Trời u ám, đất tối tăm, giữa cánh đồng hoang vắng lạnh lẽo một mảnh tĩnh mịch. Lâm Đạo Tĩnh đang đi trong rãnh đường, đi thật nặng nề, thật mệt mỏi. Tiểu Phùng không đi theo cô, cô nắm chặt khẩu súng ngắn, mở khóa búa đập, không ngừng ngoái đầu nhìn lại — xem kẻ địch có đuổi theo hay không. Trong nháy mắt, hai tên lính Nhật, đầu đội mũ sắt, thân mặc quân phục nỉ màu vàng, quả nhiên đã đuổi xuống. Đều là những gã trai trẻ, chạy thật nhanh. Còn cô — Lâm Đạo Tĩnh bụng mang dạ chửa, chạy — chạy không nổi; đi — đi không nhanh. Cô lo lắng, kinh hoàng. Bị kẻ địch bắt sống? Điều đó không thể tưởng tượng nổi. Trong hoàn cảnh hiểm ác tàn khốc này, cô chỉ có một sự chuẩn bị tinh thần — thà chết, quyết không làm tù binh.

Lúc này, kẻ địch đã đuổi tới nơi, xung quanh không một bóng người, tất nhiên là đang đuổi theo cô. Cô không ngừng ngoái đầu lại, vừa lảo đảo bước đi, vừa ngoái đầu nhìn quân địch. Địch gào thét, hò reo, giơ súng trường lên bắn về phía cô. Cô dừng bước, bắn trả quân địch, không trúng; cô lại bắn lần nữa, địch không ngã, cũng không bắn về phía cô nữa. Cô hoảng loạn nghĩ: Nếu Tiểu Phùng ở bên cạnh thì tốt biết mấy, tay thiện xạ đó, một phát có khi bắn hạ được hai tên địch.

Trời càng thêm tối đen, cô chẳng nhìn rõ cái gì cả, ngay cả việc tên lính Nhật sau lưng có còn bám sát đuổi theo mình hay không, cô cũng chẳng rõ. Cô chỉ cảm thấy gió thổi vù vù bên tai, thân mình run lên bần bật. Cô mệt, mệt cực độ, gần như đứng không vững. Lạnh, lạnh đến rùng mình. Trong lòng cô đau xót, đau xót khôn cùng; trong hoàn cảnh chiến tranh tàn khốc thế này, tại sao lại còn mang thai? Đây là thiên tính của đàn bà ư? Là ngọn lửa tình yêu thiêu đốt ư? Không, không phải! Tình yêu của cô đã bị bóp méo. Cô bây giờ không muốn làm đàn bà, càng không muốn làm vợ. Cô chỉ muốn hiến dâng cho sự nghiệp giải phóng dân tộc, vứt bỏ tình cảm cá nhân ra sau đầu, vứt ra tận chín tầng mây. Thế nhưng, không hiểu sao, cô vẫn mang thai. Như những người phụ nữ bình thường thời hòa bình, sắp sửa làm mẹ. Vì vậy, sau khi phát hiện mình có thai, cô từng nhiều lần từ trên đài miếu cao hơn bốn thước lao mình xuống, hy vọng có thể phá bỏ đứa trẻ. Kết quả, đứa trẻ lại bám chặt trong bụng không chịu ra. Cô lại nghĩ cách, giả vờ bị sốt rét, nhiều lần đến bệnh viện nhà thờ địa phương xin rất nhiều thuốc Quinine trị sốt rét có thể gây sảy thai, gom lại uống một lúc. Người sốt hầm hập, đau đớn quằn quại trên giường, đứa trẻ vẫn không chịu mất đi... Hiện giờ đã được bảy tháng rồi, sắp sửa chào đời. Thế nhưng kẻ địch đang đuổi theo phía sau, muốn bắt lấy cô, cô vội vã chạy — chạy, sao đôi chân lại nặng nề thế này, chạy không nổi chút nào cả? Có phải đứa trẻ sắp chào đời rồi không. Cô cảm thấy từng cơn đau bụng... Trong cơn mơ màng, khi tên địch phía sau đột nhiên muốn dùng tay bắt lấy cô, phía trước bỗng lóe lên một bụi lửa, thật sáng, ngọn lửa đẹp đẽ rực rỡ đến vậy. Cô nghiến chặt răng lao mình vào ngọn lửa — không phải lửa, là một người đang ôm chặt lấy cô. Cô tưởng là kẻ địch, kinh hãi kêu lên, la hét. Cô mở mắt ra, trong ánh lửa, nhìn rõ: người ôm chặt lấy cô không phải địch, mà là Lư Gia Xuyên, người luôn khắc khoải trong tâm trí cô. Cô như được cứu rỗi, bật cười thành tiếng:

"Lư huynh, anh lại cứu em một lần nữa..."

"Tiểu Lâm, Tiểu Lâm, trời lạnh, sao em lại gục bên bàn ngủ thiếp đi rồi?" Một giọng nói trầm thấp, thân thiết vang lên bên tai. Cô mở mắt ra, Lư Gia Xuyên không hề ôm cô, chỉ dùng tay nhẹ nhàng lay cô. Hóa ra là một giấc mơ. Nhưng anh thực sự đang đứng bên cạnh cô.

Đạo Tĩnh ngượng ngùng đứng dậy, thấy Lư Gia Xuyên đôi mắt đang nhìn cái bụng lùm lùm của mình, không khỏi đỏ mặt, rụt rè nói:

"Trời đã nửa đêm rồi sao, sao anh lại đến đây?"

"Anh còn muốn hỏi em, thân hình thế này sao cũng đến nơi này? Đây là chiến trường, nếu đánh nhau, em chạy thế nào nổi chứ?"

Đạo Tĩnh bỗng nhớ lại giấc mơ vừa rồi — cảnh địch đuổi theo, cô chạy thế nào cũng không nổi đầy chật vật. Gặp lại Lão Lư, trong lòng trào dâng niềm vui, cũng trào dâng nỗi buồn. Cô nén lại sự xúc động, khẽ đáp:

"Em biết vùng này sắp trở thành chiến trường tiêu diệt địch. Là em đã yêu cầu trong cuộc họp huyện ủy được làm công tác động viên quần chúng ở khu vực này, đến đây cũng hai ngày rồi. Không có thời gian ngủ, hơi mệt, nên ngủ quên mất. Vừa rồi còn mơ thấy anh, không ngờ anh thực sự đến rồi..." Đạo Tĩnh vừa nói ra chuyện mơ thấy Lư Gia Xuyên, lập tức hối hận ngay. Thẹn thùng, ngẩn ngơ nhìn gương mặt vẫn tràn đầy khí phách đó, đôi mắt nghiêm nghị mà lại lộ vẻ thâm tình kia.

Lư Gia Xuyên dưới ánh đèn dầu mập mờ, trong căn nhà lớn trống huơ trống hoác lạnh lẽo thấu xương này (đây là một từ đường được cải tạo thành công sở thôn), nhìn gương mặt có phần tiều tụy của Lâm Đạo Tĩnh, nhìn đôi mắt to như hồ nước trong veo ấy, trong lòng chợt nảy sinh một nỗi thương cảm: Thân hình nặng nề thế này, sắp sinh rồi, vậy mà vẫn làm việc quên mình trên chiến trường đầy khói lửa này — nghe nói cô làm việc rất tốt, bà con lối xóm đều yêu mến, kính trọng cô, nói cô là một nữ cán bộ xuất sắc. Nhưng dù sao cô cũng là một người phụ nữ sắp lâm bồn, ở lại nơi lúc nào cũng có thể xảy ra trận đánh ác liệt thế này thì làm sao được chứ... Anh quên cả mình, cứ nhìn cô, ngẩn ngơ không nói tiếng nào.

Trong lòng Đạo Tĩnh cũng rất rối bời. Chưa từng thấy Lư Gia Xuyên nhìn mình đắm đuối như vậy. Khi cô cúi đầu nhìn cái bụng của mình, cô đã hiểu ra, ngượng ngùng nói nhỏ:

"Lư huynh, em thực sự không muốn có con, nhưng cơ quan y tế không chịu phá thai, nói là không nhân đạo. Em đành phải nhảy đài cao, uống Quinine. Thế nhưng đứa trẻ cứ không chịu mất đi... Nói cho em biết, sao anh cũng đến Ngô Trang vậy? Thực sự không ngờ lại gặp anh ở đây."

Lư Gia Xuyên bình tĩnh trở lại sau phút giây xúc động. Anh tìm một chiếc ghế đôn rách ngồi xuống cạnh Đạo Tĩnh, tiện tay vặn đèn dầu trên bàn sáng thêm một chút, rồi kể cho Đạo Tĩnh nghe lý do anh đến đây.

Hôm kia, Bộ tư lệnh nhận được tin báo xác thực, quân địch hơn bốn trăm tên — hai trăm lính Nhật, gần ba trăm quân ngụy, mang theo hơn hai trăm chiếc xe lớn, đang xuất phát từ huyện lân cận huyện An Định, nhắm hướng vùng Ngô Trang mà tràn tới. Hóa ra sự ước tính của Bộ tư lệnh cũng là thế này: Vùng Ngô Trang đất đai màu mỡ, mùa màng tươi tốt, lại là căn cứ địa tương đối củng cố, quần chúng có lòng nhiệt tình kháng Nhật cao, quân địch rất có khả năng càn quét, cướp lương thực vùng này, phá hủy căn cứ địa. Vì vậy, không đợi quân địch xuất phát, Lư Gia Xuyên đã dẫn hơn một trung đoàn binh lực hành quân về phía vùng này. Dựa vào phán đoán tình báo, quân địch chưa phát hiện có đại quân đang di chuyển về phía này, xem ra không phải có kế hoạch nhắm vào quân ta, do đó đánh cho chúng một đòn bất ngờ, sẽ có nắm chắc thắng lợi rất lớn. Khi Bộ tư lệnh phân khu quyết định tiêu diệt địch ở vùng này, anh và tham mưu trưởng, tham mưu tác chiến v.v. đã cấp tốc chạy đến vùng này ngay trong đêm. Thôn Ngô Trang rộng, có nhiều nhà cao tầng có thể làm chỗ dựa, anh vừa tới thôn này xem địa hình, tiện đường ghé qua công sở thôn, thấy trong nhà không có người khác, chỉ một mình Lâm Đạo Tĩnh gục bên bàn ngủ thiếp đi, anh đang ngạc nhiên đây, "Tiểu Lâm, em không nên đến nơi như thế này. Cán bộ thôn đâu?"

"Thôn trưởng và cán bộ thôn để phối hợp với trận đánh của các anh, đã đi từng nhà động viên quần chúng thực hiện vườn không nhà trống; đám thanh niên dân quân đều đi đục thông tường các nhà, đào từng lỗ châu mai..." "Cho nên đều không có ở đây," Đạo Tĩnh ngồi, gắng sức nói. Liên tục một ngày một đêm không nghỉ ngơi, đôi chân cô sưng vù rất nghiêm trọng, đành phải xỏ vào đôi giày to của đàn ông.

"Tiểu Lâm, anh đi đây, em cũng mau mau di chuyển đi. Thôn này rất có thể trở thành chiến trường trọng điểm của trận chiến lần này, em không được ở lại đây đâu — quá nguy hiểm đấy."

"Không, em không đi. Em đã đưa Liễu Minh đến, cô ấy đã chuẩn bị phòng phẫu thuật tạm thời ở trong thôn này, thương binh xuống, cô ấy sẽ lập tức phẫu thuật..."

"Hồ đồ, sao thế được!" Lư Gia Xuyên đột nhiên nghiêm nghị. Anh đối với Lâm Đạo Tĩnh trước nay luôn dịu dàng, khiêm cung, nhưng trong đêm khuya trước trận đánh này, thấy cô bụng mang dạ chửa mà cứ nằng nặc ở lại trong thôn nguy hiểm này không chịu đi, anh vội cuống lên! Một tay nắm lấy cánh tay cô, vội vàng nói: "Mau rời khỏi nơi này đi! Cưỡi ngựa của anh mau mau đến thôn Thu Thủy cách đây hai mươi dặm. Liễu Minh cũng đi. Ở đó có Uông Kim Chi, cô ấy sẽ chăm sóc em. Tiểu Phùng của em đâu? Sao không luôn đi theo em?"

"Cô ấy đến khu một gửi thư cho Lão Thường rồi, em bảo cô ấy mau chóng di chuyển về vùng này. Một huyện trưởng mà rời xa trung tâm chiến đấu sao được!" Đạo Tĩnh nói, thân bất do kỷ đi theo Lư Gia Xuyên ra sân, ở đây đứng một số đồng chí nam mặc quân phục, dường như đều đang đợi Tư lệnh Lư.

Lư Gia Xuyên không để ý đến người khác, một lần nữa ra lệnh cho Đạo Tĩnh:

"Em mau rời khỏi đây đi! Anh phải chịu trách nhiệm với em, với Lão Giang."

Tính bướng bỉnh của Đạo Tĩnh nổi lên:

"Tình hình khẩn cấp, anh mau bận việc của anh đi! Em ở thôn này có mấy hộ gia đình là cơ sở bí mật, khi cần thiết em sẽ xuống địa đạo, sẽ không có nguy hiểm đâu."

Nhìn vẻ kiên nghị của Đạo Tĩnh, Lư Gia Xuyên lắc đầu, nắm chặt tay Đạo Tĩnh một cái, khẽ nói một câu: "Bảo trọng!" rồi quay người bước đi.

Địa hình đã xem xong, tình hình quân địch ở cứ điểm gần đó cũng đã nắm rõ, Lư Gia Xuyên quyết định tại thôn trung tâm của huyện này thực hiện quyết định của khu ủy — giáng cho quân địch càn quét cướp lương thực một đòn nặng nề.

Sau khi rời khỏi Lâm Đạo Tĩnh, Lư Gia Xuyên ngay trong đêm triệu tập cuộc họp quân sự khẩn cấp.

Trong một căn phòng lớn của địa chủ bỏ chạy, Lư Gia Xuyên quân dung chỉnh tề, nét mặt tươi cười. Anh vẫn trẻ trung, tuấn tú, phóng khoáng, giống quân nhân, cũng giống văn nhân. Anh tay cầm một chiếc gậy nhỏ như roi chỉ huy, đứng trước tấm bản đồ lớn treo trên tường, một giọng điệu đầy tự tin vang vọng khắp căn phòng. Anh trước hết thuật lại tình hình lúc đó tại địa phương.

Quân địch tổng cộng hơn bốn trăm người, mang theo hơn hai trăm chiếc xe lớn chuẩn bị cướp lương thực, cồng kềnh, hành động chậm chạp, đang từ huyện lân cận cạnh đường sắt Bình Hán lao về phía khu hai, khu ba huyện An Định. Dựa vào phán đoán tình hình địch, lần xuất động này của quân địch không hề phát hiện sự có mặt của đại quân phân khu ta, không phải có kế hoạch lao vào quân ta. Tuy xung quanh vùng này trong phạm vi hơn ba mươi dặm có hai cứ điểm của địch — Đà Lý và Mã Quan Doanh, nhưng quân số không nhiều, ngoài việc đảm nhiệm nhiệm vụ phòng thủ, không thể rút ra nhiều binh lực cơ động. Mà quân ta lần này sau khi chỉnh biên, chỉnh huấn, sĩ khí hăng hái, lại tập trung binh lực hơn một trung đoàn, còn có sự phối hợp, hỗ trợ của Đại đội huyện và đông đảo dân quân, lấy nhàn đợi mệt, tiêu diệt toán quân địch tiến công mù quáng này là nắm chắc phần thắng. Tuy nhiên, chúng ta phải phán đoán chính xác, bố trí thỏa đáng, mới có thể nắm chắc thắng lợi. Trận này đánh tốt, vừa có thể bảo vệ thành quả thu hoạch mùa thu của đông đảo quần chúng, phá hoại âm mưu "dùng chiến tranh nuôi chiến tranh" của kẻ địch, đối với việc củng cố căn cứ địa kháng Nhật, giành thắng lợi cuối cùng cũng có ý nghĩa quan trọng. Lư Gia Xuyên nói đến đây một cách ngắn gọn, súc tích, quay đầu lại, mỉm cười nhẹ với người chính ủy mới đến bên cạnh mình Trương Dật Quần: "Lão Trương, anh nói đi, bổ sung cho lời tôi."

Trương Dật Quần hơn hai mươi tuổi, khuôn mặt dài hẹp, đeo kính, dáng vẻ trí thức. Anh mặc quân phục bông vải xám đã phai màu, thắt lưng da. Trên thắt lưng treo súng lục, nói chuyện trước cười, phong thái nho nhã.

"Anh giảng rất hay. Các đồng chí nhiều lần xin chiến, lần này có trận để đánh rồi — gần năm trăm tên địch, ít nhất một nửa là lính Nhật. Mục đích chúng xuất động lần này, một mặt là cướp lương thực, một mặt mưu toan tìm kiếm và tiêu diệt chủ lực bộ đội của chúng ta, thu hẹp căn cứ địa của chúng ta, gây khó khăn về nhân lực, vật lực cho ta, nên chúng ta quyết không được khinh địch. Lính Nhật xưa nay rất ngoan cố, hơn nữa chúng ta phải đánh trận tiêu diệt, phải cầu toàn diệt, quyết không đánh kiểu tiêu hao chiến được không bù lỗ kia. Vì vậy, nhiệm vụ của chúng ta rất nặng nề. Đảng ủy đã giao nhiệm vụ nặng nề mà vinh quang này cho trung đoàn chúng ta, các đồng chí có lòng tin hoàn thành không?"

Lời Chính ủy Trương vừa dứt, trong phòng vang lên tiếng trả lời ầm ĩ:

"Đảm bảo hoàn thành nhiệm vụ! Kiên quyết tiêu diệt toàn bộ quân địch phạm tội!"

Trung đoàn trưởng trung đoàn hai Vương Phong, là lão Hồng quân từng tham gia Trường Chinh, không thích nói chuyện, chỉ có vết sẹo trên lông mày giật giật, miệng hừ một tiếng, coi như trả lời.

Lư Gia Xuyên tiếp lời Chính ủy Trương nói thêm vài câu:

"Trận này rất quan trọng, căn cứ địa của chúng ta bị địch xâm lấn tằm ăn dâu, đã ngày càng thu hẹp rồi! Công việc của chúng ta cũng ngày càng khó khăn. Đánh tốt, thực sự đóng vai trò quan trọng trong việc củng cố căn cứ địa phân khu mười ba của chúng ta. Đánh thế nào đây? Giả thiết của chúng ta là, một, mê hoặc quân địch, khiến địch lầm tưởng vùng này chỉ có ít du kích, không có chủ lực bộ đội, từ đó tê liệt, khinh địch; hai, quân ta bố trí binh lực ở mấy thôn lân cận, giống như một cái túi kín mít gọi quân địch chui vào, sau đó tập trung binh lực ưu thế, thắt miệng túi lại, làm một vố "bắt rùa trong hũ" — tiêu diệt gọn quân địch tới phạm; ba, chúng ta đã bố trí Đại đội huyện của huyện này, còn có một trung đoàn khác đánh tuyến đường sắt và mọi quân cứu viện trong huyện thành; bốn, đánh lên, gần năm trăm tên ngụy quân không có quân cứu viện. Đồng chí Vương Phong, trung đoàn các anh có thể tiêu diệt gọn quân địch chứ?"

Vết sẹo trên lông mày Vương Phong lại giật một cái, mím đôi môi nghiêm nghị, gật gật đầu, rồi cất lời:

"Tôi để tiểu đoàn của Lý Lương Pháp này, ban ngày trước hết quần thảo với quân địch, kéo quân địch cho mệt, rã rời, tức giận, trời tối rồi, lại thừa cơ thắt chặt miệng túi bất ngờ, đánh cho địch một đòn không kịp trở tay, sau đó tiêu diệt gọn..."

Cả phòng người — bao gồm cả Lư Gia Xuyên và Trương Dật Quần đều vỗ tay nhẹ, tán thành kế hoạch tác chiến của Trung đoàn trưởng Vương.

Lý Lương Pháp — vị tiểu đoàn trưởng tiểu đoàn một, người từng nhiều lần bị trọng thương, nhiều lần thoát chết từ tay tử thần — chính là người mà Lâm Đạo Tĩnh từng hút đờm cho anh ta, lúc này cũng có mặt tại chỗ. Anh vừa nghe Vương Trung đoàn trưởng giao cho tiểu đoàn một nhiệm vụ quan trọng như vậy, vui mừng đến mức đứng bật dậy khỏi ghế, mặt đỏ bừng lắp bắp nói:

"Cảm ơn các thủ trưởng trung đoàn, cảm ơn thủ trưởng phân khu — tiểu đoàn chúng tôi đảm bảo hoàn thành — nhiệm vụ!..." Anh vì quá xúc động, nói chuyện lắp ba lắp bắp.