Họp Tam Ti là công việc thường niên vào tháng đầu tiên của mùa đông. Thẩm định sự thích hợp về tô thuế, vật sản, lợi ích của đường thủy và đường bộ trong thiên hạ, tính toán chi thu hàng năm để điều phối, từ gần đến xa, thảo luận định đoạt với Trung Thư Môn Hạ rồi mới tấu trình.

Hộ Bộ Ty, Độ Chi Ty, Diêm Thiết Ty. Hộ Bộ Ty nắm giữ sổ sách hộ khẩu, thuế khóa của thiên hạ, cùng các việc như độc quyền rượu, công trình, dự trữ y phục. Diêm Thiết sứ nắm việc độc quyền muối sắt, kiêm cả khai thác mỏ để gom góp quân phí. Nắm giữ việc tính toán số lượng tài phú của thiên hạ, mỗi năm cân đối sự dư thiếu, chế định xuất nhập để tính toán chi tiêu quốc gia.

Trong đó Diêm Thiết sứ tuy chức vị dưới ba vị Kế tướng, nhưng lại vô cùng quan trọng đối với triều đình. Hộ Bộ Ty thu thuế lên để nuôi hệ thống quan lại khổng lồ, một phần trích cho quân đội. Còn lợi nhuận của Diêm Thiết Ty cơ bản đều trích làm quân phí.

Lần họp Tam Ti này, ngoài những công việc thường lệ ra, còn có một chuyện đặc biệt, đó chính là vấn đề dư thừa năng lực sản xuất của Đại Tống.

Diêm Thiết Ty tấu rằng, Hoài Nam tích trữ một ngàn năm trăm vạn thạch muối, kho bãi đều đã đầy ắp, chỉ đành để ngoài trời, mặc cho hư hao. Muối nhiều đến mức không chất vào đâu được, diêm dân không có việc làm, không có nguồn thu nhập, liền tụ tập nơi núi rừng làm giặc cướp.

Thế là có người đề nghị cho thương nhân tự do buôn bán để nhanh chóng tiêu thụ hàng tồn kho. Những nơi khác có hàng hóa dư thừa thì chuyển tới Hoài Nam để đổi lấy muối. Thế nhưng làm vậy thì Diêm Thiết Ty không kiếm được tiền, quân phí sẽ thành vấn đề. Vì thế, Diêm Thiết Ty yêu cầu Hộ Bộ Ty bắt các châu huyện bên dưới xuất tiền, mua muối Hoài Nam về trước, trữ hai ba năm cũng được.

Nếu theo cách thứ nhất, Diêm Thiết Ty không kiếm được tiền, còn cách thứ hai thì Hộ Bộ Ty phải xuất huyết nặng. Hai bên ai cũng không chịu nhường ai, thế là tranh cãi.

Khi Trần Sơ Lục tới họp Tam Ti, không bao lâu đã thấy mọi người đang tranh cãi về chuyện này. Bên trái Lý Tư còn ngồi Tham tri chính sự Vương Tùy, Trương Mậu Trực, Mã Giải Lâm ngồi hai bên.

"Quốc dụng lấy quân dụng làm đầu, nếu quân dụng không đủ thì quốc nạn thường xuyên xảy ra, dân không yên với nghề nghiệp của mình. Chư vị chắc không phải không hiểu đạo lý này chứ?"

"Dân là trọng, xã tắc đứng sau, quân là nhẹ. Quân dụng sung túc chẳng qua cũng chỉ bảo vệ một phương xã tắc mà thôi, nếu bách tính không yên, thì xã tắc còn tồn tại thế nào được?"

"Ngụy biện! Dân và xã tắc là một thể, dưới tổ đổ thì đâu còn trứng nguyên, xã tắc không còn thì dân sao yên?"

"Ồ?" Có người nhìn về phía Trần Sơ Lục, rồi nói: "Trần học sĩ đã nói qua, thiên hạ hưng vong, thất phu hữu trách, xã tắc làm sao sánh được với thiên hạ hưng vong? Dựa vào đâu mà bắt bách tính thiên hạ phải gánh vác muối Hoài?"

Mọi người đều nhìn Trần Sơ Lục, ý muốn tìm câu trả lời từ hắn. Trần Sơ Lục mỉm cười nói: "Thiên hạ vốn là một thể, xã tắc đối với bách tính cũng như tay chân vậy, cho nên mới có câu 'thiên hạ hưng vong, thất phu hữu trách'."

Người của Diêm Thiết Ty đều cười nói: "Trần học sĩ đã tự mình nói, chẳng lẽ còn sai sao? Người của Hộ Bộ Ty, chớ có cưỡng từ đoạt lý nữa."

Lúc này Trần Sơ Lục lại nói: "Chỉ là muối Hoài chỉ là một phần nhỏ trong Diêm Thiết Ty, dù bên này xảy ra vấn đề, cũng không cần bắt châu huyện trong thiên hạ đều phải mua muối chứ?"

Người của Hộ Bộ Ty vỗ tay nói: "Trần học sĩ nói rất có kiến giải. Diêm Thiết Ty các người không biết điều phối một chút, chuyển muối dư thừa đến nơi thiếu muối sao?"

"Nếu đơn giản như vậy thì đã không cần phải cãi nhau ở đây rồi!"

"Ngươi tưởng ta muốn cãi à? Mẹ kiếp!"

Chỉ mấy câu không hợp, đám văn quan này lại xắn tay áo lên, dường như muốn đánh nhau tới nơi. Thế nhưng hai bên mắng nhiếc nhau hồi lâu, lại chẳng động một ngón tay. Cuối cùng vẫn là Lý Tư đứng ra, ngăn hai bên lại, nói: "Tam Ti vốn là một nha môn, mọi người cùng làm quan trong triều, tốt nhất đừng làm tổn thương hòa khí."

Lúc này hai bên mới dừng lại, uống trà tiêu khí. Lý Tư vuốt râu nói tiếp: "Hộ Bộ Ty là nơi thu thuế, Diêm Thiết Ty cũng là nơi gom tiền, hai nha môn thu tiền, nếu tự mua bán với nhau, dường như không hợp quy chế. Vừa làm chậm trễ chính thuế triều đình, lại vừa danh không chính ngôn không thuận. Chi bằng để Mã đại nhân của Độ Chi Ty nghĩ cách. Đưa tiền mua muối của các huyện vào trong ngân sách, do triều đình trích tiền xuống, chí ít cũng coi là một chương trình."

"Hửm?" Mã Giải Lâm nghe vậy, lập tức lắc đầu nói: "Tiền của triều đình đều đã có chỗ dùng. Nếu như thu nhập hàng năm không tăng, chắc chắn không còn tiền dư để mua muối."

"Huống hồ..." Mã Giải Lâm nhìn Trần Sơ Lục, lạnh lùng nói ở bên cạnh: "Bản quan nghe nói Trần đại nhân nhập rất nhiều hồ muối từ biên giới, khiến toàn bộ muối của Hà Đông Lộ chỉ có thể bán đi nơi khác. Theo bản quan thấy, chỉ cần cắt đứt hồ muối ở Thái Nguyên Phủ, thì nỗi lo tích muối ở Hoài Nam sẽ không còn."

"Diêm nông ở Hà Đông Lộ đều đã ngừng sản xuất muối. Thái Nguyên Phủ chẳng qua là dùng muối từ biên giới thay thế cho loại muối vốn được sản xuất ở Hà Đông Lộ mà thôi. Diêm dân có lợi, quan phủ có lợi, bách tính cũng có thể ăn muối ngon, việc này thì có liên quan gì đến Hoài Nam Lộ?" Trần Sơ Lục phản vấn lại.

"Sao lại không liên quan? Bách tính bốn phương đều muốn ăn hồ muối của Hà Đông Lộ, tự nhiên sẽ không mua muối của Hoài Nam, không lo thiếu mà lo không đều." Mã Giải Lâm dốc toàn lực "gặp Trần tất phản".

Nhưng Mã Giải Lâm lại không biết, bây giờ đã sớm không còn là thời của Lữ Di Giản nữa rồi. Khi Lữ Di Giản còn tại chức, ông ta thẳng thắn trong các cuộc họp Tam Ti, người khác đều kính trọng ông ta. Ông ta và Lý Tư tuy có ma sát, nhưng vẫn coi là đồng minh. Nếu là khi đó, Trần Sơ Lục ở đây chắc chắn là người ngoài, là kẻ bị cô lập. Thế nhưng hiện tại, trong số những người có mặt, Trần Sơ Lục sớm đã không còn là đối tượng bị mọi người cô lập, mà chính Mã Giải Lâm mới là người đó.

Tham tri chính sự Vương Tùy, lúc trước ở Lễ Bộ làm Tả Thị lang vốn đã không hợp với hắn - kẻ là Hữu Thị lang này. Lý Tư muốn trừ hắn cho hả giận, Trần Sơ Lục cũng từng xảy ra nhiều chuyện không vui với hắn. Diêm Thiết sứ Trương Mậu Trực vì muốn bảo vệ túi tiền của nha môn mình, chỉ có thể ép Mã Giải Lâm xuất huyết.

Cuộc họp Tam Ti này, nói là để giải quyết vấn đề muối Hoài Nam, chi bằng nói là nhắm thẳng vào Mã Giải Lâm thì đúng hơn. Lời này vừa nói ra, ngay tại chỗ đã có người nói giúp cho Trần Sơ Lục.

Lý Tư nói: "Mã đại nhân, lời này của ông có phần bới lông tìm vết, đảo lộn trắng đen rồi. Trần đại nhân thân là Tri phủ Thái Nguyên Phủ, làm những việc này cũng là vì bách tính Thái Nguyên Phủ, có liên quan gì đến Hoài Nam?"

"Mã đại nhân, công văn Độ Chi Ty vừa trình lên, bản quan đã xem qua." Trương Mậu Trực lên tiếng: "Ông vừa nói mua muối cứu giúp diêm dân Hoài Nam không có tiền, nhưng tại sao ở đây lại phê duyệt hai mươi vạn quan để mua sắm đồ trang sức cho trong cung?"

"Cái gì? Hai mươi vạn quan? Thái hậu băng hà chưa đầy một năm, trong cung đã phải xa xỉ như vậy sao?" Vương Tùy trầm giọng hỏi: "Mã đại nhân chính là dâng hiến nịnh bợ bệ hạ như vậy sao?"

Mọi người nghị luận xôn xao, Mã Giải Lâm lập tức như con mèo bị giẫm phải đuôi, đứng dậy nói: "Sau khi bệ hạ thân chính, phi tần trong hậu cung ngày càng đông, tại sao không thể làm một chút đồ trang sức? Bệ hạ vốn dĩ tiết kiệm, thỉnh thoảng dùng hai mươi vạn quan thì có gì mà kinh ngạc?"

Câu nói này chọc giận đám đông, những người vừa mới tranh cãi không dứt lúc nãy, đều hướng về phía Mã Giải Lâm mà khiển trách. Còn những quan viên Độ Chi Ty bên cạnh Mã Giải Lâm, từng người một đều cúi đầu không nói lời nào.

Mã Giải Lâm một cái miệng sao có thể nói lại nhiều miệng như vậy, bị người ta nói đến mức á khẩu không trả lời được, lập tức nói: "Được lắm, bản quan hiểu rồi. Các người là muốn hợp mưu hại bản quan, bản quan phải đi trước mặt bệ hạ đàn hạch các người!"