Đêm hè, làn gió mát thổi tan đi cái oi nồng của ban ngày.

Đạo Tĩnh vừa mới chuyển đến một làng căn cước, sống trong một gia đình nông dân nghèo khổ, thì đột nhiên, Giang Hoa đến làng này tìm cô.

Đạo Tĩnh đã lâu không gặp anh, cũng rất ít liên lạc, vừa mới gặp mặt, cô ngẩn ngơ đứng sững, nửa ngày không nói nên lời.

"Tiểu Lâm, cô lại bị thương rồi, giờ đã khỏi hẳn chưa?" Gương mặt đen sạm của Giang Hoa mọc đầy râu quai nón chĩa như cỏ bồng, trông ông có phần già cỗi.

"Khỏi hẳn rồi, không ngờ anh lại đột nhiên đến..." Đạo Tĩnh không thể nói tiếp được nữa. Sự xuất hiện của Giang Hoa khơi lại nỗi đau sâu thẳm trong cô, cô cho rằng tuy hai người có một số quan điểm khác nhau, nhưng dù sao vẫn là đồng chí cùng chiến đấu trong cuộc đấu tranh kháng Nhật. Lần trước thái độ của cô đối với anh tuy không tốt, nhưng đó là vì anh đã khiến cô quá đỗi thất vọng. Cô bị thương, cô đánh chết em trai, anh đều không đến thăm cô lấy một lần. Nghe nói, anh đã tự kiểm điểm trước các cán bộ khác, thừa nhận việc mở thác là sai lầm, thừa nhận đã làm tổn thương những đồng chí vô tội của mình. Tuy nhiên, với tư cách là một người chồng, làm tổn thương vợ mình, sao anh không chân thành thừa nhận sai lầm với cô, thừa nhận đã làm tổn thương trái tim cô? Anh không xin lỗi, cũng không đến thăm cô, mối quan hệ vợ chồng như thế này, cô không dám nghĩ tới, hễ nghĩ tới là lại vô cùng đau lòng. Mỗi khi nhìn thấy Tào Hồng Viễn vì Liễu Minh mà đè nén nỗi đau cá nhân với nét mặt thê lương, cô lại cảm thấy áy nát thay cho Giang Hoa. Nếu không phải do cách làm sai lầm mang tính chủ quan, thoát ly thực tế, rập khuôn mù quáng chỉ thị của cấp trên của anh, thì đâu đến mức sống sinh chia rẽ một đôi tình nhân đang trong độ yêu đương nồng thắm... Bây giờ, anh đột nhiên đến căn phòng của cô, Tiểu Phùng đã đi ra ngoài, trong căn phòng âm u chỉ còn lại hai người bọn họ, Đạo Tĩnh càng cảm thấy không tự nhiên.

Giang Hoa lặng lẽ ngồi trên một chiếc ghế dài, hồi lâu không lên tiếng. Không biết anh đang đầy bụng oán giận, hay là chất chứa muôn vàn uất khuất.

Đạo Tĩnh ngồi bên mép giường sưởi, cuối cùng nhẹ nhàng nói:

"Lão Giang, dạo này sức khỏe anh thế nào? Sao lại để bộ râu dài thế này? Tôi thường nhớ Phương Phương, nhưng luôn không có thời gian đi thăm nó. Anh đã đến thăm nó chưa?"

"Thăm hai lần rồi. Người làm mẹ như cô mà còn nhớ đến con mình sao?"

"Lão Giang, anh oan cho người ta quá, tôi vì nhớ con mà thường lén khóc một mình. Tôi bị thương, dưỡng thương, giờ đã khỏi rồi, nhưng công việc ở cơ sở bận rộn như vậy... Còn anh, anh có ngựa, có thể cưỡi đi khắp nơi, còn tôi dù đi đâu cũng phải dựa vào hai cái chân này."

"Không phải tôi đã tặng cô một con ngựa để cưỡi sao?" Giang Hoa nheo mắt nhìn Đạo Tĩnh nói.

"Sớm đã tặng cho bà con rồi." Đạo Tĩnh hạ giọng nói.

"Không nói chuyện ngựa nữa, nói chuyện cô bận đi. Cô bận, nhưng cô bận ra kết quả gì? Cô có biết không, nhiều thân sĩ, đối tượng thống chiến đều đến cơ quan địa ủy tố cáo cô và Tào Hồng Viễn. Các người chỉ biết quần chúng cơ bản là chỗ dựa, nhưng lại xâm phạm đến lợi ích của tầng lớp trên."

"Xâm phạm lợi ích của người thuộc tầng lớp trên nào? Lão Giang, anh phải nói cho rõ ràng."

"Súng ống nhà đại thân sĩ Lưu Kế Công ở thôn Thu Thủy, các người dung túng quần chúng, dùng thủ đoạn thô bạo lấy đi, có chuyện này hay không?"

"Có!" Đạo Tĩnh xúc động, "Có người góp người, có súng góp súng, đây là quy định rõ ràng trong 《Mười đại cương lĩnh kháng Nhật cứu quốc》. Người làm Bí thư Địa ủy như anh sao lại quên mất cả nguyên tắc tối thiểu này! Anh đừng có ngồi ở trên cao coi thường tất cả, xin anh hãy đến giữa thôn Thu Thủy, lắng nghe tiếng lòng của họ được không? Chuyện này hình như anh đã từng phê bình tôi rồi, bây giờ lại..."

Không khí trong căn phòng nhỏ lại nồng mùi thuốc súng.

Giang Hoa không lên tiếng, đứng dậy đi tuần tra khắp căn phòng nhỏ. Đây là một căn nhà tranh nhỏ bé đơn sơ, trên giường sưởi có một chiếc chiếu rách chằng chịt lỗ hổng. Một ngọn đèn dầu đậu treo trên bức tường lộ ra rơm rạ, càng làm cho bốn bức tường trống trãi trông như một cái hang lớn đen ngòm. Một cái bếp nhỏ được xây ngay cạnh góc giường sưởi. Trên giường ngoài một chiếc chăn rách, chỉ có hai chiếc gối vỏ kiều mạch to và bẩn như gối trẻ con.

Giang Hoa nhìn Đạo Tĩnh với vẻ giễu cợt, cười như không cười nói:

"Dựa vào căn phòng nhỏ này, dựa vào việc cô hiện giờ vẫn sống ở nhà người dân như thế này, ý thức dựa vào bần nông, cố nông của cô đã thể hiện vô cùng đầy đủ rồi. Hiện tại hoàn cảnh vô cùng căng thẳng và tàn khốc, tầng lớp trên đa số đều có quan hệ với phía địch và ngụy, họ sợ Bát Lộ, sợ tính mạng và tài sản bị tổn thất, sống ở nhà người dân thế này, họ tuyệt đối không dám tố cáo với địch. Tôi thấy so với việc cô sống ở nhà nghèo khổ thế này thì đáng tin cậy hơn. Huống hồ phía kẻ thù tương đối yên tâm về những người thuộc tầng lớp trên này, cũng muốn tranh thủ họ, tự nhiên không nghĩ tới nhà người dân thế này lại có Bát Lộ ở. Cho nên, hiện tại chúng ta hoàn toàn không nhất thiết phải sống ở nhà bần khổ như thế này, sống ở đây ngược lại lại dễ bị lộ cho kẻ thù." Không đợi Đạo Tĩnh lên tiếng, Giang Hoa trút bỏ vẻ thường ngày, thao thao bất tuyệt nói về tình hình hiện tại: Bắt đầu từ năm nay (năm 1941), binh lực của kẻ thù đối với căn cứ địa kháng Nhật sau lưng địch tăng lên rất nhiều, Tư lệnh Quân đoàn Phái khiển Hoa Bắc đã đổi thành Okamura Yasuji. Kẻ này dã tâm rất lớn, chiến lược xâm lược Trung Quốc đã có sự thay đổi. Trước đây dùng "trị an túc chính", chú trọng quét sạch về quân sự. Bây giờ đưa ra "phong trị an", cái gọi là "ba phần quân sự", "bảy phần chính trị", tăng cường ngụy quân, tổ chức ngụy, ráo riết hoạt động đặc vụ. Đẩy mạnh chính sách "tự thú", dốc sức phá hoại tổ chức Đảng và chính quyền địa phương của ta. Đồng thời tàn sát trấn áp điên cuồng, mưu toan làm cho quần chúng khuất phục. Về kinh tế phong tỏa nghiêm ngặt đối với chúng ta, thực hiện chính sách "ba sạch" đốt sạch, cướp sạch, giết sạch. Ngoài ra lại tăng cường chính sách đồn bốt, chia cắt, phong tỏa từng mảng, từng khối, từng bước lấn chiếm căn cứ địa của ta. Phân khu 31 của chúng ta đứng ở đầu sóng ngọn gió, tình hình càng thêm hiểm trở. Nói đến đây, Giang Hoa trách Đạo Tĩnh không nhận rõ tình hình, vẫn còn dựa vào bần nông cố nông, xem nhẹ công tác thống chiến tầng lớp trên. Cứ tiếp tục như vậy, hậu quả thật không thể lường được...

Trong lòng Đạo Tĩnh rất hỗn loạn. Những lời của Giang Hoa chẳng có gì mới mẻ, cô miễn cưỡng nghe, nhưng lại như không nghe thấy. Cô từng mong ngóng Giang Hoa đến thăm cô, không ngờ anh đến lại là một bài huấn thị mới. Tình hình ngày càng hiểm trở, cô tự mình trải nghiệm sâu sắc, nếu không thì tại sao họ phải chuyển sang một ngôi làng khác chỉ trong một ngày thậm chí nửa ngày; ngay cả khi sống trong cùng một làng, cũng thường xuyên thay đổi chủ nhà? Sợ nhất là đặc vụ tố cáo. Cô không thể quên bài học đau thương về sự hy sinh của Trưởng khu Khu 1 Vương Phúc Lai. Vương Phúc Lai là một đồng chí tốt xuất thân từ nông dân, vì bị đặc vụ tố cáo, kẻ thù đột nhiên bao vây nơi ở của anh, uy hiếp dụ dỗ, Vương Phúc Lai kiên quyết không hàng. Anh và chiến sĩ cảnh vệ Tiểu Hồng, từ lỗ súng làm bằng cửa sổ, bắn chết từng tên một hơn mười tên địch. Kẻ thù bất lực, liền đào lỗ trên mái nhà châm lửa đốt nhà. Hai người cuối cùng tháo súng ra, rồi hy sinh anh dũng trong ngọn lửa ngút trời. Mỗi khi Đạo Tĩnh nghĩ đến việc những đồng chí như Vương Phúc Lai liên tục bị giặc gian giết hại, trong lòng lại rất đau đớn. Ngẩng đầu lên, đăm đăm nhìn Giang Hoa một lúc, thản nhiên nói:

"Căn cứ vào tình hình hiện tại, công tác tầng lớp trên rất quan trọng, không thể coi thường, tôi hoàn toàn đồng ý. Nhưng chính sách của chúng ta đối với họ là tranh thủ, là đoàn kết, chứ không phải dựa vào. Người có thể dựa vào, thực sự quan tâm đến sự sống còn của Đảng Cộng sản, Bát Lộ Quân, vẫn là quần chúng cơ bản －－ tức là bần nông, cố nông, công nhân và trí thức. Lý do tôi chấp nhận sống trong căn phòng nhỏ bé đơn sơ này là vì bà cụ, ông cụ chủ nhà thực sự quan tâm chúng ta, yêu quý chúng ta. Tôi vừa đến, ông cụ đã đứng gác bên ngoài cả đêm cho tôi, có tình hình gì, họ sẽ che chở cho tôi, hoặc đưa tôi xuống địa đạo mà họ đã đào sẵn. Tôi cảm thấy sống ở những hộ gia đình căn cước nghèo khổ này đáng tin cậy hơn nhiều, trong lòng yên tâm hơn nhiều so với sống trong những ngôi nhà gạch xanh sân rộng của địa chủ thân sĩ."

Giang Hoa định nói gì đó, nhưng lại nuốt trở vào. Anh ngồi trên chiếc ghế rách duy nhất trong phòng trầm tư một lúc, ngẩng đầu lên, u buồn nhìn Đạo Tĩnh một lúc, đột nhiên nói:

"Tiểu Lâm, tôi muốn đề xuất với cô một gợi ý －－ chúng ta ly hôn có được không?"

Đạo Tĩnh vô cùng giật mình. Sao Giang Hoa lại đột nhiên đưa ra ý kiến này? Cô ngồi ngẩn ngơ bên bàn giường sưởi.

Chuyện gì thế này? Tại sao Giang Hoa lại đột nhiên đề nghị ly hôn? Người bị tổn thương về mặt chính trị là cô, chứ không phải anh. Chính người chồng đã làm tổn thương vợ mình, chính anh đã có lỗi với cô. Mấy tháng nay, anh không đến thăm cô, cho dù cô bị thương, anh cũng không đến. Hôm nay đến, ngoài việc phê bình sai sót trong công việc của cô, lại còn đột nhiên đề nghị ly hôn. Bất ngờ, quá bất ngờ! Cô vốn tưởng rằng người đề nghị ly hôn phải là cô －－ cô từng có thoáng nghĩ qua điều này, nhưng đã bị vô số lý do trong ý thức của cô gạt đi. Bây giờ, anh lại đề nghị trước, tự trọng của Đạo Tĩnh hình như chịu sự tổn hại mạnh mẽ. Cô dựa vào bức tường đất, tim đập nhanh, toàn thân bủn rủn, giương mắt ngơ ngác nhìn Giang Hoa －－ anh cũng như tượng đất ngồi ngơ ngác trên ghế dài.

"Lão Giang, ý kiến của anh rất bất ngờ. Lý do là gì? Tôi chưa bao giờ nghĩ như vậy..."

"Tôi thì đã nghĩ từ lâu rồi. Cô －－ vốn dĩ không nên thuộc về tôi. Đêm tuyết rơi dày đặc mùa đông năm 1935 đó, tôi đã phạm phải sai lầm lớn －－ tôi đã coi tình bạn của cô thành tình yêu..."

Bắc Bình lạnh giá, đêm khuya, tuyết rơi như lông ngỗng bay đầy trời, trong một con ngõ nhỏ yên tĩnh, Đạo Tĩnh đang viết gì đó dưới ánh đèn trong phòng trọ, Giang Hoa đội tuyết lớn đến tìm cô. Cô thao thao bất tuyệt báo cáo với anh về tình hình trước phong trào "Một hai chín", sau khi đấu tranh, sinh viên Đại học Bắc Kinh đã thành lập Hội Tự trị Sinh viên, và sắp sửa tham gia Hội Liên hiệp Sinh viên Bình Tân. Đột nhiên, Giang Hoa mà cô vốn kính trọng lại nói ra một câu ngoài dự đoán:

"Đạo Tĩnh, hôm nay tìm cô không phải để nói chuyện công việc. Tôi muốn đến hỏi cô －－ cô nói xem, mối quan hệ giữa hai chúng ta có thể tiến thêm một bước so với quan hệ đồng chí không..."

Đạo Tĩnh nhìn khuôn mặt to lớn nhiệt tình xúc động chưa từng thấy của Giang Hoa, hiểu ra ý của anh. Đau thương, vui mừng, hạnh phúc sao? Cô đều cảm nhận được một chút của mỗi thứ, nhưng lại vô cùng mờ nhạt. Anh sắp trở thành người yêu của cô sao? Nhưng, người cô yêu sâu sắc, người mà mấy năm nay cô hằng đêm mong nhớ lại không phải là anh! Cô nén nước mắt bước ra ngoài gian nhà. Tuyết rất lớn, những bông tuyết tinh khiết bị làn gió lạnh buốt thổi cuộn, bay múa, mái nhà, ngọn cây, mặt đất một màu trắng xóa, cô nhìn thế giới mộng ảo trắng xóa này, trong lòng mịt mờ như khoảng tuyết mênh mông này. Lúc này, người xuất hiện trước mắt cô không phải là Giang Hoa, mà là Lư Gia Xuyên. Anh mang xiềng xóng đứng trước mặt cô, dùng đôi mắt sáng ngời sâu thẳm nhìn cô, anh còn dùng giọng nói trầm thấp đầy nhiệt huyết gọi bên tai cô:

"Tiểu Lâm, Tiểu Lâm, đáng tiếc, đáng phẫn nộ tên đồ tể đã cướp đi hạnh phúc của chúng ta －－ hạnh phúc của chúng ta..." Đây là lời anh viết trong thư gửi cho cô, lúc này lại vang lên rõ ràng bên tai cô như vậy.

Đôi chân cô vùi trong lớp tuyết dày ngoài sân, bông tuyết rơi trên đầu, trên mặt cô. Thời tiết rét đậm, gió cắt vào má như dao cạo. Nhưng, cô không cảm nhận được gì cả. Trong lòng, trên môi chỉ lặp đi lặp lại lời của Lư Gia Xuyên: "Đáng tiếc, đáng phẫn nộ tên đồ tể đã cướp đi hạnh phúc của chúng ta..."

Dù trong lòng cô đan xen bao nhiêu mâu thuẫn, bao nhiêu đau khổ, dù sao, cô vẫn là một người phụ nữ, Lư Gia Xuyên không thể sống lại, cô cần sự vỗ về, cần một người bạn đời. Cuối cùng chạy trở lại phòng, đồng ý yêu cầu của Giang Hoa. Từ đêm đó, cô quyết tâm mãi mãi thuộc về người đồng chí và người thầy đáng kính Giang Hoa.

Giang Hoa đề nghị ly hôn với Đạo Tĩnh, nói ra câu cô vốn không nên thuộc về anh, là anh đã nhầm lẫn tình bạn thành tình yêu. Điều này giống như một lưỡi dao sắc đâm vào tim Đạo Tĩnh. Nỗi oán hờn của cô nhất thời biến thành sự tự trách sâu sắc －－ chuyện này có thể trách Giang Hoa sao? Anh yêu mình không có gì sai, thời điểm đó anh đề nghị gắn bó với cô cũng không sai, tất cả chuyện này đều trách bản thân mình. Đã không có tình yêu sâu sắc nồng cháy dành cho anh, đã đối với anh chỉ là sự kính trọng, chỉ là tình bạn, tại sao lại khinh suất gắn bó với anh? Đã từng đi sai một bước với Dư Vĩnh Trạch, gây ra biết bao đau khổ mới cuối cùng chia tay, sao có thể lại cùng Giang Hoa làm ầm ĩ chuyện ly hôn －－ cho dù sự kết hợp này không mang lại cho Đạo Tĩnh bao nhiêu hạnh phúc và niềm vui. Thế nhưng, cô chưa bao giờ có ý định ly hôn với Giang Hoa. Cho dù gặp lại Lư Gia Xuyên một lần nữa, cho dù họ vẫn còn yêu nhau sâu sắc, thế nhưng, dường như có vô số sợi dây thừng trói buộc trái tim Đạo Tĩnh, đặc biệt là khi đã có Phương Phương người con trai này －－ đứa con trai do cô và Giang Hoa sinh ra, vì yêu Phương Phương, cô không muốn Phương Phương mất đi người cha ruột thịt.

"Tiểu Lâm, sao cô không nói gì? Nói đi chứ, ý kiến của cô thế nào?" Giang Hoa giục giã.

"Không, tôi không ly hôn. Tôi chưa bao giờ có ý định này." Đôi mắt Đạo Tĩnh lấp lánh ánh lệ, "Lão Giang, tại sao anh đột nhiên lại đưa ra vấn đề này?"

"Rất đơn giản: vì hạnh phúc của cô. Rất kỳ lạ, tại sao cô lại không đồng ý ly hôn? Tôi tưởng cô đã sớm muốn chia tay với tôi rồi."

"Không đúng, tôi chưa từng nghĩ sẽ chia tay với anh." Thái độ của Đạo Tĩnh bình tĩnh, kiên quyết.

"Tại sao? Cô đâu phải là hạng phụ nữ phong kiến sùng bái tam tòng tứ đức."

"Không tam tòng tứ đức, nhưng tôi là đảng viên Cộng sản, tôi phải tuân theo đạo đức cộng sản chủ nghĩa. Hơn nữa, chúng ta còn có Phương Phương. Tôi yêu Phương Phương, không muốn nó thiếu cha vắng mẹ."

Giang Hoa ngồi trên ghế dài, hai tay ôm lấy đầu không lên tiếng nữa.

Một bóng hình xông vào tâm hồn đau thương của Đạo Tĩnh, "Đời này kiếp này không thể có được em, đây là tiếc nuối không gì bù đắp nổi..." Cách đây không lâu, khoảnh khắc say đắm đó, lời nói của Lư Gia Xuyên như một dòng dung nham nóng hổi chảy trong lòng cô. Anh rơi lệ, cô cũng khóc. Cô đưa khăn tay cho anh lau nước mắt, anh trân trọng cất giữ chiếc khăn tay của cô như vậy. Lời nói của anh chứng tỏ anh không có ý phá hoại gia đình cô, chứng tỏ anh muốn mối quan hệ giữa Đạo Tĩnh và Giang Hoa tiếp tục duy trì. Chính vì thế, anh mới đau buồn đến vậy. Cô cũng thế.

"Tiểu Lâm, tôi không nói lời giận dỗi, cũng không phải bộc phát nhất thời. Tôi thực sự cảm thấy cô không nên thuộc về tôi, tôi không nên chiếm đoạt cô. Mặc dù đã có con, nhưng nó sẽ không cản trở cô tìm kiếm hạnh phúc. Chúng ta vẫn nên kết thúc mối quan hệ hôn nhân này đi." Nét mặt Giang Hoa nghiêm nghị, vừa như khẩn cầu, lại như ra lệnh.

"Không, tuyệt đối không ly hôn!" Đạo Tĩnh cũng sắc mặt nghiêm nghị, giọng điệu chém đinh chặt sắt, "Lão Giang, anh nghĩ xem, bây giờ chúng ta ly hôn sẽ gây ra ảnh hưởng như thế nào? Tôi không phủ nhận tôi yêu Lư Gia Xuyên trước sau như một. Tôi không phủ nhận tình bạn tôi dành cho anh nhiều hơn tình yêu, thế nhưng, gạo đã nấu thành cơm. Ba người chúng ta đều làm việc ở căn cứ địa kháng Nhật tại nông thôn, hơn nữa lại cùng phân công ở một khu vực, giả sử, tôi ly hôn với anh để kết hôn với anh ấy, lại còn mang theo một đứa con trai, vậy thì trong đông đảo còn mang nặng ý thức phong kiến, trong vô số đồng chí sẽ gây ra ảnh hưởng như thế nào? Anh đã từng nghĩ đến điều này chưa? Hơn nữa Lão Lư cũng tuyệt đối không muốn －－ tuyệt đối không muốn cướp tôi từ tay anh. Anh ấy tuyệt đối sẽ không làm chuyện này! Anh tưởng tôi rời xa anh thì sẽ hạnh phúc sao? Sai rồi, có lẽ tôi sẽ càng đau khổ hơn... Số phận đã đẩy chúng ta đến hoàn cảnh này, tôi thừa nhận tôi yếu đuối, lo lắng đủ điều, hiện tại tôi chưa có dũng khí thay đổi số phận này."

"Cô thật là một người kỳ lạ!" Giang Hoa cúi đầu, như thể tự ngôn tự ngữ, "Một người kiên cường, đôi khi lại rất yếu đuối. Một người kiêu hãnh, đôi khi lại tự ty như vậy. Lẽ nào thật sự là sự an bài của số phận?"

Một luồng ấm áp chảy qua trái tim Đạo Tĩnh. Cô cảm nhận được đề nghị ly hôn của Giang Hoa không phải ích kỷ, không phải đố kỵ. Trong đó có sự áy náy của anh, có sự hối hận của anh. Cô ngẩng đầu lên, nhìn đôi mắt đỏ hoe u buồn của Giang Hoa, không hiểu sao, một nỗi hối hận, tự trách khiến cô mau chóng ngoảnh mặt đi, nửa ngày mới cất tiếng:

"Lão Giang, tôi quả thực không phải là người vợ tốt, càng không phải là người mẹ tốt. Chỉ biết làm việc, đã lâu không đi thăm Phương Phương, thật có lỗi với con. Đợi chuyện của Liễu Minh có manh mối, tôi nhất định sẽ dành thời gian đi thăm Phương Phương."

"Đến chỗ đó hơi hiểm nguy. Cách làng ba dặm mới dựng thêm chòi gác. Tôi đã đến xem rồi, đứa trẻ lớn lên khá khỏe mạnh, đã biết ngồi trên giường sưởi, cũng biết bò rồi. Cô bận thì tạm thời đừng đi." Giọng Giang Hoa ôn hòa, tuy giọng nói có chút khàn khàn, "Gia đình mụ vú đối xử với nó rất tốt, cô cứ yên tâm."

Nghe Giang Hoa nhắc đến đứa trẻ, Đạo Tĩnh không thể kìm nén được nữa, nước mắt lả tả rơi trên chéo áo:

"Không được, tôi nhất định phải đi thăm －－ nó... Tôi nhớ con... Cuộc chiến tranh đáng nguyền rủa này! Tôi thật chỉ muốn lập tức đánh đuổi quân Nhật đi..."

"Tôi thừa nhận những gì cô nói là suy nghĩ thật lòng. Thế nhưng, tôi đã suy nghĩ đi suy nghĩ lại, chúng ta vẫn nên ly hôn thì tốt hơn. Đau ngắn còn hơn đau dài, tôi không thể chịu đựng nổi nỗi đau mà cô đang chất lên người tôi lúc này." Giang Hoa lại nhắc lại chủ đề vừa rồi.

"Không, tôi tuyệt đối không ly hôn. Lão Giang, xin anh đừng nói nữa, lẽ nào tôi không đau khổ sao..."