuy nhiên, bức chân dung mà bọn trẻ tự tạo về mình chẳng giống sự thật mấy: chúng đâu có cái trán ngắn tủn của đứa học trò dốt và cái cằm hình lập phương mà một đạo diễn có thể tưởng tượng khi đọc những dòng tự thú của chúng.

Không, chúng có những cái đầu hoàn toàn thời thượng: tầm thường và đi bốt da kiểu ca sĩ nhạc rốc, Burlington và Chevignon đối với kẻ thích ăn diện, hoàn hảo với tay đua không mô tô, tóc dài hoặc cứng ngắc tùy vào hoàn cảnh mỗi gia đình… Cô bé ngồi đằng kia, chìm nghỉm trong cái áo sơ mi của bố, đung đưa đôi chân trong chiếc quần jean rách, còn cô này tuyền đen từ đầu đến chân như bà quả phụ xứ Sicile (“thế giới này chẳng có gì liên quan đến tôi”), trong khi cô bé tóc vàng bên cạnh hoàn toàn ngược lại, đặt cuộc tất cả vào thẩm mỹ: một thân hình lồ lộ trên những trang quảng cáo và khuôn mặt trang bìa tạp chí lạnh lùng một cách cố ý.

Vừa mới qua cái thời kỳ lên sởi và đậu mùa, chúng đã ở vào cái tuổi chạy theo đủ các thứ mốt rồi.

Và cao lớn nữa chứ, phần nhiều đều cao lớn! Đến nỗi có thể ăn súp trên đầu thầy giáo được! Các cậu chàng đều to lớn, lực lưỡng cả! Các cô gái thì mảnh mai, xinh đẹp!

Thầy giáo nhớ lại cái thời thanh niên của mình… gầy yếu, như một thứ hàng xấu sau chiến tranh… sữa hộp theo kế hoạch Marshall… thời đó ông vẫn còn đang tiếp tục lớn, như cả châu Âu lúc đó…

Lũ học trò bây giờ mang những khuôn mặt thành quả.

Sức khỏe và sự đồng nhất về thời trang mang lại cho chúng cái vẻ già dặn khiến người khác rụt rè. Đầu tóc, quần áo, máy nghe nhạc thời trang, máy tính cá nhân, từ ngữ, cái nhìn đối với bản thân, khiến ta thậm chí nghĩ rằng chúng còn “phù hợp” với thời của chúng hơn thầy giáo. Hiểu biết hơn thầy giáo rất nhiều…

Hiểu biết về cái gì?

Đó chính là sự bí ẩn trong khuôn mặt chúng…

Chẳng có gì bí ẩn hơn cái vẻ già dặn trước tuổi kia.

Nếu không phải một lão già đầy kinh nghiệm, thầy giáo có thể sẽ cảm thấy bị truất ngôi, đôi chút lỗi thời… Chỉ có điều… ông đã làm việc với những đứa trẻ và những đứa lớn hơn suốt hai mươi năm dòng… phải tới hơn ba nghìn học trò ra đi… với những kiểu cách, thậm chí là trở lại!

Chỉ có một thứ không hề nhúc nhích, đó là cái phiếu thông tin cá nhân. Cái đẹp “đổ bể” trước sự phô trương: tôi lười biếng, tôi ngu đần, tôi kém cỏi, tôi đã thử mọi cách, xin đừng bận tâm đến tôi làm gì, tôi hoàn toàn không có tương lai…

Tóm lại, chẳng chút coi trọng bản thân. Lại còn gào to lên với cái vẻ hiếu thắng con trẻ.

Rút cuộc, chúng cảm thấy ở giữa hai thế giới. Và chẳng có liên hệ với thế giới nào hết. Chúng “thời thượng”, chắc chắn rồi, “thoải mái” (thế nào!), nhưng trường học “làm chúng khó chịu”, những đòi hỏi của thầy cô làm chúng đau đầu nhức óc, người ta đâu còn là con trẻ, nhưng lại “quá vất vả” trên con đường trở thành người lớn…

Chúng muốn được tự do nhưng lại cảm thấy bị bỏ rơi.