Có những thời điểm và hoàn cảnh kỳ lạ trong cái cõi đời hỗn độn mà ta gọi là cuộc sống này, khi một con người coi toàn bộ vũ trụ như một trò đùa khổng lồ, dẫu anh ta chỉ lờ mờ nhận ra sự hóm hỉnh trong đó, và hơn thế nữa, nghi ngờ rằng trò đùa ấy chẳng nhắm vào ai khác ngoài chính mình. Thế nhưng, chẳng điều gì có thể làm nản lòng, và chẳng có gì đáng để tranh cãi hay bận tâm. Anh ta nuốt trọn mọi biến cố, mọi tín điều, niềm tin và sự thuyết phục, mọi điều khắc nghiệt hữu hình lẫn vô hình, dẫu chúng có gai góc đến đâu; hệt như một con đà điểu với hệ tiêu hóa mạnh mẽ có thể ngấu nghiến cả đạn chì lẫn đá lửa. Còn những rắc rối và lo toan vụn vặt, viễn cảnh tai họa bất ngờ, hiểm nguy kề cận cho thân xác; tất cả những điều đó, và ngay cả cái chết, đối với anh ta chỉ tựa như những cú đánh lén vui vẻ, nhã nhặn và những cú huých đầy hứng khởi vào sườn do lão hề vô hình và khó hiểu nào đó giáng xuống. Tâm trạng thất thường kỳ quặc mà tôi đang nhắc đến ấy chỉ xuất hiện ở một người trong những buổi tao phùng đầy đoạn trường; nó đến ngay giữa lúc anh ta đang vô cùng nghiêm túc, khiến cho điều mà ngay trước đó có lẽ còn có vẻ trọng đại tột cùng, giờ đây bỗng hóa thành một phần của trò đùa chung. Chẳng gì sánh được với những hiểm nguy của nghề săn cá voi trong việc sản sinh ra thứ triết lý liều mạng, hào sảng và phóng khoáng này; và với tâm thế ấy, giờ đây tôi nhìn nhận toàn bộ chuyến hải trình của con tàu Pequod cùng mục tiêu của nó là con Cá voi Trắng vĩ đại.
“Queequeg,” tôi lên tiếng, khi họ kéo tôi — kẻ cuối cùng — lên boong tàu, lúc tôi vẫn đang rũ nước trên chiếc áo khoác; “Queequeg, người bạn tuyệt vời của tôi, chuyện thế này có thường xảy ra không?” Chẳng mảy may xúc động dẫu ướt sũng như tôi, anh ta cho tôi hiểu rằng những chuyện thế này vẫn thường xảy ra.
“Ông Stubb,” tôi nói, quay sang người thuyền phó đáng kính, lúc này đang bận chiếc áo tơi đi biển, điềm tĩnh hút tẩu trong làn mưa; “Ông Stubb, hình như tôi đã từng nghe ông nói rằng trong số tất cả những người săn cá voi ông từng gặp, vị thuyền phó cả của chúng ta, ông Starbuck, là người cẩn trọng và chu đáo hơn cả. Vậy thì, tôi đoán việc lao thẳng vào một con cá voi đang bơi khi giương buồm trong một cơn giông mù sương chính là đỉnh cao của sự khôn ngoan ở một người săn cá voi?”
“Chắc chắn rồi. Tôi từng hạ xuồng săn cá voi từ một con tàu thủng nước trong cơn bão ngoài khơi Mũi Horn đấy thôi.”
“Ông Flask,” tôi nói, quay sang tên King-Post lùn tịt đang đứng sát bên; “ông là người có kinh nghiệm trong những chuyện này, còn tôi thì không. Xin ông cho biết có phải là một điều luật bất di bất dịch trong nghề săn cá voi này không, thưa ông Flask, khi một tay chèo tự bẻ gãy lưng mình để lùi thẳng vào hàm tử thần?”
“Anh không thể diễn đạt nó ngắn gọn hơn à?” Flask đáp. “Ừ, luật là thế đấy. Tôi rất muốn thấy một kíp chèo xuồng chèo lùi tiến lại gần một con cá voi theo hướng đối mặt đấy. Ha, ha! Con cá voi sẽ lườm lại rách mí mắt họ cho mà xem, hãy nhớ lấy điều đó!”
Thế là ở đây, từ ba nhân chứng vô tư lự, tôi đã có được một lời khai tường tận về toàn bộ sự việc. Do đó, xét rằng những cơn giông tố, những lần lật xuồng dưới nước và hệ quả là những đêm lang thang vật vạ giữa đại dương sâu thẳm vốn là chuyện cơm bữa trong kiểu đời này; xét rằng vào khoảnh khắc ngàn cân treo sợi tóc khi chuẩn bị lao vào con cá voi, tôi phải phó thác sinh mạng của mình vào tay kẻ cầm lái — kẻ mà đôi khi, chính vào thời khắc bồng bột ấy, lại đang suýt làm đắm thuyền bằng những bước chân điên cuồng của chính hắn; xét rằng tai họa riêng của chiếc xuồng riêng chúng ta phần lớn là do Starbuck đã lao thẳng vào con cá voi gần như ngay giữa miệng cơn giông; và xét rằng Starbuck, dẫu vậy, vẫn nổi tiếng là người hết sức cẩn trọng trong nghề; xét rằng tôi lại thuộc về chiếc xuồng của tay Starbuck phi thường cẩn trọng này; và cuối cùng, xét xem tôi đang dấn thân vào một cuộc rượt đuổi điên rồ nhường nào liên quan đến con Cá voi Trắng: cân nhắc tất cả mọi điều, tôi tự nhủ rằng thà mình cứ xuống khoang dưới và phác thảo qua bản di chúc thì hơn. “Queequeg,” tôi gọi, “đi theo tôi, anh sẽ là luật sư, người thi hành di chúc và là người thừa kế của tôi đấy.”
Nghe có vẻ kỳ lạ khi những thủy thủ — những con người phong trần hơn tất cả — lại đi hì hục sửa soạn di chúc và văn tự cuối cùng của họ, nhưng thực ra chẳng có nhóm người nào trên thế giới này lại thích cái thú tiêu khiển đó hơn họ. Đây là lần thứ tư trong cuộc đời đi biển của tôi làm cái việc ấy. Sau khi nghi thức hoàn tất vào dịp này, tôi cảm thấy nhẹ nhõm hơn hẳn; một tảng đá đã được lăn khỏi lồng ngực tôi. Hơn thế nữa, tất cả những ngày tháng tôi sắp sống từ nay về sau sẽ tuyệt vời chẳng kém gì những ngày Lazarus được sống lại sau khi cõi chết trở về; một món quà bù thêm sạch sẽ kéo dài trong chừng ấy tháng hoặc chừng ấy tuần tùy theo hoàn cảnh. Tôi đã sống sót qua cái chết của chính mình; cái chết và nấm mồ của tôi đã được khóa kín trong rương. Tôi thản nhiên và mãn nguyện nhìn quanh, tựa như một hồn ma bình yên với một lương tâm thanh thản đang ngồi sau những chấn song trong một hầm mộ gia đình ấm cúng.
Bây giờ thì, tôi thầm nghĩ, trong khi vô thức xắn tay áo chiếc áo khoác của mình lên, hãy dấn thân vào một cuộc lặn thật điềm tĩnh và tỉnh táo vào cái chết cùng sự hủy diệt, và quỷ tha ma bắt kẻ chậm chân đi.
