Đạo Tĩnh, Liễu Minh, dẫn theo tiểu Phùng, sẩm tối cùng nhau đi đến thôn Thu Thuỷ khu hai. Vừa đi đến cửa ngõ nhà Uông Kim Chi, còn chưa vào cửa, trong bóng tối mờ ảo liền thấy trên mái nhà đứng một người, dáng vẻ không rõ, nhưng đầu bù tóc rối, giậm chân gào thét khản cả cổ:

"Đứa nào cái loại lém mép, thứ đê tiện hạ tiện! Sao cứ nhằm vào quả phụ cô nhi nhà tao mà giở trò độc ác thế hả? Thưa chúng mày đều là người tốt chắc? Nhổ bãi nước bọt tự soi gương lại mình xem nào! Chúng mày là gái trinh tiết liệt, chúng mày đi dựng bia tiết hạnh đi, can gì lôi tao Uông Kim Chi ra làm vật thế mạng hử? Tao tư thông với bao nhiêu thằng đàn ông, chúng mày bắt được đứa nào chưa? Cái gì mà 'giày rách', 'giày rách', ra rả bêu danh tao khắp nơi, chúng mày vơ vét được bao nhiêu vàng bạc châu báu hả?... Chúng mày chỉ khư khư giữ một thằng đàn ông, một đứa vợ, mà giày muôn đời không rách chắc? Mấy con khốn thối tha ghẻ lở đầy mặt, thứ đàn ông đàn bà lẳng lơ hạ tiện, suốt ngày ve vãn mặt dày hết chuyện nhà Đông sang chuyện nhà Tây, sau lưng thì lém mép, vu khống người ta, đàn ông nhà chúng mày không có chị em gái, vợ, con dâu đi theo trai à? Tao Uông Kim Chi không sợ chúng mày! Đứa nào có gan, đứng ra đây, chúng mày đi tìm chính quyền phân xử xem nào!... Đồ chó má trai gái các người, tao đoán chúng mày cũng chẳng dám thò mặt ra đâu — đứa nào dám ra, xem tao có xé toạc cái mõm chó của nó ra không..."

Trong đêm tối mờ mịt, những ngôi sao trên trời lấp lánh nháy mắt, Uông Kim Chi đứng trên nóc nhà mình, vừa khóc vừa mắng, lại còn liên tục giậm chân, vỗ hai lòng bàn tay gào thét. Lâm Đạo Tĩnh và Liễu Minh nhìn thấy Uông Kim Chi bộ dạng như thế đều giật mình. Sao cái người con dâu hiền lành ôn hòa, lúc nào cũng cười tủm tỉm ấy lại biến đi đâu mất; trước mắt họ lúc này lại là một người đàn bà đanh đá điên cuồng, bất chấp tất cả mà chửi mắng ngoài đường. Mắng vừa khó nghe, vừa hạ tiện.

Ngoài đường không có tiếng đáp lại, các nhà đều đóng chặt cửa trong bóng tối.

"Làm sao đây, chúng ta còn vào nữa không?" Liễu Minh khẽ hỏi Đạo Tĩnh.

"Đương nhiên vào. Xem rốt cuộc là chuyện gì." Đạo Tĩnh nói.

Cửa ngõ không đóng, ba cô gái trẻ đẩy cửa bước thẳng vào cái sân nhỏ sạch sẽ ngăn nắp. Đứng giữa sân, Liễu Minh lo lắng hét lên hướng về phía mái nhà:

"Uông đại tỷ, chị bị sao thế? Mau xuống đây đi, đừng đứng trên mái nhà nữa!"

Người con dâu đang giậm chân chửi mới trên mái nhà, thấy có ba người phụ nữ bước vào sân, hình như giật mình, tiếng chửi nhỏ lại. Khi nghe thấy tiếng gọi của Liễu Minh, cô ta bệt luôn xuống mái nhà,

tiếng chửi mắng dừng lại, bỗng nhiên oà khóc rống lên — tiếng khóc bi thảm, thê lương, kích phẫn, tuyệt vọng, giống như tiếng khóc than sướt mướt văng vẳng từ nghĩa địa xa xôi trong đêm đen.

Liễu Minh ngẩng đầu nhìn Uông Kim Chi đang ngồi trên mái nhà, nghẹn ngào gọi:

"Uông — Uông đại tỷ, chị — chị xuống — đi mà!"

Uông Kim Chi mặc kệ tiếng gọi của Liễu Minh, ngồi trên đỉnh mái nhà dùng lòng bàn tay vỗ mạnh vào mái ngói cứng ngắc, vừa vừa khóc lóc gào thét:

"Bắt nạt quả phụ, cô nhi, chuyên đi tung tin đồn nhảm gây chuyện thị phi cho mấy cô gái trẻ tụi tao hả mấy ông lớn, bà lớn ơi, các người — làm ơn phúc giùm đi! Tao Uông Kim Chi từ nhỏ đã đi làm con ở tớ gái, chịu đủ mọi uất ức, có được ngày tháng nào yên ả đâu cơ chứ?! Đến lúc này Bát lộ quân Cộng sản đến rồi, phụ nữ được giải phóng rồi, các người cũng nên tha cho cái mạng nhỏ không đáng một đồng xu này của tao chứ! Tao — tao đốt — đốt hương vòng, dập — dập đầu lạy các người rồi đấy nhé!..."

Uông Kim Chi vừa khóc vừa gào, tóc tai bù xù, nước mắt trên mặt lấp lánh trong màn đêm mờ ảo. Khi cô ta còn muốn khóc lóc kể lể gì nữa, thì bị hai cánh tay mềm mại ôm lấy bả vai.

Này Uông tỷ, đừng khóc nữa, xuống đi, vào nhà kể tỉ mỉ nỗi khổ của chị cho chúng em nghe, tụi em nhất định sẽ tìm cách giúp chị..."

Giọng nói ôn tồn, ân cần, thấu triệt tâm can. Thần kinh đang hỗn loạn của Uông Kim Chi tức thì bình tĩnh lại. Ngoảnh đầu nhìn lại, hóa ra là Lâm Đạo Tĩnh — Lâm bí thư, bên cạnh chị ấy còn có Phùng Vân Hà đeo súng kỵ binh, cũng đang dùng sức kéo cô ta đứng dậy.

Uông Kim Chi nín khóc, ngoan ngoãn đứng dậy, dùng tay vuốt ngược mái tóc xõa lộn xộn trước trán ra sau, khẽ nói:

"Lâm — bí thư, sao chị cũng lên mái nhà thế này? Cẩn thận ngã đấy... Còn Liễu muội tử đâu? Ban nãy, hình như tao có nghe thấy tiếng con bé."

"Cậu ấy đang đợi cậu ở sân dưới kìa. Chúng ta xuống thôi." Đạo Tĩnh nói, cùng với Tiểu Phùng mỗi người một bên, đỡ Uông Kim Chi đi về phía chiếc thang tựa bên hiên nhà. Thế nhưng vừa đi được hai bước, Uông Kim Chi bỗng nhiên như một bãi bùn nhão, oặt người ngã vào người Phùng Vân Hà, suýt ngã nhũi trên mái nhà. Đạo Tĩnh lập tức như ôm một đứa trẻ sơ sinh, ôm Uông Kim Chi vào lòng, vẻ mặt hơi hoảng hốt nói:

"Uông tỷ, chị bị ốm à? Sao người lại nhũn ra thế này? Để Tiểu Phùng cõng chị xuống nhà."

Người con dâu đã ngất lịm, tiếng thở hắt yếu ớt cho thấy cô ta hãy còn sống. Tiểu Phùng cõng lưng cô ta, Đạo Tĩnh ôm hai chân cô ta ở phía sau, cuối cùng cũng cõng được Uông Kim Chi xuống thang, bế lên chiếc súp-sê nhỏ của cô ấy.

Liễu Minh mang theo ống nghe bên người, vội vàng khám tim cho Uông Kim Chi, bấm day huyệt nhân trung một lúc, người con dâu từ từ mở mắt ra. Thở hổn hển mấy nhịp, cất lời:

"Lâm bí thư, Liễu muội tử, hai người đúng là ân nhân cứu mạng của tôi mà! Người trong thôn coi thường tôi, mắng chửi tôi, đến cả mấy cán bộ khu huyện các cô, cũng hùa theo cái bọn lém mép nói tôi là giày rách — tôi hiểu chứ, vì kiên quyết đề cử tôi làm chủ nhiệm hội phụ vận mà Lâm bí thư đã bị kiểm điểm, khiến tôi liên lụy đến các cô... Tôi, tôi đây là kiếp trước gây nghiệt gì thế này..." Nói chưa dứt lời lại oà khóc.

Đạo Tĩnh, Liễu Minh và Tiểu Phùng đều mở to mắt nhìn cô ta.

"Đời tôi khổ quá mà!..." Uông Kim Chi như phát bệnh thần kinh, vừa tự lẩm bẩm vừa đấm thùm thụp lên chiếc chiếu súp-sê khóc lóc kể lể.

Cô ta kể lại một cách chi tiết hơn chuyện mình bị bán làm con ở, chuyện yêu nhau với Tiểu Quế Tử, và việc làm "vợ lẽ bên ngoài" cho Lưu Kế Công.

"Chị bị bắt nạt mấy năm nay, sao hôm nay lại nổi giận lớn thế, mắng chửi trên mái nhà ghê gớm vậy?" Đạo Tĩnh chen vào một câu.

Uông Kim Chi xấu hổ cúi gằm mặt, nước mắt lã chã tuôn rơi. Hồi lâu, mới nghẹn ngào đáp:

"Tôi — tôi đi tìm anh ta, đêm hôm qua tôi lại đi tìm cái kẻ đi Quan Đông về ấy. Tôi đợi anh ta khổ sở biết bao! Thế mà, anh ấy, anh ấy cũng mắng tôi là giày rách, không nhận tôi, còn bảo tôi cút đi. Chịu hết nổi rồi! Tôi chỉ muốn chửi một trận thật sảng khoái trên mái nhà, rồi nhảy xuống, đập đầu chết quách đi cho rồi..." Uông Kim Chi không nói ra chi tiết cô ta đi tìm Mã Bảo Câu, cô ta mắng người thì không thấy ngượng, nhưng hễ nhắc đến hắn là lại thấy thẹn.

"Uông tỷ, nỗi đau khổ của chị chúng tôi hiểu. Chúng tôi tin tưởng chị, sau này có cơ hội, chúng tôi sẽ giúp chị và Mã Bảo Câu gương vỡ lại lành..." Đạo Tĩnh dịu dàng nói.

"Hả? Các cô biết anh ấy chính là Mã Bảo Câu cơ à? Thế thì tốt quá rồi!" Uông Kim Chi phá lên cười giàn giụa nước mắt, "Anh ấy trước đây tên là Mã Quế Thu, tôi gọi anh ấy là Tiểu Quế Tử, anh ấy gọi tôi là Tiểu Chi Tử."

"Hôm nay chúng tôi đến là để tìm chị và Quan đại mụ bàn chuyện chăm sóc thương binh. Không ngờ lại gặp lúc chị đau khổ thế này. Uông tỷ, chị đỡ hơn chưa, bây giờ chúng ta cùng đi tìm Quan đại mụ nhé?" Đạo Tĩnh ân cần nắm lấy tay Uông Kim Chi.

"Được, được chứ! Tôi lỡ việc công của chúng ta, ngại quá đi mất. Thôi, chúng ta đi ngay đây!" Người con dâu lại khôi phục vẻ ôn oà nhu thuận. Một tay kéo cánh tay Đạo Tĩnh, một tay nắm chặt tay Liễu Minh.

Uông Kim Chi biểu lộ tình cảm sâu sắc đến thế với người tình thời trẻ, khiến Đạo Tĩnh vô cùng xúc động — một người phụ nữ tha thiết yêu thương người tình đầu đời, một người phụ nữ dẫu thân xác bị giày vò nhưng tâm hồn vẫn thuần khiết, chung thủy, một lòng một dạ không thay đổi, thế mà lại bị người ta gọi là "giày rách", "hạ tiện", chịu đựng muôn vàn nhục nhã. Thiện, ác, đẹp, xấu, thơm, thối, đúng, sai trên đời này, rốt cuộc phải làm thế nào mới có thể phân biệt rõ ràng đây? Bao năm qua, Lư Gia Xuyên dẫu chết vẫn như còn sống, vẫn luôn là một vị thần ngự trị trong lòng cô. Thế mà khi anh chưa chết, họ đoàn tụ, cô lại phải bứt anh ra khỏi trái tim mình, chôn vùi anh thật sâu vào vực thẳm không đáy. Đây là vì sao? Chẳng phải cũng giống như hoàn cảnh của Uông Kim Chi hay sao — sợ người ta mắng mình là thế này thế nọ, sợ sự lên án của dư luận... Tâm trí Đạo Tĩnh rối bời vô cùng.

"Mấy hôm trước đã nghe nói thôn mình sắp có thương binh về, huyện thông báo cho hội phụ vận chúng ta chuẩn bị. Tôi trong lòng khó chịu, nên đem toàn bộ việc này phó mặc cho Quan đại mụ lo liệu cả rồi. Bây giờ chúng ta phải đi xem đại mụ bận rộn thế nào thôi."

"Mấy hôm nay bộ đội chúng ta đánh thắng trận trên tuyến đường sắt, tôi đến thôn các cô là muốn tìm hiểu tâm trạng và phản ứng của quần chúng." Đạo Tĩnh gượng lấy lại tinh thần.

"Thế thì tốt, tốt quá! Lâm bí thư chị mau đi tìm hiểu đi. Sự nhiệt tình của quần chúng thì khỏi phải bàn rồi." Uông Kim Chi vừa nói, vừa nắm chặt tay Lâm Đạo Tĩnh hơn nữa.

Liễu Minh nét mặt ủ dột, rất ít nói. Cô cùng Tiểu Phùng đi theo sau Đạo Tĩnh, dọc theo con đường làng tĩnh lặng mờ tối đi về nhà Quan đại mụ ở đầu thôn phía Tây.

Ba nữ đồng chí và Uông Kim Chi vừa bước vào nhà, Đạo Tĩnh bỗng mở trừng hai mắt.

Bên chiếc súp-sê đất nhà Quan đại mụ đặt sát ba cây đại súng, trên súp-sê còn để mấy giỏ trứng gà. Ba chiến sĩ trẻ đang ngồi trên một chiếc ghế băng dài ở giữa nhà, trò chuyện cùng Quan đại mụ đang ngồi khoanh chân trên súp-sê. Tiếng nói lanh lảnh, cười nói vui vẻ.

"Mọi người vẫn bảo 'Bát lộ quân chân sắt mắt cú vèo', quả nhiên chẳng sai chút nào! Phen này lại đánh thắng một trận, lòng dạ chúng ta sướng rơn lên được..." Bà cụ đang phấn khởi nói, thấy Đạo Tĩnh, Liễu Minh bước qua ngưỡng cửa, vội vàng xuống đất chào hỏi, đồng thời giới thiệu bốn người phụ nữ với ba chiến sĩ Bát lộ quân nọ. Bà cụ nói năng rành mạch đâu ra đấy:

Vị này là phó bí thư huyện nhà chúng ta, tên là Lâm Đạo Tĩnh; người mang súng kia là cảnh vệ Tiểu Phùng của cô ấy; vị này là đồng chí Liễu của hội phụ vận huyện; vị này là chủ nhiệm hội phụ vận thôn ta Uông Kim Chi. Hôm nay thật khéo quá, các cậu làm quen với nhau đi."

Ba chiến sĩ lập tức đứng dậy giơ tay chào Đạo Tĩnh, cũng chào cả Liễu Minh và Uông Kim Chi.

Đạo Tĩnh bắt tay ba chiến sĩ, còn Liễu Minh và Uông Kim Chi thì nép sau lưng Đạo Tĩnh không dám lên tiếng. Uông Kim Chi thẹn thùng, ban nãy cô ta đứng trên mái nhà giậm chân chửi mấy câu tục tĩu ấy, nếu để mấy đồng chí Bát lộ quân này nghe thấy thì thẹn chết đi được! Liễu Minh thì bị gánh nặng chính trị đè nặng, lại không dám gặp Tào Hồng Viễn ngày đêm tưởng nhớ, cả ngày nét mặt ưu sầu, ủ dột như kẻ câm chẳng mấy khi mở miệng. Phùng Vân Hà làm tròn trách nhiệm của một cảnh vệ, đứng ngoài cửa nhà.

Chưa đợi Đạo Tĩnh lên tiếng, một trong ba chiến sĩ kia, giống như đang báo cáo với thủ trưởng liền nói:

"Lâm thủ trưởng, chúng tôi là chiến sĩ đoàn hai mươi ba, tôi là quân y. Chúng tôi phụng mệnh đến mấy thôn này bàn chuyện sắp xếp thương binh đây. Rạng sáng hôm qua, bộ đội chúng tôi đã tập kích mấy chiếc xe quân sự của lũ giặc Nhật trên tuyến đường sắt Bình Hán, đánh cả nhà ga, có một số thương binh sẽ được rút về ngay lập tức..."

Cậu quân y đứng nghiêm trang, mới nói được mấy câu đã toát mồ hôi hột vì nghẹn. Đạo Tĩnh ôn hòa mỉm cười, bảo quân y và hai chiến sĩ kia ngồi xuống rồi hãy nói chuyện. Ba chiến sĩ ngồi xuống, một chiến sĩ nhỏ tuổi mới tầm mười sáu mươi bảy, thấy Đạo Tĩnh tuy là quan lớn nhưng lại vô cùng hòa nhả gần gũi, liền bạo dạn bắt chuyện:

"Thủ trưởng à, công tác ở huyện ta khá quá cơ — chúng tôi đến thôn này tìm được Quan đại mụ, đại mụ đối xử với chúng tôi thân thiết lắm ạ! Bà cụ nghe nói có thương binh sắp tới, vừa ra ngoài đi một vòng, chớp mắt một cái, các bà các chị đã mang đến ngần này trứng gà rồi. Công tác phụ nữ của các cô làm tốt thật đấy chứ! Tình nguyện kháng chiến của quần chúng thôn này cao thật đấy..." Cậu tiểu Bát lộ còn chưa dứt lời, liền nghe bên ngoài có một người phụ nữ lớn tiếng gọi:

"Thím ơi, đem bánh nướng đến đây ạ!"

Hai người phụ nữ độ hai mươi mấy tuổi khiêng một sọt bánh nướng bước vào nhà.

Hai người phụ nữ khiêng sọt lên súp-sê, vừa lau mồ hôi trên mặt, vừa dán chặt mắt vào Liễu Minh mà nhìn. Một người trong số đó nhìn một lát, cười nói:

"Đây chẳng phải là đồng chí Liễu đó sao? Đến tìm chủ nhiệm Uông nhà chúng ta phải không?"

Liễu Minh ngượng ngùng gật đầu, lại lắc đầu. Đạo Tĩnh mỉm cười nói:

"Các chị vất vả rồi, ngồi nghỉ một lát đi."

"Không mệt đâu, đồng chí, chị là Lâm bí thư phải không ạ? Hôm nay lại đến thôn chúng tôi nữa, tốt quá đi mất!"

Hai người phụ nữ nhìn ba chiến sĩ Bát lộ quân đang ngồi trên ghế băng, người phụ nữ trẻ lúc nãy nói chuyện với Liễu Minh lại cất lời:

"Tôi tên Lưu Tú Chi, cô ấy tên Lữ Văn Lan... Ha ha, đây là cái tên mới đặt từ chiều hôm qua đấy nhé! Trước đây, người ta toàn gọi đàn bà chúng tôi là 'thị' nọ 'thị' kia. Chó mèo còn có cái tên nữa là, phụ nữ chúng tôi đến cái tên cũng không có, vô lý thế chứ lị! Lần này thì hay rồi, hai chúng tôi được làm tổ trưởng, còn được đặt cả tên chữ nữa. Từ nay về sau, đồng chí Liễu ạ, chúng ta có khối dịp gặp nhau thường xuyên ấy chứ." Lưu Tú Chi nói xong, cười khanh khách đầy vui sướng. Đoạn lại quay sang nhìn khuôn mặt Uông Kim Chi, nói: "Uông chủ nhiệm, tối nay sao lại nổi giận to thế hở giời? Chị cũng giỏi thật đấy, dám giậm chân trên mái nhà mấy mụ lém mép chồng con nhà khác, mắng nghe sướng tai thật chứ! Thế nhưng, chị là chủ nhiệm hội phụ vận thôn ta, đừng có giận quá mà hại sức khỏe, bằng không, ai còn lãnh đạo phụ nữ thôn Thu Thuỷ chúng ta làm kháng chiến nữa..." Lời của Lưu Tú Chi chẳng biết là đồng tình hay mỉa mai, khuôn mặt tái nhợt của Uông Kim Chi lại ửng đỏ lên, không thốt nên lời, vành mắt đỏ hoe.

Quan đại mụ kéo tay Uông Kim Chi, liếc xéo Lưu Tú Chi một cái rồi nói:

"Thôi đi, thương binh sắp đến nơi rồi, đừng nói dăm ba chuyện tào lao này nữa. Uông chủ nhiệm, chúng ta còn phải đi động viên phụ nữ nữa chứ, con gái con dứa cứ không chịu ra mặt thì không ổn đâu. Nào, hai chúng ta đi một chuyến! Cậu khuyên nhủ trước đi, không xong thì tao mới trương cờ gióng trống ra tay."

Uông Kim Chi nhìn Quan đại mụ gật gật đầu. Cô ta thầm biết ơn Đạo Tĩnh, Liễu Minh và Tiểu Du đã làm công tác tư tưởng với Quan đại mụ, thái độ của đại mụ đối với cô ta đã có sự thay đổi rõ rệt. Cô ta cũng từ tận đáy lòng mà thêm yêu quý Quan đại mụ.

Lâm Đạo Tĩnh thấy quan hệ của hai vị chủ nhiệm đã thay đổi, vui mừng ôm lấy cổ Liễu Minh, khẽ thì thầm bên tai cô:

"Tiểu Liễu, xốc lại tinh thần lên! Cậu làm rất đúng, Uông Kim Chi ở thôn này đã phát huy không ít tác dụng rồi — cô ấy có làm trò đanh đá chửi mới thì cũng vẫn phát huy tác dụng thôi. Hôm nay thương binh về rồi, cậu nhất định phải xốc lại tinh thần đấy nhé!"

"Lâm tỷ tỷ, chị yên tâm đi..." Liễu Minh chỉ nói nửa câu.

Cậu cứ ở lại thôn này theo dõi đôn đốc nhé. Tớ và Tiểu Phùng sang thôn gần đây xem thế nào, ngày mai sẽ về." Đạo Tĩnh nói xong bóp chặt tay Liễu Minh, cùng Tiểu Phùng rời khỏi nhà Quan đại mụ.

Đạo Tĩnh và Tiểu Phùng sóng vai đi trong cánh đồng mờ mịt bóng tối. Tối nay, cái bóng dáng đầu bù tóc rối, gào khóc thảm thiết đứng trên mái nhà ấy cứ chập chờn trước mắt cô — đúng là một người phụ nữ si tình, bất hạnh biết bao... Vì sao từ xưa đến nay, số phận của người phụ nữ, đặc biệt là số phận tình yêu của người phụ nữ, lúc nào cũng bi thảm nhường này?

Cô cảm thấy trên người nặng trĩu, tựa hồ có một tấm lưới khổng lồ dày đặc đang trùm kín lấy mình — Lâm Đại Ngọc, Giả Bảo Ngọc, Romeo, Juliet, ai mà chẳng bị nó bóp nghẹt cho đến chết cơ chứ? Đạo Tĩnh vừa đi vừa nghĩ. Vầng trăng khuyết bên trời hắt xuống thứ ánh sáng thê lương nhạt nhòa, như đang phát ra nụ cười chế nhạo mà cũng tựa như đồng tình với cô.