"Tôi căm thù thấu xương tên Hán gian đặc vụ Bạch Sĩ Ngô, kẻ đã bán rẻ tổ quốc, chính hắn đã giết hại tôi! Nguyền rủa hắn chết không có đất chôn thân. Tôi mãi mãi yêu Tào Hồng Viễn. Anh ấy là một đảng viên cộng sản xuất sắc, chính anh ấy đã giúp tôi hiểu được chân lý của cuộc đời, hiểu được giá trị của sự sống. Tôi mãi mãi không quên anh ấy, cũng không quên đảng vĩ đại."

Tuyệt bút của Liễu Minh

Ngày 15 tháng 11 năm 1941

Trời hửng sáng, cơn gió mai mang theo hơi lạnh nhè nhẹ thổi qua vùng ngoại ô ngoài làng. Cạnh một hố đất có hơn chục cây lê, cây táo vây quanh một ngôi mộ nhỏ. Ánh trăng tàn lúc rạng đông lạnh lẽo chiếu lên đắp mộ phủ đầy cỏ xanh, nơi đây có một người đang phủ phục, thân mình áp sát vào đất mộ, ôm lấy đất mộ. Không màng ẩm ướt, không màng dơ bẩn, tựa như đang ngủ say. Thế nhưng trong tay lại cầm một tờ giấy run lẩy bẩy, miệng không ngừng phát ra tiếng rên rỉ khe khẻ như đang khóc: "Liễu Minh, Tiểu Liễu, anh đến muộn rồi, anh không thể gặp lại em được nữa! Anh chỉ có thể ở trước mộ em, lén lút khóc thương em... Em đã chết thật dũng cảm, trước lúc lâm chung－－ em, em vẫn còn vương vấn anh... để lại mẩu giấy này..." Tào Hồng Viễn phủ phục trên mộ Liễu Minh－－ nơi đây không có bia mộ, thậm chí cả một tấm biển gỗ cũng không có, chỉ có làn gió nhẹ lướt qua đám cỏ xanh trên nấm mồ－－ nghẹn ngào thổn thức. Ban ngày, ban đêm, anh liều mạng làm việc, nghiêm túc giải quyết những vấn đề mà một bí thư huyện ủy cần phải giải quyết trong thời kỳ chiến tranh. Thế nhưng vào ban đêm, đặc biệt là khi nửa đêm về sáng tĩnh lặng, anh lại nhớ đến Liễu Minh, đau đớn khôn nguôi vì cái chết của cô, thường giật mình tỉnh giấc trong nước mắt. Kẻ địch càn quét thường xuyên, hay bao vây thôn xóm trước lúc rạng đông－－ giống như Lâm Đạo Tĩnh bị bao vây ở Nam Trang khu năm vậy. Anh bèn dậy thật sớm, đánh du kích chuyển đến gần Yêu Trương, anh dẫn theo hai chiến sĩ cảnh vệ, bảo họ đứng đằng xa canh gác, còn mình anh lén lút đi đến trước mộ Liễu Minh. Di thư trước lúc lâm chung của Liễu Minh đã bị Bạch Sĩ Ngô tức giận xé nát vứt xuống đất. Một tên ngụy quân canh giữ Liễu Minh, vốn đồng tình và kính trọng Liễu Minh, đã lén nhặt bức di thư bị vứt trên đất lại gom chung với nhau, lại còn cất giữ cả dải băng vải mà Liễu Minh dùng để thắt cổ tự vẫn, tất cả giao cho người có liên quan với Bát Lộ Quân, cuối cùng chuyển đến tay Tào Hồng Viễn. Hồng Viễn thắt dải băng vải quanh eo, đem bức di thư bị xé nát chắp vá lại từng chút một. Mỗi khi đêm về khuấy mật, anh lại lấy bức di thư này ra từ túi áo sát người để đọc, đọc đi đọc lại. Có lúc áp nó lên má hoặc lồng ngực... Đối với Liễu Minh, anh không chỉ có sự hoài niệm buồn đau, mà còn có một nỗi niềm day dứt và tự trách sâu sắc: Khi cô còn sống, đã yêu anh nồng nhiệt biết bao, nhất là thời điểm cùng ở cơ quan tại Bảo Định giả làm vợ chồng, anh đã bỏ lỡ biết bao cơ hội được gần gũi cô. Giờ đây, cô không còn nữa, đã biến mất mãi mãi trên thế giới này, anh không thể gặp lại cô được nữa, anh chỉ có thể tìm cơ hội đến trước mộ cô. Anh mơn trớn lớp đất mộ ẩm ướt, mơn trớn ngọn cỏ non xanh rì trên mồ, bất cứ thứ gì chạm vào Liễu Minh, đều tựa như đã áp sát vào chính bản thân Liễu Minh. Anh thường chìm trong nỗi đau đớn tột cùng mà không kìm được bản thân phủ phục lên mộ Liễu Minh, trong tay cầm bức di thư của cô－－ đây là những dòng chữ cuối cùng cô viết, là tiếng lòng cuối cùng của cô, là tình yêu rực cháy và nỗi hận sâu sắc của cô. Tình yêu và nỗi hận này là bất tử, cũng giống như ngôi mộ nhỏ không có bia mộ này, mãi mãi bất tử...

"Lão Tào, anh đừng đau buồn quá..."

Một tiếng nghẹn ngào khe khẻ vang lên bên tai Hồng Viễn, anh giật nảy mình đứng phắt dậy.

– Ồ, Đạo Tĩnh, là cô!

Lâm Đạo Tĩnh và Tiểu Phùng đứng bên nấm mộ trong ánh sương mai mờ ảo, trố mắt nhìn Hồng Viễn. Ai nấy nước mắt đầm đìa, ai nấy nghẹn lời không thốt nên câu.

– Tôi－－ có lỗi với Liễu Minh, cô ấy chết thay cho tôi... Tôi vừa mới đến thăm cô ấy... Nhờ có cô, mới đưa được cô ấy－－ về nhà..." Đạo Tĩnh khóc nấc lên.

– Tôi đã gặp cô ấy lần cuối. Cô ấy tái ngợt, lạnh ngắt, mặc chiếc áo bông lụa hoa. Là nhân dân vùng địch hậu đã tìm đủ mọi cách đưa cô ấy－－ trở về đấy..." Hồng Viễn cũng nghẹn ngào không thành tiếng, "Điều này không thể trách cô, là lũ kẻ địch đáng văm văm..."

Tiểu Phùng bỗng sà xuống mộ Liễu Minh, không kìm được mà òa khóc nức nở.

– Các chị bị giặc Nhật, Hán gian hại khổ lắm rồi! Con trai của chị cả ta là Tiểu Phương Phương－－ cũng, cũng chết rồi!...ù

– Phương Phương chết rồi ư?" Hồng Viễn cả kinh, nín khóc.

– ...Đúng vậy. Con trai của, của tôi ở, ở trong địa đạo－－ mấy ngày trước cũng, cũng, cũng－－ chết rồi..." Lâm Đạo Tĩnh toàn thân run rẩy, hồi lâu mới đứt quãng thốt nên lời.

– Thật bất hạnh, cô cũng mất đi con trai..." Hồng Viễn nắm chặt tay Đạo Tĩnh, ruột gan như lửa đốt.

Trời sắp sáng rõ, họ đành phải rời khỏi mộ Liễu Minh để trở về thôn ẩn náu. Vừa về đến thôn, dường như mọi người đều quên đi bất hạnh cá nhân, lập tức lao vào công việc căng thẳng. Trước tiên, Đạo Tĩnh báo cho Hồng Viễn một tình huống bất ngờ.

Vầng trăng khuyết treo chếch bên chân trời. Bầu trời bao la điểm xuyết những ngôi sao sớm thưa thớt. Cây cối và cỏ dại ven đường phát ra tiếng xào xạc trong gió sớm－－ chúng đã hấp thụ đủ ánh nắng, mưa móc mùa xuân, đang âm thầm tỉnh giấc, hé lộ sức sống sau mùa đông giá rét.

Ba ngày trước, Lâm Đạo Tĩnh đã đặt nụ hôn cuối cùng lên má Phương Phương, tận mắt nhìn thấy con được đặt vào chiếc tủ nhỏ ở nhà vú nuôi, chôn cất cùng vú ông Cát Hữu Phúc trong một ngôi mộ. Cô không thể lập cho con trai một ngôi mộ riêng, vì sợ kẻ địch phát hiện, liên lụy đến gia đình vú nuôi. Ngày cô chui xuống địa đạo, Nam Trang bị kẻ địch đột kích bất ngờ sát hại bốn mươi sáu người dân thường, bao gồm cả con trai cô, tổng cộng có bốn mươi bảy người vô tội hy sinh. Nghe nói có kẻ xấu chỉ điểm, kẻ địch đến để lùng bắt cô. Cô xuống địa đạo nên may mắn thoát nạn, thế mà con trai và vú ông của cô lại chết...

Đêm rời khỏi nhà vú nuôi, cô và Tiểu Phùng lén lút đến trước mộ Phương Phương và vú ông. Cô run lẩy bẩy, ngớ ngẩn như kẻ mất hồn. Tiểu Phùng đỡ lấy cô, cô tận mắt chứng kiến Phương Phương yêu dấu－－ đứa con trai đa tai đa nạn, đứa con trai bầu bĩnh hoạt bát chớp mắt đã hóa thành một vốc đất vàng. Cô cứ ngỡ mình đang chìm trong cơn ác mộng mờ mịt, lại giống như đang dẫm chân trên quả địa cầu sụp đổ. Trước mắt cô cứ chập chờn hai bàn tay trắng mũm mĩm, trong tay đang lắc chiếc trống bỏi, hổ vải nhỏ. Đứng trước ngôi mộ mới, cô khóc không ra nước mắt, chỉ lẩm bẩm trong tim: "Vĩnh biệt con! Vĩnh biệt Phương Phương!" Trong nỗi đau đớn tột cùng, cô vẫn mang nỗi sợ hãi và lo lắng âm ỉ－－ nếu Giang Hoa biết được, anh ấy sẽ đối xử với cô thế nào－－ chính cô đã dùng tay bóp nghẹt con trai mình, là cô không làm tròn trách nhiệm của một người mẹ bảo vệ con trai. Huống chi, anh ấy còn chính thức đề nghị ly hôn với cô...

Cho dù đau khổ sâu sắc đến đâu, cuối cùng Đạo Tĩnh cũng có thể chịu đựng, có thể vượt qua. Cuộc sống khốn khó từ thuở nhỏ đã tôi luyện cô, rèn đắp cô. Sau khi khóc tiễn biệt con trai, cô vội vã đến khu vực trung tâm là khu ba. Vừa đến đây, cô lập tức nghe tin Giang Hoa và các lãnh đạo địa ủy khác có thể sẽ đến huyện An Định để kiểm tra công tác (nghe nói có kẻ đã tố cáo cô và Tào Hồng Viễn). Vì thế, cô vội vã đi tìm Tào Hồng Viễn để cùng nhau bàn bạc đối sách. Cô và Tiểu Phùng đã nghỉ lại một đêm ở nhà cụ ông Ngô Đại Sơn ở thôn Ngô Trương. Nửa đêm, khi họ thức dậy để đi tìm Hồng Viễn ở thôn Yêu Trương, cụ ông Ngô Đại Sơn kiên quyết đòi tiễn họ.

Trăng sáng sao thưa, vùng hoang dã gió lạnh thấu xương, cụ ông đi phía trước bỗng nhẹ nhàng giơ chiếc chĩa phân lên－－ đây là ám hiệu mà họ đã hẹn trước khi có địch tình hoặc động tĩnh gì đó. Đạo Tĩnh kéo Tiểu Phùng, hai người lập tức đứng khựng lại sau lưng cụ ông. Sáu con mắt cùng lúc cảnh giác quan sát phía trước. Trong màn đêm lờ mờ chập choạng, có thể lờ mờ nhìn thấy cách đó không xa có một khu rừng nhỏ, bên ngoài khu rừng cạnh một gốc cây lớn, một bóng người lóe lên rồi biến mất ngay lập tức.

Đạo Tĩnh cảm thấy bóng người này có hành tung đáng ngờ. Cô kéo Tiểu Phùng, hai người tung người nhảy xuống mương đất, chạy thêm vài bước rồi vọt người về phía trước, nhanh chóng phủ phục bên bờ mương gần khu rừng, giơ khẩu súng lục trong tay lên, trừng mắt quát lớn về phía khu rừng:

– Làm gì đấy? Ra đây!

Chưa để Đạo Tĩnh tốn sức, bóng người kỳ lạ đã bước ra từ sau gốc cây lớn.

– ...Ấy chà, tưởng ai hóa ra là huyện trưởng Lâm." Người bên gốc cây lớn lên tiếng. Giọng nói rất quen thuộc, Đạo Tĩnh đứng dậy nhìn kỹ lại, hóa ra là phó đại đội trưởng đại đội huyện An Định Lưu Thế Khuê.

– Lưu phó đại đội trưởng, chẳng phải anh đi tập huấn ở phân khu rồi sao? Sao lại đến nơi này?"

Lưu Thế Khuê đứng tựa vào gốc cây lớn không nhúc nhích, một tay đút trong tay áo đang thò vào cạp quần sờ soạng gì đó, miệng thản nhiên nói:

– Huyện trưởng Lâm, cô qua đây đi, tôi nói cho cô nghe chuyện mới mẻ này.

– Lưu Thế Khuê, anh muốn làm gì!" Đây là giọng của cụ ông Ngô Đại Sơn. Trong ánh chiều mờ ảo, nhập nhoạng, cụ ông trông tráng kiện như một thanh niên trai tráng, giơ cao chiếc chĩa phân, nhanh chóng lao ra trước mặt Đạo Tĩnh vừa nhảy lên bờ mương－－ dùng thân mình che chở cho cô. Tiểu Phùng lại nhảy lên trước mặt cụ ông, vung khẩu súng trường mã tấu lên:

– Đội phó Lưu! Tay anh đang sờ soạng cái gì đấy? Bỏ tay xuống mau!"

Trong chớp mắt, xung quanh tràn ngập bầu không khí căng thẳng.

Lưu Thế Khuê chần chừ giây lát, nói: "Lão đại bác này, đồng chí nữ này, sao các người lại đa nghi thế cơ chứ..." Vừa nói, Lưu Thế Khuê vừa dời tay khỏi cạp quần, bước lên trước hai bước, cười với Ngô Đại Sơn và Tiểu Phùng: "Tôi là phó đại đội trưởng huyện nhà ta, lại là chiến sĩ thân thiết với huyện trưởng Lâm. Tôi có phải kẻ địch đâu, sao các người lại không tin tưởng tôi thế nhỉ?" Nói đoạn, bao súng đeo bên hông văng ra sau lưng, anh ta thọc tay vào túi quần quân phục rút ra điếu thuốc lá đưa cho cụ ông một điếu: "Lão đại bác, hút điếu thuốc đi. Tôi biết huyện trưởng Lâm không hút thuốc mà."

– Tôi có ống điếu rồi, không hút cái này." Cụ ông vẫn giơ cao chiếc chĩa phân đứng vững chãi trước mặt Lâm Đạo Tĩnh.

Lưu Thế Khuê quẹt diêm châm thuốc lá rồi hút, thong thả nhìn Đạo Tĩnh đang đứng phía trước nói: "Huyện trưởng Lâm, quả thực có chuyện mới mẻ đấy, e là cô còn chưa biết đúng không? Đại đội trưởng Mã Bảo Câu đã đào ngũ rồi! Tôi phụng lệnh của tư lệnh Lư đến đây tìm anh ta vào giữa đêm đây. Thật khéo, vừa đi đến đây thì đụng phải cô."

Đạo Tĩnh thực sự cả kinh. Định bước tới hỏi Lưu Thế Khuê cho ra ngô ra khoai, Lưu Thế Khuê bỗng quay ngoắt người, sải bước dài đi về phía con đường nhỏ bên cạnh. Vừa đi anh ta vừa ngoái đầu nói: "Huyện trưởng Lâm, tạm biệt nhé! Tôi phải đi hoàn thành nhiệm vụ đây. Chúng ta tùy tiện nhé!" Dứt lời, anh ta vòng qua một gốc cây lớn, tót nhảy ùm vào một giao thông hào, chớp mắt đã biến mất.

Đại não Đạo Tĩnh chớp nhoáng ngập tràn nghi vấn. Cô ngẩn ngơ nhìn cụ ông bên cạnh, như đang lẩm bẩm một mình:

– Rốt cuộc chuyện này là thế nào? Đội trưởng Mã sao lại đào ngũ? Còn Lưu Thế Khuê, anh ta, anh ta muốn làm gì chứ..."

Cụ ông trợn tròn hai mắt, nện mạnh chiếc chĩa phân xuống đất, cắt ngang lời Đạo Tĩnh:

– Huyện trưởng, tôi dĩ nhiên biết rõ gốc gác của cái tên Lưu Thế Khuê này. Nhà kẻ này là đại địa chủ, bản thân lại từng làm quan quân Quốc Dân Đảng, tư cách chẳng ra gì đâu, dẫu hiện giờ có tham gia đại đội huyện, nhưng trong thời buổi loạn lạc này, chúng ta vẫn phải cẩn trọng hơn nhiều đấy! Tấm ngấp nghé, hoảng hốt lúc nãy của hắn trông có vẻ không bình thường chút nào đâu! Hắn nói đội trưởng Mã đào ngũ, chưa biết chừng là có uẩn khúc gì ấy chứ! Trong này chắc chắn có quỷ. Chúng ta mau đi báo cáo với Bí thư Tào thôi!"

Thấy vẻ mặt nghiêm túc, đăm chiêu của cụ ông－－ thậm chí tức giận đến mức chống chĩa phân thở hồng hộc. Cô tựa vào một gốc cây lớn suy ngẫm: Trước kia cô và Lưu Thế Khuê tuy tiếp xúc không nhiều, nhưng ấn tượng về người này cũng không đến nỗi tệ. Thế nhưng, hành động hôm nay của anh ta có chút bất thường－－ tại sao anh ta lại nói Mã Bảo Câu đào ngũ? Tại sao Lư Gia Xuyên lại phái anh ta đi tìm Mã Bảo Câu? Hiện nay, các cuộc đấu tranh địch ta vè vãn vô cùng phức tạp, sắc bén, làm việc gì cũng phải nâng cao cảnh giác gấp trăm lần... Nghĩ đến đây, Đạo Tĩnh sải bước đi về phía trước, đồng thời nói với cụ ông và Tiểu Phùng ở bên cạnh:

– Chúng ta đi nhanh lên, mau chóng đi báo cáo tình hình của Lưu Thế Khuê ban nãy với Bí thư Tào!

Sau khi Lâm Đạo Tĩnh và Tào Hồng Viễn trao đổi những thông tin mà mỗi người nắm được, ngoài việc Hồng Viễn khẳng định Mã Bảo Câu tuyệt đối không thể đào ngũ, Lưu Thế Khuê tung tin đồn tất có nguyên do, anh đồng thời nhắc đến việc Lưu Cần Tảo từng tìm Lư Gia Xuyên, cũng từng đột ngột đến thăm anh, còn mang theo cả tài liệu phản cộng. Anh đồng tình với quan điểm của Đạo Tĩnh, sự xuất hiện đơn độc giữa đêm khuya của Lưu Thế Khuê chính là một điềm báo. Hai người cùng cho rằng tình hình hiện tại của huyện An Định vô cùng bất ổn, cần phải nâng cao cảnh giác. Nhất là khi họ nhắc đến việc Bí thư địa ủy Giang Hoa sắp dẫn theo mấy cán bộ địa khu đến huyện của họ kiểm tra công tác, gánh nặng tâm lý lại càng trĩu nặng thêm. Hai con người vừa mới trải qua bất hạnh sâu sắc dường như đều quên đi nỗi đau cá nhân, suốt cả ban ngày hai người cứ ngồi đối diện nhau trên một chiếc giường sủi nhỏ để trao đổi ý kiến, bàn bạc đối sách, trong lòng cả hai đều đè nặng sự bất an nặng nề tựa hòn đá tảng.