Quyền Bovary
(bệnh văn học có tính lây nhiễm)
Đúng thế, khái quát “bovary” là cái cảm giác thỏa mãn tức thì và duy nhất của cảm xúc: tưởng tượng bay bổng, thần kinh rung động, trái tim đập dồn, mạch máu nổi lên, những nhầm lẫn kỳ cục của một độc giả say mê tiểu thuyết…
Đây cũng là trạng thái đầu tiên của tất cả độc giả chúng ta.
Tuyệt diệu.
Nhưng quá khủng khiếp đối với kẻ trưởng thành đang quan sát và sẵn sàng nhảy vào với một “cuốn hay” cho một bạn trẻ mắc bệnh bovary.
- Maupassant không “hay hơn” ư???
Yên nào - không khoan nhượng với bovary; tự nhủ rằng Emma, dù gì thì cũng chỉ là một nhân vật, hay những gì Gustave gây ra chỉ mang lại những hiệu ứng - dù đúng - mà Flaubert mong muốn.
Nói cách khác, không phải vì con gái tôi sưu tập Harlequin mà một ngày kia nó sẽ kết liễu đời mình bằng asen.
Ép buộc một độc giả trẻ ở cái giai đoạn này chính là từ bỏ thủa thiếu thời của chúng ta. Lấy đi của họ niềm vui không gì sánh được khi tự đánh bật những bản đúc đang chế ngự bọn trẻ.
Hãy khôn ngoan mà hòa thuận với thời tuổi trẻ; sợ hãi, khinh miệt, chối bỏ hay đơn giản là quên đi tuổi trẻ cũng chính là một thái độ của lớp trẻ, một ý niệm của lớp trẻ như một thứ bệnh chết người.
Vì vậy, việc nhắc lại những tâm trạng của chúng ta khi mới bắt đầu đọc sách là cần thiết, lập một bàn thờ nhỏ cho những tác phẩm được đọc từ xa xưa. Ngay cả những tác phẩm “ngu ngốc” nhất. Chúng có một vai trò không thể phủ nhận: làm lay chuyển từ bản thân chúng ta bằng cách cười vào những gì đã làm ta lay chuyển. Những chàng trai và cô gái chia sẻ cuộc sống của chúng ta chắc chắn có được sự tôn trọng và trìu mến.
Và tự nhủ rằng bovary - với một vài thứ khác - được chia sẻ nhiều nhất trên thế giới: chúng ta luôn đánh bật ra ở một ai đó khác. Trong khi chúng ta khinh miệt sự ngu ngốc của những tác phẩm bọn trẻ đọc, cũng chẳng hiếm khi chúng ta khuếch trương cho thành công của một tác giả ăn khách và chế nhạo ông ta ngay khi tính thời thượng qua đi. Những nhà văn được ưa chuộng thể hiện rất rõ qua sự luân chuyển của sự hâm mộ sáng suốt và sự từ chối cũng sáng suốt của chúng ta.
Không bao giờ bị lừa phỉnh, luôn luôn sáng suốt, chúng ta dành thời gian để theo dấu chân của chính chúng ta, luôn luôn bị thuyết phục rằng bà Bovary là người kia.
Emma chắc cũng chia sẻ niềm tin này.
