“Ai mà ngờ được cơ chứ, Flask!” Stubb kêu lên; “giá mà tao chỉ có một chân thì mày đừng hòng bắt tao bước lên xuồng, trừ phi để dùng cái chân gỗ ấy mà bịt lỗ thoát nước dưới đáy. Ồ! Ôi chao là một lão già kỳ diệu!”

“Tôi lại thấy chuyện đó chẳng có gì lạ lùng cho lắm,” Flask nói. “Nếu cái chân của lão bị cụt đến tận háng, thì lại là chuyện khác. Thế thì lão đã mất khả năng đi lại; đằng này lão vẫn còn nguyên một đầu gối, và một phần tốt đẹp của bên kia cơ mà, anh biết đấy.”

“Tao thì chẳng biết thế đâu, anh bạn nhỏ ạ; tao chưa từng thấy lão quỳ bao giờ.”

*****

Trong giới sành sỏi về cá voi, người ta vẫn thường tranh luận xem, xét đến tầm quan trọng tối thượng của sinh mạng vị thuyền trưởng đối với thành công của chuyến hải trình, liệu một thuyền trưởng tàu săn cá voi có nên liều lĩnh đem sinh mạng ấy đánh đổi giữa những hiểm nguy chốn đầu sóng ngọn gió của cuộc săn đuổi hay không. Cũng giống như những người lính của Tamerlane thuở trước, họ thường vừa rơi lệ vừa tranh luận xem liệu cái sinh mạng vô giá ấy có nên được đưa vào giữa chốn giao tranh khốc liệt nhất hay không.

Nhưng với Ahab, câu hỏi ấy lại mang một khía cạnh khác. Cứ cho rằng với đôi chân lành lặn, con người ta cũng chỉ là một kẻ đi khập khễnh trong mọi thời khắc hiểm nguy; cứ cho rằng việc săn đuổi cá voi luôn đi kèm với muôn vàn khó khăn lớn lao và kỳ lạ; rằng mỗi một khoảnh khắc trôi qua thực chất đều ẩn chứa một hiểm họa; liệu trong những hoàn cảnh ấy, một kẻ tàn tật có khôn ngoan khi bước lên xuồng săn cá voi hay không? Nói chung, các chủ tàu của chiếc Pequod hẳn đã dứt khoát nghĩ là không.

Ahab thừa biết rằng mặc dù những người bạn ở quê nhà sẽ chẳng mủi lòng mấy khi thấy ông bước lên xuồng trong những tình huống tương đối vô hại của cuộc săn, cốt để được có mặt tại hiện trường và trực tiếp đưa ra mệnh lệnh, thế nhưng việc Thuyền trưởng Ahab thực sự được phân bổ riêng một chiếc xuồng với tư cách là một sĩ quan chỉ huy thường trực trong các cuộc săn — trên hết là việc Thuyền trưởng Ahab được cấp hẳn năm tên thủy thủ phụ tá làm tổ lái cho chính chiếc xuồng ấy — thì ông thừa biết rằng những ý định hào phóng như thế chưa bao giờ xuất hiện trong đầu các chủ tàu Pequod. Do đó, ông đã chẳng hề xin xỏ họ một tổ lái nào, cũng chẳng hề hé lộ dù chỉ nửa lời về mong muốn đó. Thế nhưng, ông đã tự mình tiến hành những sắp xếp kín đáo cho toàn bộ sự việc ấy.

Cho đến khi Cabaco tiết lộ công khai, các thủy thủ hầu như chẳng mờ hồ đoán trước được điều gì, dẫu rằng quả thật, sau khi rời cảng một thời gian ngắn, toàn bộ thủy thủ đoàn đã hoàn tất công việc quen thuộc là trang bị cho các xuồng săn cá voi sẵn sàng hoạt động; khi một thời gian sau đó, người ta thỉnh thoảng lại thấy Ahab tự tay bận rộn chế tạo những chiếc chốt gắn cọc chèo cho cái được cho là một trong những chiếc xuồng dự trữ, và thậm chí còn tỉ mỉ gọt giũa những chiếc cọc gỗ nhỏ vốn dùng để chốt ngang qua rãnh trên mũi xuồng khi dây câu đang được thả ra: khi tất cả những điều này được nhìn thấy ở ông, và đặc biệt là sự cẩn trọng của ông trong việc lót thêm một lớp ván ở đáy xuồng, như thể để giúp nó chống chịu tốt hơn sức ép nhọn hoắt từ chiếc chân ngà của ông; cùng với sự lo lắng mà ông bày tỏ trong việc đẽo gọt cho thật chuẩn xác tấm đệm đầu gối, hay đôi khi được gọi là cái mộng ghềnh, chính là mảnh gỗ nằm ngang ở mũi xuồng dùng để tì đầu gối vào khi phóng lao hoặc đâm cá voi; khi người ta quan sát thấy ông đứng lên chiếc xuồng ấy thường xuyên thế nào với cái đầu gối độc nhất được tì chặt vào khoảng lõm bán nguyệt trên tấm đệm ấy, và dùng đục của thợ mộc khoét chỗ này một chút, nắn chỗ kia một chút; tất cả những điều ấy, tôi phải nói rằng, đã khơi dậy rất nhiều sự quan tâm và tò mò vào thời điểm đó. Nhưng hầu như mọi người đều cho rằng sự chuẩn bị đầy tính toán này của Ahab chắc chỉ nhằm mục đích cho cuộc săn đuổi Moby Dick ở hồi kết; bởi vì ông đã sớm bộc lộ ý định tự mình săn lùng con quái vật chí mạng đó. Thế nhưng, một phỏng đoán như vậy hoàn toàn chẳng hề dính dáng đến chút nghi ngờ xa xôi nào về việc có bất kỳ một tổ lái nào được phân công riêng cho chiếc xuồng ấy.

Giờ đây, cùng với những bóng ma cấp dưới, bất kỳ sự ngạc nhiên nào còn sót lại cũng nhanh chóng phai nhạt; bởi vì trên một con tàu săn cá voi, những điều kỳ lạ chẳng mấy chốc sẽ phai nhạt. Hơn thế nữa, thỉnh thoảng lại có đủ mọi thành phần kỳ quặc và bất hảo từ nhữngó xó xỉnh chưa ai biết đến và những xó tro tàn của thế giới kéo đến để làm thủy thủ cho những kẻ ngoài vòng pháp luật nổi trôi trên biển này; và bản thân các con tàu cũng thường vớt được những sinh vật khốn khổ kỳ lạ như thế, bị trôi dạt trên biển khơi trên những tấm ván, mảnh vỡ tàu, mái chèo, xuồng cá voi, ca-no, những chiếc thuyền mành Nhật Bản bị gió thổi dạt, và đủ thứ khác; đến nỗi ngay cả Beelzebub bằng xương bằng thịt có leo lên mạn tàu rồi bước xuống cabin để trò chuyện với thuyền trưởng đi chăng nữa, thì điều đó cũng chẳng gây ra sự náo động dữ dội nào nơi khoang thủy thủ.

Nhưng dù thế nào đi nữa, điều chắc chắn là trong khi những bóng ma cấp dưới nhanh chóng tìm được vị trí của mình giữa lòng thủy thủ đoàn, dẫu cho vẫn có đôi chút tách biệt với họ, thì kẻ mang khăn turban quấn đầu Fedallah vẫn là một ẩn số được che đậy kín đáo cho đến tận cùng. Lão đến từ đâu trong một thế giới lịch thiệp nhường này, bằng thứ mối liên kết kỳ lạ nào mà lão sớm tỏ ra gắn chặt với vận mệnh kỳ dị của Ahab; thậm chí đến mức có được một thứ ảnh hưởng mang tính nửa ám chỉ, Chúa mới biết được, hay thậm chí có cả quyền lực đối với ông ta; tất cả những điều này chẳng ai hay biết. Nhưng người ta không thể giữ vẻ dửng dưng đối với Fedallah. Lão là một sinh vật mà những con người văn minh, quen sống trong vùng ơn hòa chỉ có thể thấy trong những giấc mơ, và cũng chỉ thấy mờ ảo mà thôi; nhưng những kẻ giống như lão lại thỉnh thoảng vẫn lướt qua những cộng đồng châu Á bất biến, đặc biệt là các hải đảo phương Đông nằm về phía hòn đảo chính — những xứ sở biệt lập, cổ xưa, không hề đổi thay ấy, dẫu cho ngay trong những ngày hiện đại này vẫn còn lưu giữ rất nhiều vẻ nguyên thủy ma quái từ những thế hệ thủa hồng hoang của trái đất, khi ký ức về con người đầu tiên vẫn còn là một hồi ức rõ mồn một, và tất cả mọi người đều là hậu duệ của ông, chẳng biết ông từ đâu tới, nhìn nhau như những bóng ma thực thụ, và cất lời hỏi mặt trời lẫn mặt trăng rằng vì sao họ được tạo ra và nhằm mục đích gì; khi mà dẫu cho, theo sách Sáng thế ký, các thiên thần quả thực đã giao du với con người, thì các ác thần, theo những giáo sĩ Do Thái ngoại điển, cũng chìm đắm trong những mối tình trần thế.