Những ngày đầu năm học, tôi đề nghị lũ học trò miêu tả một thư viện. Không phải một thư viện thành phố, mà là nội thất bên trong. Nơi để sách. Và thế là chúng miêu tả những bức tường. Một bức tường đồ sộ kiến thức, được sắp đặt gọn ghẽ, và bất khả xâm phạm, một bức tường thành chạm vào là bật ra.

- Thế còn một bạn đọc? Hãy miêu tả một bạn đọc.

- Một bạn đọc thật sự ý ạ?

- Nếu các em muốn, dù tôi không hiểu em muốn nói gì khi gọi là bạn đọc thật sự.

Những đứa “kính cẩn” nhất miêu tả một loại thầy tu cổ lỗ sĩ, ngồi vĩnh cửu trên một núi sách mà ông ta nghiền ngẫm cho đến khi hiểu hết tận cùng ngõ ngách. Những đứa khác thì miêu tả một loại người tự kỉ do đọc quá nhiều sách và hễ cứ ra đời là va vào hết cửa này đến cửa khác. Và những đứa còn lại thì liệt kê một danh sách những thứ mà một bạn đọc không có: không thể thao, không sống động, không vui nhộn, không thích “ăn uống”, “áo quần”, “xe cộ”, không truyền hình, không âm nhạc, không bạn bè… và một lũ có “chiến lược” hơn dựng lên hình tượng một người biết rằng sách vở sẽ giúp anh ta có thêm kiến thức và khiến anh ta có đầu óc ngày một tỉnh táo. Nhiều đứa trộn lẫn tất cả, nhưng không một đứa nào miêu tả chính bản thân mình, một người thân hoặc một trong vô số những bạn đọc mà chúng vẫn gặp trên những chuyến tàu điện ngầm.

Và khi tôi đề nghị chúng miêu tả “một cuốn sách”, chẳng khác nào một vật thể lạ lạc vào lớp học: bí ẩn, hoàn toàn không thể miêu tả được với hình thù quá giản đơn và sự tăng trưởng không ngừng của chức năng, “một sinh vật lạ”, mang đầy quyền lực mà cũng đầy hiểm nguy, vật thiêng liêng, luôn luôn được nâng niu và tôn trọng, xếp đặt với những động tác kính cẩn lên giá sách luôn ngay ngắn, sạch sẽ, để được chiêm ngưỡng bởi những kẻ sùng đạo với cái nhìn huyền bí.

Cái ông Graal kia.

Tốt.

Vậy hãy thử cùng nhau tháo bỏ cái áo khoác tôn nghiêm của cuốn sách để miêu tả một cách “thực tế” hơn cái cách chúng ta vẫn cư xử với nó, chúng ta, những người thích đọc sách.