Lâm Đạo Tĩnh quyết tâm đi tìm Giang Hoa một lần nữa. Cô cùng Tiểu Phùng khởi hành từ thôn Độc Hòa, huyện An Định, đi đến nơi đặt cơ quan địa ủy phải mất hơn bảy mươi dặm đường. Những ngày này, quân địch ở các cứ điểm thường xuyên xuất kích quấy nhiễu, cướp đoạt lương thực. Đi đường ban ngày rất nguy hiểm, thế nên cô cùng cô gái bắn súng giỏi Phùng Vân Hà đã chọn đi trên con đường đất của làng quê sau khi hoàng hôn buông xuống. Có hào giao thông thì họ đi hào giao thông; có những đoạn bị quân địch phá hoại lấp thành đất bằng mà người dân chưa kịp đào lại, họ liền nhanh chóng băng qua. Vừa đi, Đạo Tĩnh vừa cảm thấy như có một quả cầu lửa lăn qua lăn lại trong tim — tối hôm qua, nét mặt thê lương của Liễu Minh khi nói chuyện với cô cứ hiện lên trước mắt. Tại sao lại như vậy? Tại sao lại khiến những thanh niên nhiệt huyết yêu tổ quốc này rơi vào vực thẳm đau khổ không thể diễn tả bằng lời? Chẳng phải đây là đang tiêu hao lực lượng kháng chiến hay sao... Chân trời cuộn lên những đám mây xám, dòng suy nghĩ miên man của Đạo Tĩnh như những áng mây mỏng — phiêu diêu, rõ ràng, có tầng lớp. Mỗi tầng lớp đều khắc sâu vào đáy lòng cô — đấu tranh với quân địch; đấu tranh với quân ngoan cố; cũng phải đấu tranh với cả những người trong hàng ngũ của mình; lại càng phải đấu tranh với sự nhút nhát, tư tâm và tình cảm ủy mị của bản thân... Cô cảm thấy sâu sắc gánh nặng đè trên vai mình quá nặng, quá nặng! Đôi khi, cô cảm thấy mình không thể chịu đựng nổi, muốn đổ gục xuống...

Trong đó, điều khiến cô khó lòng chịu đựng nhất chính là mối quan hệ với Giang Hoa.

Sau khi mang thai, Đạo Tĩnh vẫn thường xuyên bôn ba khắp các thôn làng. Đêm ấy, cô đã đi một mạch hơn bảy mươi dặm đường. Đường rất khó đi, rất mệt, thế nhưng cô vẫn cắn chặt răng đi tìm Giang Hoa. Lúc này, ánh bình minh đã tuôn trào, lặng lẽ mơn trớn gương mặt tái nhợt của Lâm Đạo Tĩnh.

Giang Hoa đang bận phê duyệt tài liệu, dường như không phát hiện ra Đạo Tĩnh bước vào phòng. Một lát sau, cô đi đến gần anh, vỗ vỗ vai anh, khẽ hỏi:

"Lão Giang, những ngày này anh vẫn khỏe chứ? Sao không viết cho em lá thư nào? Em thực sự muốn có thể thường xuyên nhìn thấy thư của anh."

Giang Hoa ngẩng đầu lên, cười nói:

"Đường xa thế này, lại đang mang thai, sao lại mạo hiểm chạy đến đây? Cô này, thực sự giống như lời năm xưa Dư Vĩnh Trạch nói về cô — một con ngựa nhỏ khó thuần phục... Cô ngồi xuống đi, ngồi nhanh đi."

Nhắc đến Dư Vĩnh Trạch, gương mặt tái nhợt của Đạo Tĩnh đỏ bừng lên, cô đẩy Giang Hoa một cái:

"Cái anh này, còn biết nói đùa cơ đấy, không biết chọn lời mà nói. Em không bao giờ muốn nghĩ đến người này nữa."

"Người này đã từng tồn tại trong cuộc sống của cô, cô không muốn nghĩ đến anh ta, anh ta vẫn tồn tại. Tiểu Lâm, để tôi nói thêm một câu đùa nữa nhé — liệu tôi có trở thành Dư Vĩnh Trạch thứ hai không?" Giang Hoa ném cây bút máy xuống, ngồi nghiêm chỉnh trên ghế, lặng lẽ nhìn gương mặt Đạo Tĩnh, đột nhiên nói ra câu này.

Đột ngột, như một lưỡi dao bén đâm vào tim Đạo Tĩnh — cái gì, sao Giang Hoa lại có thể nói ra những lời như vậy? Dư Vĩnh Trạch thứ hai, Dư Vĩnh Trạch thứ hai... Cô chưa bao giờ có ý nghĩ rời bỏ Giang Hoa! Mặc dù giữa họ có ngăn cách, thiếu hiểu biết lẫn nhau, quan điểm về một số vấn đề khác biệt, cũng thường xuyên tranh cãi, nhưng Lâm Đạo Tĩnh vẫn luôn cho rằng Giang Hoa là một đồng chí cách mạng lão thành đã qua tôi luyện, lại là người giới thiệu cô vào Đảng, họ từng cùng nhau chia ngọt sẻ bùi ở vùng địch hậu, cách đối nhân xử thế của anh vẫn đáng kính. Giờ đây, họ lại có con với nhau. Dù cô vẫn luôn hoài niệm sâu sắc về Lư Gia Xuyên, thế nhưng, đạo đức của một Đảng viên, sự thật đã rồi do lịch sử tạo thành, phản ứng của quần chúng và đồng chí đối với sự việc này sẽ như thế nào, còn có những điều khác nữa... Dưới áp lực chồng chất này, sau khi cân nhắc nhiều lần, Đạo Tĩnh đã quyết định chôn vùi người khó quên đó mãi mãi trong đáy lòng, tiếp tục sống cùng Giang Hoa. Không ngờ bây giờ anh lại đột nhiên nói ra chuyện Dư Vĩnh Trạch thứ hai gì đó. Vậy chẳng lẽ, anh không thể chịu đựng nổi cục diện khó xử hiện tại, muốn ly hôn với cô sao? Cô hoàn toàn chưa hề có sự chuẩn bị tâm lý cho chuyện này.

Cô không nói lời nào, đổ người xuống giường đất, quay mặt vào trong, dùng hai tay che mặt — che thật chặt.

Tiểu Phùng mang nước sôi đã đun và nước rửa mặt vào phòng, thấy Đạo Tĩnh nằm xuống, Giang Hoa đứng trên nền nhà ngẩn người nhìn vợ không nói năng gì, cô đành đặt chậu nước xuống, lặng lẽ lui ra ngoài.

Đạo Tĩnh nằm một lúc, tâm trạng bình tĩnh trở lại. Cô ngồi dậy, nhìn Giang Hoa đang đi đi lại lại trên nền nhà, cười khổ nói:

"Em không hề phong anh làm Dư Vĩnh Trạch thứ hai, em chưa bao giờ nghĩ như vậy. Đây là lời nói đùa ngẫu hứng của anh, hay là anh thực sự có ý đó? Em muốn nghe lời thật lòng của anh."

Giang Hoa bước tới nắm lấy tay Đạo Tĩnh, gương mặt đen sạm, đầy râu lún phún lộ vẻ cười khổ: "Con ngựa nhỏ khó thuần phục, đi đường xa thế này, mệt rồi, cũng đói rồi. Dậy rửa mặt, ăn chút gì đi, chuyện khác để sau hãy nói. Ngày tháng của chúng ta còn dài mà."

Đạo Tĩnh rửa mặt, ăn một bát mì trắng hiếm hoi, rồi đổ xuống giường đất ngủ hơn hai tiếng đồng hồ. Tỉnh dậy, cảm thấy người nhẹ nhõm hơn nhiều, vấn đề về "Dư Vĩnh Trạch thứ hai" cũng nhạt đi. Giang Hoa đi họp địa ủy, cô liền cầm cuốn "Luận Trường kỳ kháng chiến" mang theo bên người đọc một lát. Sau đó lại tìm được mấy tài liệu mới trong túi xách của Giang Hoa để đọc. Qua trưa, Giang Hoa trở về, thấy Đạo Tĩnh đang chăm chú đọc tài liệu, anh ghé mắt nhìn qua, dường như vừa lắc đầu vừa gật đầu:

"Cô đang đọc báo cáo chính trị "Luận về giai đoạn mới" mà Mao Trạch Đông đã trình bày tại Hội nghị Trung ương 6 khóa 6 sao? Nên đọc. Sao cô lại chưa đọc bao giờ?"

"Đã đọc rồi, muốn xem lại. Tài liệu theo thông lệ đều đến cơ quan địa ủy các anh trước, cơ quan huyện ủy chúng em ngày ngày đánh du kích, tài liệu nhìn thấy rất ít. Vì vậy, chạy đến chỗ anh mà xem trộm đây. Có trách không?" Đạo Tĩnh hất mái tóc ngắn, đột nhiên nở một nụ cười vui vẻ.

Giang Hoa chỉ vào tập tài liệu in ronéo "Luận về giai đoạn mới", nghiêm chỉnh nói:

"Đoạn này cô phải đọc kỹ. Tại Hội nghị Trung ương 6 khóa 6, Trung ương Đảng đã triển khai phê bình và tự phê bình, quán triệt cuộc đấu tranh chống chủ nghĩa đầu hàng của Vương Minh. Tài liệu đã tổng kết kháng chiến của Trung Quốc là trường kỳ kháng chiến, kháng chiến phải chia làm ba giai đoạn — địch tiến công — giằng co — rút lui; chúng ta phòng ngự — giằng co — phản công. Giai đoạn giằng co là mấu chốt và then chốt của toàn bộ cuộc chiến. Thế nhưng Vương Minh lại không thừa nhận sự tồn tại của giai đoạn giằng co, ảo tưởng dựa vào quân đội Quốc Dân Đảng mà thắng nhanh. Những người có tư tưởng đầu hàng chủ nghĩa này, ở căn cứ địa bình nguyên chúng ta cũng không thiếu..." Nói đến đây, giọng điệu Giang Hoa chuyển hướng, nghiêm túc nhìn chằm chằm Lâm Đạo Tĩnh, "Để tranh thủ Mã Bảo Câu, tên tạp quân xuất thân thổ phỉ đó, cô lại dẫn Liễu Minh, người có vấn đề, cùng đi tiếp cận, đi động viên Uông Kim Chi, nhân tình của đại địa chủ... Tiểu Lâm, thứ lỗi cho tôi nói thẳng, nguyên tắc Đảng tính của cô thực sự có vấn đề. Theo tình hình hiện nay, giai đoạn giằng co đã đến, chúng ta bắt buộc phải quét sạch ảnh hưởng của chủ nghĩa đầu hàng hữu khuynh của Vương Minh trong Đảng ta. Thế nhưng, cô, cô lại bao che cho một nhóm tri thức chưa qua tôi luyện, tin tưởng họ đến vậy, đồng cảm với họ, luôn nói giúp họ... Cô đến tìm tôi, chắc chắn lại là đến để biện hộ cho họ chứ gì? Cô đừng tưởng tôi là chồng cô thì có thể giúp cô — cô nghĩ sai rồi. Tôi không thể vì tình cảm cá nhân mà đánh mất nguyên tắc Đảng tính... Tiểu Lâm, cô không biết tôi lo lắng cho cô đến mức nào đâu! ... Đấu tranh giai cấp là vô tình, cô sẽ phải hối hận đấy..."

"Tôi không hối hận!..." Đạo Tĩnh đứng dậy, mặt đỏ tay run, giọng điệu kiên quyết, "Lão Giang, tôi hỏi anh, Tào Hồng Viễn từng tham gia Trường Chinh, cũng từng làm công tác ngầm vào sinh ra tử, chẳng lẽ anh ta vẫn chưa qua được sự tôi luyện của cách mạng sao? Các anh bắt giữ anh ta vẫn chưa đủ, giờ lại bắt luôn cả La Đại Phương và một số cán bộ trẻ nữa! Thật bất ngờ, tôi thực sự bị các anh làm cho hồ đồ rồi. La Đại Phương là bạn học cùng trường Bắc Đại với anh, các anh cùng nhau dẫn dắt sinh viên Bắc Đại xuống phía nam biểu tình, chẳng lẽ anh hoàn toàn quên sạch biểu hiện anh dũng không sợ hãi của cậu ấy lúc đó sao? Cậu ấy vứt bỏ cuộc sống sung túc, không đến chỗ người cha phản động để làm quan lớn, mà lại chạy đến căn cứ địa làm một Chủ nhiệm Hội Cứu quốc Thanh niên huyện. Những điều này, vẫn chưa đủ chứng minh cậu ấy là một trí thức cách mạng đã qua tôi luyện sao? Thế nhưng, họ đều bị bắt với tội danh vô căn cứ! Liễu Minh là một cô gái trong sáng tốt bụng, một bác sĩ giỏi, cô ấy vứt bỏ cha mẹ, học nghiệp, còn cả người hôn phu dụ dỗ cô ấy ra nước ngoài du học, kiên quyết chạy đến căn cứ địa kháng Nhật, cô ấy có vấn đề gì? Các anh thẩm vấn cô ấy hết lần này đến lần khác, không dứt! Không sai, tôi đồng cảm với họ!" Nói đến đây, Đạo Tĩnh mặt đỏ bừng, sự phẫn uất tích tụ trong lồng ngực giống như một dòng nước lũ bị tắc nghẽn lâu ngày, gặp khe hở liền ồ ạt tuôn trào không thể ngăn cản. "Lão Giang, tôi nói thẳng với anh, tôi cho rằng anh chỉ biết học thuộc giáo điều trong sách vở, chỉ biết mù quáng tuân thủ chỉ thị cấp trên mà không nhìn vào sự thật cụ thể và tình huống cụ thể, quá thiếu tư duy độc lập của bản thân! Hơn nữa còn tự cho là đúng, gia trưởng độc đoán, không nghe nổi một ý kiến trái chiều nào. Anh thực sự đã thay đổi, thay đổi đến mức tôi cũng không nhận ra anh nữa. Làm sao bảo tôi không đau lòng, không thất vọng cho được! Không sai, tôi đồng cảm với những đồng chí mà tôi hiểu — đó đều là những đồng chí tốt. Tôi không đồng ý với việc các anh khép tội họ là phái Tờ-rốt-kít, làm cho việc thanh trừng Tờ-rốt-kít khiến cán bộ ai nấy đều tự cảm thấy nguy hiểm. Có người thậm chí sợ đến mức muốn bỏ trốn — muốn trốn khỏi căn cứ địa kháng Nhật. Tình hình này anh có biết không? Chẳng phải đây là việc người thân đau lòng, kẻ thù vui sướng sao? Quan điểm và cách nhìn này của tôi, anh có thể đánh tôi sang phía chủ nghĩa đầu hàng hữu khuynh của Vương Minh; hoặc là, đồng cảm với phái Tờ-rốt-kít, biến tôi thành phái Tờ-rốt-kít, trở thành con chó chạy cho đế quốc Nhật Bản. Có khả năng không? Có phải như vậy không? Có lẽ còn nghiêm trọng hơn thế này nữa! Tôi không sợ, tôi liều rồi!" Đạo Tĩnh càng nói giọng càng cao, càng kịch liệt, thở hổn hển, vừa nói vừa khóc.

Lâm Đạo Tĩnh vốn dĩ trầm ổn, ít nói, lần này vừa gặp Giang Hoa đã bị anh chọc giận, tuôn trào không kiêng nể những nghi ngờ, nỗi ưu uất và đau khổ đã đè nặng trong lòng bấy lâu nay. Nói xong, cô ngược lại cảm thấy trong lòng nhẹ nhõm hơn. Nhưng có một điểm cô không nói ra, cô sợ rước lấy tai họa — đó chính là điều Liễu Minh đã nói với cô, Cao Ung Nhã, Miêu Hồng và Liễu Minh có khả năng sẽ trốn về Bắc Kinh. Cô không thể nói ra những người và việc cụ thể này. Giang Hoa này chủ quan phiến diện, rất hay nghi ngờ. Lúc cô đến đây, vốn định dùng khuynh hướng này để thu hút sự chú ý của Giang Hoa. Đảng ta thật cao cả, sao có thể ép những người muốn kháng chiến phải trốn về vùng địch đây! Thế nhưng, nếu nói ra hết, Liễu Minh, Miêu Hồng, Cao Ung Nhã mấy người có thể bị bắt ngay lập tức. Vì thế, cô đành phải chôn giấu nỗi tiếc nuối, lo âu này trong lòng.

Đạo Tĩnh dịu dàng, đột nhiên biến thành một con sư tử đang thịnh nộ, cô không bận tâm xung quanh có chủ nhà, có cảnh vệ, đứng thẳng người cãi lại Giang Hoa một cách lý lẽ đầy khí thế. Điều này khiến Giang Hoa phẫn nộ, càng khiến anh kinh ngạc. Họ quen biết nhau sáu bảy năm rồi, đây là lần đầu tiên anh nhìn thấy Đạo Tĩnh kích động, phẫn uất như vậy, công kích anh không chừa mặt mũi như thế. Bí thư địa ủy dù sao cũng là người có tu dưỡng chính trị, không thể để cục diện này tiếp diễn, không thể để cán bộ, chủ nhà chê cười. Anh không nổi giận gầm thét, ngược lại bước tới bên cạnh Đạo Tĩnh, ân cần nắm lấy đôi tay lạnh ngắt của cô, như vỗ về nói:

"Tiểu Lâm, tôi thực sự không ngờ lại chọc cô giận đến thế. Một số quan điểm không giống nhau, chúng ta có thể từ từ trao đổi ý kiến mà. Giờ đã hơn một giờ rồi, đến giờ ăn cơm rồi. Sau khi ăn, tôi còn phải đi họp. Quân khu chỉ thị, sau rặng cây thanh sa, vùng bình nguyên sẽ triển khai một chiến dịch phản càn quét, đánh mạnh vào quân địch đang hung hăng. Phân khu chúng ta hiện đang nghiên cứu phương án tác chiến."

Đạo Tĩnh không lên tiếng. Cơm được bưng lên bàn trên giường đất, cô ngồi trên giường, đối mặt với Giang Hoa cùng ăn. Không khí ngột ngạt, đình trệ, tựa như khúc dạo đầu của một cơn bão sắp ập đến.

Ăn cơm xong, Giang Hoa dẫn theo cảnh vệ lại muốn ra ngoài, Đạo Tĩnh lặng lẽ ngăn anh lại:

"Nói chuyện với anh cũng vô ích, trước khi trời tối em sẽ về huyện. Anh có thể cho em biết chiến đấu lần này, huyện chúng em có thể giúp bộ đội làm những việc gì không? Em về còn chuẩn bị."

"Cấp trên tự có sự sắp xếp, đến lúc đó các cô sẽ biết thôi." Giang Hoa nói xong bằng giọng điệu cứng nhắc, rồi chợt dịu giọng lại. Anh nắm lấy tay Đạo Tĩnh, dùng giọng điệu trầm thấp, khàn khàn nói: "Tiểu Lâm, phải giữ gìn sức khỏe. Đêm qua cô đã đi cả đêm, vẫn chưa nghỉ ngơi lại. Hôm nay cứ ở lại chỗ tôi một đêm, mai hãy đi. Ngày mai, tôi tìm ngựa đưa cô đi."

Nghe thấy những lời quan tâm này, Đạo Tĩnh nắm lấy tay Giang Hoa mà ngẩn người. Dù sao cũng là đồng chí, chiến hữu, cũng là vợ chồng. Cô gật gật đầu, nén nước mắt vội quay mặt đi.