Một buổi sáng, tìm một người đồng hương làm hướng dẫn viên, Lâm Đạo Tĩnh một mạch đi hơn năm mươi dặm đường, đến trấn Văn An.

Cô chưa từng đi bộ quãng đường nào xa đến thế. Bụi vàng vùng đồng bằng vương vãi trên đôi giày vải đen, trên đôi tất vải dương, trên ống quần vải xanh, trông giống như những con sâu nhỏ màu vàng bò kín chi chít. Nhưng cô chẳng màng tới những điều đó, mang theo bụi bặm trên tóc và trên mặt, vội vã tìm đến văn phòng thôn, vừa nhìn thấy người làm việc liền vội vã hỏi:

"Trong thôn các bác có ở cán bộ vừa từ phía tây đường sắt qua không?"

Cán bộ thôn lắc đầu:

"Thôn này không có đâu. Đồng chí à, cô sang trang Ngô Liễu mà xem, nghe nói ở đó có cán bộ từ trong núi tới."

"Trang Ngô Liễu cách đây bao xa?"

"Hai mươi lăm dặm."

Đạo Tĩnh không hỏi nữa, đầu đội cái nắng gắt buổi trưa, theo hướng cán bộ thôn chỉ, thẳng tiến trang Ngô Liễu. Đôi chân đã vừa mỏi vừa đau, bụng đói, cổ họng lại khát. Thế nhưng một ý niệm, một sự ngóng trông đang nâng đỡ cô, cho cô sức mạnh —— Giang Hoa đã đến vùng lân cận. Bọn họ đã hơn hai năm không gặp, thư từ cũng ít. Giờ đây, nghe tin anh đến vùng đồng bằng, lòng cô không sao bình yên lại được nữa —— anh là chồng của cô, đồng thời cũng là một trong những người dẫn đường cho cô bước vào con mạng cách mạng; bóng dáng vạm vỡ, cường tráng của anh, hai ngày nay chốc chốc lại hiện lên trước mắt cô. Vì thế, cô quyết định đi tìm anh. Vừa đi đường, cô thoáng thấy bóng một người cưỡi ngựa ở đằng xa. Cô lập tức kiễng chân, lấy tay che râm phóng tầm mắt nhìn ra xa —— chẳng lẽ đây là chiến mã của Giang Hoa sao?

Cô vẫn xúc động bồn chồn, dù đó không phải là Giang Hoa.

Bước chân của cô ngày càng chậm. Không ngờ vì tìm anh, cô đã rời huyện An Định hơn sáu mươi dặm rồi. Bởi vì đi tìm chồng, cô không mang theo cảnh vệ, cũng chẳng nói với bất kỳ ai. Ngoài huyện trưởng Thường Lý Bình biết hướng đi của cô ra, chẳng ai rõ cô đã đi đâu cả. Khi cô tìm đến trang Ngô Liễu, cô lại thất vọng: Thôn này quả thực có người từ trong núi đến đồng bằng ở, nhưng không phải Giang Hoa, mà là một bộ phận bộ đội tác chiến. Cô tìm phụ trách của bộ đội để hỏi thăm, được trả lời rằng mấy ngày nữa Giang Hoa mới tới. Trời sắp tối, cô mệt đến mức nhấc chân lên cũng khó. Các đồng chí bộ đội đã xếp phòng cho cô, mang bữa tối tới cho cô, cô quá mệt, ăn no xong, ngả đầu xuống chiếc kang của bà cụ chủ nhà là ngủ say như chết.

Đột nhiên, cô bị lay tỉnh. Một giọng nói giật gân khiến cô kinh hãi thót tim:

"Mau! Giặc vào thôn rồi! Cô nghe tiếng súng ngoài kia kìa..."

Đạo Tĩnh tung người ngồi dậy trên chiếc kang, vểnh tai nghe ngóng, quả nhiên đúng như lời bà cụ chủ nhà nói, đằng đằng, đùng đùng, tiếng súng hình như đang nổ ngay ngoài thôn. À, có lẽ địch nghe nói thôn này ở bộ đội Bát Lộ mới đến nên đến tập kích bất ngờ chăng?

"Con gái ơi, làm sao bây giờ? Nhà ta không có hầm ngầm." Bà cụ nắm chặt tay Lâm Đạo Tĩnh, hoảng sợ run lẩy bẩy.

“Thôn này chẳng phải có bộ đội ở sao? Có phải đánh nhau rồi không?”

"Bộ đội trời tối hẳn là đi rồi, thôn này không còn bộ đội nhà mình nữa đâu, tiếng súng này tám phần là —— là do giặc đánh." Toàn thân bà cụ run rẩy dữ dội hơn, nắm chặt tay Đạo Tĩnh, run bắn lên khiến Đạo Tĩnh cũng không khỏi run theo.

"Bác ơi, đừng sợ, cháu lập tức rời khỏi nhà bác —— cháu nhớ phía ngoài sân sau nhà bác cách đó không xa có một con đê lớn, phía dưới là sông. Cháu từ sân sau nhà bác ra ngoài được không?" Đạo Tĩnh vừa nói vừa bước xuống đất. Để đi lại cho thuận tiện một mình, lúc đến cô đã cởi quân phục, thay một bộ thường phục giản dị —— một bộ áo quần vải thêu màu xanh lông chuột, trên đầu quấn một chiếc khăn lông cừu trắng, ngoài khuôn mặt trắng trẻo ra, trông chẳng khác nào một phụ nữ nông thôn trẻ tuổi.

"Được! Được! Con gái ơi, nhà ta không dám giữ con đâu. Sân sau không có tường viện, chỉ có một hàng rào thấp, con đi xuyên qua cửa viện đó là tới đê lớn rồi. A di đà Phật, trên đê lớn mà không có giặc, con mau qua sông đi, nước không sâu, thừa lúc trời chưa sáng, trốn khỏi thôn đi nhé!"

"Chị ơi, em đưa chị đi!" Một cô bé nắm chặt tay Đạo Tĩnh kéo ra ngoài. Đó là cô con gái út duy nhất của bà cụ, một thiếu nữ mười sáu, mười bảy tuổi.

Bà cụ vội kéo tay cô con gái lại:

"Tiểu Đa Nhi, con không được đi! Bỏ lại mẹ già một mình thì ra cái —— thể thống gì! Muốn chết —— thì hai mẹ con ta chết chung một chỗ."

Đạo Tĩnh dùng sức đẩy cô bé ra một cái, giục giã nói:

"Em gái nhỏ, không cần em tiễn chị đâu —— một mình chị đi được, em ở lại bầu bạn với bác nhé!"

Không kịp nói nhiều lời nữa, Đạo Tĩnh tung người một bước vọt ra khỏi cửa phòng, vọt ra sân, mấy bước nhảy qua hàng rào, vọt ra ngoài cửa của một cái sân khác.

Đêm tối mờ mịt, nặng nề bao trùm lấy mặt đất. Tiếng súng đã thưa dần, những âm thanh ồn ào, khóc lóc trong thôn bị bỏ lại phía sau. Không còn con đường nào khác để đi, Đạo Tĩnh chỉ đành trốn chạy từ con đê lớn sát ngay đầu thôn, trốn đến một ngôi làng không có kẻ địch. Khi cô chạy đến đầu thôn, ánh sao lạnh lẽo chiếu vào người, cúi người xuống sát đất quan sát bốn phía: Trên con đê lớn trước mặt không có tiếng động, không có bóng người, tĩnh mịch như một bãi tha ma lớn. Nhìn sang hai bên, cô giật mình: Trên con đê lớn quanh co cách chỗ cô khoảng ba, bốn trăm mét, ánh lửa chập chờn, thấp thoáng truyền lại tiếng người la hét ngựa lồng... Những người ngựa này tuyệt đối không phải là bộ đội Bát Lộ, ngoài kẻ địch đột ngột tập kích ra, không còn khả năng nào khác. Đạo Tĩnh đơn độc nằm rạp trên mảnh đất ẩm ướt, lòng dạ rối bời: Thôn này không ai quen biết cô, không biết cô là ai, không thể che chở cho cô, phải làm sao đây? Hai bên đê không cách xa lắm đều có địch, có thể xông ra được không? Cô ngoảnh lại nhìn trong thôn, tiếng khóc lóc đã ngớt, điều này càng làm tăng thêm cảm giác sợ hãi của cô, cô chần chừ mấy chục giây, hạ quyết tâm: Kiên quyết xông qua đê lớn!

Cô không nhìn kẻ địch ở hai bên ngoài ba trăm mét, cũng không ngoảnh lại nhìn vào trong thôn với chút ít niềm mong mỏi nữa, thẳng tắp vọt nhảy tới con đê lớn phía trước. Ban nãy, thân thể mệt mỏi hãy còn nặng trịch, lúc này bỗng nhẹ bẫng, phi nước đại đến bên đê lớn. Khi cô cúi người trên sườn đê dốc, tai áp sát vào đất đê, chăm chú lắng nghe động tĩnh xung quanh, chợt có một vật nhỏ bé, cứng ngắc chọc vào mạn sườn. Cô lập tức nhận ra đây là một cây bút máy mang theo bên người. Đây là cây bút máy cô mang từ thành phố lớn ra, bút máy nhãn hiệu Parker của Mỹ, cô rất trân quý nó. Ở căn cứ địa, bút máy ngòi chấm mực còn hiếm có, cây bút Parker quý giá này, mấy năm nay cô không rời khỏi người chút nào. Nhưng lúc này, cô cảm thấy sự nguy hiểm của nó —— bản thân đang ở trong vòng vây của kẻ địch, bất cứ lúc nào cũng có thể bị địch bắt giữ. Mặc thường phục dễ tránh được sự chú ý của địch, thế nhưng cây bút máy này lại sắp phơi bày chân tướng của cô —— một cô vợ nông dân nhỏ, sao lại có người mang theo bút máy Parker bên mình cơ chứ! Nghĩ đến đây, cô nhìn về phía sườn đê hai bên, trong bóng đêm mờ ảo có bóng một cái cây nhỏ đang rung rinh trong gió lạnh. Đạo Tĩnh nhanh như mèo bò tốc biến đến dưới gốc cây. Đến gần, mới nhìn rõ đây là một cây dương nhỏ, Đạo Tĩnh vừa dùng sức bừa đất vừa lẩm bẩm trong lòng: "Cây dương nhỏ, hãy nhớ kỹ cây dương nhỏ này —— nó ở lưng chừng sườn đê, đối diện với phía bắc thôn ——"

Cô định đợi địch đi rồi, sẽ quay lại lấy chiếc bút máy dưới gốc cây dương nhỏ này.

Quãng thời gian mới khó khăn làm sao! Để tránh bị kẻ địch ở hai bên phát hiện, cô bò qua ruộng lúa mì, ruộng hoa màu chạy về phía một ngôi làng lớn đối diện. Hoa màu đều không cao, cô không thể đứng đi, làm như thế rất dễ bị địch phát hiện. Bò, bò, bò đến mức mỏi chân đau tay, thế nhưng vì tranh thủ thời gian —— tranh thủ trốn vào ngôi làng đối diện trước khi trời sáng, có lúc cô cũng đứng dậy chạy mấy bước. Nhấy thấy phương đông đã hửng chút ánh sáng ban mai, cô hoảng rồi, chẳng màng đến nguy hiểm bị lộ mục tiêu, cô chạy, một mình chạy đi, chạy thẳng tới ngôi làng có đê bờ bao quanh, không ngoảnh đầu lại bước thẳng vào đầu thôn.

Đường làng vắng lặng không một tiếng người, mọi người dường như đều đang chìm vào giấc ngủ. Lòng Đạo Tĩnh mừng rỡ, xem chừng thôn này sẽ không có địch đâu. Cô muốn tìm một nhà nào đó để trốn vào. Ngẩng đầu lên thấy bên trái đường có một cánh cửa lớn màu đen đang mở toang, cô đứng ngoài cửa chần chừ một lúc: "Vào hay không vào? Không, mở toang cửa thế này, chủ nhà hoặc là đã trốn thoát, hoặc là có ai đó ở bên trong, không thể vào được." Đạo Tĩnh vừa quay người đi vào trong thôn vài bước, đột nhiên, từ bên cạnh bất ngờ xuất hiện hai ông lão tay cầm hót rác, áo dài, râu ria, đội mũ trụ, trông giống như người làm việc trong thôn. Đạo Tĩnh bước nhanh đến trước mặt hai ông lão, gấp gáp hạ giọng nói:

"Trong thôn này có địch không? Tôi là người Bát Lộ!"

"Ái chà! Mẹ ơi!" Không biết là ông lão nào kêu lên một tiếng kinh ngạc thấp giọng, chẳng nói hai lời, liền đẩy Đạo Tĩnh vào sát bức tường đường bên cạnh. Bức tường này vừa cao vừa dài, sát tường dựng thẳng tắp một hàng thân cây cao lương. Ông lão tay chân nhanh nhẹn dọn ra một bó thân cây cao lương to thô, đẩy Đạo Tĩnh vào bên trong, vừa đặt lại đống củi khô, vừa hoảng hốt dặn dò người phụ nữ lạ mặt:

"Đồng chí à, chui ở bên trong tuyệt đối đừng nhúc nhích đấy! Chúng tôi không gọi cô, cô tuyệt đối không được nhúc nhích đấy nhé!"

Ông lão biến mất. Đạo Tĩnh ngồi xổm dưới bức tường cao bị thân cây cao lương che khuất thân hình, trời đã hửng sáng, sắp rạng đông rồi, tuy là tiết giữa mùa xuân, nhưng trước rạng đông vẫn cứ se lạnh thấu xương. Đặc biệt là quần áo trên người Đạo Tĩnh —— từ trong ra ngoài đều bị nước sông ngâm ướt sũng, điều này lại càng làm tăng thêm cái lạnh. Cô ngồi xổm trong đống thân cây cao lương, ngồi không nổi nữa, bèn ngồi bệt xuống mảnh đất ẩm ướt, ngẩn ngơ nghĩ: Không ngờ trong thôn này cũng có địch, bản thân lại lỗ mãng xông vào, vậy tình huống sắp xuất hiện sẽ là gì đây? Làm tù binh? Bị bắn chết? ...Cô không muốn nghĩ tiếp nữa. ...À, vì tìm Giang Hoa, tự ý rời khỏi vị trí công tác, lại gây ra họa lớn thế này. Lúc này, nếu Giang Hoa dẫn bộ đội đánh đến đây, tiêu diệt toàn bộ số địch tập kích lần này thì hay biết mấy! ...Không, anh vẫn chưa đến đồng bằng, điều này không thể nào. Thế nhưng —— bộ đội của Lư Gia Xuyên ở ngay vùng này, giả như, anh ấy có thể đến kịp... Trên khuôn mặt tái nhợt của Đạo Tĩnh thoáng hiện lên một nụ cười tự giễu: Đừng mơ mộng nữa, sao có thể cơ chứ... Đột nhiên, như có vật gì đó đâm mạnh vào tim, đâm một cú nặng nề —— sao không nghĩ cách mang theo một khẩu súng lục bên người cơ chứ? Kết cục sảng khoái nhất, cũng có ý nghĩa nhất chính là —— một tràng đạn bắn chết mấy tên địch, viên đạn cuối cùng giữ lại cho mình... Cô đang ngồi ngơẩn ngơ sau đống thân cây cao lương, chợt, tiếng giày da bộp bộp bộp vang lên ngay cách chỗ cô có mấy bước chân. Cô giật mình, mọi ý niệm bay biến hết, cô vểnh tai nghe ngóng xem tiếng động này có phải đang đi về phía đống cao lương này không —— chẳng qua chỉ là mấy bó củi khô dựng bên tường cho chủ nhà tiện lấy dùng bất cứ lúc nào. Giả như địch đến lấy củi, chỉ cần bất kỳ bó nào bị dịch chuyển, cô sẽ lập tức bại lộ ngay trước mắt kẻ địch... Còn nữa, còn một khả năng khác, cô từng nghe nói, để tìm kiếm quân Bát Lộ ẩn nấp, địch dùng lưỡi lê đâm loạn vào đống củi, đống cỏ, thậm chí cả đống thân cây cao lương, thân cây ngô dựng bên tường. Cô vừa đến đồng bằng đã nghe nói, một nữ đoàn viên đoàn văn công chính là trốn trong đống thân cây cao lương, bị địch dùng lưỡi lê đâm chết.

Đạo Tĩnh từ từ nhắm mắt lại, đầu óc hỗn độn một mảnh —— ngay cả cảm giác lạnh lẽo do bộ quần áo ướt sũng dính chặt vào người cũng biến mất. Ngoại trừ tiếng giày da nặng nề thỉnh thoảng vang dội bên tai, tất cả mọi âm thanh trên thế giới này đều biến mất. Trời đã sáng rõ từ lâu, mặt trời đã mọc lên. Qua một lúc lâu, cái lạnh dường như thuyên giảm, đầu óc cô từ từ khôi phục lại tri giác: Kẻ địch đang ở ngay trong ngôi làng này, bản thân mình đã chui vào hang hùm ổ sói. May mà gặp được hai ông cụ đó, nếu không... Cô không dám nghĩ tiếp nữa.

Ngoài tiếng giày da ra, thỉnh thoảng lại có những âm thanh dung tục đùa cợt bỉ ổi truyền tới. Đây là một đội quân nguỵ quân, khoảng cách giữa chúng và cô không quá ba, năm mét...

Từng phút từng giây, thời gian trôi qua thật khó chịu. Có lẽ đã gần đến trưa rồi, tiếng giày da biến mất, âm thanh trên đường phố lúc này mới im ắng lại. Đạo Tĩnh đang kinh ngạc, chợt đống thân cây cao lương động đậy một cái, một ông lão thò đầu vào, thấp giọng nói với Đạo Tĩnh:

"Mau, mau! Mau ra đây đi theo tôi!"

Toàn thân Đạo Tĩnh cứng đờ như một khúc gỗ. Phải mất bao nhiêu sức lực cô mới vị vào tường gạch đứng dậy nổi. Vừa đứng vững, cô liền bật nhảy như chiếc lò xo xông ra khỏi đống củi. Ông lão vội nắm lấy cô, mấy bước đã đẩy cô vào một chiếc cổng vòm nhỏ bên cạnh đống thân cây cao lương. Trong lỗ cửa có đứng một bà cụ tóc bạc trắng, bà nắm chặt tay Đạo Tĩnh, miệng chẳng thèm há, vội vã đi thẳng vào trong sân.

Ông lão đi theo sau, ba người không một ai lên tiếng. Cứ thế đi qua hai lớp sân, cuối cùng đưa Đạo Tĩnh đến căn phòng nhỏ ở sân trong cùng.

Vào phòng xong, bà cụ chỉ vào chồng quần áo vải sạch được đặt trên chiếc kang nhỏ, mỉm cười cất lời:

"Con gái ơi, mau thay vào đi. Nhìn quần áo trên người con vừa ướt vừa bẩn, lại còn dính bao nhiêu lá củi khô thế kia. Thay quần áo xong, lại rửa mặt nữa. Nhìn khuôn mặt con kìa, đường vạch nào vạch nấy dính đầy bụi với nhọ..."

Đạo Tĩnh ngoan ngoãn thay quần áo rửa mặt; nhìn thấy trên chiếc bàn kang nhỏ có một bát nước lớn, chẳng màng đó là nước gì, cô bốc lên ngửa cổ uống cạn vèo mấy hớp. Lúc này ông lão đứng ngoài cửa bước vào phòng, nói với bà cụ:

"Thím Bảy à, đồng chí này giao cho thím đấy nhé, đội bảo an vẫn chưa đi, tôi còn phải ra ngoài ứng phó với bọn chúng đây." Nói xong, cũng chẳng chào hỏi Đạo Tĩnh một tiếng, ông lão quay người bước ra ngoài cửa.

"Con gái ơi, con chịu sợ hãi rồi! Một thức trắng đêm, mệt lắm rồi chứ gì? Ăn chút gì đi, rồi con ngả đầu xuống chiếc kang nhỏ này của ta ngủ một giấc —— đám đội Hán gian sắp tới rồi, ta sẽ bảo con là con gái ta." Vừa nói, bà cụ vừa bưng một bát mì trắng nóng hổi đưa tới bên chiếc bàn kang nhỏ. Đạo Tĩnh bỗng cảm thấy toàn thân lạnh buốt, bụng không biết là đói, hay thế nào nữa, thấy khó chịu một trận. Húp được chút nước canh mì, cô ngả đầu là ngủ thiếp đi. Bà cụ đắp cho cô một chiếc chăn bông dày, còn cẩn thận giắt kỹ góc chăn giúp cô. Lúc giắt chăn, Lâm Đạo Tĩnh không kìm được đưa tay ra dùng sức siết chặt bàn tay thô ráp của bà cụ —— bao nhiêu lời biết ơn trong lòng cô, đều tuôn trào qua bàn tay này.

Không biết đã ngủ bao lâu, Đạo Tĩnh bị một trận trò chuyện râm ran làm cho tỉnh giấc.

"Thím ơi, đồng chí này phúc lớn thật đấy, thiếu chút nữa —— chỉ thiếu chừng một hai phút thôi, tính mạng của đồng chí này có lẽ —— đã tiêu đời rồi... Cô ấy không biết thôn mình đóng quân đội bảo an cổ trắng của huyện, cứ thế xông thẳng vào thôn. Lúc cô ấy vào thôn, toán ngụy quân tuần tra vừa đúng lúc đi ngang qua cửa thôn, cô ấy coi như đã vượt qua ải thứ nhất. Vào trong thôn rồi lại còn đứng ở ngay ngoài cửa lớn phòng ở của đội bộ đội bảo an một lúc. Tên lính gác trên mái nhà đó, có lẽ vì trời sắp sáng, người lạnh quá, vừa mới xuống nhà tìm hớp nước, đúng vào lúc này, cô ấy đến ngay ngoài cửa lớn, lại vượt qua ải thứ hai. Ải thứ ba này, à, lại càng trùng hợp hơn, hai tên họ Trương, họ Ngô quản lý lương mồ, vừa vặn bưng hót rác đi đưa bột trắng cho đội bảo an, liền chạm trán đồng chí này đi tới. Vừa nghe cô ấy tự khai nhận là người Bát Lộ, hai ông lão vừa hoảng vừa sợ, vội vàng đẩy cô ấy vào đống cao lương ngoài tường nhà thím, may mà có mấy bó thân cây cao lương này. Không thì khắp đường toàn là đội Hán gian, bộ dạng của cô ấy lúc đó, nhìn cái là biết nữ Bát Lộ ngay, thế thì chẳng phải tiêu đời rồi sao... Sau đó, anh Trương vội vàng đến báo tin cho tôi, bảo rằng trong đống cao lương có giấu một nữ Bát Lộ, chỗ đó lại nằm ngay giữa lòng đường cái, lại sát ngay đại đội bộ của đội bảo an, địch đi qua đi lại, nguy hiểm lắm chứ bộ. Tôi vừa nghe thấy thì lo sốt vó lên, vội vàng tìm mấy người tầng lớp trên có quen thân với đội bảo an, bảo bọn họ nghĩ cách dịch chuyển cái đại đội bộ đó ra phố sau, lúc này mới bảo đồng chí này rời khỏi đống cao lương nguy hiểm đó..."

"Bí thư Lý ơi, thôn mình chắc lại phải mang lễ cống cho mấy tên khốn kiếp đó rồi chứ gì?" Bà cụ ngắt lời bí thư.

"Hầy, còn cách nào khác đâu, một nghìn đồng đại dương đấy chứ. Không nói nữa, cứu đồng chí Bát Lộ nhà ta là quan trọng nhất..."

Nghe đến đây, Đạo Tĩnh đột ngột ngồi dậy, túm lấy bàn tay to của người đàn ông trung niên đang ngồi bên cạnh mình, thở hổn hển nói:

"Đồng chí, đồng chí!... Các anh thật —— thật —— tốt..." Mắt Đạo Tĩnh nghẹn ngào ươn ướt.