Ngày tháng trôi qua, với cánh buồm căng gió nhẹ nhàng, con tàu Pequod ngà voi từ từ lướt qua bốn ngư trường khác nhau: vùng biển ngoài quần đảo Azores; ngoài khơi Cabo Verde; vùng biển gọi là Plate, nằm ngay cửa sông Rio de la Plata; và vùng Carrol, một vùng nước mênh mông chưa được định mốc, nằm về phía nam đảo St. Helena.

Chính trong lúc lướt qua những vùng nước sau này, vào một đêm trăng thanh vắng, khi tất cả những con sóng cuộn trào như những dải lụa bạc, và bằng thứ ánh sáng dịu dàng, lan tỏa của bọt sóng, tạo nên một sự tĩnh lặng ngập tràn ánh bạc chứ không phải sự cô độc: trong một đêm tĩnh lặng như thế, một cột nước phun bằng bạc bỗng xuất hiện phía trước những bọt sóng trắng xóa ở mũi tàu. Được ánh trăng chiếu rọi, nó trông thật siêu phàm; tựa như một vị thần mang lông vũ lấp lánh đang trồi lên từ đáy biển. Fedallah là kẻ đầu tiên phát hiện ra cột nước ấy. Bởi vì trong những đêm trăng thế này, lão có thói quen trèo lên đỉnh cột buồm chính và đứng canh gác ở đó, cẩn trọng chẳng khác nào ban ngày. Thế nhưng, dẫu những bầy cá voi thường xuất hiện vào ban đêm, chẳng lấy một thủ thủ trong số một trăm người dám mạo hiểm hạ xuồng đuổi theo chúng. Quả thực, các thủy thủ đã phải mang theo những tâm trạng nhường nào khi chứng kiến lão già người phương Đông ấy đậu trên cao vào những giờ khắc bất thường như vậy; chiếc khăn vằn trên đầu lão và ánh trăng như những người bạn đồng hành trên cùng một bầu trời. Nhưng khi, sau khi trải qua khoảng thời gian quen thuộc trên ấy suốt mấy đêm liền mà không thốt lên lấy một tiếng; khi, sau ngần ấy sự lặng im, giọng nói siêu trần của lão vang lên thông báo về cột nước lấp lánh ánh trăng kia, mọi thủy thủ đang nằm nghỉ đều giật mình bật dậy như thể có một linh thần có cánh vừa sà xuống giàn mạn tàu và cất tiếng gọi đám phàm nhân. "Kìa cá phun nước!" Giá như tiếng kèn phán quyết vang lên, họ cũng chẳng thể run rẩy hơn thế; vậy mà họ vẫn không hề cảm thấy sợ hãi; ngược lại còn thấy phấn khích. Bởi dẫu đó là một khoảnh khắc vô cùng bất thường, tiếng hô ấy lại đầy sức ám ảnh và kích thích đến mức cuồng nhiệt, khiến hầu như mọi linh hồn trên boong đều bản năng khao khát được hạ xuồng.

Sải những bước chân nhanh nhẹn, lảo đảo sang hai bên dọc boong tàu, Ahab hạ lệnh giương các cánh buồm trên cùng và buồm đỉnh, đồng thời căng hết mọi cánh buồm phụ. Người tay lái cỏi nhất tàu phải túc trực ở bánh lái. Rồi, với tất cả các đỉnh cột buồm đều có người túc trực, con tàu chất chồng buồm lao băng băng theo chiều gió. Sức gió thổi vào lòng của ngần ấy cánh buồm tạo ra một sức đẩy kỳ lạ, bổng lềnh phềnh, khiến mặt boong tàu bồng bềnh nhẹ tựa không khí dưới chân; trong khi con tàu vẫn lao đi như thể có hai thế lực đối nghịch đang giằng xé trong lòng nó – một hướng thẳng lên thiên đường, bên kia lao chệch choạng về một đích đến ngang tầm mặt biển. Và nếu bạn quan sát khuôn mặt Ahab đêm đó, bạn sẽ nghĩ rằng trong con người lão cũng đang có hai luồng tư tưởng giao tranh. Trong khi chiếc chân thật của lão tạo ra những tiếng động vui tai dọc mặt boong, thì mỗi nhịp bước của chiếc chân giả lại nghe như tiếng gõ nắp quan tài. Lão già ấy đang bước đi trên lằn ranh giữa sự sống và cái chết. Nhưng dẫu con tàu lướt đi rất nhanh, và dẫu từ mọi ánh mắt, những tia nhìn sắc lẹm bắn ra như những mũi tên, thì cột nước bạc ấy vẫn không hề xuất hiện lần nào nữa trong suốt đêm hôm đó. Mọi thủy thủ đều thề rằng họ đã thấy nó một lần, nhưng không có lần thứ hai.

Cột nước nửa đêm ấy suýt chút nữa đã chìm vào quên lãng, thì một vài ngày sau, kìa! Vào đúng cái giờ tĩnh mịch ấy, nó lại được thông báo: một lần nữa nó lại được tất cả mọi người trông thấy; nhưng khi căng buồm đuổi theo, nó lại biến mất như thể chưa từng tồn tại. Và cứ thế, nó trêu ngươi chúng tôi đêm này qua đêm khác, cho đến khi chẳng ai còn bận tâm đến nó ngoài việc lấy làm kinh ngạc. Được phun một cách kỳ bí dưới ánh trăng thanh hoặc ánh sao rực rỡ; rồi lại biến mất trọn vẹn một ngày, hai ngày, hoặc ba ngày; và bằng cách nào đó, dường như qua mỗi lần lặp lại, nó lại tiến xa hơn nữa về phía trước mũi tàu, cột nước cô độc ấy dường như mãi mãi lôi kéo chúng tôi tiến lên.

Không tránh khỏi sự mê tín lâu đời của giống loài mình, và phù hợp với vẻ ngoài siêu nhiên dường như bao trùm chiếc Pequod trong rất nhiều chuyện, đã có không ít thủy thủ thề rằng bất cứ khi nào và bất cứ nơi nào được trông thấy; dù ở những thời điểm xa xôi cách trở đến đâu, hay ở những vùng vĩ độ và kinh độ cách xa nhau nhường nào, cái cột nước không thể với tới ấy vẫn do chính một con cá voi duy nhất phun ra; và con cá voi đó chính là Moby Dick. Trong một khoảng thời gian, một cảm giác sợ hãi kỳ lạ cũng bao trùm lấy hiện tượng ẩn hiện này, tựa như nó đang âm mưu vẫy gọi chúng tôi tiến sâu mãi vào, để rồi con quái vật có thể quay lại và xé xác chúng tôi ở những vùng biển xa xôi và hoang dã nhất.

Những nỗi sợ hãi chớp nhoáng ấy, dẫu mơ hồ nhưng vô cùng đáng sợ, lại càng trở nên mãnh liệt kỳ lạ bởi sự thanh bình đối lập của thời tiết; ẩn giấu bên dưới vẻ ôn hòa xanh ngắt ấy, một số người nghĩ rằng có một thứ bùa nguyền ma quái, khi ngày qua ngày chúng tôi lênh đênh qua những vùng biển dịu êm một cách mệt mỏi và cô độc đến mức mọi không gian, như thể bất mãn với sứ mệnh báo thù của chúng tôi, dường như đang trống rỗng khỏi mọi sự sống ngay trước mũi tàu hình chiếc vạc của chúng tôi.

Nhưng cuối cùng, khi quay về hướng đông, những cơn gió từ Mũi Hảo Vọng bắt đầu gào thét xung quanh chúng tôi, và chúng tôi trồi sụt trên những con sóng dài cuồn cuộn ở nơi đó; khi con chiếc Pequod với những chiếc ngà voi cắm ở mũi tàu cúi rạp xuống trước trận cuồng phong, điên cuồng cào rách những con sóng tối sẫm, đến mức những mảng bọt sóng bay qua lan can tàu như những trận mưa dăm bằng bạc; thì toàn bộ sự trống rỗng hoang vắng ấy liền biến mất, nhường chỗ cho những khung cảnh còn ảm đạm hơn trước.

Ngay sát mũi tàu, những hình thù kỳ lạ dưới nước lao vụt qua lại trước mặt chúng tôi; trong khi ở phía sau, từng đàn chim cốc biển bí ẩn bay đặc quánh. Và mỗi buổi sáng, đậu trên những dây chằng tàu, từng hàng chim ấy lại xuất hiện; và mặc cho chúng tôi hò hét, chúng vẫn lì lợm bám chặt lấy những sợi thừng tết gai trong một thời gian dài, cứ như thể chúng coi con tàu của chúng tôi là một vật thể trôi nổi, hoang vắng; một thứ bị định sẵn cho sự điêu tàn, và do đó là chốn đậu ngụ thích hợp cho thân phận không nhà của chúng. Và biển đen cứ trồi lên sụt xuống, không ngừng trồi lên sụt xuống, như thể những dòng thủy triều cuồn cuộn của nó chính là lương tâm; và linh hồn vĩ đại của thế gian đang quằn quại trong nỗi dằn vặt và hối hận vì tội lỗi và đau thương kéo dài mà nó đã sinh ra.

Mũi Hảo Vọng, người ta gọi các ngươi là thế sao? Thà gọi là Mũi Tormentoto như thuở xưa thì hơn; bởi vì bị lừa phỉnh lâu ngày bởi sự tĩnh lặng giả dối đã đeo bám chúng tôi trước đó, chúng tôi thấy mình lao vào vùng biển đầy giông tố này, nơi những sinh vật tội lỗi hóa thân thành những loài chim và loài cá kia, dường như bị kết án phải bơi lội đời đời kiếp kiếp mà chẳng có lấy một bến bờ dung thân, hay vỗ cánh đập bầu trời đen ngòm ấy mà không có lấy một đường chân trời. Thế nhưng, điềm tĩnh, trắng muốt và trước sau như một; vẫn giương cao đài phun lông vũ hướng lên bầu trời; vẫn vẫy gọi chúng tôi tiến lên từ phía trước, cột nước cô độc ấy thỉnh thoảng lại hiện hình.

Trong suốt khoảng thời gian thời tiết đen tối ấy, Ahab, dẫu tạm thời nắm quyền chỉ huy gần như liên tục trên boong tàu ướt sũng và đầy hiểm nguy, vẫn tỏ ra vô cùng kiệm lời và giữ khoảng cách; thậm chí còn ít trò chuyện với các bạn tàu hơn bao giờ hết. Trong những thời khắc bão tố thế này, sau khi mọi thứ trên cao và trên đỉnh cột buồm đã được chằng buộc an toàn, chẳng còn gì có thể làm ngoài việc phó mặc cho kết cục của cơn cuồng phong. Khi đó, Thuyền trưởng và thủy thủ đoàn trở thành những kẻ tin vào định mệnh theo chủ nghĩa thực tế. Thế là, với chiếc chân ngà cắm chặt vào lỗ xỏ quen thuộc, và một tay bám chặt lấy dây chằng, Ahab đứng hàng giờ liền đăm đăm nhìn thẳng về phía đầu gió, trong khi những cơn giông mưa đá hoặc tuyết thỉnh thoảng ập đến tưởng chừng làm đông cứng cả hàng mi của lão. Trong khi đó, thủy thủ đoàn bị dồn khỏi phần mũi tàu bởi những con sóng hiểm ác ầm ầm phá vỡ mạn tàu, đứng xếp thành một hàng dọc theo lan can ở khoảng giữa thân tàu; và để phòng ngừa những con sóng chồm lên tốt hơn, mỗi người đã luồn mình vào một loại dây quàng cố định vào thanh lan can, đu đưa trên đó như trong một chiếc thắt lưng bị lỏng. Rất ít hoặc không có lời nào được thốt ra; và con tàu lặng im, cứ như thể được điều khiển bởi những thủy thủ bằng sáp, ngày qua ngày lao băng băng qua sự điên cuồng và hân hoan tốc độ của những con sóng quỷ dữ. Ban đêm, sự câm lặng của con người trước tiếng thét của đại dương vẫn ngự trị; đám đông vẫn lặng lẽ đu đưa trên những sợi dây; Ahab vẫn đứng đó không thốt nên lời trước trận gió dữ. Ngay cả khi thể xác mệt mỏi dường như đòi hỏi sự nghỉ ngơi, lão cũng không tìm kiếm giấc ngủ ấy trên chiếc võng của mình. Starbuck không bao giờ có thể quên được diện mạo của lão già ấy, khi có một đêm đi xuống khoang tàu để xem xét tình trạng của chiếc áp kế, anh nhìn thấy lão đang nhắm nghiền hai mắt ngồi thẳng lưng trên chiếc ghế được bắt vít xuống sàn; nước mưa và tuyết tan một nửa từ trận bão mà lão vừa mới trải qua một thời gian trước, vẫn đang nhỏ giọt chậm rãi từ chiếc áo khoác và chiếc mũ chưa được cởi ra. Trên chiếc bàn bên cạnh lão là một trong những bản đồ thủy triều và hải lưu đã được nhắc đến trước đó đang mở tung. Chiếc đèn lồng của lão lủng lẳng trên bàn tay đang siết chặt. Dù thân mình vẫn thẳng đứng, đầu lão ngả ra đằng sau sao cho đôi mắt nhắm nghiền hướng thẳng về phía kim của chiếc la bàn đối chiếu lủng lẳng từ một thanh xà trên trần nhà.[8]

[8]

La bàn trong khoang thuyền được gọi là la bàn đối chiếu, bởi vì không cần phải đi lên la bàn ở bánh lái, Thuyền trưởng, khi ở dưới khoang, vẫn có thể nắm được hải trình của con tàu.

Lão già thật khủng khiếp! Starbuck vừa rùng mình nghĩ, ngủ trong cơn bão này, mà ngươi vẫn kiên định dõi theo mục đích của mình.