Sau vụ thu hoạch mùa thu, Tôn Sách khởi giá, rời khỏi Nhữ Dương nơi đã đặt hành cung hơn nửa năm, tiến về Kinh Châu.
Nhữ Dương vẫn náo nhiệt, thậm chí còn náo nhiệt hơn. Bất kể Tôn Sách biểu hiện độ lượng ra sao, một vài chủ đề dù sao cũng quá nhạy cảm, ngay cả kẻ bất cần như Nễ Hành cũng không dám tùy tiện phóng ngôn. Nay Tôn Sách đã rời đi, họ đương nhiên có thể nói chuyện sảng khoái và thẳng thắn hơn.
Vương Lãng vì thế mà rầu rĩ bạc cả đầu, cảm thấy chức Nhữ Nam Thái thú của mình có lẽ đến đây là chấm dứt. Ông từng trải qua dư ba của Đảng cố chi họa, biết rõ sự nguy hại mà việc xử sĩ bàn luận càn quấy có thể mang lại. Thiên gia vô tình, đương kim tuy trẻ tuổi nhưng lại là cao thủ dụng binh, sao biết được đây không phải là kế "dục cầm cố túng"? Thế gia Dự Châu nay ôn thuận như vậy, không phải vốn dĩ đã thế, mà là kết quả của việc bị thanh tẩy nhiều lần.
Nhân cơ hội tiễn hành, Vương Lãng lén tìm Dương Tu hỏi kế. Dương Tu là tâm phúc của Thiên tử, đương nhiên nắm bắt tâm tư Thiên tử chính xác hơn.
Đối mặt với Vương Lãng đang khiêm tốn thỉnh giáo, Dương Tu chỉ cười không đáp, bị thúc ép quá mới nói một câu: Học vấn chính là học vấn, trên có Hàn Lâm Viện, dưới có Quận học, ngươi là một Nhữ Nam Thái thú thì quản nhiều như vậy để làm gì? Chỉ cần bọn họ không đánh vỡ đầu, gây ra án mạng, ngươi cứ đứng bên cạnh nhìn là được.
Vương Lãng chợt bừng tỉnh, cảm thấy trút được gánh nặng.
Khi Tôn Sách nghe Dương Tu kể lại chuyện này, xe giá vừa tiến vào địa phận Nam Dương.
Thu hoạch mùa thu vừa hoàn tất, ruộng lúa hai bên đường lớn đa phần đã gặt xong. Không ít người già, trẻ nhỏ xách giỏ tre, nhặt nhạnh những bông lúa rơi vãi trên cánh đồng sau khi gặt. Có người mệt quá, đứng dậy, một tay chống nẻo, nhìn đội nghi trượng dài không thấy điểm cuối trên quan lộ, nhưng không hề kinh hoảng, chỉ lặng lẽ quan sát. Trẻ con vốn hiếu kỳ hơn, đứa thì đứng tại chỗ, đứa thì chạy ra gần bờ ruộng hơn, đánh giá những người xa lạ này.
Một cô bé chừng mười tuổi, bên chân đặt cái giỏ tre, đứng cạnh một đứa trẻ năm sáu tuổi, trong tay còn bế một đứa nhỏ hơn, tầm hai ba tuổi. Không biết nó nhìn thấy cái gì mà ánh mắt tập trung, đến mức đứa trẻ trong lòng khóc thét cũng chẳng buồn bận tâm.
Một bóng người bước ra từ đội ngũ, dẫm lên bờ ruộng, lắc lư cơ thể đi về phía cô bé kia. Bờ ruộng rất hẹp, cô bé phải dang rộng hai tay để giữ thăng bằng. Cô bé đi tới trước mặt cô bé kia, nói vài câu gì đó, đưa một gói nhỏ, rồi lại dang rộng tay đi ngược trở lại, tựa như một con thiên nga đang dang cánh.
Tôn Sách nhìn rõ, đó là trưởng nữ Tôn Nguyên của hắn, cũng trạc tuổi cô bé kia.
Tôn Sách mở cửa sổ xe, bảo lang quan bên cạnh gọi Tôn Nguyên tới. Tôn Nguyên tới rất nhanh, nhảy lên cỗ xe đang chuyển động, chui vào trong xe. Thấy Dương Tu đang ngồi đối diện Tôn Sách, cô bé ngại ngùng thè lưỡi.
"Dương Trưởng sử." Dương Tu mỉm cười gật đầu.
Tôn Sách ngồi đối diện với Dương Tu, chiếm mất hai chỗ ngồi trong xe. Tôn Nguyên không biết nên ngồi đâu, chỉ đành đứng bên cửa chờ đợi. Dương Tu thấy vậy, chủ động xin cáo từ, nhường chỗ ngồi cho Tôn Nguyên.
"Con quen người đó à?" Tôn Sách đẩy đĩa trái cây trên án về phía Tôn Nguyên.
"Không quen ạ." Tôn Nguyên lấy khăn tay ra, lấy vài quả, gói lại bằng khăn, mở cửa sổ, nhờ một lang quan gửi cho cô bé lúc nãy. Lang quan đã quen với những việc thế này, chỉ liếc nhìn Tôn Sách một cái, thấy Tôn Sách không phản đối liền nhận lấy khăn tay, xoay người rời đi. Tôn Nguyên phủi phủi tay, ngồi thẳng người dậy. "Con thấy bạn ấy trạc tuổi con, mà lại dẫn theo hai đứa trẻ, còn phải đi mót lúa, rất vất vả, nên muốn tặng bạn ấy chút đồ."
"Con cũng biết vất vả ư?"
"Con cũng từng đi mót lúa mà." Tôn Nguyên chống cằm, bĩu môi. "Mới đầu thấy hay hay, lâu dần thì đau lưng mỏi gối, buổi tối ngủ cũng không yên."
"Con từng mót lúa?" Tôn Sách có chút ngạc nhiên. Hắn chủ trương các con phải biết nỗi vất vả của nhân gian, nên thường đưa chúng tiếp xúc với bách tính, nhưng chưa từng để chúng thực sự làm việc đồng áng. Dù sao tuổi còn quá nhỏ, trưởng tử Tôn Thắng cũng mới chỉ mười ba tuổi, Tôn Nguyên mới chín tuổi.
"Vâng, thấy hay nên con trốn học lén đi, nhặt suốt nửa ngày, được nửa giỏ lúa, chỉ đủ nấu một bát cơm." Tôn Nguyên cười khì khì.
Tôn Sách không nhịn được cười, liếc nhìn Tôn Nguyên. Vẫn luôn nghĩ Tôn Nguyên là đứa trẻ ngoan ngoãn, không ngờ còn có chuyện trốn học đi mót lúa. Xem ra gen nhà họ Tôn vẫn rất mạnh mẽ, bất kể nam nữ đều có chút ngang tàng, không phải hạng người an phận thủ thường.
Tôn Nguyên quay đầu nhìn ra ngoài cửa sổ, nụ cười trên mặt nhạt dần. "Khi đó con mới biết, nông dân thực sự rất vất vả, từng hạt gạo đều không dễ dàng có được. Phụ hoàng, chinh phạt Ích Châu, có phải cần rất nhiều, rất nhiều lương thực không?"
"Tất nhiên rồi, các con trong giờ toán học đều từng tính qua rồi đúng không."
"Từng tính rồi ạ, chỉ là khi đó chỉ quan tâm đáp án đúng sai, không biết đằng sau con số đó có biết bao vất vả." Tôn Nguyên quay đầu lại, nhìn Tôn Sách đầy khẩn cầu. "Phụ hoàng, có thể không đánh được không?"
"Không đánh?" Tôn Sách ngạc nhiên đánh giá Tôn Nguyên.
"Phải ạ, đàm phán không tốt sao? Thục Vương là đại phụ của A Oản, tương lai còn truyền lại cho cha của A Oản, rồi lại truyền cho A Oản. Phụ hoàng chẳng phải cũng rất thương yêu A Oản sao, cứ phong ông ấy làm Thục Vương, đỡ phải phụ hoàng thân chinh, vừa vất vả, lại còn hy sinh nhiều chiến sĩ, tiêu hao nhiều lương thực như vậy."
Tôn Sách nhất thời không biết nên nói thế nào. Thân chinh Ích Châu không chỉ là vấn đề thu phục Ích Châu, thống nhất thiên hạ, mà còn liên quan đến đấu tranh lợi ích giữa các ý niệm khác nhau, tập đoàn khác nhau. Việc phức tạp thế này, nói với một đứa trẻ vừa tròn chín tuổi, có phải quá sớm không?
Tôn Sách suy nghĩ một chút, không trả lời ngay, mà sai người gọi Tôn Thắng, Tôn Tiệp tới. Tôn Sách kéo Tôn Nguyên lại ngồi cùng bên mình, bảo hai anh em Tôn Tiệp, Tôn Thắng ngồi đối diện. Lúc chỉ có một mình, Tôn Nguyên còn ngồi khá quy củ, giờ trước mặt hai người anh, trái lại còn cố tình tỏ vẻ thân thiết với Tôn Sách, đặc biệt rúc vào lòng Tôn Sách. Tôn Tiệp, Tôn Thắng thấy vậy, đều có chút ghen tị, nhưng lại không dám nói, chỉ đành ngồi ngay ngắn.
Tôn Sách bảo Tôn Nguyên lặp lại quan điểm vừa nãy, rồi hỏi thái độ của Tôn Tiệp và Tôn Thắng.
Tôn Nguyên vừa dứt lời, Tôn Tiệp đã khịt mũi. "Phụ hoàng, tiểu muội đây là kiến thức đàn bà."
"Anh kỳ thị nữ tử!" Tôn Nguyên lập tức đứng dậy, nắm chặt nắm đấm nhỏ, trừng mắt nhìn. "Phụ hoàng có minh chiếu, phải nam nữ bình đẳng."
"Ờ..." Tôn Tiệp ngượng ngùng gãi đầu. "Phụ hoàng, con... con không có ý này."
Tôn Sách ra hiệu bảo nó nói tiếp. Tôn Tiệp vừa mở miệng đã phạm sai lầm, trở nên hơi căng thẳng, há miệng mấy lần vẫn không nói được câu nào ra hồn. Tôn Sách thầm thở dài, chuyển ánh mắt sang Tôn Thắng bên cạnh.
Tôn Thắng đứng thẳng dậy, chắp tay hành lễ. "Phụ hoàng, nhi thần cho rằng lời của tiểu muội tuy có chút đạo lý, nhưng suy cho cùng là lời trẻ con, không đủ toàn diện. Lòng thì đáng thương, nhưng lời này lại không thể dùng."
"Vậy con nói xem, tại sao không thể dùng?"
Tôn Nguyên cũng không phục nói: "Phải đấy, anh nói xem, sao em lại là lời trẻ con rồi. Anh tuy là huynh trưởng, nhưng cũng chỉ hơn em vài tuổi thôi. Hơn nữa, em từng đi mót lúa, biết nông dân vất vả, anh từng mót chưa?"
"Ta chưa từng mót." Tôn Thắng không nhanh không chậm nói: "Nhưng ta chưa từng mót lúa, không có nghĩa là ta không biết nông dân vất vả, cũng giống như ta tuy chưa tòng quân, nhưng vẫn biết phụ hoàng năm xưa chinh chiến vất vả thế nào vậy. Từ khi phụ hoàng xuất binh từ Thư Thành, đến khi Đại Ngô kiến quốc, rồi đến khi phụ hoàng xưng Đế, những năm qua, châu nào không phải là giành được nhờ chinh chiến? Cho dù là đàm phán, đó cũng là dưới sức ép của đại quân, thắng bại đã rõ ràng, đối phương mới buộc phải cúi đầu xưng thần. Phụ hoàng thân chinh Ích Châu, không phải là hiếu chiến, mà là không thể không chiến."
