Hesiod, Các Bài Thánh Ca Homer Và Homerica

Lượt đọc: 703 | 0 Đánh giá: 0/10 Sao
★★★★★★★★★★
★★★★★★★★★★
« Lùi Tiến »
Giá Trị Văn Chương Của Homer

❊ ❊ ❊

Nhận định của Quintilian về Hesiod rằng 'ông hiếm khi vươn tới những đỉnh cao... và được trao cành cọ chiến thắng trong bậc văn chương tầm trung' là xác đáng, nhưng dễ gây ra ấn tượng sai lệch. Hesiod không có những cảnh tượng nào dù là gần giống với cảnh gặp gỡ giữa Priam và Achilles, hay nỗi bi thương khi Andromache chuẩn bị cho sự trở về của Hector, ngay cả khi người anh hùng đang ngã xuống trước tường thành Troy; tuy nhiên, đối với những vấn đề thuộc phạm vi trải nghiệm đời thường, ông hiếm khi không vươn tới được mức độ phù hợp. Hãy lấy ví dụ về đoạn miêu tả Thời đại Đồ sắt (Works and Days, 182 ff.) với danh sách liệt kê những điều ác và bạo lực ngày càng gia tăng cho đến khi Aidos và Nemesis buộc phải rời bỏ nhân loại, những kẻ từ đó về sau sẽ 'không có phương thuốc nào chống lại cái ác'. Tuy nhiên, những dịp như vậy hiếm khi xảy ra và có lẽ không phải là đặc trưng cho thiên tài của Hesiod: nếu muốn thấy Hesiod ở trạng thái tốt nhất, trong dòng cảm xúc tự nhiên nhất, chúng ta phải tìm đến những đoạn văn mà chính ông—theo người biên soạn tác phẩm Contest of Hesiod and Homer—đã chọn là hay nhất trong toàn bộ tác phẩm của mình: 'Khi những nàng Pleiades, con gái của Atlas, bắt đầu mọc lên...' (Works and Days, 383 ff.). Giá trị của một đoạn văn như vậy không thể phân tích được: chỉ có thể nói rằng với một chủ đề như thế, đây là phương pháp xử lý duy nhất đúng đắn.

Cách dùng từ của Hesiod nhìn chung mang hơi hướng Homer, nhưng một trong những nét quyến rũ của ông chính là việc sử dụng các cụm từ ẩn dụ độc đáo, có lẽ bắt nguồn từ thơ ca dân dã thời tiền Hesiod: vì vậy, mùa gió Boreas thổi là lúc 'Kẻ Không Xương gặm chân mình bên bếp lửa lạnh lẽo trong ngôi nhà ảm đạm'; cắt móng tay là 'tách phần khô chết khỏi phần sống trên vật có năm nhánh'; tương tự như vậy, kẻ trộm được gọi là 'kẻ ngủ ngày', và con rắn là 'kẻ không lông'.

Cách ông nhắc đến các mùa trong năm thông qua những gì xảy ra hoặc được thực hiện trong mùa đó cũng rất tương tự: 'khi Kẻ Đeo Nhà, chạy trốn chòm sao Pleiades, leo lên khỏi mặt đất' chính là mùa thu hoạch; hoặc 'khi hoa atiso nở và con châu chấu râm ran, đậu trên cành cây, trút xuống tiếng hót the thé' chính là thời gian nghỉ ngơi.

Sự quyến rũ của Hesiod nằm ở sự ngây thơ chân thành, trẻ thơ của ông, ở niềm hứng thú tự nhiên cùng cái nhìn đầy hình ảnh về thiên nhiên và vạn vật diễn ra trong đó. Quả thực, những phẩm chất này là đặc trưng nổi bật nhất của tác phẩm Works and Days: những giá trị văn chương của Theogony mang tính kỹ thuật hơn, thể hiện ở kỹ năng sắp xếp và điều phối những danh sách dài các tên gọi, sự nhạy bén trong việc gia giảm một chủ đề đơn điệu bằng những tình tiết hay giai thoại kỳ diệu, và trí tưởng tượng không hề tầm thường khi miêu tả những cảnh tượng đáng sợ, như được thể hiện qua đoạn mô tả về Tartarus (dòng 736-745). Tuy nhiên, vẫn đúng khi nói rằng danh vị đặc biệt giúp Hesiod có được một vị trí cao trong văn học Hy Lạp nằm chính ở sự thoát khỏi khuôn mẫu cổ điển, cùng cái nhìn vừa nghiêm trang lại vừa ngây thơ, trẻ thơ của ông về thế giới này.

Nguồn: Việt Nam Thư Quán dịch từ Project Gutenberg
Được bạn: Mọt Sách đưa lên
vào ngày: 24 tháng 10 năm 2026

« Lùi Tiến »

💬 Thảo luận

Chưa có bình luận nào — hãy là người đầu tiên chia sẻ cảm nhận của bạn!

Đăng nhập để tham gia bình luận.