Lâm Đạo Tĩnh, Du Thục Tú, Cao Ung Nhã, cùng với chủ nhiệm hội nông dân huyện là Thái Minh đều tham gia đại hội thành lập hội cứu quốc nông dân thôn Thu Thuỷ. Uông Kim Chi cáo ốm không đến. Đội trưởng dân binh Hắc Oa, chủ nhiệm hội thanh cứu thôn, phó chủ nhiệm hội phụ cứu thím Quan đều tham gia.

Trong một căn phòng học của trường tiểu học, đông nghịt những nông dân đủ mọi thành phần. Có ông già đầu đội mũ nỉ, mặc áo bông rách, lưng thắt dải vải bố, tay cầm bao thuốc lá sợi; có thanh niên lộ ra chóp đầu cạo xanh ngắt, khoác chiếc áo bông rách vừa cười vừa đùa giỡn; lại có cả những bà cụ bế cháu cũng chen chúc trên ghế băng.

Trên xà nhà treo một ngọn đèn bão. Ngọn đèn lờ mờ không sáng lắm, thế nhưng, lại soi rạng từng khuôn mặt phấn khởi, hân hoan. Thím Quan hơn năm mươi tuổi quay sang nói với ông lão Thuyên ở bên cạnh:

"Thuyên thúc, nghe nói thành lập hội nông dân nhà mình rồi, sau này còn phải giảm tô, giảm lãi cho địa chủ. Bát Lộ Quân làm chủ cho người nghèo chúng ta đúng là thật lòng thật dạ!"

Ông lão Thuyên nông dân người thấp bé cười toe toét nói:

"Tiểu Mạn nương, các bà lão các người không sang hội phụ cứu họp hành, lại chạy đến hội nông dân, cùng đám đàn ông lóc chóc hùa vào với nhau làm cái gì chứ?"

Thím Quan nhổ nước bọt vào ông lão Thuyên:

"Ông lão Thuyên, ông đừng có cái miệng độc ác, mai mốt có cháu trai mà đít không có lỗ đít cho xem! Ông bảo lên hội phụ cứu á, tôi mới không thèm lộn xộn với đám đàn bà lẳng lơ đó."

Đạo Tĩnh, Tiểu Du, Cao Ung Nhã đều lặng lẽ ngồi ở góc cuối cùng của lớp học. Đạo Tĩnh nghe thím Quan cao kều nói câu "không thèm lộn xộn với đám đàn bà lẳng lơ", trong lòng chấn động, lập tức nhớ tới Uông Kim Chi. Hóa ra thím Quan cũng coi thường cô ấy. Cô cau mày lại.

Lúc này ông lão Thuyên nheo nheo hai con mắt nhỏ, ngoác cái miệng rộng cười tủm tỉm nói với mấy bà cụ:

"À, đây quả là chuyện hiếm có -- không có con trai, tôi đi đâu kiếm cháu trai mà nuôi chứ? Mấy bà già các người cũng thật lạ đời, chỗ của phụ nữ mời cũng không thèm tới; thế mà chỗ của đàn ông bọn này, không mời, các người cũng tự mình dâng tới..."

Chưa đợi ông lão Thuyên nói dứt câu, mấy bà cụ đã vây quanh ông lão Thuyên vừa cười vừa mắng:

"Cái đồ già thất đức này! Bọn tao không cần mày mời, chính là muốn tham gia hội nông dân! Hội nông dân tốt, là bọn tao tham gia. Chuyện này vướng vào cái xương sườn nào của mày đấy hả?"

"Ha! Ha! Ha!..." Trong lớp học một trận cười vang rôm rả, át đi đủ loại tiếng nói chuyện.

Vương Phúc Lai, chủ nhiệm hội nông dân huyện Thái Minh, cùng với nông dân Trương Cảnh Sơn cùng đứng bên bục giảng. Họ nhìn thấy quần chúng hôm nay có nói có cười, đến nhiệt tình như vậy -- đến cả mấy bà cụ làm chủ gia đình cũng tới. Phùng Chương Vinh mặt mày hân hoan đã cạo đầu, thay bộ áo bông sạch sẽ cũng ngồi giữa đám đông. Vương Phúc Lai vui mừng đến mức mấy nếp nhăn lớn trên mặt đều dãn ra, nhìn mấy bà cụ mỉm cười thân thiết nói:

"Các thím các mẹ, các người đến rất hay, hoan nghênh các người! Hội phụ nữ, hội nông dân, hội thanh niên đều như nhau cả -- đều là tổ chức nông dân kháng chiến cứu nước của chúng ta."

Các bà cụ nghe xong, ai nấy vui mừng đến mức khép không lại miệng. Thím Quan tính tình cởi mở, sảng khoái. Bà đi đầu, hướng về phía Thái Minh nói:

"Cậu là cán bộ huyện, nhưng cậu trông giống một gã nông phô. Tôi nói thẳng với cậu, Trương Cảnh Sơn đây mới là một nông phô chính hiệu. Chưa đầy ba mươi tuổi, đã làm trâu làm ngựa hai mươi năm -- đi gánh thuê dài hạn, khổ cực vất vả, mãi mới đợi được Bát Lộ Quân đến, lúc này mới ngẩng được cái lưng lên. Cứ để cậu ấy dẫn dắt người nhà quê chúng ta đánh Nhật đi! Cậu ấy là người được đấy."

Trương Cảnh Sơn đầu quấn khăn nhiễu dê, lưng thắt dây đay, thấy thím Quan hào sảng như vậy, vội xua tay nói:

"Thím Quan, thím đừng nói tôi nữa, thím còn bắt tôi đứng ở chỗ này nữa không hả?"

Mấy bà cụ cũng đồng thanh la lên:

"Trương Cảnh Sơn, cậu cứ làm chủ nhiệm hội nông dân thôn mình đi! Mọi người đều biết cả thôn đếm cậu là dám chống lại mấy tên trọc phú đó -- người khác không gánh vác nổi việc này đâu."

Phùng Chương Vinh cũng mỉm cười lên tiếng:

"Cảnh Sơn đúng là một mầm non tốt. Cậu cứ làm đi! Chim không đầu không bay, người không đầu không bước. Cậu cứ đi đầu ba bước trước đi."

Vương Phúc Lai thấy người đến rất đông, thậm chí ngoài cửa cũng đứng đầy người. Trời hãy còn hơi se lạnh, anh gọi hết những người ngoài cửa vào trong nhà, đoạn nhìn Trương Cảnh Sơn, nói:

"Thế nào, đại huynh đệ, cậu là hội trưởng lâm thời, cậu tuyên bố khai mạc đi."

Trương Cảnh Sơn khẽ gật đầu với Vương Phúc Lai:

"Vương bí thư, anh là lãnh đạo, anh thấy mở được thì cứ mở đi."

Vương Phúc Lai sờ sờ cái cằm đã cạo râu, cười nói:

"Đừng gọi tôi là bí thư, bí thư gì chứ, tôi mới vứt bỏ cán cuốc có mấy ngày nay hà. Tôi sao gánh nổi cái danh này. Sau này mọi người cứ gọi tôi là lão Vương đi."

Nghe âm từ đồng âm phía sau "gọi tôi là 'lão Vương bát'", trong nhà lại vang lên một trận cười ồ. Vương Phúc Lai cũng ngoác miệng cười lớn. Căn phòng vui tươi, hòa hợp, tràn ngập không khí ấm cúng, đến cả Đạo Tĩnh, Liễu Minh và Tiểu Du đang trốn ở góc tối cũng phải mỉm cười.

Vương Phúc Lai kiêm nhiệm chức chủ nhiệm hội nông dân khu đứng trên bục giảng, cởi chiếc mũ nỉ rách trên đầu xuống, bắt đầu nói chuyện với nông dân:

"Các bác, các thím, các lão niên, các chị em, các tiểu huynh đệ! Nói trước nhé, tôi Vương Phúc Lai không có văn hóa, không nói được đạo lý lớn lao. Thế nhưng, tôi từng chịu khổ, hiểu thấu nỗi vất vả của người nhà quê chúng ta -- một giọt mồ hôi rơi xuống đất tách làm tám mảnh, khó khăn lắm mới thu hoạch được chút lương thực, thế nhưng qua bàn tính của địa chủ ác bá bóp nặn một cái, liền biến thành của bọn chúng hết. Bọn chúng lấy vợ lớn, ôm vợ bé, ăn ngon mặc đẹp, ở nhà cao cửa rộng, mặc lụa là gấm vóc. Thế nhưng, mấy thứ đó của bọn chúng là từ đâu mà ra chứ? Nghĩ kỹ lại, toàn bộ đều là mồ hôi nước mắt của nông dân chúng ta nuôi béo bọn chúng đấy chứ! Địa chủ ác bá phong kiến áp bức chúng ta, bóc lột chúng ta, tại sao lại có thể tàn nhẫn như vậy? Chính là vì nha môn quan phủ thuở trước đều một ruộc với bọn chúng, toàn là kẻ chống lưng cho bọn chúng! Phùng Chương Vinh ba lần bị vu oan là lưu manh, Lưu Kế Công hại cho nhà cửa tan nát, cũng chỉ vì quan phủ toàn là người của bọn chúng, ấn tín nằm trong tay bọn chúng... Điều này còn chưa tính, từ sau sự biến 'Bảy tháng Bảy', lại thêm giặc lợn Nhật Bản đánh vào Trung Quốc, ác bá ngày trước là một con sói, nay lại thêm giặc Nhật Bản là một con hổ, bảo người nghèo chúng ta sống sao nổi nữa đây? Thế nhưng, sấm xuân vang lên một tiếng -- Đảng Cộng sản, Bát Lộ Quân đã đến rồi! Đến lãnh đạo bách tính đồng bằng chúng ta làm cách mạng, đánh giặc Nhật rồi! Lần này anh em nghèo chúng ta có đường tiến thân rồi! Những người nhà quê lam lũ chúng ta, cuối cùng cũng mong được mặt trời lớn mọc lên giữa trời u ám."

Lách tách, rào rào, cả phòng già trẻ nông dân dùng sức vỗ tay.

Lão Chương Vinh khóe mắt ngấn lệ, đứng dậy hướng về phía Vương Phúc Lai hô lớn:

"Tôi nói bí thư -- Vương đại huynh đệ, tôi hỏi anh một câu: Chủ tịch Mao phái nhiều Bát Lộ Quân đến đánh Nhật, cứu người nghèo như vậy, bản thân ngài ấy có thể đến thôn chúng ta không?"

"Ngài ấy có thể đến thôn chúng ta không hả?" Lại có nông dân hỏi.

"Ngài ấy sắp đến thôn chúng ta rồi chứ?" Thím Quan cũng la lên.

Vương Phúc Lai nhìn những khuôn mặt phấn khởi, cười nói:

"Mọi người trong lòng đều nhớ mong Chủ tịch Mao, Chủ tịch Mao nhất định cũng nhớ mong chúng ta. Bằng không, sao ngài ấy lại phái đến cho chúng ta nhiều Lão Hồng Quân thế này chứ? Bà con ơi, chúng ta cứ theo con đường Chủ tịch Mao đã chỉ cho chúng ta mà bước tiếp, làm tiếp đi! Theo tôi thấy, thế này còn thân thiết hơn cả gặp mặt ngài ấy -- như việc chúng ta hôm nay mở hội để làm, chính là điều Chủ tịch Mao dạy chúng ta làm. Ngài ấy dạy chúng ta, muốn đánh đuổi người Nhật, lật thân làm cách mạng, nông dân chúng ta phải tổ chức lại. Ý nghĩa đó chính là..." Vương Phúc Lai dùng tay khua khoát, "Ví dụ như, nếu dùng một ngón tay để chọc người ta, thì có bao nhiêu sức lực chứ? Thế nhưng, nếu gom năm ngón tay lại -- nắm chặt thành một nắm đấm, thì sức mạnh đó lớn biết chừng nào!"

"Đúng vậy, đúng vậy! Một đám mây mưa được bao nhiêu chứ? Góp củi thành đống lửa cao mà, hồi nghĩa đoàn phong khí khởi nghĩa thời Thanh, đèn xanh soi, đèn đỏ chiếu náo loạn một trận, suýt làm mấy đứa ngoại quốc kia sợ tè ra quần..."

"Cái ông già chết tiệt này! Bớt nói hai câu không được à? Sợ mụ vợ nhà ông bán đứng ông đấy!" Thím Quan lại chĩa mũi nhọn vào ông lão Thuyên.

Ông lão Thuyên rụt cổ cười, nháy mắt, gật đầu, chép miệng với thím Quan. Khiến cả phòng lại được một trận cười.

Vương Phúc Lai đợi tiếng cười nhỏ lại, tiếp tục nói:

"Mọi người nếu đã đồng ý tổ chức hội nông dân thôn Thu Thuỷ, hội của chúng ta coi như đã thành lập. Mọi người đều là hội viên. Chỉ là lập tức phải bầu ra một vị chủ nhiệm chính thức và mấy ủy viên..."

"Bầu Trương Cảnh Sơn làm chủ nhiệm!" Mọi người đồng loạt giơ cao nắm đấm, hô lớn một tiếng.

"Vậy thì thông qua Trương Cảnh Sơn làm chủ nhiệm..."

"Này nhé, lão Vương bí thư, sau khi thành lập hội nông dân, chúng ta đều làm những việc gì vậy?" Chưa để Vương Phúc Lai nói hết câu, ông lão Thuyên lại thò đầu ra ngắt lời.

Vương Phúc Lai nhìn ông lão Thuyên cười hì hì, quay đầu nói với Thái Minh: "Cậu nói cho mọi người nghe đi! Cậu là chủ nhiệm huyện, trình độ cao, cậu nói có trọng lượng hơn tôi."

Thái Minh chừng ba mươi tuổi, xuất thân nông dân, trên những nếp nhăn thô ráp của khuôn mặt vẫn vương vẻ đôn hậu và chất phác của người nông dân, anh cười, tiếp lời:

"Bác Thuyên hỏi rất hay. Điều thứ ba trong 'Mười cương lĩnh cứu quốc kháng Nhật' do Đảng Cộng sản đề ra nói rằng, 'Toàn dân tộc động thái, vũ trang tham gia kháng chiến, người có sức góp sức, người có tiền góp tiền, người có súng góp súng, người có tri thức góp tri thức'. Điều thứ bảy trong đó cũng đề ra, 'Cải thiện đời sống nhân dân, bãi bỏ tạp thuế nặng nề, giảm tô giảm tức'... Mọi người đem điều thứ ba và điều thứ bảy này xâu chuỗi lại suy ngẫm -- sau khi hội nông dân chúng ta thành lập nên làm những công việc gì thì đều rõ cả rồi." Thái Minh nói đến đây, cởi chiếc mũ nỉ không biết từ lúc nào lại đội trên đầu xuống, cúi gập người chào một cái trước toàn thể quần chúng, biểu thị những lời anh muốn nói đã hết. Sau đó quay sang Trương Cảnh Sơn, "Cậu nói đi, đại diện cho mọi người nói những lời từ đáy lòng -- tôi đại diện cho hội cứu quốc huyện đồng ý với ý kiến của quần chúng, bầu cậu làm chủ nhiệm hội nông dân. Chủ nhiệm cậu chính thức nhậm chức đi."

"Hoan nghênh Trương Cảnh Sơn phát biểu!" Trong phòng lại bùng lên tràng pháo tay nhiệt liệt.

Trương Cảnh Sơn bước lên bục giảng,

thắt chặt sợi dây đay ở lưng, mở to đôi mắt cười tủm tỉm nhìn mọi người.

“Các bác các thím, các anh em huynh đệ! Tôi Trương Cảnh Sơn hôm nay có thể đứng ở bục giảng này, chính là đã đem tất cả những lời muốn nói nói hết ra rồi đây!” Nói đến đây, trong hai hốc mắt trũng sâu, lấp lánh ngấn lệ, “Tôi Trương Cảnh Sơn từ ngày hôm nay, hơn một trăm cân này xin giao hết cho Đảng Cộng sản! Đảng Cộng sản bảo chúng ta đánh Nhật, chúng ta liền kiên quyết chiến đấu đến cùng với giặc; Đảng Cộng sản bảo chúng ta yêu quý quần chúng, bảo chúng ta cải thiện đời sống nhân dân, chúng ta liền một lòng một dạ làm việc cho bần cố nông chúng ta... Thế nhưng nói đi cũng phải nói lại, tôi làm tướng quân thì phải ban lệnh, cầm cán cuốc thì dám giữ mầm. Mọi người thấy tôi được, thì cùng tôi làm một phen; thấy tôi không đủ tư cách, tôi liền đi làm hội viên. Dù thế nào đi nữa, dẫu sao quyết tâm kháng chiến của chúng ta xem như đã hạ quyết tâm rồi...” Trương Cảnh Sơn đột ngột im bặt, đôi mắt tinh anh bỗng chốc nhìn chằm chằm về phía cửa sổ. Tiếp theo, tung một bước nhảy vọt ra ngoài cửa. Hành động kỳ lạ này của anh khiến tất cả những người ngồi kín mít trong lớp học giật mình. Chớp mắt một cái, anh đã kéo từ ngoài cửa vào một người đầu quấn khăn trắng, mặc áo bông đen, lưng thắt dải vải bố.

Người này bị Trương Cảnh Sơn kéo lôi vào trong phòng học, miệng vẫn còn lầm bầm:

"Bát Lộ Quân chẳng phải đang thực hiện mặt trận thống nhất đó sao? Lúc này mọi người cùng nhau kháng chiến, không phân chia giai cấp nữa, tôi là đến tham gia hội nông dân cơ mà."

Mọi người nhìn thấy người này, đều sững sờ. Ông lão Thuyên và thím Quan đồng thanh la lên:

"Ấy chà, đây chẳng phải đại địa chủ Lưu Kế Công đó sao? Sao hôm nay áo dài mãng bào không mặc, lại đổi sang trang phục tiểu tử nghèo thế này -- anh đi nhầm cửa rồi chứ?"

Lưu Kế Công bị Trương Cảnh Sơn kéo đến trước bục giảng, hắn quay mặt về phía quần chúng không hề hoảng hốt, ngược lại còn cười hì hì cái mặt tròn béo phì, gật đầu khom lưng nói:

"Tôi họ Lưu cũng là người Trung Quốc, hiện giặc lợn Nhật Bản đã đánh đến quê nhà chúng ta, tôi cũng có một tấm lòng yêu nước. Ba tháng trước, tôi đã sớm cho đứa con lớn Thế Khuê mang theo đội ngũ bảo vệ đoàn tham gia Bát Lộ Quân chúng ta rồi. Tôi tính ra cũng là một gia đình kháng chiến rồi đấy. Mấy hôm trước đại ca Phùng Chương Vinh về thôn, tôi lại lập tức lập công chuộc tội trả lại đất... Tôi còn tự nguyện không làm thôn trưởng nữa. Vừa rồi, nghe nói thôn chúng ta muốn thành lập hội nông dân cứu quốc kháng Nhật, tôi đặc biệt đến tham gia -- việc khác không làm, cứ làm một hội viên hội nông dân đi vậy. Chuyện kháng chiến, tôi quyết không chịu thua kém đâu!"

“Hừ, Lưu Kế Công, dựa vào cái thói trọc phú nhà mày, mà cũng muốn chui vào đám người nghèo bọn tao à...” Phùng Chương Vinh vừa thấy Lưu Kế Công liền tức giận run lẩy bẩy đứng phắt dậy, xua tay liên hồi hét lên.

Vương Phúc Lai bước tới, đỡ Phùng Chương Vinh ngồi xuống, sau đó, nhìn chằm chằm vào khuôn mặt tròn bóng láng của Lưu Kế Công một hồi, chậm rãi nói:

"Hội nông dân là hội của nông dân -- chính là hội của những người lao động cầm cán cuốc. Tiên sinh Lưu Kế Công, tôi hỏi anh -- anh từng xuống đồng chưa? Anh từng cầm cán cuốc chưa?"

Lưu Kế Công vội vàng nói:

"Xuống đồng rồi, xuống đồng rồi..."

"Xuống đồng để giám sát đúng không? Gã nông thuê nào không chịu mất sức, quất cho hắn hai roi đúng không?" Ông lão Thuyên đứng phắt dậy lớn tiếng cắt ngang lời Lưu Kế Công -- hắn ta siết chặt nắm đấm, bĩu cằm, mặt đầy giận dữ.

Lưu Kế Công không nói gì được nữa, quay mặt sang cầu cứu Trương Cảnh Sơn đang đứng một bên:

"Cảnh Sơn, Cảnh Sơn, chúng ta đồng cam cộng khổ bao nhiêu năm rồi, cậu giới thiệu giùm tôi, bảo tôi tham gia hội nông dân đi. Sau này, cậu làm công việc hội nông dân, chủ nhà như tôi tuyệt đối không sợ cậu lỡ việc đồng áng."

Trương Cảnh Sơn nheo nheo mắt, cười như không cười nói:

"Đồng với chả cộng gì chứ -- tôi còn không thèm hầu hạ anh nữa là! Anh mau quay về phủ của anh đi. Chỗ này toàn là những người nhà quê cầm cán cuốc, đừng để mồ hôi hám của anh làm ô uế đấy --"

Lưu Kế Công da mặt dày vẫn định nói gì đó, Vương Phúc Lai xua tay:

"Một người gia nghiệp lớn lao, la liệt la ngựa như anh, không có tư cách tham gia hội nông dân đâu. Anh đã chân thành kháng chiến, thì tuân thủ pháp lệnh của chính phủ kháng chiến -- có tiền góp tiền, có súng góp súng là được rồi. Giờ mời về cho."

"Vâng! Vâng!" Thấy không còn hy vọng gì nữa -- tuy nhiên, đến đây nghe ngóng tình hình, thể hiện sự tích cực, dẫu sao vẫn hơn là không đến -- Lưu Kế Công vừa thầm nghĩ, vừa cúi gập người chào Vương Phúc Lai, Thái Minh, quay người bước đi.

Lưu Kế Công vừa bước ra khỏi cửa, trong phòng học lập tức bùng lên một tràng cười sảng khoái, vui vẻ và thắng lợi. Trong tiếng cười hòa lẫn đủ loại bàn tán:

"Hội nông dân chúng ta vừa mới thành lập, cái uy phong 'dậm chân một cái bốn dãy phố rung chuyển' của hắn, thật sự giống như gió thổi lá rụng bay biến đâu mất tiêu rồi! Vừa thấy kẻ nghèo được cưng chiều, hắn liền giả dạng thành bộ dạng người nghèo ngay. Thế nhưng, sói già giả dạng bà ngoại -- cái đuôi to của nó thế nào cũng không giấu được đâu!" Thím Quan vừa vỗ tay vừa cười nói với mấy bà cụ.

"Hừ, mấy bà già các người biết cái gì chứ! Tào bí thư nhà chúng ta nói rồi -- mai mốt, đánh đuổi được giặc Nhật rồi, hễ thực hiện trả lại ruộng đất cho dân, đám địa chủ ác bá chúng các ngươi vẫn phải bị tiêu chuẩn hết thôi! Đến lúc đó, các người còn mừng đến mức khép không lại miệng ấy chứ!" Ông lão Thuyên cười hì hì nói với mấy bà cụ xong, lại quay đầu sang phía Vương Phúc Lai, "Bây giờ, lão Vương này, hội nông dân của bần cố nông chúng ta đã thành lập, trước tiên phải làm mấy việc lớn cái đã! Nên làm những việc gì? Anh nói cho mọi người nghe đi."

"Tăng lương cho người làm thuê!" Chưa để Vương Phúc Lai trả lời, chàng thanh niên Hắc Oa đã lên tiếng hô trước.

"Người có người, tiền có tiền -- chúng ta ra người, bắt đám địa chủ ác bá ra tiền ra súng cùng Bát Lộ Quân đánh giặc!"

"Chúng ta bụng đói meo thì đánh giặc thế nào được đây? Mượn lương đi! Tăng tiền công đi..."

"Nợ tiền của ác bá, không trả lãi nữa! Cả gốc cũng không trả luôn!"

Trong lớp học tiếng hô vang phấn khích râm ran lớp lớp.

"Báo cáo!"

Theo sau tiếng gọi là một thanh niên tầm mười sáu mười bảy tuổi, vóc người đẫy đà, mặc quân phục Bát Lộ Quân bước vào. Cậu vừa bước vào cửa liền chào giơ tay trước toàn thể phòng học, nói:

"Tôi tìm bí thư khu ủy Vương để báo cáo!"

Hiển nhiên, cậu ta không nhận ra gã nhà quê mặc áo bông cũ quần đơn cũ, đội chiếc mũ rách trên đầu chính là bí thư khu ủy Vương Phúc Lai, cho nên đành phải đến "báo cáo" trước mặt một phòng đồng bào.

Mấy ông cụ, bà cụ nhìn chàng thanh niên thú vị hết sức, liền đều nháy mắt, bĩu môi với Vương Phúc Lai, ám chỉ chàng thanh niên rằng người này chính là Vương bí thư mà cậu ta đang tìm. Vương Phúc Lai không nhịn được nữa, thấy chàng thanh niên sắp sửa giơ tay chào mình lần nữa, đành bước đến trước mặt chàng thanh niên, cười nói:

"Tôi họ Vương, nhưng tên không phải bí thư Vương -- gọi là Vương Phúc Lai. Tiểu đồng chí, cậu có việc gì thế?"

"Báo cáo bí thư Vương, chính ủy tổng bộ tự vệ đội huyện Tào bí thư phái tôi đến làm cảnh vệ cho anh. Tôi tìm anh mãi mới tìm thấy anh đây. Tôi tên là Phùng Tiểu Niên, bây giờ tôi đến báo cáo với anh."

Vương Phúc Lai nhìn Phùng Tiểu Niên, đưa hai bàn tay to lớn ra ngay dưới mí mắt Tiểu Niên, lắc lắc hai cái, nói:

"Đồng chí Phùng Tiểu Niên, cậu nhìn xem hai bàn tay của tôi này."

Tiểu Niên ngơ ngác trừng mắt nhìn hai bàn tay to của Vương Phúc Lai, nhìn rồi lại nhìn. Thấy ngoài mấy ngón tay đặc biệt thô -- thô như từng khúc gậy nhỏ, bên trên còn mọc những vết chai dày cộm như vỏ cây ra, thì chẳng nhìn ra thêm được gì khác. Đành ngốc nghếch cười nói:

"Bí thư Vương, bên trên đó cũng là mười ngón tay mà -- anh bảo tôi dùng hai bàn tay tập bắn súng cho thật tốt à?"

Oành một tiếng, tiếng cười của quần chúng làm rung chuyển cả ngói nhà.

Vương Phúc Lai đè vai chàng thanh niên, cười ha hả:

"Phùng Tiểu Niên, cậu không nhìn ra sao, đây là một đôi bàn tay thô kệch của nhà nông tôi đấy! Tôi dùng đôi bàn tay này cày cuốc đúng hai mươi lăm năm trời. Cho đến khi Bát Lộ Quân qua đây, tôi mới lên núi học tập ba tháng chính trị, văn hóa, nhưng ba tháng này cũng không mài mòn được lớp chai sạn này đâu! Nay tuy nói là làm cán bộ, nhưng chúng ta vẫn giống hệt người nhà quê, sao một người nhà quê lại bỗng nhiên dùng cảnh vệ cái gì chứ? Đây là chuyện trước nay chưa từng thấy! Đằng mông lúc nào cũng lẽo đẽo theo một người, thế thì, tôi chắc không biết đi đường thế nào nữa mất. Tiểu Niên, cậu từ đâu đến, lại về đấy đi, tôi không cần hộ vệ đâu..." Anh cảm thấy nói thế không ổn lắm, lại cười ha hả.

Phùng Tiểu Niên trừng to mắt, ngẩn ngơ hồi lâu, cuối cùng cũng nghe hiểu ý của Vương Phúc Lai. Thế nhưng, cậu lại bĩu môi, nói:

"Tôi không đi! Tôi tuân theo mệnh lệnh nghe theo chỉ huy -- bám theo anh đến cùng!"

Thím Quan ngồi trên bàn học nhìn một lúc, không nhịn được xen vào:

"Lão Vương này, nhận đứa trẻ này đi! Ngốc nghếch chất phác, đáng yêu biết bao! Trong Bát Lộ Quân toàn là những đứa trẻ ngoan thế này... Anh cũng nên có người bầu bạn chứ. Đi đường tối, đưa thư tín, rất cần đến nó đấy."

"Nhận đi! Nhận đi!..." Trong phòng vang lên một tiếng "nhận đi". Vương Phúc Lai vội xua hai bàn tay lớn, nói:

"Nhận thì cũng được. Không phải cảnh vệ -- là giao liên. Phùng Tiểu Niên, làm giao liên khu hai chúng ta, cậu có làm không?"

"Làm! Làm! Chỉ cần đi theo bí thư Vương anh -- chỉ cần không dùng mấy ngón tay to như roi bảy khúc đánh vào đầu tôi, tôi bảo đảm làm việc cực kỳ hăng hái cho xem."

"Đứa trẻ ngoan, tôi bảo đảm không đánh cậu đâu..." Vương Phúc Lai dùng cả hai tay nắm chặt lấy đôi tay của Phùng Tiểu Niên, lộ rõ sự trìu mến như người cha.

Trong phòng lại vang lên một trận cười hân hoan.

Tan họp, quần chúng đều đã về hết, Lâm Đạo Tĩnh giữ Thái Minh, Vương Phúc Lai cùng mấy cán bộ ở lại họp một cuộc họp nhỏ. Đạo Tĩnh hỏi bọn họ cuộc họp này thế nào? Thái Minh, Tiểu Du, đặc biệt là Vương Phúc Lai, đều nói cuộc họp này rất hay, tâm trạng quần chúng đều đã được khơi dậy. Lâm Đạo Tĩnh lại lắc đầu, trầm giọng nói:

"Quần chúng đã được khơi dậy, hội nông dân cũng đã thành lập, thành tích rất tốt. Thế nhưng cũng có điểm hơi bất ổn."

Thái Minh lập tức lớn tiếng kêu lên: "Sao lại bất ổn? Quần chúng thích nghe gì thì chúng ta nói nấy, sao một cuộc họp được quần chúng ủng hộ thế này, lại thành bất ổn?" Vương Phúc Lai không lên tiếng, chỉ cầm bao thuốc lá sợi liên tục gật đầu với Thái Minh. Hiển nhiên ông đứng về phía chủ nhiệm hội nông dân huyện.

Đạo Tĩnh bình tĩnh nói:

"Bao gồm cả địa chủ ác bá, chỉ cần không làm Hán gian, chỉ cần sẵn sàng kháng chiến, chúng ta đều nên đoàn kết họ. Trong cuộc họp này, nội dung bác Vương nói, đấu tranh giai cấp nhiều hơn đấu tranh kháng chiến. Quần chúng tưởng rằng hội nông dân chính là hội của bần cố nông -- ngoài bần cố nông ra, trung nông rất ít người tham gia hội, điều này liệu có hơi lệch pha với chính sách mặt trận thống nhất dân tộc kháng chiến không? Lúc sau, Trương Cảnh Sơn còn mỉa mai đuổi Lưu Kế Công ra khỏi cửa, cũng không thích hợp lắm. Có thể không cho phép hắn tham gia hội nông dân, nhưng thái độ phải nhẹ nhàng một chút, tóm lại, vấn đề lớn nhất của cuộc họp này là: hội nông dân sao lại có thể không có trung nông tham gia chứ?"

Người không đông, nhưng phòng học giữa đêm khuya lại sôi nổi hẳn lên. Thái Minh, Vương Phúc Lai không đồng tình với quan điểm của Đạo Tĩnh, nhấn mạnh nông dân bị địa chủ ác bá áp bức mấy ngàn năm, Đảng Cộng sản tuyệt đối không thể quên đấu tranh giai cấp, hội nông dân nên lấy bần cố nông làm chủ đạo. Cao Ung Nhã đứng về phía Đạo Tĩnh nói vài câu phụ họa. Tiểu Du ngồi ngẩn ngơ, không mở miệng. Tan cuộc họp không có kết quả này ra ngoài, Đạo Tĩnh kéo Tiểu Du khẽ nói nhỏ bên tai cô:

"Chủ nhiệm em gái, sao suốt cả buổi tối, em không nói một lời nào thế? Em phải có chủ kiến của riêng mình chứ!"

"Nhìn thấy khổ cực của lão ăn mày Phùng Chương Vinh, em căm ghét địa chủ ác bá, về mặt tâm lý tự nhiên đứng về phía bần cố nông, các chị tranh luận, em nói gì được chứ?" Tiểu Du mang tâm trạng nặng nề nói, "Nhất là chị chủ trương bắt Uông Kim Chi làm chủ nhiệm hội phụ cứu, chao ôi! Mấy ngày nay dư luận giống như tổ ong vò vẽ nổ tung -- Uông Kim Chi vốn dĩ còn dũng cảm, đằng này, cô ấy lăn ra đình chỉ không làm nữa. Hội phụ cứu thôn này, lớp xoá nạn mù chữ toàn là hữu danh vô thực, phụ nữ trung niên và thanh niên không nhúc nhích, phụ nữ lớn tuổi thì đều đi tham gia hội nông dân... Các thôn khác cũng xấp xỉ thế cả. Trong lòng em sao có thể không phiền muộn chứ?"

“Đi, đến nhà Uông Kim Chi. Chúng ta cùng nhau đi thăm cô ấy rồi hãy hay.” Đạo Tĩnh kéo Tiểu Du bước về phía con hẻm nhỏ tối thui ở cuối thôn, nửa đường, Vương Phúc Lai xách bao thuốc lá sợi sải bước đuổi theo.

“Lâm bí thư, nghe lời thô lỗ của lão già này đi, tuyệt đối không thể ủng hộ Uông Kim Chi làm chủ nhiệm hội phụ cứu!”

“Tại sao? Chỉ vì cô ấy không thủ tiết thờ chồng đến cùng ư?”

“Ấy chà, thế lực phong kiến nông thôn quá lớn! Để một mụ đàn bà hư hỏng làm chủ nhiệm, công việc phát động quần chúng của chúng ta khỏi phải làm nữa, cán bộ Bát Lộ Quân chúng ta đừng hòng khai phá căn cứ địa ở mảnh đất này nữa, Lâm bí thư, đây là chuyện lớn đấy!”

Dưới ánh sao mờ nhạt, đôi mắt Lâm Đạo Tĩnh lóe lên ánh sáng sắc bén:

"Vương bí thư, tôi thừa nhận thế lực phong kiến của Trung Quốc -- đặc biệt là thế lực phong kiến nông thôn rất lớn, bám rễ sâu xa. Thế nhưng, người cộng sản chúng ta nên làm kẻ bảo hộ, người duy trì cho thế lực phong kiến, hay là phải nghĩ trăm phương nghìn kế, phá thủng tấm lưới lớn phong kiến này, cho những người phụ nữ bị nó bức hại một tia sinh cơ? Chúng ta hiện nay bàn về mặt trận thống nhất, những tên địa chủ quan liêu có tiền có thế đó, sĩ quan cũ đó, có bao nhiêu kẻ không có năm thê bảy thiếp, mấy bà vợ lẽ, sao chúng ta vẫn cứ đi đoàn kết họ, tranh thủ họ? Thế nhưng đối với một góa phụ nhỏ như Uông Kim Chi, chỉ vì cuộc sống khó khăn, làm vợ lẽ cho tên địa chủ Lưu Kế Công, mà cứ lải nhải chuyện hư hỏng này nọ. Vương bí thư, sao anh không gọi Lưu Kế Công là kẻ đồi bại đi? Hắn ta đâu chỉ chơi đùa một mình Uông Kim Chi đâu!"

Bí thư khu ủy Vương Phúc Lai vung vẩy bao thuốc lá sợi, ngẩn ngơ nhìn Lâm Đạo Tĩnh, hồi lâu mới đáp lời:

"Lâm bí thư, cô văn hóa cao, đạo lý cách mạng hiểu nhiều, tôi nói không lại cô. Dù sao Uông Kim Chi đã làm chủ nhiệm hội phụ cứu, công việc khó bề tiến hành. Cô tự xem xét mà làm vậy!"

Cán bộ xuất thân nông dân Vương Phúc Lai cộc lốc nói xong, quay người bước ngược trở lại.

Lâm Đạo Tĩnh nhìn bóng lưng thô kệch lùn tịt ấy, thở dài một hơi thật sâu. Tiểu Du cũng thở dài theo:

"Phong kiến, thế lực phong kiến thâm nhập vào mọi ngóc ngách -- đến năm nào tháng nào mới có thể biến mất trên mảnh đất Trung Quốc đây?"