Về phía đông nam từ Mũi Hảo Vọng, ngoài khơi quần đảo Crozet xa xôi, một vùng săn cá voi đầu bò quen thuộc, một cánh buồm lững lờ hiện ra phía trước, mang tên Goney (Hải Âu). Khi con tàu từ từ tiến lại gần, từ vị trí cao chót vót trên đài quan sát ở cột buồm trước, tôi có dịp quan sát rõ ràng một cảnh tượng vô cùng kỳ lạ đối với một kẻ nghiệp dư mới bước chân vào nghề đánh bắt cá ngoài đại dương bao la — một chiếc tàu săn cá voi lênh đênh trên biển, đã rời xa quê nhà từ lâu.
Như thể những con sóng là thợ tẩy vải, con tàu này bạc phếch như bộ xương của một con rải cá dạt bờ. Dọc theo hai mạn tàu, vẻ ngoài ma quái ấy bị vằn vện bởi những đường rỉ sét đỏ quạch, trong khi toàn bộ cột buồm và giàn đay trông giống như những cành cây dày đặc phủ đầy sương giá. Chỉ có các cánh buồm phía dưới được kéo lên. Thật là một cảnh tượng hoang dã khi nhìn thấy những tay canh gác râu dài lê thê trên ba đỉnh cột buồm ấy. Họ trông như thể mặc da thú, bởi những mảnh áo quần đã sống sót qua gần bốn năm lênh đênh sóng nước nay đã rách rưới và chắp vá đủ điều. Đứng trong những vòng sắt đóng đinh vào cột buồm, họ lững lờ đu đưa trên một vùng biển không đáy; và mặc dù khi con tàu từ từ lướt sát ngay dưới đuôi tàu chúng tôi, sáu kẻ ở trên cao chúng tôi lại gần nhau đến mức suýt chút nữa có thể nhảy từ đài quan sát của tàu này sang tàu kia, thế nhưng những kẻ đánh cá trông thật thê lương ấy, ánh mắt dịu dàng nhìn chúng tôi khi lướt qua, chẳng thèm nói một lời nào với toán canh gác của chúng tôi, trong khi tiếng hô từ đài chỉ huy phía dưới vang lên.
“Này tàu hỡi! Các ngươi có thấy con Cá Voi Trắng không?”
Nhưng khi vị thuyền trưởng lạ mặt, đang rướn người qua mạn tàu tái nhợt, định đưa chiếc loa phóng thanh lên miệng, thì chẳng hiểu sao nó tuột khỏi tay ông rơi xuống biển; và gió lúc này nổi lên dữ dội, ông đày công cố gắng để người ta nghe thấy mình mà không cần đến nó. Trong khi đó, con tàu của ông vẫn đang nới rộng khoảng cách. Trong khi các thủy thủ đoàn tàu Pequod bằng nhiều cách thầm lặng khác nhau đang thể hiện sự chú ý của họ đối với sự cố đầy điềm gở này ngay khi cái tên Cá Voi Trắng vừa được nhắc tới với một con tàu khác, Ahab chợt lặng đi một thoáng; suýt chút nữa có lẽ ông đã cho hạ xuồng để sang tàu lạ, nếu như những cơn gió đe dọa không ngăn cản lại. Nhưng tận dụng lợi thế ở phía thượng phong, ông lại vồ lấy chiếc loa, và nhận ra qua vẻ ngoài rằng con tàu lạ là một chiếc đến từ Nantucket và sắp sửa quay về quê hương, ông lớn tiếng hô vang — “Này tàu hỡi! Đây là tàu Pequod, đang thực hiện chuyến hải trình vòng quanh thế giới! Hãy nhắn họ gửi mọi bức thư sau này tới đại dương Thái Bình Dương! Và đúng ba năm nữa, nếu ta chưa về nhà, hãy bảo họ gửi chúng đến——”
Vào khoảnh khắc đó, hai vệt nước sau đuôi tàu đã cắt ngang nhau, và ngay lập tức, theo tập tính kỳ lạ của chúng, từng đàn cá nhỏ vô hại, từ vài ngày trước vẫn bình thản bơi lội bên mạn tàu chúng tôi, bỗng lao vút đi với những chiếc vây như đang run rẩy, rồi xếp thành hàng dọc theo hai bên mạn tàu lạ. Dù trong suốt những chuyến hải trình liên miên của mình, hẳn Ahab đã từng nhiều lần chứng kiến cảnh tượng tương tự, nhưng đối với một kẻ mang tâm lý ám ảnh, ngay cả những điều vụn vặt nhất cũng mang những ý nghĩa do trí tưởng tượng áp đặt.
“Tránh xa ta ra đấy phỏng?” Ahab thì thầm, đăm đăm nhìn xuống làn nước. Những lời nói ấy dường như chẳng có bao nhiêu, nhưng giọng điệu lại ẩn chứa nỗi buồn sâu sắc và bất lực nhiều hơn bất cứ điều gì mà lão già điên cuồng từng bộc lộ trước đây. Thế nhưng, quay sang người giữ bánh lái — nãy giờ vẫn đang kìm tàu ngược gió để giảm tốc độ — ông cất tiếng thét bằng giọng gầm của loài sư tử quen thuộc,— “Bẻ lái lên! Cho tàu tiếp tục hành trình vòng quanh thế giới!”
Vòng quanh thế giới! Có rất nhiều điều trong âm thanh ấy khơi gợi những cảm xúc kiêu hãnh; nhưng tất cả chuyến vòng quanh đó dẫn đến nơi đâu? Chỉ qua vô vàn hiểm nguy để trở lại chính điểm xuất phát, nơi những kẻ chúng ta bỏ lại đằng sau trong sự bình an, vẫn luôn đợi sẵn ở đó tự bao giờ.
Giả sử thế giới này là một đồng bằng vô tận, và bằng cách giương buồm về hướng đông, chúng ta có thể mãi mãi vươn tới những chân trời mới, khám phá những cảnh sắc ngọt ngào và kỳ lạ hơn bất kỳ quần đảo Cyclades hay đảo của Vua Solomon nào, thì chuyến hải trình ấy hẳn đã hứa hẹn biết bao. Nhưng trong cuộc đuổi theo những điều huyền bí xa xôi mà ta hằng mơ tưởng, hoặc trong cuộc rượt đuổi đầy dằn vặt cái bóng ma quỷ quái nào đó, sớm muộn gì cũng hiện ra trước mọi trái tim con người; khi rượt đuổi những điều ấy trên khắp quả địa cầu này, chúng hoặc sẽ dẫn dắt chúng ta đi vào những mê cung cằn cỗi, hoặc sẽ nhấn chìm ta ngay giữa chặng đường.
